Malpraktis sigortasında teminat, tıbbi uygulama hatalarından kaynaklanan hukuki sorumlulukların finansal risk yönetimini sağlayan ve hekim ile hasta arasındaki tazminat dengesini kuran temel hukuki güvencedir. Hekimlerin mesleki faaliyetlerini icra ederken karşılaşabileceği tazminat yükümlülüklerini kolaylaştıran bu sistem, tıbbi müdahalelerin risklerini yönetilebilir kılar. Malpraktis sigortasında teminat, yalnızca hekimin malvarlığını korumakla kalmayıp, aynı zamanda sağlık sisteminin sürdürül
Malpraktis sigortasında teminat, tıbbi uygulama hatalarından kaynaklanan hukuki sorumlulukların finansal risk yönetimini sağlayan ve hekim ile hasta arasındaki tazminat dengesini kuran temel hukuki güvencedir. Hekimlerin mesleki faaliyetlerini icra ederken karşılaşabileceği tazminat yükümlülüklerini kolaylaştıran bu sistem, tıbbi müdahalelerin risklerini yönetilebilir kılar. Malpraktis sigortasında teminat, yalnızca hekimin malvarlığını korumakla kalmayıp, aynı zamanda sağlık sisteminin sürdürülebilirliğini ve hasta haklarının etkin bir şekilde tazmin edilmesini de amaçlar.
Malpraktis sigortasında teminat, zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartları çerçevesinde şekillenen ve hekimin “özen borcuna aykırılık” teşkil eden eylemlerini konu alan bir güvencedir. Bu bağlamda, sigorta kapsamının sınırları, poliçe limitleri ve istisnai durumların doğru analizi hem hekimlerin hem de hak sahiplerinin hukuki güvenliği açısından önem taşır.
Sağlık hukukunda malpraktis sigortasında teminat kavramı, kusur ve zarar arasındaki illiyet bağının sigorta hukuku prensipleriyle harmanlandığı teknik bir alandır. Hekimin klinik uygulamaları esnasında ortaya çıkan her türlü istenmeyen sonuç, malpraktis sigortasında teminat kapsamında değerlendirilmez; burada temel ayırıcı faktör, uygulamanın tıp biliminin verili standartlarına uygunluğudur. Dolayısıyla, malpraktis sigortasında teminat mekanizmasının doğru işletilmesi hem hekimin mesleki itibarının korunması hem de hastanın uğradığı maddi ve manevi zararların poliçe limitleri dahilinde telafi edilmesi için elzemdir.
Malpraktis sigortasında teminat
MALPRAKTİS SİGORTASININ HUKUKİ DAYANAĞI VE AMACI
Tıbbi malpraktis, hekimin güncel tıp verilerine aykırı eylemiyle hastanın zarar görmesidir. Bu süreç, 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun’un Ek 12. maddesiyle hüküm altına alınmış ve tüm hekimler için “Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası” ihdas edilmiştir. 2010/1 sayılı Tebliğ ile uygulama esasları belirlenen bu sigorta, hekimin kusurlu davranışlarından doğan zararları teminat altına alarak hukuki sorumluluğu paylaştırmayı ve tıbbi riskin yönetimini sağlamayı hedefler.
Sistemin temel gayesi, hekimin ekonomik geleceğini güvence altına alırken hastanın mağduriyetinin karşılıksız kalmasını önlemektir. Yargıtay içtihatları doğrultusunda teminat; mesleki özen borcuna aykırılıktan aydınlatılmış onam ihlallerine kadar geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır. Ancak kasti eylemler ile alkol veya madde etkisi altındaki müdahaleler, sigortanın amacına aykırı görüldüğü için poliçe genel şartları uyarınca teminat dışında bırakılmıştır.
