Kripto para dolandırıcılığı, gelişen teknolojinin getirdiği kripto paralara sahip kişilerin, birtakım metodlar ile dolandırılmasını ifade eder. Son yıllarda kripto para dolandırıcılığı ve kripto para mağdurları oldukça artmış, birçok kripto para şikayeti ile karşılaşılmaktadır. Bu makalede dolandırıcılık suçu, kripto para ve blokchain sistemi, kripto para dolandırıcılığı, kripto para şikayetinin nasıl yapılacağı ve kripto para mağdurlarının hangi…
Kripto para dolandırıcılığı, gelişen teknolojinin getirdiği kripto paralara sahip kişilerin, birtakım metodlar ile dolandırılmasını ifade eder. Son yıllarda kripto para dolandırıcılığı ve kripto para mağdurları oldukça artmış, birçok kripto para şikayeti ile karşılaşılmaktadır.
Bu makalede dolandırıcılık suçu, kripto para ve blokchain sistemi, kripto para dolandırıcılığı, kripto para şikayetinin nasıl yapılacağı ve kripto para mağdurlarının hangi yollara başvurabileceği, çokça kullanılan kripto para dolandırıcılığı yöntemleri ve bahsettiğimiz hususların icra ve iflas hukuku ile ceza hukukuna ilişkin yansımalarından bahsedilecektir.
KRİPTO PARA DOLANDIRICILIĞI KONUSUNDA AKLINIZA TAKILANLAR MI VAR? ➽ HEMEN AVUKATA SOR ❥
DOLANDIRICILIK NEDİR ?
Kripto para mağdurları tarafından kripto şikayeti yapılmadan önce dolandırıcılık suçunun tamamen anlaşılması gerekmektedir. Dolandırıcılık, malvarlığına karşı işlenen suç tiplerinden birisidir. Dolandırıcılık suçu Türk Ceza Kanunu’nun 157, 158 ve 159. Maddelerinde düzenlenmiş bulunmaktadır. Dolandırıcılık suçunun temel hali, hileli davranışlarla birini aldatıp, onun veya bir başkasının zararına olarak, kendisine yahut bir başkasına yarar sağlamaktır. Bu bağlamda dolandırıcılık suçunun maddi unsurları şöyle maddelendirilebilir :
HİLELİ DAVRANIŞ
ALDATMA
YARAR SAĞLAMA
Suçun manevi unsuru ise kasıttır. Dolandırıcılık suçu kasten işlenebilen bir suçtur. Dolandırıcılık suçunun temel hali işlenmiş ve kripto mağdurları oluşmuş ise ceza, bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasıdır.
KRİPTO PARA
Kripto para dolandırıcılığı ve kripto para şikayetine geçmeden önce kripto para kavramının anlamlandırılması gerekmektedir. Kripto para, nakit paraya alternatif olarak görülen, temelinde kriptografi yani şifreleme olan finansal varlıklardır. Merkezi bir otoriteye bağlı olmayan kripto paralar, internet sistemini baz alarak çalışan dijital varlıklardır. Kripto paralar kanımızca malvarlığı olup, kripto para şikayeti yapılırken malvarlığına karşı işlenen suçlardan birisi olan dolandırıcılık suçu gündeme gelir. Kripto para konusunda daha fazla bilgi almak için ilgili makaleye göz atabilirsiniz.
