Doçentlikte ders verme şartı, Üniversitelerarası Kurulun temel alan tablolarında yer alan zorunlu bir asgari koşuldur. 2023 yılında ön lisans dersi tablodan çıkarıldı, Danıştay Sekizinci Dairesi bu eksikliğin yürütmesini durdurdu ve tablolar 2024 Ekim döneminden itibaren ön lisans dersini yeniden saymaya başladı. Yazıda kararın kapsamı, bugün geçerli tablo hükmü, kadrolu öğretim elemanı istisnası ve başvurusu iptal edilen adayın izleyebileceği yollar anlatılıyor.
Doçentlikte ders verme şartı, başvuru dosyalarında en çok tartışılan asgari koşullardan biridir. Şart, Üniversitelerarası Kurulun yayımladığı temel alan tablolarında yer alır. 2023 yılında yapılan bir değişiklik bu şartın kapsamını daralttı. Ön lisans dersi vermiş olmak tablodan çıkarıldı. Değişiklik kısa sürede yargıya taşındı.
Danıştay Sekizinci Dairesi 2024 yılında yürütmeyi durdurdu. Karar yalnız ön lisans dersinin tablodan çıkarılmasına ilişkindi. İdare de kararın gereğini yerine getirdi. Bugün yürürlükteki tablolarda ön lisans dersi yeniden sayılıyor. Bu yazı, doçentlikte ders verme şartı bakımından bugünkü kuralı anlatır.
Yazıda üç soru sırayla cevaplanıyor. Bugün hangi düzeyde dersler sayılıyor? Danıştay kararı tam olarak neyi durdurdu? Şartı sağlamadığı gerekçesiyle başvurusu iptal edilen aday ne yapabilir?
Doçentlikte Ders Verme Şartı Nedir
Doçentlik başvurusunda aranan asgari koşullar tek bir listede toplanmaz. Koşullar, her temel alan için ayrı bir tabloda yer alır. Tabloları Üniversitelerarası Kurul yayımlar. Her tablonun dokuzuncu bölümü "Eğitim-Öğretim" başlığını taşır. Doçentlikte ders verme şartı işte bu bölümde düzenlenir.
Bölüm iki seçenek sunar. Birinci seçenek dönemlik programlar içindir. Aday, dört farklı yarıyılda ders vermiş olmalıdır. İkinci seçenek yıllık programlar içindir. Bu programlarda iki farklı yılda ders verilmesi aranır. Her iki seçenek de iki puan değerindedir.
Sayılan derslerin düzeyi de tabloda yazılıdır. Bugünkü metin ön lisans, lisans ve lisansüstü dersleri birlikte sayar. Ders verme, doktora ya da uzmanlık eğitimi tamamlandıktan sonra gerçekleşmelidir. Öncesinde verilen dersler bu bölümde puanlanmaz.
Bölüm, tablodaki diğer maddelerden bir yönüyle ayrılır. Makale, kitap ya da proje maddelerinde aday puanını farklı kalemlerden toplayabilir. Eğitim öğretim bölümünde ise başka bir kalem yoktur. Aday ya ders vermiştir ya da vermemiştir. Bu yüzden bölüm, dosyanın en sert eşiklerinden biri sayılır.
Bölümün altında iki cümle daha vardır. Birincisi bir alt sınır koyar. Aday bu maddeden en az iki puan almak zorundadır. İkincisi bir üst sınır koyar. Bölümden en çok altı puan alınabilir. Alt sınır cümlesi, doçentlikte ders verme şartı için belirleyicidir. Bu yüzden şart bir tercih değil, zorunlu bir asgari koşuldur.
Sık Sorulan Sorular
Doçentlik başvurusunda ön lisans dersi sayılıyor mu?
Evet. Üniversitelerarası Kurulun 2024 Ekim döneminden itibaren yayımladığı tablolarda eğitim öğretim bölümü "ön lisans/lisans/lisansüstü ders vermiş olmak" ifadesini taşır. 2026 Mart dönemi tablolarında da aynı ifade yer alır.
Doçentlikte ders verme şartı kaç dönem ders vermeyi gerektirir?
Dönemlik programlarda dört farklı yarıyılda ders vermiş olmak gerekir. Yıllık programlarda ise iki farklı yılda ders verilmesi aranır. Her iki seçenek de iki puan değerindedir ve bu bölümden en az iki puan almak zorunludur.