Sigorta teminatı, poliçe süresi içinde gerçekleşen hatalı fiillerden kaynaklanan tazminat taleplerini kapsamakla birlikte, poliçe dönemi içindeki bir eylemin zararlı sonuçlarının poliçe sona erdikten sonraki 10 yıl içinde ortaya çıkması durumunda da koruma sağlayarak “ileriye etkili” bir güvence sunar. Hekimin uzmanlık alanı dışındaki müdahaleleri kural olarak risk teşkil etse de ilk yardım, acil müdahale ve zorunluluk hallerinde gerçekleştirilen eylemler, yetki sınırları tartışmasına girilmeksizin malpraktis sigortası kapsamında değerlendirilmektedir. Bu kapsam, sadece hastanın uğradığı maddi ve manevi tazminat taleplerini karşılamakla kalmaz; aynı zamanda hekimin aleyhine açılan davalardaki yargılama giderlerini ve avukatlık ücretlerini de üstlenerek, mesleki faaliyetin getirdiği hukuki ve mali yükü bütüncül bir şekilde yönetmeyi amaçlar.
TEMİNAT KAPSAMINA GİREN HATALI TIBBİ UYGULAMALAR
Malpraktis sigortasında teminatın esasını, hekimin “ortalama basiretli bir uzmandan” beklenen mesleki özen borcuna aykırı her türlü eylemi oluşturur. Bu kapsam; hatalı veya geç teşhis koyulması, yanlış tedavi yöntemi veya dozaj belirlenmesi, cerrahi müdahale sırasında yapılan teknik hatalar ve operasyon sonrası hastanın klinik takibinin ihmal edilmesi gibi geniş bir alanı kapsar. Bilimsel verilerle kanıtlanmamış yöntemlerin uygulanması veya güncel tıp protokollerinin dışına çıkılarak hastanın durumunun kötüleşmesine sebebiyet verilmesi, sigorta koruması altındaki temel malpraktis halleridir; burada kritik eşik, hekimin tıp biliminin genel kabul görmüş standartlarından sapıp sapmadığıdır.
TEŞHİS VE TEDAVİ HATALARININ TEMİNATA DAHİL EDİLMESİ
Teşhis ve tedavi süreçlerindeki her türlü tıbbi standart sapması, malpraktis sigortasının temel koruma alanını oluşturur. Teşhis aşamasında; hastanın anamnezin eksik alınması, ayırıcı tanı süreçlerinin işletilmemesi, radyolojik ve laboratuvar bulgularının yanlış yorumlanması veya zorunlu tetkiklerin atlanması gibi metodolojik hatalar tamamen teminat kapsamındadır. Tedavi sürecinde ise, yanlış endikasyon konulması, hatalı ilaç ve dozaj seçimi, cerrahi planlama ve uygulama kusurları ile müdahale sonrası takip yetersizlikleri, hekimin mesleki sorumluluğu çerçevesinde sigorta koruması altında değerlendirilir. Bu noktada sigorta, hekimin tıbbi protokolleri ve güncel tıp verilerini rasyonel bir biçimde uygulama noktasında sergilediği her türlü teknik ve mesleki eksikliği güvence altına almaktadır.
CERRAHİ MÜDHALELERDE TEMİNATLARIN SINIRLARI
Cerrahi süreçlerde teminatın sınırını belirleyen temel ölçüt, “komplikasyon” ve “malpraktis” arasındaki ince çizgidir. Tıbbi literatürde kabul edilen ve her türlü özene rağmen kaçınılamayan riskler (komplikasyonlar) kural olarak sigorta kapsamı dışındayken; bu risklerin hekimin öngörülebilir bir hatasıyla oluşması veya oluştuktan sonra standart tıp verilerine uygun şekilde yönetilememesi durumu, malpraktis sigortası teminatını devreye sokar. Dolayısıyla, cerrahi operasyonun kendisi kadar, operasyon öncesi hazırlık hataları ve operasyon sonrası hastanın yaşamsal bulgularının takibindeki ihmaller de hekimin mesleki sorumluluğu kapsamında değerlendirilerek sigorta koruması altında yer alır.
SİGORTA POLİÇESİNDE TEMİNAT TUTARLARI VE LİMİTLER
Malpraktis sigortasında teminat limitleri, ilgili tebliğ uyarınca risk gruplarına göre belirlenmiştir. Her durumda sözleşme kapsamında ödenecek tazminat miktarı 1.800.000 TL’yi aşamaz. Olay başına belirlenen azami malpraktis sigortasında teminat tutarları şu şekildedir:
Risk Grubu
Azami Teminat Tutarı (TL)
I. Grup
200.000 TL
II. Grup
400.000 TL
III. Grup
600.000 TL
IV. Grup
800.000 TL 21
Malpraktis sigortasında teminat limitlerinin yetersiz kalması durumunda, aşan kısım için hekimin şahsi sorumluluğu devam etmektedir.
