İddet süresi nedir” sorusu kadınlar tarafından evlilik sonlandığında merak edilen sorulardan biridir. İddet süresi bir evliliğin sonlanmasından itibaren kadının sonlanan bu evlilikten gebe olmadığının anlaşılması için beklenen üç yüz günlük süreye iddet süresi denir. Makalemizde İddet süresi nedir?, İddet süresi nasıl kaldırılır? sorularının cevaplarını okuyucularımızın hizmetine sunuyoruz.

İDDET SÜRESİNİN YASAL DAYANAĞI

İddet süresi nedir?, İddet süresi nasıl kaldırılır? sorularının cevabı günümüzde halen çokça merak edilen hususlar arasındadır. İddet süresi nedir?, İddet süresi nasıl kaldırılır? sorusunun cevabı  4721 sayılı Türk Medeni Kanu’nda düzenlenmiştir.

Türk Medeni Kanununun 132. Maddesindeki düzenlemeye göre İddet süresi nedir?, İddet süresi nasıl kaldırılır? sorularının cevabı aşağıdaki gibidir.

Evlilik sona ermişse, kadın, evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün geçmedikçe evlenemez. Doğurmakla süre biter. Kadının önceki evliliğinden gebe olmadığının anlaşılması veya evliliği sona eren eşlerin yeniden birbiriyle evlenmek istemeleri hâllerinde mahkeme bu süreyi kaldırır.

TMK’da da görüldüğü üzere evlilik sona ermesinden başlayarak üç yüz gün bekleme süresine iddet müddeti (bekleme süresi) denir.

 İddet süresi nedir?, İddet süresi nasıl kaldırılır? sorularının cevabını hukuki olarak yukarıdaki  şekilde açıkladık. Ancak  İddet süresi nedir?, İddet süresi nasıl kaldırılır? sorularının bir de sözcük anlamı olarak da açıklamakta fayda olduğunu düşünmekteyiz. İddet süresi nedir?, İddet süresi nasıl kaldırılır?  sorularının cevabı sözlük anlamı itibarıyla bekleme müddeti anlamına gelmektedir.  Aslında görüldüğü üzere İddet süresi nedir?, İddet süresi nasıl kaldırılır?’ İddet süresi nedir?, İddet süresi nasıl kaldırılır?’in cevabı hem terim anlamı hem hukuki anlam olarak aynıdır aslında.

İDDET SÜRESİ NEDİR, NEYE GÖRE BELİRLENİR? ULUSAL MEVZUAT ÇERÇEVESİ

İddet süresi nedir?, İddet süresi nasıl kaldırılır?, Neye göre belirlenir? sorularının cevaplarının verildiği ulusal mevzuat çerçevesi aşağıda sıralanmıştır. Özetle iddet süresi ile ilgili yasal mevzuatta bulunan tüm dökümanlar aşağıda sıralanmıştır.

22 Kasım 2001 tarih ve 4721 sayılı, 1 Ocak 2002’de yürürlüğe giren Türk Medenî Kanunu’nn “Kadın için Bekleme Süresi” başlıklı 132. maddesi, şu şekildedir: “Evlilik sona ermişse, kadın, evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün geçmedikçe evlenemez. Doğurmakla süre biter. Kadının önceki evliliğinden gebe olmadığının anlaşılması veya evliliği sona eren eşlerin yeniden birbiriyle evlenmek istemeleri hâllerinde mahkeme bu süreyi kaldırır.”

Türk Medenî Kanunu’nun “Bekleme Süresine Uymama” başlıklı 154. maddesi, şu şekildedir: “Kadının bekleme süresi bitmeden evlenmesi, evlenmenin butlanını gerektirmez.”

Türk Medenî Kanunu’nun “Babalık Karinesi” başlıklı 285. maddesi, şu şekildedir: “Evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üçyüz gün içinde doğan çocuğun babası kocadır. Bu süre geçtikten sonra doğan çocuğun kocaya bağlanması, ananın evlilik sırasında gebe kaldığının ispatıyla mümkündür. Kocanın gaipliğine karar verilmesi hâlinde üçyüz günlük süre, ölüm tehlikesi veya son haber tarihinden işlemeye başlar.”

Babalık iddialarına ilişkin Türk Medenî Kanunu’nun ilgili maddeleri, şu şekildedir:

“Madde 286- Koca, soy bağının reddi davasını açarak babalık karinesini çürütebilir. Bu dava ana ve çocuğa karşı açılır. Çocuk da dava hakkına sahiptir. Bu dava ana ve kocaya karşı açılır.

