Araştırma görevlisi kadrosuna atama süreci ilan, ön değerlendirme, giriş sınavı ve nihai değerlendirme aşamalarından oluşur. Her aşamada itiraz ve iptal davası yolu açıktır.
Araştırma görevlisi kadrosuna atama, öğretim yardımcılığına girişin yarışma usulüdür. Süreç merkezî bir yönetmelikle düzenlenmiştir. 2547 sayılı Kanun araştırma görevlisini öğretim yardımcısı sayar. Görevi, araştırma ve incelemelerde yardımcı olmak ve yetkili organların verdiği işleri yapmaktır.
Kısa cevap: Araştırma görevlisi kadrosuna atama, YÖK'ün ilgili yönetmeliğine göre ilan, ön değerlendirme, giriş sınavı ve nihai değerlendirme aşamalarından oluşur. Jürinin mevzuata aykırı kurulması, puanın hatalı hesaplanması veya yazılı sınavın nesnel değerlendirilmemesi, idare mahkemesinde iptal davasına konu edilebilir. Dava açma süresi içinde idareye başvurmak da mümkündür. Bu başvuru zorunlu değildir.
Araştırma görevlisinin görev tanımı 2547 sayılı Kanunun 33. maddesinin (a) bendinde şöyle çizilmiştir:
“Araştırma görevlileri, yükseköğretim kurumlarında yapılan araştırma, inceleme ve deneylerde yardımcı olan ve yetkili organlarca verilen ilgili diğer görevleri yapan öğretim elemanıdır.”
Süreç dört aşamalıdır: ilan, ön değerlendirme, giriş sınavı ve nihai değerlendirme. Her aşama ayrı bir idari işlem üretir. Her işlem tek başına iptal davasına konu edilebilir. Aşağıda önce yürürlükteki kurallar, sonra itiraz ve dava yolları ele alınmıştır.
Araştırma Görevlisi Kadrosuna Atama Hangi Yönetmeliğe Tabidir
Kapsam ikinci maddede çizilmiştir. Yönetmelik devlet ve vakıf üniversitelerinin öğretim görevlisi ile araştırma görevlisi kadrolarını kapsar. Maddenin ikinci fıkrası bazı atamaları dışarıda bırakır. Tıpta, diş hekimliğinde ve eczacılıkta uzmanlık eğitimini kazananların ataması bunlardan biridir. Görev süresi uzatımı niteliğindeki atamalar da kapsam dışıdır.
Sık Sorulan Sorular
Araştırma görevlisi kadrosuna başvuruda yaş sınırı nedir?
Aday, giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmalıdır. Ölçüt tarih başvuru günü değil, sınav yılının 1 Ocak günüdür. Şart 2547 sayılı Kanunun 33 üncü maddesinde ve 2018 tarihli Yönetmeliğin 7 nci maddesinde yer alır.
Yaş sınırı görev süresi uzatımında da uygulanır mı?
Hayır. Yönetmeliğin 2 nci maddesinin ikinci fıkrası, mevcut kadroda görev süresi uzatımı niteliğindeki atamaları kapsam dışında bırakır. Bu nedenle otuz beş yaşını doldurmuş bir araştırma görevlisinin görev süresi yalnız yaş gerekçesiyle uzatılmayabilir denilemez.
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesinden 2015 yılında mezunu olmuştur. Türk ve Alman vatandaşıdır. Cumhuriyet Üniversitesi Yüksek Lisans eğitimi almıştır. Ayrıca Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinde Marka-Patent-Fikri Sınai Haklar eğitimi sertifikasına sahiptir. 2016 yılından itibaren Ankara Barosu mensubu olup 2022…
Google aramalarında ve yapay zeka özetlerinde yazılarımızı öncelikli görmek için sitemizi tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyebilirsiniz.
Bu ayrım pratik sonuç doğurur. Kapsam dışı bir atamada yönetmeliğin puan ve baraj kuralları tartışılamaz. Uyuşmazlığın hangi hükme dayandığı önce belirlenir.