TEMİNAT KAPSAMI DIŞINDA KALAN HALLER (İSTİSNALAR)
Malpraktis sigortasında teminatın sınırı, tıbbi riskin ötesine geçen ve meslek etiğiyle bağdaşmayan ağır kusur hallerini kapsamaktadır. Hekimin hastasına bilerek ve isteyerek zarar verdiği kasti eylemler, alkol veya uyuşturucu madde etkisi altındayken gerçekleştirilen müdahaleler ve mesleki faaliyetle ilgisi olmayan şahsi kusurlar, poliçe genel şartları uyarınca teminat dışı bırakılmıştır. Ayrıca, sigortanın amacı sadece üçüncü kişilere verilen zararları karşılamak olduğundan, yargılama sonucu hükmedilen idari para cezaları ve mevzuata aykırı şekilde yürütülen bilimsel deneylerden doğan tazminat talepleri koruma altına alınmaz. Bu istisnalar, sigorta sisteminin dürüstlük kuralı ve hukuka uygunluk çerçevesinde kalmasını sağlayan temel hallerdir.
SİGORTA ŞİRKETİNİN RÜCU HAKKI VE HEKİMİN SORUMLULUĞU
Malpraktis sigortasında sigorta şirketinin rücu hakkı, tazminatın hasta mağduriyetini gidermek adına ödenmesinden sonra, kusuru oranında hekime rücu edilmesi esasına dayanır. Eğer zarar hekimin kasten verdiği bir hasardan, alkol/madde etkisindeki müdahalesinden veya ağır hizmet kusuru sayılan fahiş hatalarından kaynaklanıyorsa; sigortacı ödediği tutarı yasal faiziyle birlikte hekimden geri talep eder. Bu mekanizma, malpraktis sigortasının bir “cezasızlık güvencesi” değil, risk paylaşım aracı olduğunu vurgularken; hekimin bireysel sorumluluğunu saklı tutarak mesleki disiplinin ve tıbbi özenin korunmasını amaçlar.
Yargıtay, özellikle “aydınlatılmış onam” eksikliğini ve “kayıt tutma yükümlülüğünü” malpraktis değerlendirmesinde öncelikli tutmaktadır. Sigorta şirketlerinin savunmalarında öne sürdüğü kapsam dışı haller, yüksek yargı tarafından malpraktis sigortasında teminat prensipleri ışığında titizlikle incelenmektedir. Yargıtay’ın güncel içtihatları, malpraktis sigortasında teminat kapsamının tüketici/hasta lehine yorumlanması yönündedir.
İşte bu konudaki güncel ve emsal niteliğindeki Yargıtay kararlarından bazıları:
Aydınlatılmış Onam ve Teminat Kapsamı Üzerine:
Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2017/1031, K. 2020/2151:Bu kararda Yargıtay, hastanın operasyonun riskleri hakkında bilgilendirilmemesini tıbbi bir hata olarak kabul etmiştir. Mahkeme, rıza formunun sadece imzalattırılmasının yeterli olmadığını, içeriğinin ispatlanması gerektiğini vurgulayarak, onam eksikliğinden doğan zararın malpraktis sigortası kapsamında tazmin edilmesi gerektiğine işaret etmiştir.
Komplikasyon vs. Malpraktis Ayrımı Üzerine:
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/13-1587, K. 2019/1157:“Komplikasyon, tıbbi müdahale sırasında öngörülemeyen veya öngörülse de engellenemeyen zarardır. Ancak bu riskin zamanında fark edilmemesi veya fark edilip de standart müdahalelerin yapılmaması ‘komplikasyon yönetimi hatası’dır.” Bu karar, yönetilemeyen komplikasyonların malpraktis sigortası teminatına dahil edilmesi gerektiğini kesinleştirmiştir.