Madde 287- Çocuk evlilik içinde ana rahmine düşmüşse davacı, kocanın baba olmadığını ispat etmek zorundadır. Evlenmeden başlayarak en az yüzseksen gün geçtikten sonra ve evliliğin sona ermesinden başlayarak en fazla üçyüz gün içinde doğan çocuk evlilik içinde ana rahmine düşmüş sayılır.

Madde 288 – Çocuk, evlenmeden önce veya ayrı yaşama sırasında ana rahmine düşmüşse, davacının başka bir kanıt getirmesi gerekmez. Ancak, gebe kalma döneminde kocanın karısı ile cinsel ilişkide bulunduğu konusunda inandırıcı kanıtlar varsa, kocanın babalığına ilişkin karine geçerliliğini korur.

Madde 289- Koca, davayı, doğumu ve baba olmadığını veya ananın gebe kaldığı sırada başka bir erkek ile cinsel ilişkide bulunduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl içinde açmak zorundadır. Çocuk, ergin olduğu tarihten başlayarak en geç bir yıl içinde dava açmak zorundadır. Gecikme haklı bir sebebe dayanıyorsa, bir yıllık süre bu sebebin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar.

Madde 290- Çocuk evliliğin sona ermesinden başlayarak üçyüz gün içinde doğmuş ve ana da bu arada yeniden evlenmiş olursa, ikinci evlilikteki koca baba sayılır. Bu karine çürütülürse ilk evlilikteki koca baba sayılır.”

25 Nisan 2006 tarih ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun “Kadının Bekleme Süresi Başlangıcı” başlıklı 26. maddesi, şu şekildedir: “Kadının bekleme süresi, mahkeme kararının kesinleştiği tarihten itibaren hüküm ifade eder.”

Bakanlar Kurulu tarafından tesis edilen 10 Temmuz 1985 tarihli Evlendirme Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 2. maddesinde bekleme süresi, şu şekildedir: “… Kan karışımını önlemek amacı ile evliliği son bulan kadının yeniden evlenmesi için gereken üçyüz günlük bekleme süresidir.

İDDET SÜRESİ NEYE GÖRE BELİRLENİR?

İddet süresi kanun hükmü uyarınca üç yüz gündür. Ancak; İddet süresi nedir?, İddet süresi nasıl kaldırılır? sorusuna tam açıklayıcılık getirmemektedir. Şöyle ki  iddet müddetinin süresi yasal evliliğin bittiği tarihten itibaren hesaplanır. Burada dikkat edilmesi gereken   iddet süresinin tam olarak ne zaman başalayacağıdır. İddet süresi nedirin tam olarak cevaplanabilmesi başlangıç süresi ile tam açıklanabilir. Bu sürenin başlangıcı boşanmanın kesinleştiği tarihte başalar ve iddet süresi nedir sorusunun cevabı olan üç yüz günlük süre bu tarihte başlar.

İDDET(BEKLEME) SÜRESİNİN KALDIRILMASI DAVASI

İddet süresi nedir?, İddet süresi nasıl kaldırılır? ve iddet süresi davası  yasal dayanağı 4721 sayılı Türk Medeni Kanunudur. TMK’nın 132. Maddesi uyarınca; kadın için bekleme süresi: Evlilik sona ermişse, kadın, evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün geçmedikçe evlenemez. Eğer kadın hamile ise doğurmakla süre biter.

Kadının önceki evliliğinden gebe olmadığının anlaşılması veya evliliği sona eren eşlerin yeniden birbiriyle evlenmek istemeleri hâllerinde mahkeme bu süreyi kaldırır. Bahse konu kanun hükmünde kadın önceki evliliğinden başka bir evlilik yapmak isterse veya boşandığı eşi ile tekrar evlenmek isterse mahkeme yoluyla yani dava açarak bunu yapabilecektir. Dava açılması ve bu süreç de İddet süresi nedir?, İddet süresi nasıl kaldırılır? sorularını karşılayıcı nitelik barındırmaktadır.

İddet süresi nedir?, İddet süresi nasıl kaldırılır? ve iddet süresi davasını düzenleyen kanun maddesi nazara alındığında iki husus dikkatimizi çekmektedir. Bu hususlar;

  • Eşlerin tekrar evlenmesi durumu:

Boşanmış olan eşler eğer tekrardan evlenmek isterlerse iddet süresini beklemelerine lüzum yoktur. Bu husus mahkemenin de takdirinde değildir. Ancak mahkemeye başvuru yine şarttır. Ancak bu durumda mahkeme bekleme süresini kaldırmak zorundadır. Yani özetle boşanmış eşlerin evlenmek istemeleri durumunda İddet süresi nedir?, İddet süresi nasıl kaldırılır? beklemek zorunda mıyız? gibi sorunlarla uğraşmadan mahkeme yoluyla direk süreyi kaldırtabilirler.