Genel ve Özel Başvuru Şartları
Şartlar iki kümede toplanır. Genel şartlar bütün öğretim elemanı kadroları için ortaktır. Özel şartlar ise kadro unvanına göre değişir.
Genel Şartlar
Genel şartlar 6. maddededir. Aday, 657 sayılı Kanunun 48. maddesindeki şartları taşımalıdır. ALES'ten en az 70 puan gerekir. Merkezî yabancı dil sınavından da en az 50 puan aranır. Senatolar bu barajların üzerinde bir asgari puan belirleyebilir.
Yabancı dille eğitim yapılan programlarda eşik yüksektir. Maddenin dördüncü fıkrası en az 85 puan arar. Bu rakam 18/5/2021 tarihli ve 31485 sayılı Resmî Gazete ile 80'den 85'e çıkarılmıştır.
Özel Şartlar ve Otuz Beş Yaş Ölçütü
Yaş şartı 7. maddenin birinci fıkrasındadır. Aday, giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmalıdır. Ölçüt tarih başvuru günü değildir. Fıkra bugünkü hâlini 3/3/2022 tarihli ve 31767 sayılı Resmî Gazete ile almıştır.
Devlet üniversitelerinde ikinci bir şart daha vardır. Aday tezli yüksek lisans, doktora veya sanatta yeterlik öğrencisi olmalıdır. Aynı şart 2547 sayılı Kanunun 33. maddesinin (a) bendinde de yer alır.
ALES Muafiyeti Kimleri Kapsar
Muafiyet hâlleri 14. maddede sayılmıştır. Doktorasını tamamlayanlar merkezî sınav şartından muaftır. Tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık sahipleri de aynı kapsamdadır. Sanatta yeterlik sahipleri bu listeye dâhildir. Öğretim elemanı kadrolarında çalışmış veya çalışmakta olanlar da muaf tutulur.
Muafiyetin sayısal karşılığı vardır. Muafiyet talep edenin ALES puanı her iki aşamada 70 kabul edilir. Kadro başvurusunun merkezî asgari şartları Akademik Kadro Koşulları Aracı ile önceden denetlenebilir.
Kadro İlanı ve Başvuru Takvimi
İlanın dayanağı 8. maddedir. Kadrolar, 10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 5. maddesi uyarınca ilan edilir. İlan metninde sınav takvimi de gösterilir. Takvimde son başvuru tarihi, ön değerlendirme sonuçlarının ilan günü ve giriş sınavı tarihi yer alır.
Süre bakımından bir alt sınır vardır. Son başvuru tarihi, ilan tarihinden itibaren on beş günden az olamaz. Bu süreye uyulmaması ilanın hukuka aykırılığı iddiasına dayanak olabilir.
İlanın içeriği de sınırlıdır. Altıncı maddenin beşinci fıkrası belirli bir adayı tanımlayan özel şartı yasaklar. İlanda yalnız bilimsel, nesnel ve denetlenebilir koşullar aranabilir. Bu iddianın nasıl ileri sürüleceği kişiye özel akademik kadro ilanının iptali sayfasında anlatılmıştır.
İlan içeriğindeki bu sınır, yukarıda adı verilen Yönetmeliğin 6. maddesinin beşinci fıkrasında şöyle düzenlenmiştir:
“Yükseköğretim kurumları, bu Yönetmeliğe tabi öğretim elemanı kadro ilanlarında lisans veya lisansüstü mezuniyet alanları ile ilan edilen alana ait bilimsel, nesnel ve denetlenebilir koşullar dışında belirli bir adayı tanımlayan özel şartlar koyamazlar.”
Giriş Sınavı Jürisi Nasıl Kurulur
Jüriyi ilgili yönetim kurulu seçer. Dokuzuncu maddeye göre öneri, fakültelerde dekandan gelir. Enstitü ve yüksekokullarda öneriyi müdür yapar. Önerilen en az sekiz öğretim üyesi arasından üç asıl ve bir yedek üye seçilir.