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesinden 2015 yılında mezunu olmuştur. Türk ve Alman vatandaşıdır. Cumhuriyet Üniversitesi Yüksek Lisans eğitimi almıştır. Ayrıca Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinde Marka-Patent-Fikri Sınai Haklar eğitimi sertifikasına sahiptir. 2016 yılından itibaren Ankara Barosu mensubu olup 2022…
Google aramalarında ve yapay zeka özetlerinde yazılarımızı öncelikli görmek için sitemizi tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyebilirsiniz.
2023 Değişikliği Ön Lisans Dersini Tablodan Çıkardı
Değişikliğin kaynağı Yükseköğretim Genel Kurulunun kararıdır. Karar 15 Haziran 2023 tarihlidir ve 2023.10.183 sayısını taşır. Metin 17 Ağustos 2023 tarihinde bir kez daha güncellendi. Karar, bütün temel alan tablolarını yeniledi.
Değişiklikten önceki uygulama daha esnekti. Adayın bir dönem ön lisans dersi vermiş olması yeterli sayılıyordu. Yeni tablolar bu imkânı kaldırdı. Sayılabilecek dersler lisans ve lisansüstü ile sınırlandı. Ayrıca ders verme süresi dört yarıyıla ya da iki yıla çıkarıldı.
Değişikliğin bir de istisnası vardı. Doktora sonrasında yükseköğretim kurumlarında en az iki yıl kadrolu öğretim elemanı olarak görev yapanlar şartı sağlamış sayılıyordu. Bu kişilerin hangi düzeyde ders verdiğine bakılmıyordu. Kadrolu olmayan adaylar ise yalnız lisans ve lisansüstü ders verebiliyordu.
Yeni kurallar ilk kez 2024 Mart döneminde uygulandı. O dönemin tabloları incelendiğinde bölüm metni açıktır. Sağlık Bilimleri ve Mühendislik tablolarında yalnız "lisans/lisansüstü ders" ifadesi yer alır. Ön lisans ibaresi metinde geçmez. Doçentlikte ders verme şartı o dönemde bu dar biçimiyle uygulandı.
Danıştay Sekizinci Dairesinin Yürütmeyi Durdurma Kararı
Karara konu dava bir sendika tarafından açıldı. Davacı Eğitimciler Birliği Sendikasıdır. Davalılar Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı ile Üniversitelerarası Kurul Başkanlığıdır. Dosya Danıştay Sekizinci Dairesinde E.2023/6088 esas numarasıyla görüldü. Daire 6 Mart 2024 tarihinde karar verdi.
Davacı, kararın dokuz ayrı yönden iptalini istedi. Bu istemlerden biri doğrudan eğitim öğretim bölümüne ilişkindi. Sendikaya göre tabloda "önlisans dersi vermiş olmak" ibaresinin bulunmaması eksik düzenlemeydi. Daire bu istemi kabul etti.
Kararın gerekçesi iki noktaya dayanır. Birincisi eşitlik sorunudur. Düzenleme, iki yıl kadrolu görev yapanları hangi düzeyde ders verdiklerine bakmadan muaf tutuyordu. Kadrolu olmayan adaylar ise yalnız lisans ve lisansüstü ders verebiliyordu. Daireye göre bu ayrımın nedenleri idarelerce ortaya konulmamıştı.
İkincisi gerekçe eksikliğidir. Ön lisans dersi uzun yıllar boyunca yeterli sayılmıştı. Daire, bu uygulamaya hangi kamu yararı gerekçesiyle son verildiğinin somut bilgi ve belgeyle savunulamadığını belirtti. Bu nedenle 2577 sayılı Kanunun 27. maddesindeki koşulların birlikte gerçekleştiği sonucuna vardı.
Kararda Reddedilen İstemler
Aynı kararda yedi istem reddedildi. Bilimsel toplantı düzenleme komitesinde akademisyen temsilcisi aranmasına ilişkin iki istem reddedildi. Kitap bölümlerinin puanlanmasına ilişkin iki istem de reddedildi. Aynı toplantıda sunulan tek çalışmanın puanlanmasına ilişkin istem reddedildi.
İki ret kararı eğitim öğretim bölümüyle doğrudan ilgilidir. Sendika, eğitim öğretim bölümündeki "en az 2 puan almak zorunludur" cümlesinin de iptalini istemişti. Daire bu istemi oybirliğiyle reddetti. Yani asgari iki puan zorunluluğu ayakta kaldı.