  • Boşanan kadının gebe olmadığının anlaşılması durumu:

Eğer kadın iddet süresini beklemeden başka bir evlilik yapmak istiyorsa, bu durumda mahkemeye başvurmalı ve mahkemeden kadının gebe olmadığına dair rapor aldırılarak iddet süresi kaldırılacaktır.

Günümüzde uygulamada genellikle bekleme süresinin kaldırılması için hastanelerden sağlık raporu alınmaktadır. Fakat mahkeme kararı olmadan alınan raporun bir bağlayıcılığı yoktur. Bu konuya ilişkin talep ancak dava yoluyla ileri sürülebilmektedir.

İDDET SÜRESİNİN KALDIRILMASI DAVASINDA GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME

Bekleme süresinin kaldırılması davası, aile mahkemesinde görülür. Bekleme süresi evliliğin sona ermesinin kesinleştiği tarihten itibaren başlar. Bekleme süresinin kaldırılması davasında yetkili mahkeme kadının yerleşim yeri mahkemesidir.

İDDET SÜRESİ KALDIRILMASI DAVASININ TARAFLARI

Bekleme süresinin kaldırılması davası bekleme müddetini kaldırma talebinde bulunan kadının bu talebli dilekçeyle mahkemeye başvurmasıyla açılır. Bu davada davalı taraf yoktur. Bu dava çekişmesiz ve husumetsizdir.

İDDET SÜRESİ KALDIRILMASI DAVASI VERİLEN KARARIN ETKİSİ  

İddet süresinin kaldırılması davası ne sebeble açılmış olursa olsun mahkemenin vereceği karar tespit niteliğinde olup evlenmeye izin verip vermeme hususunda mahkemenin takdir yetkisi yoktur. Türk Medenî Kanunu 132. madde uyarınca kadının gebe olmadığı anlaşılırsa ya da eşler tekrar evlenmek isterlerse hâkimin sürenin tamamen kaldırılmasına karar vermesi gerekmektedir.

İDDET SÜRESİ KALDIRILMASI DAVASI NE KADAR SÜREDE SONUÇLANIR?

İddet süresi kaldırılması davası, açıldığı mahkemenin iş yüküne, gebelik durumunun tespiti için doktor raporunun mahkemeye gelme süresine, eğer avukatla dava takip ediliyorsa avukatın tecrübe ve hukuki pratik kabiliyetine göre değişmekle birlikte ülkemiz şartlarında 3 ay ile 1 yıl arasında değişebilmektedir.

İddet süresi nedir?, iddet süresi nasıl kaldırılır? sorularının cevabını merak eden kişiler bu davaların ne kadar sürdüğünü de merak etmektedirler. Yeni bir evlilik sürecine girecek olan insanların bu gibi bir engel durumu aşmayı beklemesi de mağduriyet oluşturmaktadır. Bu yüzden bu hususlarda tecrübeli bir avukatla sürecin yürütülmesi lehinize olacaktır. Bu konuda tecrübeli Aile ve Boşanma Hukuku avukatlarımızdan yardım alabilirsiniz.

İDDET SÜRESİNİ  ERKEKLER İÇİNDE GEÇERLİ MİDİR?

İddet süresi nedir?, iddet süresi nasıl kaldırılır? soruları boşanmış olan erkekler tarafından da merak edilen sorular arasındadır.  İddet süresi nedir?, iddet süresi nasıl kaldırılır? sorularının cevabı kadınları ilgilendirmektedir. Erkekler için iddet süresi söz konusu değildir.

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİNİN İDDET SÜRESİ İLGİLİ KARARI

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, İddet süresi nedir?, iddet süresi nasıl kaldırılır? sorularının hukukumuz yönünden kaldırılacağı bir karar vermiştir. Şöyle ki kararda başvurucunun İddet süresi nedir?, iddet süresi nasıl kaldırılır? sorularına bir çözüm bulmak için  yani iddet müddetini kaldırmak için Türkiye’deki tüm yargı yollarını tüketmiş ve evlenmek için bu sürenin beklenilmesinin insan haklarına aykırı olduğunu savunmuştur. Ancak talebi kabul edilmemiştir.