Bir üyenin kimliği belirlidir. Asıl üyelerden biri ilgili anabilim dalı başkanı olmalıdır. Anabilim dalı başkanı yoksa bölüm başkanı bu üyeliği üstlenir. Yabancı diller yüksekokullarında ise yüksekokul müdürü görev alır. Seçilen üyelerin kadro unvanının görev alanıyla ilgili olması esastır. Jüri, üyelerinden birini raportör belirler.
Bu kurallar biçimseldir ve denetimi kolaydır. Jürinin sekiz kişilik havuzdan seçilmemesi iptal sebebi olabilir. Anabilim dalı başkanının jüride yer almaması da aynı sonucu doğurabilir.
Ön Değerlendirme Aşamasında Hangi Puanlar Tartılır
Sınava çağırma sıralamasında araştırma görevlisi kadroları için ALES ağırlığı %60, yabancı dil ağırlığı %40'tır. Öncelikli alan doktora yolunda bu oranlar farklıdır. Ön değerlendirme 10. maddede düzenlenmiştir. Jüri, ilan edilen kadro sayısının on katına kadar adayı sınava çağırır. Araştırma görevlisi kadrolarında ALES puanının %60'ı ve yabancı dil puanının %40'ı esas alınır. Meslek yüksekokullarına müracaatlarda ölçüt değişir. Orada ALES puanının %70'i ve lisans mezuniyet notunun %30'u dikkate alınır.
Maddede iki koruyucu kural bulunur. Son sırada aynı puanlı birden çok aday varsa hepsi sınava çağrılır. Başvuru sayısı kadronun on katından azsa adayların tamamı sınava alınır.
Sonuçların yayımı zorunludur. Adayların ön değerlendirme puanları ilanda belirtilen internet adresinde açıklanır. Lisans mezuniyet notları da aynı yerde yayımlanır. Bu yayım, adayın kendi sırasını denetleyebilmesinin ön şartıdır.
Giriş Sınavı Araştırma Görevlisinde Yalnız Yazılı Yapılır
Sınav türü 11. maddenin birinci fıkrasında kadroya göre ayrılmıştır. Araştırma görevlisi kadrosuna atama sürecinde giriş sınavı sadece yazılı yapılır. Sınav, ilan edilen alanla ilgili bilgi düzeyini ölçer.
Sözlü sınav bir istisnadır. Üç hâle özgüdür. Bilim alanı yabancı dille ilgili birimlerdeki öğretim görevlisi kadroları birincisidir. 2547 sayılı Kanunun 5. maddesinin (ı) bendi uyarınca zorunlu yabancı dil dersi verecek öğretim görevlisi kadroları ikincisidir. Yabancı dille eğitim yapılan programlardaki öğretim görevlisi kadroları üçüncüsüdür. Son hâlde senato kararı varsa ayrıca yazılı sınav yapılır. Bu durumda giriş sınavı puanı iki notun ortalamasıdır.
Maddenin üçüncü fıkrasındaki 60 puanlık baraj da sözlü sınava ilişkindir. Araştırma görevlisi adayı için belirleyici eşik bu değildir. Onun eşiği nihai değerlendirmedeki 65 puandır.
60 puanlık bu baraj aynı Yönetmeliğin 11. maddesinin üçüncü fıkrasından gelir:
“Sözlü sınav sonucu 60 puanın altında olanlar başarısız sayılır ve nihai değerlendirme aşamasına geçemezler.”
İkinci fıkra bütün sınavlar için ortak bir ölçü koyar. Jüri, sınavın nesnel, ölçülebilir ve denetlenebilir olmasını sağlar. Raportör üye soru ve cevapları tutanak altına alır.
Nihai Değerlendirme ve Atama
Başarı sırası 12. maddeye göre bulunur. Araştırma görevlisi kadrosuna atama bakımından dört bileşen tartılır. Bunlar ALES puanının %30'u, lisans mezuniyet notunun %30'u, yabancı dil puanının %10'u ve giriş sınavı notunun %30'udur. Değerlendirme puanı 65 puanın altında olan aday başarısız sayılır.
