DEPORT – SINIR DIŞI KARARINA İTİRAZ VE İPTAL DAVASI

Bir kişinin deport edilmesi için belli başlı deport sebepleri vardır. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununa 6458 sayılı kanuna göre aşağıdaki yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı alınır:

• İşlediği suç sebebiyle hapis cezasına mahkum edilmiş ve idarece sınır dışı edilmesi uygun görülenler,

• Terör örgütü yöneticisi, üyesi, destekleyicisi veya çıkar amaçlı suç örgütü yöneticisi, üyesi veya destekleyicisi olanlar

• Türkiye’ye giriş, vize ve ikamet izinleri için yapılan işlemlerde gerçek dışı bilgi ve sahte belge kullananlar

• Türkiye’de bulunduğu süre zarfında geçimini meşru olmayan yollardan sağlayanlar

• Kamu düzeni veya kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar

• Vize veya vize muafiyeti süresini on günden fazla aşanlar veya vizesi iptal edilenler

• İkamet izinleri iptal edilenler

• İkamet izni bulunup da süresinin sona ermesinden itibaren kabul edilebilir gerekçesi olmadan ikamet izni süresini on günden fazla ihlal edenler

• Çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilenler

• Türkiye’ye yasal giriş veya Türkiye’den yasal çıkış hükümlerini ihlal edenler

• Hakkında Türkiye’ye giriş yasağı bulunmasına rağmen Türkiye’ye geldiği tespit edilenler

• Uluslararası koruma başvurusu reddedilen, uluslararası korumadan hariçte tutulan, başvurusu kabul edilemez olarak değerlendirilen, başvurusunu geri çeken, başvurusu geri çekilmiş sayılan, uluslararası koruma statüleri sona eren veya iptal edilenlerden haklarında verilen son karardan sonra bu Kanunun diğer hükümlerine göre Türkiye’de kalma hakkı bulunmayanlar

• İkamet izni uzatma başvuruları reddedilenlerden, on gün içinde Türkiye’den çıkış yapmayanlar

Bu kişiler sınır dışı kararına itiraz edebilirler.

SINIR DIŞI-DEPORT EDİLEMEYECEK KİŞİLER?

Sınır Dışı kararı verilemeyecek haller ise şöyledir:

• Sınır dışı edileceği ülkede ölüm cezasına, işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya muameleye maruz kalacağı konusunda ciddi emare bulunanlar

• Ciddi sağlık sorunları, yaş ve hamilelik durumu nedeniyle seyahat etmesi riskli görülenler

• Hayati tehlike arz eden hastalıkları için tedavisi devam etmekte iken sınır dışı edileceği ülkede tedavi imkânı bulunmayanlar

• Mağdur destek sürecinden yararlanmakta olan insan ticareti mağdurları

• Tedavileri tamamlanıncaya kadar, psikolojik, fiziksel veya cinsel şiddet mağdurları

SINIR DIŞI KARARINA İTİRAZ VE DEPORT SÜRECİ

Deport kararı verilenlerin süreci şu şekilde işler; İlgili valilik tarafından verilen gerekçeli deport kararının yabancıya tebliğ edilmesi ile başlar. Deport kararı yabancıya tebliğ edildikten sonra sırasıyla şu işlemler yapılır:

1. Yabancının ülkeyi terke davet edilmesi,

2. Ülkeyi gönüllü olarak terk etmeyen veya zorunlu olarak gözetime alınması gereken kişilerin geri gönderme merkezlerinde idari gözetim altına alınması,

3. Sağlık muayenelerinin yapılması,

4. Gerekli işlemlerin yapılarak (sınır dışı kararına karşı iptal davası açmamışsa) sınır dışı işlemlerinin gerçekleştirilmesi şeklinde işlemektedir.

DEPORT – SINIR DIŞI KARARINA İTİRAZ VE İPTAL DAVASI

Hakkında Deport kararı alınan ilgili işleme karşı kararın ilgiliye tebliğinden itibaren 7 gün içinde idare mahkemesinde deport kararı itiraz iptal davası açarak kaldırılabilir. Dava açılması halinde dava süresince, yabancı sınır dışı edilmez.