Bunun üzerine başvurucunun AHİM’e başvurması üzerine AHİM  başvurucu lehine ihlal kararı vermiştir. Bahse konu başvuru; Başvurucu’nun, Türk Medenî Kanunu’nun 132. maddesinde boşanmış kadınların yeniden evlenmesi için öngörülen 300 günlük bekleme (iddet) süresinden, hamile olup olmadığının tespitine ilişkin tıbbi muayeneden geçmeksizin, muaf tutulması talebinin yetkililer tarafından reddedilmesine ilişkindir.

Başvurucu, Sözleşme’nin 8., 12. ve 14. maddelerine dayanarak, boşanmış kadınların hamile olmadıklarını ispatlamadıkları sürece 300 günlük bekleme süresine uyma yükümlülüğünün ayrımcılık teşkil ettiğini ve özel hayata saygı ile evlenme haklarının ihlali olduğunu ileri sürmektedir.

Bu başvuru neticesinde AİHM boşanan kadının yeniden evlenmek için 300 günlük iddet müddetini TMK md. 132/I’i özel hayata saygı ve ayrımcılık yasağını ihlal ettiğine karar vermiştir. İddet süresi nedir?, İddet süresi nasıl kaldırılır? soruları da kaynağından çözüm bulmuştur.

AHİM 27 HAZİRAN 2023 tarihli NURCAN BAYRAKTAR / TÜRKİYE DAVASI kararında özellikle cinsiyet ayrımcılığı hususuna vurgu yapılarak, iddet süresinin beklenmesinin kadınlar hakları açısından ihlal oluşturduğu kararı verilmiştir.

“…Mevcut davada Medeni Kanun’un 132. maddesinde öngörülen bekleme süresine tabi tutulan başvurucu, hamile olup olmadığının tespitine yönelik doktor muayenesinden geçmeyi reddettiği, talebinin bu sürenin bitmesi beklenmeksizin yeniden evlenmesine izin verilmesini istemiştir.

Mahkeme, böyle bir kararın sadece bir kadın hakkında verilebileceğini, çünkü sadece kadınların hamile kalabileceğini ve her halükârda ilgili mevzuatın sadece kadınların bekleme süresine saygı göstermesini gerektirdiğini kaydeder. Bu nedenle, başvuran hakkında verilen kararın cinsiyete dayalı farklı muamele teşkil ettiğine karar vermiştir.”

Kararını vererek, cinsiyete bağlı ayrımcılığın kabul edilemezliğini belirtmiştir. Bahse konu AHİM kararına yandaki linkten ulaşabilirsiniz:

https://www.istanbulbarosu.org.tr/files/aihm/AIHM-Nurcan-Bayraktar.pdf

Ülkemiz hukuk sistemi AHİM kararlarıyla bağlıdır. Ancak henüz yürürlükteki mevzuatta bu yönde değişiklik yapılmamıştır.

İDDET SÜRESİ NEDİR?, İDDET SÜRESİ NASIL KALDIRILIR? SORULARIYLA İLGİLİ YARGITAY KARARLARI 

İddet süresi nedir?, İddet süresi nasıl kaldırılır? sorularının cevaplarını merak eden okuyucuların merak ettiği diğer bir konu da bu hususta verilen Yargıtay kararlarıdır.

İddet Süresi İle İlgili Yargıtay Kararı (17. HD., E. 2014/11748 K. 2014/10954 T. 9.7.2014)

  • İddet süresi
  • Görevli mahkeme

“…Aile Mahkemeleri TMK.’nun 282 ve devamı maddelerinde sınırlı olarak belirtilen soybağının reddi (TMK.’nun 286. vd.) babalık, tanıma, tanımanın iptali gibi davalara bakmakla görevlidir. “Somut olayda davaname ile …’nin gayriresmi birlikteliğinden olan oğlu …’u boşandıktan sonra iddet müddeti içerisinde nüfusa kaydettirmesi nedeniyle eski eşi adına nüfusa kaydedildiği, gerçekte babasının … olduğu iddiasıyla …’un nüfus kaydının düzeltilmesini talep edilmiştir.

Davanın kabul edilmesi halinde davalının baba adının değiştirilmesinin yanında nüfusta babası ile soybağı kurulacağından, dava bu niteliği itibariyle bir nesep davasıdır. Soybağı hukuku ile ilgili davalar 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin görev ve yargılama usullerine dair kanunun 4. maddesinde gösterilen davalardan olup TMK.’nun 282 vd. maddelerinde düzenlenen soybağı kurulmasıyla ilgili olan bu davanın Aile Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekir.”

Kararda görüleceği üzere İddet süresi nedir?, İddet süresi nasıl kaldırılır? soruları ile ilgili olarak iddet süresi beklenmeden yapılan evlilikle ilgili davanın görüleceği mahkeme Aile Mahkemesi olduğuna dair karardır.