Sonuç 13. maddeye göre ilan edilir. Adaylar başarı puanı sırasına konur. İlan edilen kadro sayısı kadar yedek aday da açıklanır. Atamalar yürürlükteki mevzuata göre yapılır.
Öncelikli Alan Kadrolarında Üç Ayrı Düzen
Öncelikli alan kadroları 15. maddededir. Madde bugün üç fıkradan oluşur. Her fıkra ayrı bir sınav düzeni kurar. Hangi fıkranın uygulanacağı ilan metninden okunur.
Birinci fıkra kadronun kaynağını gösterir. Cumhurbaşkanı kararıyla verilen ilave atama izinlerinin en fazla yüzde yirmisi bu amaçla tahsis edilebilir. Kadro, öncelikli alanda lisansüstü eğitim yaptırılması için verilir. Bu fıkra kapsamındaki kadrolarda giriş sınavı sözlü yapılır. Jüri üç öğretim üyesinden oluşur. Üyelerden en az biri başka bir devlet üniversitesinden gelir. Sözlü sınavdan 70 puanın altında alan aday elenir.
İkinci fıkra araştırma üniversitelerine ayrılmıştır. Fıkra 3/3/2022 tarihli ve 31767 sayılı Resmî Gazete ile eklenmiştir. Ön değerlendirme sonucunda kadro sayısının üç katı aday sınava girer. Sınav bu fıkrada yazılı olarak yapılır. Nihai değerlendirmede ALES %40, lisans mezuniyet notu %15, yabancı dil %30 ve giriş sınavı notu %15 ağırlık taşır. Baraj yine 70 puandır.
Üçüncü fıkra 6 Mart 2026 tarihli ve 33188 sayılı Resmî Gazete ile eklenmiştir. Öncelikli alandaki doktora programlarına öğrenci seçimini merkezî yazılı sınava bağlar. Kontenjanın en fazla dört katı aday sınava çağrılır. Çağrıda ALES %40, yabancı dil %30 ve lisans mezuniyet notu %30 ağırlık taşır. Yazılı sınavdan 70 puanın altında kalan elenir. Nihai değerlendirmede ALES %25, lisans notu %25, yabancı dil %20 ve yazılı sınav notu %30 tartılır. Bu yolla doktora öğrencisi olanların araştırma görevlisi kadrosuna atama işlemi yürürlükteki mevzuata göre yapılır.
Aynı gün ikinci bir değişiklik daha yayımlanmıştır. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin 16. maddesine eklenen fıkra bu düzene yollama yapar. Ayrıntı öncelikli alan araştırma görevlisi alımı sayfasındadır.
Öncelikli alan düzenlemeleri, genel süreçten farklı sınav türü, ağırlık veya barajlar öngörür:
Süreç
Nihai değerlendirme ağırlığı
Başarı barajı
Genel araştırma görevlisi (madde 12)
ALES %30, lisans %30, yabancı dil %10, giriş sınavı %30
65 puan
Öncelikli alan – lisansüstü eğitim (madde 15/1)
Giriş sınavı sözlü; 15/1 ayrı oran koymaz, madde 12'deki genel oranlar uygulanır (ALES %30, lisans %30, yabancı dil %10, sözlü giriş sınavı %30)
Sözlü sınavda 70 altı nihai değerlendirmeye geçemez; nihai puanda madde 12'deki 65 barajı
Öncelikli alan – araştırma üniversitesi (madde 15/2)
ALES %40, lisans %15, yabancı dil %30, giriş sınavı %15
70 puan
Öncelikli alan – doktora programı (madde 15/3)
ALES %25, lisans %25, yabancı dil %20, yazılı sınav %30
70 puan (merkezî yazılı sınavda ve nihai değerlendirmede ayrı ayrı)
Araştırma Görevlisi Kadrosuna Atama Sürecinde Açılan Davalar
Uyuşmazlıklar belirli başlıklarda toplanır. Jürinin mevzuata aykırı kurulması bunların ilkidir. Mevzuata aykırı ilan, sınav puanının yanlış hesaplanması ve sözlü sınavdaki hukuka aykırılıklar da sık görülür. Atamaya hak kazanıldığı hâlde atama yapılmaması ile güvenlik soruşturması işlemleri listeyi tamamlar.