İspat Yükü ve Kayıt Tutma Üzerine:
Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, E. 2018/5256, K. 2019/2142:Yargıtay bu kararında, tıbbi kayıtların eksik veya hatalı tutulmasının ispat yükünü hekime geçirdiğini belirtmiştir. Kayıtların yokluğu durumunda iddia edilen hatanın gerçekleştiği karinesinin güçlendiğini ve sigorta şirketinin bu eksiklik üzerinden teminat sorumluluğundan kaçamayacağını vurgulamıştır.
Zamanaşımı ve Sigortacının Sorumluluğu:
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2016/11545, K. 2019/4621:Sigorta şirketinin, poliçe döneminde gerçekleşen ancak sonuçları sonradan ortaya çıkan zararlardan sorumlu olduğuna dair önemli bir karardır. 10 yıllık zamanaşımı ve bildirim sürelerinin hasta lehine nasıl yorumlanması gerektiğine dair hukuki çerçeveyi belirlemiştir.
ULUSLARARASI UYGULAMALAR İLE TÜRK HUKUKU’NUN KARŞILAŞTIRILMASI
Malpraktis sigortasında teminat uygulamaları Uluslararası alanda tıbbi malpraktis sigortası, ülkelerin hukuk sistemlerine göre farklı modellerle işletilmekte; Anglo-Sakson hukukunda daha yüksek teminat limitleri ve geniş kapsamlı poliçeler öne çıkarken, Türk Hukuku’nda sistem daha standart ve devlet denetimli bir yapıda ilerlemektedir. Türkiye’de 1219 sayılı Kanun çerçevesinde belirlenen zorunlu sigorta limitleri, gelişen ekonomik koşullar ve artan tazminat miktarları doğrultusunda periyodik olarak güncellenerek malpraktis sigortasında teminatın etkinliği korunmaya çalışılmaktadır. Global ölçekteki “isteğe bağlı yüksek limitli” modeller ile ülkemizdeki “asgari limitli zorunlu” sistem arasındaki temel metodolojik fark, riskin yayılması ve hekim üzerindeki mali baskının yönetilmesi noktasında Türk Hukuku’nun daha korumacı ve standart bir yaklaşım benimsemiş olmasıdır.
UYGULAMADA KARŞILAŞTILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
Uygulamada karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri bağlamında; süreçlerin uzunluğu ve kusur tespiti için yapılan bilirkişi incelemelerindeki metodolojik farklılıklar, sistemin işleyişindeki temel tıkanıklıkları oluşturmaktadır. Özellikle tıp ve hukuk disiplinleri arasındaki dil birliğinin tam sağlanamaması, yargılamaların uzamasına ve malpraktis sigortasında teminatın işlevselliğinin sorgulanmasına neden olmaktadır. Bu sorunun aşılması için daha şeffaf poliçe şartlarının oluşturulması ve teminat limitlerinin ekonomik gerçeklerle uyumlu şekilde güncellenerek korunması elzemdir. Ayrıca, bilirkişi heyetlerinin malpraktis sigortasında teminat hukukuna ve kusur-komplikasyon ayrımındaki hukuki nüanslara hakimiyetinin artırılması, yargılama sürecinin sıhhati ve taraflar arasındaki adaletin tesisi için hayati bir çözüm önerisidir.
SIKÇA SORULAN SORULAR (SSS)
Malpraktis sigortası hangi hatalı tıbbi uygulamaları kapsar?
Teşhis, tedavi ve bakım süreçlerindeki mesleki kusurlardan kaynaklanan maddi ve bedensel zararlar malpraktis sigortasında teminat altına alınır. Bu kapsamda; yanlış tanı koyulması, hatalı ilaç reçete edilmesi, cerrahi operasyon hataları ve operasyon sonrası yetersiz hasta takibi gibi tıp biliminin güncel standartlarına aykırı her türlü müdahale sigorta koruması altındadır.
Teminat limitini aşan zararlardan kim sorumlu olur?
Poliçe limitini aşan tazminat miktarından, ilgili hekim veya sağlık kuruluşu şahsen sorumludur; zira malpraktis sigortasında teminat miktarı poliçede yazılı olan meblağ ile mukayyettir. Bu nedenle, yüksek riskli branşlarda çalışan hekimlerin, zorunlu limitlerin üzerinde koruma sağlayan ihtiyari mali sorumluluk sigortaları ile yasal güvencelerini tahkim etmeleri mali gelecekleri açısından kritik önem taşır.