DOLANDIRICILIK SUÇUNUN NİTELİKLİ HALLERİ İLE KRİPTO PARA DOLANDIRICILIĞI İLİŞKİSİ
Kripto para dolandırıcılığına geçmeden önce dolandırıcılık suçunun nitelikli hallerinden bahsetmek faydalı olacaktır. Dolandırıcılık suçunun nitelikli halleri, Türk Ceza Kanunu’nun 158. Maddesinde düzenlenmiş bulunmaktadır. Mezkur hükme göre dolandırıcılık suçu;
Dini inanç ve duyguların istismar edilmesi sureti ile
Kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durum veya zor şartlardan yararlanarak
Kişinin algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanarak
Kamu kurum ve kuruluşlarının, kamu meslek kuruluşlarının, siyasi parti, vakıf veya dernek tüzel kişiliklerinin araç olarak kullanılması ile
Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına
Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması ile
Basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanarak
Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında; kooperatif yöneticilerinin kooperatifin faaliyeti kapsamında
Serbest meslek sahibi kişiler tarafından, mesleklerinden dolayı kendilerine duyulan güvenin kötüye kullanılması ile
Banka veya diğer kredi kurumlarınca tahsis edilmemesi gereken bir kredinin açılmasını sağlamak maksadıyla
Sigorta bedelini almak amacıyla
Kişinin, kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumlarının çalışanı olarak tanıtması veya bu kurum ve kuruluşlarla ilişkili olduğunu söylemesi ile
İşlenmişse, ceza üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasıdır. Yani dolandırıcılığın temel şeklinden daha ağır bir ceza öngörülmüştür. Kripto para dolandırıcılığı ile en çok ilgili olan kısım ise bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması kısmıdır. Zira kripto para dolandırıcılığı genel olarak internet üzerinden yahut kripto para borsaları üzerinden bilişim sistemleri kullanılmak sureti ile yapılmaktadır.
Ancak bu şart değildir, kripto para dolandırıcılığı başka şekillerde yapılarak kripto para mağdurları yaratılabilir. Örneğin kişi basın ve yayın organlarında bir kripto para borsası açtığını beyan ederek borsaya yatırımcı çekmiş ve o yatırımları alarak kendisine yarar sağlamış olabilir. Bu durumda bilişim sistemlerinin yanında basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanma nitelikli hali de gündeme gelecektir. Kripto para mağdurları tarafından kripto para şikayeti yapılırken bu hususların gözetilmesi önemli olacaktır.
BİLİŞİM SİSTEMLERİNİN ARAÇ OLARAK İŞLENMESİ PERSPEKTİFİNDE DOLANDIRICILIK
Kripto para mağdurlarının merak ettiği kripto para dolandırıcılığı, bilişim sistemlerinin araç olarak işlenmesi suretiyle nitelikli dolandırıcılık ile oldukça bağlantılıdır. Bu başlık altında bahsettiğimiz bağlantı açıklanacaktır.
Bilişim sistemi, bilgileri otomatik ve manyetik olarak gönderme, alabilme, kaydedebilme gibi işlemlere alınmasını sağlayan sistemdir. Bu yönüyle bilişim sistemi kavramı, içerisinde;
Bilgisayarlar
Yazılım Sistemleri
Kredi Kartları
Cep Telefonları
Pos Cihazları
Gibi akla gelebilecek, yukarıdaki tanıma uygun olan her türlü nesneyi kapsamaktadır. Bilişim sisteminin ağırlaştırıcı neden olarak kabul edilmesinin sebebi, mağdur ile fiziksel bir temasta bulunmayan ve doğrudan bir iletişim kurmayan failin, bu kolaylıktan yararlanarak daha rahat bir biçimde dolandırıcılık suçu işlemesidir. Fakat Yargıtay tarafından zaman zaman, mağdur ile failin doğrudan iletişim kurduğu, örneğin cep telefonuyla konuşarak dolandırıcılık suçu yaptığında da nitelikli dolandırıcılık suçunun vücut bulduğu şeklinde kararlar verilebilmektedir.
Kripto para dolandırıcılığına bakış açısı kazanmak ve kripto para mağdurlarından birisi olarak mağduriyetinizi gidermek için bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle dolandırıcılık hakkında daha fazla bilgi almak amacıyla ilgili makaleye bakabilirsiniz.
KRİPTO PARALARIN HUKUKSAL NİTELİĞİ
Kripto para dolandırıcılığı hakkında kripto para mağdurlarının bilinmesi gereken bir diğer husus da kripto paraların hukuksal niteliğidir. Kripto para şikayetini anlatmadan önce kripto paranın hukuki niteliği ile yaygın kripto para dolandırıcılığı yöntemleri anlatılacaktır.
Doktrindeki bazı yazarlara göre kripto paralar birer malvarlığı unsuru değildir. Bu görüşü kabul eden yazarlara göre kripto paralar malvarlığı olmadığı için, dolandırıcılık da malvarlığına karşı işlenen bir suç olduğu için kripto paralar ceza hukuku anlamında herhangi bir suç unsuru olarak kabul edilemez.