Atanma sonrasında başka davalar gündeme gelir. Görev süresinin uzatılmaması, mecburi hizmet, kefalet senedi ve ÖYP kaynaklı uyuşmazlıklar bunlardandır. Bu ikinci küme 33/a ve 50/d araştırma görevlisi sayfasında incelenmiştir.
Sınav Jürisinin Hukuka Aykırı Oluşturulması
Jüriye ilişkin kurallar kesindir. İdareye takdir alanı bırakmaz. Mahkemeler, mevzuata aykırı kurulan jürinin değerlendirmesini iptal etmektedir. Bir idare mahkemesi kararının ilgili cümlesi şöyledir:
"…hukuka aykırı olarak oluşturulan sınav jürisince yapılan değerlendirme sonucu davacının başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır…"
Aynı karar bir sınırı da çizer. İptal, davacının doğrudan atanması sonucunu doğurmaz. İdare, usulüne uygun kurulan jüriyle yeni bir değerlendirme yapar. Yeni işlem yönetmeliğin 12. maddesine göre tesis edilir.
Yazılı Sınav Puanına İtiraz ve Bilirkişi İncelemesi
Aday puanları yüksek olmasına rağmen sınavdan düşük not alabilir. Bu durumda önce idareye itiraz edilir. Sonuç alınamazsa süresi içinde iptal davası açılır.
Bu davalarda belirleyici unsur bilirkişi incelemesidir. Mahkeme, resen araştırma ilkesi gereğince kurumdan sınav kâğıdını ve dokümanları ister. Bilirkişi önce davacının kâğıdını inceler. Sonra kurumun esas aldığı cevap anahtarını değerlendirir. Ardından diğer adayların kâğıtları da istenir. Karşılaştırmalı inceleme, notun nesnel verilip verilmediğini gösterir. Bilim sınavı sonucuna itirazın usulü araştırma görevlisi bilim sınavına itiraz sayfasında anlatılmıştır.
Sözlü Sınav Denetimi Hangi Kadrolarda Gündeme Gelir
Sözlü sınav içtihadı her kadroya uygulanmaz. Araştırma görevlisi kadrosuna atama bakımından yalnız öncelikli alan kadroları söz konusudur. Dayanak 15. maddenin birinci fıkrasıdır. Öğretim görevlisi kadrolarında ise sözlü sınav daha geniş bir alanda yapılır. O kadroların itiraz usulü öğretim görevlisi bilim sınavına itiraz sayfasındadır.
Denetimin ölçüsü tutanaktır. Sınavın nesnel ve denetlenebilir olması tutanağa bağlıdır. Sözlü sınav da bir idari işlemdir. Yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurları yönünden yargısal denetime tabidir.
Uygulamada dört aykırılık öne çıkar. Jürinin usulüne uygun kurulmaması bunlardan biridir. Adaya soru sorma fırsatı tanınmaması ikincisidir. Sınavın kaydının alınmaması üçüncüsüdür. Soru ve cevapların tutanağa bağlanmaması dördüncüsüdür. Ayrıntı sözlü sınavların yargısal denetimi ve sözlü sınavların denetim yolları sayfalarındadır.
Atamaya Hak Kazanıldığı Hâlde Atama Yapılmaması
Sınavı kazanan adayın ataması uzun süre yapılmayabilir. Fakülte yönetim kurulu teklifini vermiş olsa bile sonuç değişmeyebilir. İdare mahkemesi bu durumu hukuka aykırı bulmuştur. Kararın ölçü koyan cümlesi şudur:
"…davacının sınav sonucu atanmaya hak kazandığı bir kadronun bulunduğu ve başarılı olması sonrasında ilanihaye idarenin atama yapmasının beklenmesinin belirlilik ilkesine aykırı olduğu kanaatine varılmıştır."