Sigorta, manevi tazminatı da karşılar mı?
Poliçe genel ve özel şartlarında açıkça belirtilmiş olması kaydıyla, hastanın veya yakınlarının uğradığı manevi zararlar malpraktis sigortasında teminat dahilinde karşılanabilir. Uygulamada zorunlu poliçeler genellikle manevi tazminatı da içermekte olup; bu koruma, bedensel bütünlüğün ihlali sonucu oluşan elem ve ızdırabın karşılığı olarak hükmedilen tazminatın sigortacı tarafından üstlenilmesini sağlar.
Sigorta şirketi hangi durumlarda ödeme yapmaz?
Hekimin zarar verme bilinciyle hareket ettiği kasti eylemleri, alkol veya uyuşturucu madde etkisi altındayken gerçekleştirdiği müdahaleler ve poliçe genel şartlarında belirtilen “istisnai haller” kapsamında malpraktis sigortasında teminat devreye girmez. Ayrıca, mesleki faaliyetle ilgisi olmayan idari para cezaları veya yasal izinleri alınmamış deneysel uygulamalardan doğan zararlar da sigorta korumasının dışındadır.
Yargıtay, malpraktis sigortası teminatları konusunda nasıl kararlar vermektedir?
Yargıtay, hekimin sadakat ve özen borcuna aykırılığını merkezde tutarak, aydınlatılmış onam yükümlülüğünün ihlali sonucu doğan zararların da malpraktis sigortasında teminat kapsamında olduğuna dair genişletici yorumlar yapmaktadır. Yüksek mahkeme içtihatlarında, sadece teknik operasyon hataları değil, hastanın süreç hakkında eksik bilgilendirilmesi veya risk yönetimi hataları da sigorta güvencesinin bir parçası olarak kabul edilerek hasta mağduriyetinin giderilmesi öncelenmektedir.
Malpraktis sigortasında teminat konusunda alanında uzman avukata soru sormak için Avukata sor linkini tıklayarak sorabilirsiniz.
AVUKATTAN ONLINE DANIŞMANLIK ALABILIRSINIZ.
Malpraktis sigortasında teminat
Malpraktis sigortasında teminat kapsamında ortaya çıkan sorunların çözümünde konusunda uzman avukattan destek almak, doğru ve hukuki açıdan sağlam bir konumda olmanıza yardımcı olabilir. Malpraktis sigortasında teminat konusunda uzman bir avukat ile iletişim kurmak ve danışmanlık almak için online danışmanlık sisteminiz üzerinden randevu almak, çok pratik bir çözüm olabilir.
Sorularınızı ve bu sorularla ilgili evrakı sisteme yükleyebilirsiniz. Online danışmanlıkta istediğiniz gün ve saati seçebildiğiniz gibi görüşme tipini de seçebilmektesiniz. Zoom, teams, whatsapp ya da telefon üzerinden görüşme sağlanabilmektedir. Ödemenin ardından tarafınıza randevu yapıldığına dair mail ile bilgi gelmektedir. Sistemde yaşanan herhangi bir sorun olduğundan iletişim numaralarımızdan iletişime geçtiğinizde toplantı manuel olarak planlanabilir. Malpraktis sigortasında teminat konusunda müvekkillerimizin doğru bilgiye hızlı ve güvenilir şekilde ulaşmasını sağlamak için kurulan Online Danışmanlık Sistemimizden yüzlerce randevu alınmış olup müvekkillerimizin faydalanması amaçlanmıştır.
Hastanenin organizasyon sorumluluğu, sağlık hizmetinin yalnızca hekimin bireysel hatasıyla değil; teknik altyapı, personel koordinasyonu ve yönetimsel disiplin gibi kurumsal standartlarla bir bütün olarak değerlendirilmektedir. Malpraktis davasında hastanenin sorumluluğu, hastanın kabulünden taburuna kadar geçen süreçteki “objektif özen yükümlülüğüne” dayanmakta ve zararın bireysel bir hatadan mı yoksa sistemik bir aksaklıktan mı kaynaklandığını ayrıştırmaktadır. Bu kapsamda hastane yönetimi,…