Diğer görüşe göre ise kripto paralar bir malvarlığı unsurudur. Zira kripto paraların değeri para ile ölçülebilir niteliktedir, bu sebeple kripto paralar mülkiyet hakkının konusunu oluşturmaktadır.
Bir diğer görüş ise kripto paraları eşya olarak kabul etmektedir. Bu durumda da kripto paralar üzerinden hileli bir şekilde başkasına zarar vererek yarar sağlandığı takdirde nitelikli dolandırıcılık suçu oluşacaktır.
KRİPTO PARA DOLANDIRICILIĞINDA EN SIK KULLANILAN YÖNTEMLER
Kripto para dolandırıcılığı yapılarak kripto para mağdurlarının artmasında en sık kullanılan yöntemler şunlardır:
Kopya Site (Oltalama) Yöntemi
Kopya site yönteminde kişiler, sahte sitelere yönlendirilerek kişinin bilgilerine erişilmektedir. Uygulamada genellikle sahte site, kişinin kullandığı kripto para borsasının sahte sitesi olmaktadır. Kişi kendi borsa platformuna girdiğini düşünerek sahte siteye bilgilerini yazmakta, fail de bu bilgiler aracılığı ile kişinin kullandığı kripto para borsasına giriş yaparak kripto varlıklar üzerinden menfaat temin etmekte ve kripto para mağdurları meydana getirmektedir.
Ponzi (Saadet Zinciri) Yöntemi
Ponzi sistemi temel olarak, herhangi bir üretim ve ticaretin olmadığı, ancak kullanıcılara ticaret yahut üretim yapıldığı gibi gösterilen, böylelikle sisteme yeni dahil olan kullanıcıların paralarını önceden dahil olanlara aktarılması ile oluşan, tabiri caizse kar topu gibi büyüyen bir sistemdir. Uygulamada genellikle kişilere yeni bir kripto para borsası olduklarını, yeni üyelere hediye gönderdiklerini ya da diğer platformlardan daha ucuza kripto para sattıklarını söyleyerek sürekli yeni kullanıcılar çekmekte, yeni kullanıcıların parası ile küçük hediyeler eski kullanıcılara gönderilmekte, sistem iyice şiştiğinde ise tüm parayı çekerek kripto para dolandırıcılığı yapılmaktadır.
Aldatıcı (Scam) Coin Yöntemi
Scam coin yöntemi de oldukça sık karşılaşılan bir kripto para dolandırıcılığı yöntemidir. Scam coin yöntemi ile oldukça fazla kripto para mağdurları ortaya çıkmaktadır. Scam coin yönteminin mentalitesi ise, bir kripto paranın piyasaya sürülmesi ile kripto paranın büyük bir çoğunluğunun piyasa sürenlerin elinde bulunmasıdır. Çeşitli haberler ve reklamlar ile kripto para satılarak fiyat yukarıya tırmandırılır, yukarıya çıkan fiyattan sonra kripto paranın geliştiricileri ellerindeki bütün kripto paraları satarak fiyatın dibe inmesine yol açarlar.
Saydığımız hususlar kripto para dolandırıcılığında en çok kullanılan yöntemlerden olup, kripto para dolandırıcılığı yöntemleri bunlarla sınırlı değildir. Kripto para mağdurları olan kişilerin tekrar mağdur olmamak adına bu hususlara dikkat göstermesi ve yaşadığı mağduriyetle ilgili olarak kripto para şikayeti yapması gerekmektedir. Bu hususta daha fazla bilgi için ilgili makaleye göz atabilirsiniz.
KRİPTO PARA DOLANDIRICILIĞINDA NİTELİKLİ HALLERE ÖRNEKLER
Kripto para dolandırıcılığında, kişiler hangi sistemi kullanmış olursa olsun, dolandırıcılığın nitelikli hallerinden birçoğu oluşabilmektedir. Bunlardan en başta gelenin bilişim sistemlerini kullanmak olduğunu söylemiştik. Ancak kripto para dolandırıcılığının yalnızca bilişim sistemleri kullanmak suretiyle nitelikli dolandırıcılık kapsamında kalacağı söylenemez. Örneğin;
Kişi dini inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle kripto para dolandırıcılığı yapabilir. Örneğin kişi çıkardığı aldatıcı coini alan herkesi hacca yollayacağını söyleyerek kişileri aldattığı takdirde bu nitelikli hal oluşacaktır.