Bu ret kararının pratik sonucu şudur. Aday, eğitim öğretim bölümünden iki puan almadan başvuru yapamaz. Bölümdeki puan, dosyanın toplam puanına da eklenir. Ancak bölümün asıl işlevi puan katkısı değildir. Bölüm, bir eşik görevi görür.
Sendika ayrıca bir geçiş hükmü istemişti. Değişikliklerin en az dört akademik yarıyıl sonra yürürlüğe girmesi talep edilmişti. Daire bu istemi de reddetti. Karara karşı yedi gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna itiraz yolu açık bırakıldı.
Karardan Sonra Tablolar Nasıl Değişti
Yürütmeyi durdurma kararı uygulamayı doğrudan etkiledi. Üniversitelerarası Kurulun sonraki dönem tabloları değişti. 2024 Ekim dönemi tablolarında eğitim öğretim bölümü yeniden yazıldı. Metin artık "ön lisans/lisans/lisansüstü ders vermiş olmak" diyor.
Bu ibare sonraki dönemlerde de korundu. 2025 Mart dönemi tablolarında aynı metin bulunur. 2025 Ekim dönemi tablolarında da değişiklik yoktur. Yani ön lisans dersi 2024 Ekim döneminden bu yana yeniden sayılmaktadır.
Değişimin izi tabloların metninde açıkça görülür. 2024 Mart tablosunda bölüm "lisans/lisansüstü ders vermiş olmak" der. 2024 Ekim tablosunda aynı satır "ön lisans/lisans/lisansüstü ders vermiş olmak" biçimindedir. Aradaki tek fark iki kelimedir. Ancak bu iki kelime, meslek yüksekokullarında ders vermiş adaylar için belirleyicidir.
Bu tespit, sayfanın eski hâlindeki bilgiyi geçersiz kılar. Ön lisans dersinin kabul edilmediği dönem tek bir başvuru dönemiyle sınırlı kaldı. O dönem 2024 Mart dönemidir. Sonraki bütün dönemlerde doçentlikte ders verme şartı ön lisans dersini de kapsar.
2026 Mart Döneminde Geçerli Eğitim Öğretim Şartı
En güncel tablolar 2026 Mart dönemine aittir. Bu tablolarda eğitim öğretim bölümü şu hükmü taşır. Aday, dönemlik programlarda dört farklı yarıyılda ön lisans, lisans ya da lisansüstü ders vermiş olmalıdır. Yıllık programlarda ise iki farklı yılda ders verilmesi aranır. Her iki seçenek de iki puan değerindedir.
Hüküm bütün temel alanlarda aynıdır. Fen Bilimleri ve Matematik, Mühendislik, Sağlık Bilimleri, Sosyal Beşeri ve İdari Bilimler, Hukuk ile Ziraat Orman ve Su Ürünleri tabloları tek tek karşılaştırıldı. Altısında da ön lisans ibaresi yer alıyor. Asgari iki puan zorunluluğu ile altı puanlık üst sınır da altısında ortaktır.
Sağlık Bilimleri tablosunda tek fark başlangıç anıdır. Bu alanda süre, doktoranın yanında tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık eğitiminin tamamlanmasından da işleyebilir. Diğer alanlarda ölçüt doktora eğitiminin tamamlanmasıdır.
Kadrolu Öğretim Elemanı İstisnası
İstisna bugün de yürürlüktedir. Doktora ya da uzmanlık unvanının alınmasından sonra yükseköğretim kurumlarında en az iki yıl kadrolu öğretim elemanı olarak görev yapanlar iki puan almış sayılır. Bu kişiler için ayrıca ders sayısı hesaplanmaz.
İstisna altı temel alan tablosunun hepsinde bulunuyor. Sayfanın eski hâli, Fen Bilimleri, Mühendislik ve Ziraat alanlarında bu istisnanın düzenlenmediğini söylüyordu. Bugünkü tablolarda böyle bir eksiklik yoktur. Doçentlikte ders verme şartı bakımından istisna bütün alanlarda aynı biçimde uygulanır.
Dört Yarıyıl Şartına Karşı Açılan Davanın Sonucu
Ön lisans meselesi çözüldü. Ancak dört yarıyıl koşulunun kendisi ayrı bir tartışma konusuydu. Bu koşula karşı da dava açıldı. Davacı, üniversitede kadrolu çalışmayan hekimler bakımından koşulun aşırı ağır olduğunu ileri sürdü.
