Genel af nedir, genelaf çıkacak mı, af yasa son dakika değişiklik var mı gibi pek çok soru ile karşılaşılmaktadır. Bu makalede genel af nedir, genel af yasa son dakika değişiklik var mı, genelaf özellikleri ve tarihi ile ilgili bilgiler paylaşılacaktır.
GENEL AF NEDİR?
Genel af kavramını açıklayabilmek için öncelikle af kavramından bahsetmek gerekmektedir. Af, ceza hukukun en eski kurumlarından birisidir. Günümüzde birçok devletin anayasasında af kurumuna ilişkin düzenlemeler mevcuttur. Genellikle eskiden beri mevcut olan bir kuruma zaman içerisinde keyfi kullanımı önlemek amacı ile birtakım sınırlamalar getirilmiştir. Türkiye’de de 2001 yılında 4709 sayılı Kanun’da değişiklik yapılmış ve meclisin af kullanma yetkisi ancak nitelikli çoğunluk şartına bağlanmıştır. Bu konuda daha fazla bilgi edinmek için ilgili makaleye[1] bakabilirsiniz.
AF DÜZENLEMESİNE GENEL BİR BAKIŞ
Af, Genel olarak kaynağını anayasalarda bulan, teknik yönleri bakımından ise ceza kanunlarında düzenlenmiş olan af; bazen kamu davasını düşüren veya kesinleşmiş bir ceza mahkumiyetini bütün kanuni sonuçlarıyla birlikte ortadan kaldıran, bazen de kesinleşmiş bir cezanın sadece kısmen veya tamamen infazını önleyen veya başka bir cezaya dönüştüren yasama ya da yürütme organlarının yaptığı bir kamu hukuku tasarrufudur. Bu hususta daha fazla bilgi edinmek için ilgili makaleye[2] bakabilirsiniz.
TÜRK HUKUK DÜZENİNDE AF KAVRAMININ TARİHSEL GELİŞİMİ
Genel afa ilişkin yorum yapabilmek için öncelikle af kavramının tarihsel gelişimini incelemek faydalı olacaktır. Türk Hukuku’nda, Osmanlı’nın ilk dönemleri için İslam Hukuku kuralları esas alındığından, kul hakkına ilişkin suçlarda af yetkisi mağdurda, Allah hakkına ilişkin suçlarda ise af yetkisi kadıya ve padişaha ait olarak kabul edilmiştir. Af ile ilgili ilk düzenleme 1858 tarihli Ceza Kanunname-i Hümayunu’nda yapılarak af yetkisinin padişaha ait olduğu kabul edilmiştir.
Bu düzenlemenin devamında ise 1876 yılında yapılan Anayasa’da ilk olarak af yetkisi padişaha verilmiş, 1909 tarihli değişiklikte genel af yetkisi meclise verilmiş, padişaha yalnızca özel af yetkisi verilmiştir. 1924 Anayasası’nda genel af ve özel af yetkisi meclise verilmiş, Cumhurbaşkanı ise sadece hastalık gibi sebeplerle özel af çıkarma yetkisine sahip olmuştur. 1961 Anayasası’nda ise genel af ve özel af şeklinde af kavramı ikiye ayrılmış, yine meclise af yetkisi verilmiş, Cumhurbaşkanı’na da sınırlı olarak özel af yetkisi verilmiştir.