Yine borç içinde olan bir kişinin, borç içinde olduğunu bilerek kendisine ulaşan ve çok yüksek paralar kazanacağını vadederek kendi aldatıcı coinini satın almasını sağlayan kişi kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durum veya zor şartlardan yararlanarak nitelikli dolandırıcılık yapmış olacaktır.
Yine kişi ünlülere birçok reklam yaptırarak, basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanarak nitelikli dolandırıcılık suçunu işleyebilmektedir.
Hemen belirtmek gerekir yapılan eylem birden çok nitelikli dolandırıcılığı da aynı anda içinde barındırabilir. Nitelikli dolandırıcılık hallerinden yalnızca birinin oluşacağı söylenemez.
Kripto para mağdurları tarafından kripto para şikayeti yapılırken, dolandırıcılığın hangi nitelikli hallerinin oluştuğunun dilekçede belirtilmesi faydalı olacaktır, ancak bu husus zorunlu değildir. Kripto para mağdurları tarafından kripto para şikayeti yapıldığı takdirde savcılık re’sen oluşan suçu ve nitelikli halleri inceleyecek, kripto para mağdurlarının mağduriyetinin giderilmesi ve kripto para şikayetinin çözümlenmesi için soruşturmaya başlayacaktır.
KRİPTO PARA MAĞDURUYUM NE YAPMAM GEREKİR?
Kripto para mağdurlarından birisi iseniz ve kripto para şikayeti yapmak istiyorsanız, bu durumda öncelikli olarak Cumhuriyet Başsavcılığı’na giderek kripto paralarınızın alınarak dolandırıldığınızı, kripto para şikayeti yapmak istediğinizi bildirmeniz sizin için faydalı olacaktır.
KRİPTO PARA DOLANDIRICILIĞI HANGİ SUÇ KAPSAMINDADIR?
Daha önce de belirttiğimiz gibi kripto para dolandırıcılığı nitelikli dolandırıcılık kapsamında olup, cezası üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasıdır. Bu sebeple kripto para mağdurlarından birisi iseniz mutlaka Cumhuriyet Başsavcılığı’na giderek kripto para şikayetinde bulunmanız sizin için faydalı olacaktır.
KRİPTO PARA DOLANDIRICILIĞINA UĞRADIM, PARA GERİ ALINABİLİR Mİ?
Kripto para dolandırıcılığına uğramış kripto para mağdurlarından birisi iseniz, zarara uğradığınız miktar için tazminat davası açarak parayı geri alabilirsiniz. Zira ortada Türk Borçlar Kanunu bağlamında bir haksız fiil mevcut olup zararın giderilmesi gerekmektedir.
KRİPTO PARA DOLANDIRICILIĞINDA KRİPTO PARA HACZİ
Kripto para mağdurlarından birisi iseniz ve kripto para dolandırıcılığına uğramışsanız mutlaka Cumhuriyet Başsavcılığı’na giderek kripto para şikayetinde bulunmanız gerektiğini söylemiştik. Peki kripto para dolandırıcılığı yapan kişilerin kripto paralarına, kripto mağdurlarının talebi üzerine haciz konulabilir mi?
İcra ve iflas hukukunda kripto paralara ilişkin olarak açık bir düzenleme bulunmamaktadır. Bununla birlikte icra ve iflas hukukunun temel ilkeleri, borçlunun ekonomik değer taşıyan her türlü malının, alacaklının alacağı oranında haczedilmesidir. Dolayısıyla temel şart ekonomik bir değer taşımadır. Kripto paraların da ekonomik değer taşıdığından şüphe yoktur. Ayrıca İcra ve İflas Kanunu’nda haczi kabil olmayan mallar açıkça ve sınırlı olarak sayılmıştır. Kripto paralar ilgili maddede yer almadığından kripto paralara, kripto mağdurunun talebi ile haciz konulabileceğinden şüphe bulunmamaktadır.