Deport kararına karşı itiraz davası açılmalıdır. İlgililerin süresi içerisinde yetkili idare mahkemesinde dava açmaları gerekmektedir.

Sınır dışı kararı itiraz davası, deport kararını veren valiliğe karşı açılır. Dolayısıyla, davada, yetkili ve görevli mahkeme kararı veren valiliğin bulunduğu yerdeki idare mahkemeleridir. Sınır dışı kararı itiraz davasına karşı idare mahkemesine başvurulabilecek süre kararın tebliğinden itibaren 7 gündür. Sınır dışı kararı itiraz davasında işlemin iptaline ilişkin açılacak davada, mevzuatımızda mahkemenin 15 gün içinde karar vereceğine ilişkin hüküm bulunmaktadır. Fakat genel uygulamada bu süre 4-6 ay arasında olduğu görülmektedir. Mahkemenin bu konuda verdiği karar kesindir, dolayısıyla istinaf veya temyize başvurulamaz. Ancak, iptal davasının reddedilmesi halinde Anayasa Mahkemesine tedbir talepli bireysel başvuruda bulunabilmektedir.

Hakkında deport – sınır dışı kararı alınan kişiye Türkiye’ye giriş yasağı getirecek tahdit kodu da konulacaktır. Deport kararına itiraz için açılacak olan davada tahdit kodu kaldırılması da talep edilmelidir. Bu durum tahdit kodunun türüne göre farklılık gösterecektir.

DEPORT – SINIR DIŞI KARARINA DAVA AÇMA SÜRESİ

Yukarıda da değindiğimiz üzere Sınır dışı kararına karşı idare mahkemesine başvurulabilecek süre kararın tebliğinden itibaren 7 gündür. Bu süre kesin süredir. Süresi içerisinde davanın açılmaması durumunda mahkeme RED kararı verecektir.

DEPORT – SINIR DIŞI KARARI İPTALİ DAVA DİLEKÇE ÖRNEĞİ

Sınır Dışı – Deport kararı yukarıda da açıklandığı üzere idarenin belli sebepler dahilinde verebileceği bir karardır. İdarenin işleminin belli bir sebebe dayanması ilkesinden hareketle gerekçeli olarak verilecek cevapta söz konusu sebeplerden hangisine dayanıldığı açıkça belirtilmelidir. Nitekim idarenin bu hususta sınır dışı kararı alma konusundaki taktir yetkisinin sınırsız olmadığı, hukuk normları çerçevesinde bu hakkın kullanılması gerektiği açıktır.

Genel uygulamada açılan davalarda davalı idarenin işlem dayanağı gönderdiği belgelerde bazen dava konusu işlemin somut dayanaktan yoksun olduğu görülmekte ve Deport kararı İPTAL edilmektedir.

AİHS’in 8 nci maddesine göre, herkes aile hayatına, özel hayatına ve haberleşmesine saygı gösterilmesi hakkına sahiptir. AİHM kararlarında, sınır dışı kararı verilirken ilgilinin özel ve aile hayatına saygı gösterme yükümlülüğünün de göz önüne alınması gerektiğini ifade etmektedir. Sınır dışı kararı ilgilinin aile bağlarını zedeleyebilmektedir.

Sınır dışı kararı neticesinde aile hayatının olumsuz etkileneceği ihtimali var ise; bu sınır dışı etme işleminin “ulusal güvenlik, kamu güvenliği ya da ülkenin ekonomik esenliğini koruma, suçların ve düzensizliğin önlenmesi, sağlığın ve ahlakın korunması, başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması amaçlarıyla ve demokratik bir toplumda gerekli ölçütler içinde, yasaya uygun bir biçimde gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Sınır dışı etme işleminin aile yaşantısını bozması şartı, diğer aile üyelerinin sınır dışı edilen kişi ile birlikte gitmek durumunda kaldıkları hallerde uygulanmaz. Zira bu şartlarda aile yaşamının bozulmuş olması söz konusu değildir.