İddet Süresi İle İlgili Yargıtay Kararı (2. HD., E. 1980/1907 K. 1980/2122 T. 10.03.1980)

  • İddet süresi

  ‘’…Boşanan kadın, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 300 gün geçmedikçe, yeniden evlenemez. Ancak bu arada doğurduğu veya tabip raporu ile gebe olmadığı gerçekleştiği takdirde “iddet müddeti” sona erer (MK. 95). Boşanan eşlerin tekrar evlenmek istemeleri halinde ise hakim, süreyi kısaltabilir.

Evlenmekten yasaklanan kadının iddet müddeti, az önce belirtilen şartların gerçekleşmesi halinde bile, kısaltılamaz ve başkası ile evlenemez. Evlenmekten yasaklanan eşlerin (MK. 142). Tekrar evlenmek istemeleri halinde hakim, evlenmekten yasaklama süresini kısaltabilir (MK. 96)…’’

  Bu kararda da görüleceği üzere İddet süresi nedir?, İddet süresi nasıl kaldırılır? soruları ile ilgili olarak iddet süresi boşanan eşlerin tekrar evlenmek istemeleri halinde hakimin süresini kısaltabileceği yönündeki kanunu hükme esas almıştır.

İddet Süresi İle İlgili Yargıtay Kararı (8. HD., E. 2017/7288 K. 2018/2224 T. 15.2.2018)

  • İddet süresi
  • Gaipliğine karar verilen eş

“…Dava babalığın tespiti, TMK 304. maddede düzenlenen mali haklar ve küçük çocuk için nafaka istemine ilişkindir. Dosya muhtevasına, dava evrakı ile yargılama tutanakları münderecatına ve mevcut deliller mahkemece takdir edilerek karar verildiğine, takdirde bir isabetsizlik bulunmadığına göre, aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

Ancak, davacı 01.09.2015 tarihinde doğum yapmış ve …adı verilen çocuk davacı ile davalı …’nın evlilik birliğine 04.09.2015 tarihinde tescil edilmiştir. TMK. 285. maddesi “Evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası kocadır. Bu süre geçtikten sonra doğan çocuğun kocaya bağlanması, ananın evlilik sırasında gebe kaldığının ispatıyla mümkündür.

Kocanın gaipliğine karar verilmesi hâlinde üç yüz günlük süre, ölüm tehlikesi veya son haber tarihinden işlemeye başlar.” hükmünü içermektedir. Davacı da evliliğin devamı sırasında hamile kaldığını iddia etmiş ve evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içerisinde doğum yapmış ve çocukta babası hanesine tescil edilmiştir. Mahkemece bu hüküm dikkate alınarak babalığın tespitine yönelik davanın reddine karar verilmesi yerine kabulü doğru görülmemiştir.”

Bu kararda da görüleceği üzere İddet süresi nedir?, İddet süresi nasıl kaldırılır? soruları ile ilgili olarak iddet süresinin kocanın ölümünde veya gaipliğinde  nasıl hesap edilip uygulanacağı yönünde bir örnek verilmiştir.

İDDET SÜRESİ KONUSUNDA ANKARA BOŞANMA AVUKATI DESTEĞİ

İDDET SÜRESİ NEDİR VE Ankara Boşanma Avukatı Ücreti 2023

İddet süresinin ne olduğu ve iddet süresinin kaldırılması girişimleri bakımından muhakkak avukatla çalışmasında fayda bulunmaktadır. Kendisine bu taleplerle başvurulan avukat, bu husustaki uygulama çerçevesinde durumu tespit edip elindeki delilleri değerlendirerek açılacak davaları belirlemesi gerekmektedir. İddet süresi konusunda size yardımcı olacak en iyi ankara boşanma avukatları için İletişim Bilgilerimiz’e tıklayarak bizi arayabilirsiniz. Bununla birlikte ofise gelmeden Ankara boşanma avukatı ile istediğiniz yerden görüntülü ve farklı şekilde iletişim kurmak ve bilgi almak için Online Danışmanlık Sistemimizden randevu alabilirsiniz.

İddet süresi nedir? sorusunun cevabı haricinde ayrıca boşanma hukuku ile ilgili diğer makalelerimizi de inceleyebilirsiniz:

Kaynak:

  1. https://www.mevzuat.gov.tr/
  2. https://karararama.yargitay.gov.tr/

 

 

Bir yanıt yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Zorunlu alanlar * ile işaretlenmiştir.

Yorum Yap