Nitekim İstanbul 24.İcra Hukuk Mahkemesi 2021/586 E., 2021/675 K. Sayılı ilamında; “…İcra ve İflas Hukuku açısından, bir mal veya hakkın haczedilebilmesi için, öncelikle tek başına ekonomik bir değer ifade etmesi gerekmekte olup kripto paralar için bu unsurun var olduğu sabittir. Bu haliyle uygulanan haciz işleminde hukuka aykırılık bulunmamaktadır…” Şeklinde karar vermiştir. Kripto para mağdurlarını yakından ilgilendiren kripto para haczi konusunda daha fazla bilgi sahibi olmak için ilgili makaleye bakabilirsiniz.
Kripto paralarınız çalındı ise kripto para şikayeti yapmanız gerekmektedir. Kripto para şikayeti yaparken hırsızlık suçunun oluşup oluşmadığı sorusu sıkça gündeme gelmektedir. Kripto paraların çalınması hırsızlık suçuna sebebiyet vermemektedir. Zira hırsızlık suçunun oluşabilmesi için hırsızlık konusu malın taşınır nitelikte bir mal olması gerekmekte olup, kripto varlıklar taşınır nitelikte bir mal değildir. Dolayısıyla hırsızlık suçuna sebebiyet vermez. Kripto para şikayeti yaparken dikkat edilmesi gereken bir husus budur.
Kripto paralarınız zor kullanılarak çalındı ise kripto para şikayeti yapmanız sizin için faydalı olacaktır. Yağma suçu, cebir ve tehdit kullanılarak bir taşınır malın alınmasıdır. Kripto para şikayeti yaparken dikkat edilmesi gereken bir diğer husus, kripto paraların çalınması durumunda yağma suçunun oluşmayacağı hususudur.
Zira yağma suçunun vücut bulması için suçun konusu malın taşınır bir mal olması gerekmektedir. Kripto para ise taşınır bir varlık değildir, dolayısıyla yağma suçuna sebebiyet vermemektedir. Kripto para şikayeti yaparken dikkat edilmesi gereken bir diğer husus da yağma suçunun oluşmayacağıdır.
KRİPTO PARA DOLANDIRICILIĞI KONUSUNDA AVUKAT DESTEĞİ
Kripto para yoluyla işlenen suç durumunun mahkemeye iyi anlatılması hem sürecin sağlıklı ilerlemesi hem de ceza davasının daha kısa sürede sonuçlanması açısından avukatla çalışmasında fayda bulunmaktadır. Söz konusu eylemin bitcoin dolandırıcılığı olarak değerlendirilebilmesi Türk Ceza Kanunu hem de ceza mevzuatına uygunluğunun da Ankara Ceza Avukatı ekibimiz tarafından incelenmesinde fayda vardır.
Destek için hemen arayın: +905079068733
Bitcoin dolandırıcılığı durumunun ceza mahkemesi ve savcılıklara aktarılması sürecinde size yardımcı olacak en iyi Ankara ceza avukatları için İletişim Bilgilerimiz’e tıklayarak bizi arayabilirsiniz. Bununla birlikte ofise gelmeden Ankara ceza avukatı ile istediğiniz yerden görüntülü ve farklı şekilde iletişim kurmak ve bilgi almak için Online Danışmanlık Sistemimizden randevu alabilirsiniz.
KAYNAKÇA
1-) TÜRK CEZA KANUNU, T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, Erişim Adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/ , Erişim Tarihi: 30.01.2024
2-) EREN, B. S., Mustafa, E. R. E. K., & AKBABA, A. N. B. (2020). Kripto Para Kavramı Ve Muhasebeleştirilmesi. İnsan ve toplum bilimleri araştırmaları dergisi, 9(2), 1340-1367.
3-) KORKMAZ, F. (2020). Dolandırıcılık Suçunun Bilişim Sistemlerinin Araç Olarak Kullanılması Suretiyle İşlenmesi. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 69(3), 1415-1436.
4-) SARIKAYA, S. (2023). Kripto Varlık Dolandırıcılığı. Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 9(2), 555-581.