Sınır dışı kararında dikkate alınması gereken diğer bir madde ise AiHS ‘in etkili hukuksal başvuru yolları hakkını düzenleyen 13 ‘üncü maddesidir. Bu maddeye göre AİHS de güvence altına alınmış hakların ve özgürlüklerin ihlal edilmesi halinde kişiye ulusal bir otorite önünde etkili başvuru olanağının sağlanması taraf devletlerin yükümlülüğüdür. Hakkında sınır dışı etme kararı verilip bu karar uyarınca sınır dışı edilecek kişilere, AİHS kapsamında yer alan hakları ile ilgili olarak, tarafsız ve bağımsız ulusal mercilere başvurma imkânının tanınması ve başvurunun uygun usullerle incelenip değerlendirilmesinin sağlanması gerekmektedir.

Hakkında adli bir işlem olan Yabancı ülke vatandaşının kamu düzeni gerekçesiyle deport edilmesinde işlem dayanağı ADLİ İŞLEM’in gerekçesi somut olarak ortaya konulmalıdır.

Balıkesir idare Mahkemesi davacı hakkında YUKK m.54/1- f,d bentleri kapsamında alınmış olan sınır dışı etme kararına dayanak oluşturan, davacının ikamet izninin iptal edildiğine yönelik davalı idarenin kararını idareden talep etmiş ancak idare mahkemeye bu yönde bilgi veya belge sunmamıştır. Aynı şekilde, davacının kamu düzeni, kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından tehdit oluşturduğu yönünde herhangi bir tespit, bilgi veya belge idare tarafından mahkemeye sunulmamıştır.

Sonuç olarak idare tarafından ispat edilemeyen sebeplere dayandırılan sınır dışı etme işlemi hakkında iptal kararı verilmiştir. (Balıkesir idare Mahkemesi, E.2015/57,K.2015/420, “davalı idarece ikamet izni iptal edilmeyen davacının, kamu düzeni veya kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından tehdit oluşturduğunun davalı idarece somut bir biçimde ve delilleri ile ortaya koyamadığı görüldüğünden, 6458 sayılı Kanun’un d ve f fıkraları gereğince sınır dışı edilmesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır”)

Söz konusu açılacak deport kararı itiraz ve iptal davalarında ilgili YABANCININ 6458 sayılı Kanun’un 55. maddesi uyarınca sınır dışı edilemeyecek yabancılar kapsamında olup olmadığı hususunun incelenmesi ve bu hususun detaylıca değerlendirilmesi gerekmektedir.

Bununla beraber davacı hakkında menşe ülke değerlendirmesinin yapılması gerektiği, ancak dava konusu sınır dışı işlemi tesis edilirken davacının sınır dışı edilemeyecek yabancılar kapsamında olup olmadığı veya güvenli üçüncü bir ülkeye gönderilip gönderilmeyeceği hususunda davalı idarece herhangi bir değerlendirme yapılıp yapılmadığı gibi sınır dışı etme kararında da davacının sınır dışı edileceği ülkenin de ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir.

Sınır dışı kararının idare mahkemesi tarafından iptal edilebilmesi için iYUK m.2/1e göre, yetki, şekil, sebep, konu veya amaç bakımından hukuka aykırılığının tespit edilmesi lazımdır.

Zira deport edilecek olan kişinin menşe ülkesine geri gönderilmesi halinde zulme, insanlık dışı muameleye, işkenceye veya ölüm cezasına maruz kalabileceği hususlarının da irdelenmesi gerekmektedir. Bu hususta araştırma makalesi’nin okunmasında fayda vardır.

SINIR DIŞI – DEPORT KARARI DAVA DİLEKÇESİ:

_________ NÖBETÇİ İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI’NA

DURUŞMA TALEPLİDİR

DAVACI : …..

VEKİLİ :Av. Abdullah Enes BALTACI

DAVALI :______ Valiliği

DAVANIN KONUSU : ______Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğü’nün X tarihli ve X sayılı kararla hakkında sınır dışı edilme kararı verilmiştir.