Danıştay Sekizinci Dairesi bu davayı reddetti. Daire, üniversitelerin yalnız araştırma değil eğitim kurumu da olduğunu vurguladı. Adaylardan asgari bir akademik tecrübe beklenmesini hizmet gereklerine uygun buldu. Karara karşı oy da yazıldı.
Karar, iki farklı sonucun bir arada durabileceğini gösterir. Bir düzenlemenin bir yönü hukuka aykırı bulunabilir. Aynı düzenlemenin başka bir yönü ise ayakta kalabilir. Ön lisans dersinin dışlanması ilk gruba girdi. Sürenin dört yarıyıla çıkarılması ikinci gruba girdi.
Sonuç şudur. Dört farklı yarıyıl ya da iki farklı yıl ölçütü yürürlüktedir. Doçentlikte ders verme şartı bu süre bakımından daralmadı. Değişen tek şey sayılabilecek derslerin düzeyidir.
Kriter Değişiklikleri Hangi Dönemde Uygulanır
Kriter değişikliklerinin ne zaman yürürlüğe gireceği ayrı bir kuraldır. Kuralı Doçentlik Yönetmeliğinin 3. maddesi koyar. Maddeye göre bilim ve sanat alanlarındaki güncellemeler izleyen dönemde uygulanır. Doçentlik kriterlerindeki güncellemeler ise farklı bir takvime bağlıdır.
Kriter güncellemeleri, kabul edildikleri tarihten sonraki ikinci başvuru döneminde uygulanır. Bu kural adaya hazırlık süresi tanır. Başvuru dönemleri de yönetmelikte bellidir. Başvurular yılda iki kez, Mart ve Ekim aylarının yirminci günü başlar. Süre, ilgili ayın son çalışma gününün mesai bitiminde sona erer.
Bu takvim, doçentlikte ders verme şartı takibi için önemlidir. Aday, başvuracağı dönemin tablosuna bakmalıdır. Güncel tablolar Üniversitelerarası Kurulun doçentlik başvuru şartları sayfasında dönem dönem yayımlanır. Kriterlerdeki değişikliklerin genel çerçevesi yeni doçentlik kriterleri ve şartları yazısında anlatılmıştır.
Başvuru Zamanı ve Belge Eksikliği Riski
Başvuru takvimi yönetmelikle bellidir. Üniversitelerarası Kurul başka bir tarih belirlemedikçe kural aynıdır. Başvurular Mart ve Ekim aylarının yirminci günü açılır. Kapanış, ilgili ayın son çalışma gününün mesai bitimidir. Bu süre kesindir ve uzatılmaz.
Başvurular elektronik ortamda yapılır. Belgeler ve akademik çalışmalar sisteme yüklenir. Aslının ya da onaylı suretinin istendiği hâllerde belgeler ayrıca gönderilir. Doçentlik Komisyonu, gerekli gördüğü alanlarda çalışmaların jüriye fiziki olarak gönderilmesine de karar verebilir.
Belge eksikliğinin sonucu ağırdır. Öğrenim belgesi, tez ve yabancı dil belgesi eksik ya da hatalıysa başvuru reddedilir. Aynı sonuç, başvuru kılavuzundaki usule aykırı başvurular için de geçerlidir. Ret kararını Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı verir. Başvurusu reddedilen aday izleyen dönemlerde yeniden başvurabilir.
İki yasak da hatırlanmalıdır. Başvurusu henüz sonuçlanmamış aday, aynı ya da farklı alandan yeniden başvuramaz. Aday ayrıca özgeçmiş ve eserler listesinde bütün akademik çalışmalarını göstermek zorundadır. Ders yükü kayıtlarının bu beyanla uyumlu olması, sonraki itirazlarda işi kolaylaştırır.
Asgari Şartın Sağlanmaması Başvuruyu Nasıl Etkiler
Asgari şartlar başvurunun ilk süzgecidir. Jüri, dosyayı önce bu yönden değerlendirir. Jürinin asgari şartların sağlanmadığı yönündeki raporları Doçentlik Komisyonunca incelenir. İnceleme sonunda başvuru iptal edilebilir.
Yönetmelik bu noktada adaya bir güvence de tanır. Asgari şartların sağlanmadığına ilişkin jüri raporu, isimler gizlenerek adayın erişimine açılır. Rapor, Doçentlik Komisyonu kararıyla birlikte gösterilir. Diğer jüri üyelerinin raporları ise adaya açılmaz.