Aynı kararda idarenin savunması da karşılanmıştır. Davacının diplomasının bölümle uyumsuz olduğu ileri sürülmüştür. Mahkeme bu savunmayı kabul etmemiştir. Gerekçe şudur: ilanda lisans mezuniyetine ilişkin bir şart yer almamaktadır.
Yaş Şartına Takılan Adayın İtiraz Yolu
Başvurusu yaş nedeniyle reddedilen aday önce ölçüt tarihi denetlemelidir. Belirleyici tarih başvuru günü değildir. Giriş sınavının yapıldığı yılın 1 Ocak günü esas alınır. Bu ayrım, doğum günü yıl içinde olan adaylar bakımından sonucu değiştirir.
Yaş şartının bir sınırı vardır. Görev süresi uzatımı niteliğindeki atamalarda uygulanmaz. Ayrıntı ve 50/d kadrosundan 33/a kadrosuna geçiş araştırma görevlisi 35 yaş sınırı ve 33/a geçişi sayfasındadır. Ret işlemine karşı önce üniversiteye itiraz edilebilir. Süresi içinde idare mahkemesinde iptal davası da açılabilir.
Araştırma Görevlisi Kadrosuna Atama Konusunda Avukat Desteği
Araştırma Görevlisi Kadrosuna Atama bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Araştırma Görevlisi Kadrosuna Atama hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya Avukata Sor formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Araştırma görevlisi giriş sınavı sözlü mü yazılı mı yapılır?
Yazılı yapılır. Yönetmeliğin 11 inci maddesinin birinci fıkrası, araştırma görevlisi kadrolarında giriş sınavının ilan edilen alanla ilgili bilgi düzeyini ölçecek şekilde sadece yazılı yapılacağını söyler. Sözlü sınav, öncelikli alan kadroları ile yabancı dille ilgili öğretim görevlisi kadrolarına özgü bir istisnadır.
Ön değerlendirmede hangi puanlar dikkate alınır?
Araştırma görevlisi kadrolarında ALES puanının yüzde 60'ı ve yabancı dil puanının yüzde 40'ı esas alınır. Jüri, ilan edilen kadro sayısının on katına kadar adayı sınava çağırır. Başvuru sayısı bu sınırın altındaysa adayların tamamı giriş sınavına alınır.
Nihai değerlendirmede başarı barajı kaçtır?
Değerlendirme puanı 65 puanın altında olan adaylar başarısız sayılır. Araştırma görevlisi kadrolarında puan, ALES'in yüzde 30'u, lisans mezuniyet notunun yüzde 30'u, yabancı dilin yüzde 10'u ve giriş sınavının yüzde 30'u hesaplanarak bulunur.
Öncelikli alan araştırma görevlisi kadrolarında hangi kurallar uygulanır?
Yönetmeliğin 15 inci maddesi üç ayrı düzen içerir. Birinci fıkra kapsamındaki kadrolarda sınav sözlüdür ve baraj 70 puandır. Araştırma üniversitelerine ilişkin ikinci fıkrada sınav yazılıdır. 6 Mart 2026 tarihli değişiklikle eklenen üçüncü fıkra ise doktora öğrencisi seçimini merkezî yazılı sınava bağlar.
Yazılı sınav kâğıdı mahkemede yeniden incelenir mi?
İdare mahkemesi resen araştırma ilkesi gereğince sınav kâğıdını bilirkişiye inceletebilir. Bilirkişi, cevap anahtarı ile kâğıdı karşılaştırarak puanlamanın doğruluğunu değerlendirir. Puanlamada belirgin hata bulunması iptal sebebi oluşturabilir.
Akademik Kadro
Akademisyen Ek İş Yapabilir mi? Dış Görev, Danışmanlık, Şirket ve YouTube Geliri
Devlet üniversitesindeki öğretim elemanı hangi dış işleri izinle yapabilir? Döner sermaye, görevlendirme, teknopark şirketi, YouTube geliri, disiplin ve dava yolu.