AÇIKLAMALAR :

Müvekkilimiz hakkında GİRİŞ YASAĞI ihlali yaptığı gerekçesiyle sınırdışı kararı verilerek idari gözetim altına alınmıştır.

Müvekkilimiz ülkemize yasal yollardan girmiştir. Pasaport kayıtlarından yapılacak sorgu neticesinde görülecektir ki müvekkil 8 yıl önce ülkemizden kendi rızası ile çıkış yapmış ve cezasını da ödemiştir.

Ülkesine döndükten sonra Sovyet Rusya zamanından kalan zorunlu isim uygulamasını mahkeme kararı ile sona erdirmiş ve – yev ekini soyadından kaldırtmıştır. Bu kararın ardından MÜSLÜMAN İSMİ OLAN MİDİLLİ şeklinde kullanmaya devam etmiştir.

Müvekkilimiz 7 yıl boyunca kendi ülkesinde yaşadıktan sonra 1 yıl kadar önce YASAL YOLLARLA ülkemize giriş yapmıştır. Ve hatta bugüne dek 4-5 kere giriş çıkışı bulunmaktadır.

Müvekkilimiz hakkında hiçbir kabul anlamına gelmemek kaydıyla herhangi bir giriş yasağı olsa idi bile geçen 7 yıl içinde sonlanmış olması gerekirdi. Bu nedenlerle İstanbul valiliği tarafından verilen sınırdışı kararının kaldırılmasını talep etme zarureti hasıl olmuştur.

Müvekkil hakkında istanbul Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğü’nün X tarihli ve X sayılı kararla hakkında sınır dışı edilme kararı verilmiştir. Karara gerekçe olarak 6458 sayılı Kanun’un 4. Ve 55. Maddeleri ile 55/1-a bendi ve 54/1-h bendi uyarınca Türkiye’ye yasal giriş yollarını ihlal etmesi gösterilmiştir.

Esasen müvekkilimiz 6458 sayılı Kanunun 55/1 (a) maddesi kapsamında Sınırdışı edilemeyecek kimselerdendir; “(1) 54 üncü madde kapsamında olsalar dahi, aşağıdaki yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı alınmaz:

a) Sınır dışı edileceği ülkede ölüm cezasına, işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya muameleye maruz kalacağı konusunda ciddi emare bulunanlar”
Müvekkil, sınır dışı edilmesi durumunda ölüm tehlikesi ile karşı karşıya kalacaktır. Zira Rusya’da yaşanan karışıklık ortamı ve müvekkilin akrabaları sebebiyle müvekkil, kendisine zarar verileceğini düşünmektedir.

AİHM, kötü muamele riski bulunan ülkeye sınır dışı etmeme yükümlülüğünün kamu düzeni veya kamu güvenliği bakımından risk oluşturanlar bakımından da geçerli olduğunun ve bu yükümlülüğe bir istisna getirilemeyeceğinin altını çizmektedir. Bu durumda müvekkilin sınır dışı edilmesinin açık bir insan hakları ihlali olacağı çok net bir şekilde ortadır.

Müvekkil hakkında yukarıda bahsettiğimiz hususlar davalı idarece dikkate alınmadan nesnel ve öznel olarak menşe ülke değerlendirmesi yapılmaksızın eksik araştırma sonucu tesis edilen işlemin iptali gerekmektedir.

DELİLLER :Göç idaresi genel müdürlüğü geri gönderme merkezi dosyası

HUKUKİ NEDENLER :YUKK , Yargıtay kararları ve her türlü delail

NETİCE-İ TALEP :Yukarıda arz ve izah edilen ve mahkemenizce resen dikkate alınacak sebeplerle itirazımızın kabulü ile müvekkil hakkında verilmiş olan sınırdışı kararının itirazen kaldırılarak yargılama gideri ve ücreti vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ederiz…../…./20….