Yeniden başvuru da mümkündür. Aday, iptal gerekçelerini dikkate alarak izleyen dönemde yeniden başvurabilir. Ancak iptale konu eksiklikler giderilmeden yapılan başvurular reddedilir. Yeni başvuruda önceki dönemin belgeleri jüri üyelerinin erişimine açılır.
Adayın asgari şartları sağlaması tek başına yeterli de değildir. Yönetmelik bunu açıkça yazar. Asgari şartların sağlanması, eser değerlendirmesinde başarılı olunduğu anlamına gelmez. Bu ayrım doçentlik asgari koşul itiraz ve dava yazısında ayrıntılı biçimde ele alınmıştır.
Başvurusu İptal Edilen Adayın İzleyebileceği Yollar
İptal kararı bir idari işlemdir. Bu nedenle yargı denetimine açıktır. Aday, kararın tebliğinden itibaren altmış gün içinde iptal davası açabilir. Dava idare mahkemesinde görülür.
Dava dilekçesinde iki noktaya odaklanmak gerekir. Birincisi maddi tespittir. Adayın ders verdiği yarıyıllar dosyada doğru sayılmış mıdır? İkincisi hukuki nitelendirmedir. Sayılan dersler, başvuru döneminin tablosunda gösterilen düzeye uygun mudur?
Dosyaya konulacak belgeler de bu iki noktayı desteklemelidir. Ders verildiğine ilişkin kurumdan alınan resmî yazı ilk sırada gelir. Ders görevlendirme kararları ve ders yükü kayıtları da aynı işlevi görür. Belgelerin, başvuruda beyan edilen dönemlerle birebir örtüşmesi gerekir.
Süre hesabı da önemlidir. Aday, idareye başvurup altmış günlük süreyi durdurabilir. İdarenin cevap vermemesi hâlinde istek reddedilmiş sayılır. Bu yolların ayrıntısı doçentlik başvurusunun reddine itiraz ve dava yazısındadır. Yönetmelikte yapılan son değişikliklerin tamamı ise doçentlik yönetmeliği değişikliği yazısında karşılaştırmalı olarak verilmiştir.
Doçentlikte Ders Verme Şartı Konusunda Avukat Desteği
Doçentlikte ders verme şartı bakımından izlenecek yol, dosyanın kendi özelliklerine göre belirlenir. Başvuru döneminin tablosu, adayın ders yükü kayıtları ve varsa jüri raporu birlikte değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilirsiniz. Talebinizi soru formumuz üzerinden de iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Danıştay Sekizinci Dairesi, 6/3/2024 tarihli ve E.2023/6088 sayılı kararıyla, tabloların eğitim öğretim bölümünde "önlisans dersi vermiş olmak" ibaresinin bulunmamasını eksik düzenleme saydı ve bu yönden yürütmeyi durdurdu. Aynı kararla diğer istemler reddedildi.
Dört yarıyıl şartı kaldırıldı mı?
Hayır. Dört farklı yarıyıl ya da iki farklı yıl ölçütü yürürlüktedir. Bu koşula karşı açılan dava Danıştay Sekizinci Dairesince reddedilmiştir. Değişen tek şey sayılabilecek derslerin düzeyidir.
Kadrolu öğretim elemanı olarak çalışanlar ders verme şartından muaf mıdır?
Doktora ya da uzmanlık unvanının alınmasından sonra yükseköğretim kurumlarında en az iki yıl kadrolu öğretim elemanı olarak görev yapanlar bu bölümden iki puan almış sayılır. Bu kişiler için ayrıca ders sayısı hesaplanmaz.
Doçentlik kriterlerindeki değişiklik hangi dönemde uygulanır?
Doçentlik Yönetmeliğinin 3. maddesine göre kriter güncellemeleri, kabul edildikleri tarihten sonraki ikinci doçentlik başvuru döneminde uygulanır. Bu nedenle aday, başvuracağı dönemin tablosuna bakmalıdır.
Asgari şartı sağlamadığı gerekçesiyle başvurusu iptal edilen aday ne yapabilir?
Aday, iptal kararına karşı tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilir. Ayrıca iptal gerekçelerini gidererek izleyen dönemde yeniden başvurabilir. Eksiklikler giderilmeden yapılan başvurular reddedilir.
Doçentlik
Doçentlik Dil Puanı ve Geçerlilik Süresi
Doçentlik başvurusunda 55 puan eşiği, YDS ve YÖKDİL sonuçlarının süresiz geçerliliği, uluslararası sınavlarda beş yıl ve TOEFL'de iki yıl sınırı ile ret hâlinde dava yolu.