İmza

İsim Soyisim

SINIR DIŞI-DEPORT ETMEK ÜZERE İDARİ GÖZETİM KARARI

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 54. Maddesi uyarınca haklarında sınır dışı kararı alınan yabancılardan ; kaçma ve kaybolma riski bulunan, Türkiye’ye giriş veya çıkış kurallarını ihlal eden, sahte ya da asılsız belge kullanan, kabul edilebilir bir mazereti olmaksızın Türkiye’den çıkmaları için tanınan sürede çıkmayan, kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar hakkında valilik veya İl Göç İdaresi Müdürlüğü tarafından idari gözetim kararı alınır.

Yukarıda bahsedilen sebeplerin olması durumunda yabancılar hakkında İDARİ GÖZETİM KARARI verilir ve ilgililer GERİ GÖNDERME MERKEZİNE gönderilir. Ayrı bir işlem olan bu karara karşı detaylı yazımız için tıklayınız:

• İdari Gözetim Kararına İtiraz ve Geri Gönderme Merkezleri

SINIR DIŞI EDİLMEK ÜZERE SÜRE TANINMASI

Haklarında sınır dışı kararı alınan belli grup yabancılara ülkeyi terk etmeleri için süre tanınabilir. Bu süre en az on beş gün en fazla otuz gün olmak üzere haklarında alınan sınır dışı etme kararında belirtilir ve bu kimselere harca tabii olmayan “çıkış izin belgesi” verilir.

Ülkeyi terke davet edilmiş olan yabancılar, kendilerine tanınan bu süre zarfında, ikamet izni yahut çalışma izni başvurusu yapamazlar. Sınır dışı kararı alınmış olan yabancılardan kendilerine on beş günden az olmamak üzere otuz güne kadar Türkiye‟yi terk etmeleri için süre tanınanlar, eğer geçerli bir mazeretleri olmaksızın çıkış yapmazlarsa haklarında valilik tarafından “idari gözetim” kararı alınacaktır. Valilik veya sulh ceza hâkimi tarafından idari gözetimin sonlandırılması kararı verildiğinde alınmış olan idari gözetim kararı derhal sonlandırılır ve yabancının ülke dışına çıkışını engelleyen bir mahkeme kararı yoksa Türkiye‟yi terke davet edilir. (UY.m.58/2-3-4)

SINIR DIŞI EDİLMENİN SONUÇLARI

Sınır dışı kararının asıl ve en önemli sonucu, hakkında sınır dışı kararı alınan yabancının ülkeyi terk edip başka bir ülkeye gitmesi ve sınır dışı edildiği ülkeye serbestçe girememesidir. Hakkında deport kararı verilmiş olan yabancı, menşe ülkesine veya transit gideceği ülkeye yahut Türkiye’ye gelmek üzere transit geçtiği ülkeye ya da üçüncü bir ülkeye sınır dışı edilebilecektir. (YUKKm.52).

Sınır dışı edilen yabancılar, haklarında Türkiye’ye giriş yasağı kararı alınmamış ise tekrar Türkiye’ye dönebilirler. Yurt dışında olup, kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından Türkiy’de bulunmaları tehlikeli görülen yabancılar hakkında Göç İdaresi Genel Müdürlüğü (GiGM) haklarında Türkiye’de iken sınır dışı etme kararı alınan yabancılar hakkında ise, GiGM ve valilikler tarafından giriş yasağı kararı alınabilir (UYm.8/1, YUKKm.9/1,2).

Sınır dışı edilecek yabancılar için ülkeye giriş yasağının başladığı tarih, yabancının ülkeden çıkış yaptığı tarihtir (UYm.8/2-a). Giriş yasağı ister yurt dışında olup Türkiye’de bulunmaları sakıncalı görülenler ister Türkiye’de bulunup sınır dışı edilen yabancılar hakkında alınsın, en fazla beş yıl süre ile alınabilecektir. Fakat kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit bulunması halinde GĠGM tarafından, tek seferde veya ayrı ayrı olmak üzere on yıl daha uzatılabilir. Aynı gerekçeye dayalı olan giriş yasağı on beş yıldan fazla olamayacaktır (UYm.2/d)

SINIR DIŞI KARARI SORGULAMA

Vekaletname ile Avukatlar deport işlemini tesis eden ilgili Valilik İl Göç İdaresi Müdürlüğünden sorgulama yapabilmektedir.

DEPORTLA İLGİLİ SIKÇA SORULAN SORULAR

1-) DEPORT KARARI NASIL KALDIRILIR ?

Yukarıda da açıklandığı üzere Sınır Dışı – Deport kararı, kararının ilgiliye tebliğinden itibaren 7 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açarak kaldırılabilir. Dava açılması halinde dava süresince, yabancı sınır dışı edilmez. Sınır dışı kararına karşı iptal davası, deport kararını veren valiliğe karşı açılır.

2-) SINIR DIŞI KARARINA İTİRAZIN KONUSU NEDİR, NASIL UYGULANIR?

Kamu düzeninin korunması ve sağlanması maksadıyla 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamında sınır dışı etme işlemi gerçekleşir. Türk hukukunda yalnızca gerçek kişiler sınır dışı edilmektedir. Bu gerçek kişilere karşı yapılan işlem ise idârî niteliktedir. İdari nitelikte olan bu işlem çoğu zaman yaptırım olarak uygulanır. Ancak tedbir şeklinde uygulandığı durumlar da mevcuttur

3-) SINIR DIŞI KARARINA İTİRAZDA İŞLEMİN YÜRÜTMESİ DURDURULUR MU?

Bir idari işlemin, uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zarar ve durumların ortaya çıkacak olması ve açıkça hukuka aykırı olması hallerinde, bu olumsuz durumların önüne geçmek ve kamu yararını sağlamak maksadıyla, söz konusu işlemin hukuka uygunluk karinesinin ve icrailiğinin dava sonuna kadar askıya alınması, yürütmenin durdurulması olarak tanımlanmaktadır.

Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu md.53 (3) hükmü gereğince dava açılması durumunda ‘’ Yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde veya yargı yoluna başvurulması hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez ‘’ hükmü bulunmakta olup , dolayısıyla Sınır Dışı kararının icrası tehir etmekte , Yürütmesi Durmaktadır.

4-) TOPLU SINIR DIŞI KARARINA İTİRAZ VERİLEBİLİR Mİ?

Sınır dışı işleminin uygulaması çeşitli şekillerde olabilir. Örneğin sınır dışı işlemi bireysel veya toplu hâlde uygulanabilir. Uluslararası hukukta sınır dışı etmede kabul edilen esas yöntem bireysel sınır dışı etmedir. Bu yöntem her bir şahsın sadece kendisinin sınır dışı edilmesi ve mensubu olduğu herhangi bir grubun bu işlemden ilgili şahıstan dolayı etkilenmemesi şeklinde anlaşılmalıdır. Toplu hâlde sınır dışı işlemi ise Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (AİHM) vermiş olduğu bir kararda tanımlandığı üzere, “belli bir dini, etnik, ideolojik gruba mensubiyetten dolayı o grupta bulunan kişilerin topluca sınır dışı edilmesi” şeklindeki sınır dışı işlemidir. Bu şekilde sınır dışı edilen kişiler, bireysel bir değerlendirmeye tâbi tutulmadan toplu hâlde sınır dışı edilmektedir.

5-) SINIR DIŞI İTİRAZ SONUCU GERİ TÜRKİYE’YE GELEBİLİR Mİ?

Hakkında deport kararı verilen yabancının evlilik, çalışma izni, eğitim, tedavi dolayısıyla meşruhatlı vize alarak ülkeye dönmesi mümkündür. Fakat hakkında konulmuş olan bir tahdit var ise bunun yani ülkeye giriş yasağının kaldırılması gerekmektedir. Bu konudaki tahdit kodlarının kaldırılması davası konulu makalemizi inceleyebilirsiniz.

3-) SINIR DIŞI KARARINA İTİRAZDA İŞLEMİN YÜRÜTMESİ DURDURULUR MU?