Malpraktis (Tıbbi Hata) Nedir?
Malpraktis; Latince kökenli bir terim olup “yanlış uygulama” anlamına gelir. Tıp alanında malpraktis; bir sağlık çalışanının (doktor, hemşire, ebe, diş hekimi vb.) mesleğini yerine getirirken bilgisizlik, deneyimsizlik, dikkatsizlik veya özensizlik nedeniyle hastaya zarar vermesidir.
Tıbbi hata; yanlış teşhis, yanlış tedavi, ameliyat hataları, ilaç hataları veya tedavi sonrası ihmal gibi çok çeşitli biçimlerde ortaya çıkabilir. Malpraktis nedeniyle zarar gören hasta veya yakınları; sağlık çalışanına ya da sağlık kuruluşuna karşı maddi ve manevi tazminat talep edebilir; olayın niteliğine göre cezai süreç de gündeme gelebilir.
Malpraktis ve Komplikasyon Ayrımı
Malpraktis davalarında en kritik konulardan biri, olayın malpraktis mi yoksa komplikasyon mu olduğunun belirlenmesidir.
Malpraktis: Sağlık çalışanının kusurlu davranışı sonucu ortaya çıkan, öngörülebilir ve önlenebilir bir zarardır. Tıbbi standartlara uyulsaydı zarar oluşmayacaktı. Bu durumda sorumluluk doğar.
Komplikasyon: Tıbbi standartlara uygun hareket edilmesine rağmen ortaya çıkan, öngörülemeyen ve önlenemeyen istenmeyen sonuçtur. Kural olarak kusur bulunmadığından sorumluluk doğmaz.
Örneğin, ameliyat sırasında enfeksiyon oluşması tek başına komplikasyon sayılabilirken; sterilizasyon kurallarına uyulmaması sonucu oluşan enfeksiyon malpraktis olarak değerlendirilir. Ayrıca, hastaya komplikasyon riski önceden bildirilmemişse (aydınlatılmış onam alınmamışsa) sorumluluk gündeme gelebilir. Bu ayrım teknik olduğundan, mahkemeler kararlarını bilirkişi raporlarına dayanarak verir.
Sık Karşılaşılan Doktor Hataları
Yanlış veya Geç Teşhis: Hastalığın yanlış teşhis edilmesi ya da teşhisin gecikmesi nedeniyle tedavinin geç kalması.
Yanlış Tedavi: Doğru teşhise rağmen uygun olmayan tedavi yönteminin uygulanması.
Cerrahi Hatalar: Yanlış bölgenin ameliyat edilmesi, vücutta yabancı cisim bırakılması gibi hatalar.
İlaç ve Doz Hataları: Yanlış ilaç yazılması, hatalı doz uygulanması veya ilaç etkileşimlerinin göz ardı edilmesi.
Anestezi Hataları: Uygun olmayan anestezi uygulaması veya takibin ihmal edilmesi.
Aydınlatılmış Onam Eksikliği: Hastanın yeterince bilgilendirilmeden veya onamı alınmadan müdahale edilmesi.
Tedavi Sonrası İhmal: Ameliyat veya tedavi sonrası gerekli bakım ve takibin yapılmaması.
Aydınlatılmış Onam (Onay Formu)
Aydınlatılmış onam; hastanın, uygulanacak tıbbi müdahale hakkında yeterince bilgilendirildikten sonra özgür iradesiyle verdiği izindir. Hekim; hastanın sağlık durumu, uygulanacak işlem, olası riskler, alternatifler ve beklenen sonuçlar hakkında hastayı anlaşılır biçimde bilgilendirmelidir.
Onamın geçerli olması için; bilgilendirmenin anlaşılır olması, hastanın baskı altında olmaması ve formun mevzuata uygun düzenlenmesi gerekir. Yeterli bilgilendirme yapılmadan veya onam alınmadan yapılan müdahaleler, tıbbi açıdan başarılı olsa bile hukuki sorumluluk doğurabilir. Bu nedenle aydınlatılmış onam, malpraktis davalarında sıkça öne çıkan bir konudur.
Doktor Hatası (Malpraktis) Davasında Bilirkişi Süreci
Malpraktis davaları, teknik ve tıbbi değerlendirme gerektirdiğinden, mahkemeler kararlarını bilirkişi incelemesine dayandırır. Bilirkişiler; davaya konu tıbbi uygulamanın standartlara uygun olup olmadığını, kusur bulunup bulunmadığını ve hastanın zararı ile uygulama arasındaki illiyet bağını değerlendirir.
Bilirkişiler genellikle davaya konu alanla ilgili uzman hekimlerden, adli tıp uzmanlarından veya bir heyetten oluşur. Bilirkişi raporu bağlayıcı değildir; mahkeme raporu kabul edebilir, reddedebilir veya yeni rapor talep edebilir. Taraflar da rapora itiraz ederek ek inceleme isteyebilir. Rapora itiraz, doğru kararın verilmesi açısından büyük önem taşır.
Malpraktis Davaları Hangi Mahkemede Görülür?
Malpraktisten doğan davalarda görevli mahkeme, sağlık hizmetini veren kuruluşun niteliğine göre değişir:
Sağlık hizmeti kamu (devlet) hastanesi tarafından verilmişse, tazminat davası idareye karşı ve İdare Mahkemesinde (tam yargı davası) açılır.
Sağlık hizmeti özel hastane veya özel sağlık kuruluşu tarafından verilmişse, işlem tüketici işlemi sayıldığından dava Tüketici Mahkemesinde; bu mahkemenin bulunmadığı yerde Asliye Hukuk Mahkemesinde “Tüketici Mahkemesi sıfatıyla” görülür.
Cezai sorumluluk bakımından ise; doktor hakkında taksirle yaralama veya taksirle ölüme sebebiyet verme gibi suçlardan Asliye Ceza Mahkemesinde dava açılabilir.
Doktor Hatasında Talep Edilebilecek Tazminat
Malpraktis nedeniyle zarar gören hasta veya yakınları, çeşitli maddi ve manevi tazminat kalemleri talep edebilir:
Tedavi Giderleri: Hatalı uygulama nedeniyle ortaya çıkan ek tedavi ve hastane masrafları,
Kazanç Kaybı: Çalışamadığı dönemdeki gelir kaybı,
Sürekli İş Göremezlik Tazminatı: Kalıcı sakatlık (maluliyet) oluşması hâlinde,
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Hastanın ölümü hâlinde, desteğinden yoksun kalan yakınları için,
Manevi Tazminat: Hastanın veya yakınlarının yaşadığı elem, acı ve üzüntü için.
Doktor Hatasında Cezai Sorumluluk ve Suç Duyurusu
Malpraktis, tazminat sorumluluğunun yanı sıra cezai sorumluluk da doğurabilir. Hatalı tıbbi müdahale yaralanmayla sonuçlanmışsa taksirle yaralama, ölümle sonuçlanmışsa taksirle ölüme sebebiyet verme suçu gündeme gelebilir.
Cezai süreç için; hasta veya yakınları, yerleşim yerine ya da olayın gerçekleştiği yere en yakın Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunabilir. Savcılık soruşturma başlatır ve sonucuna göre dava açılabilir. Hukuk mahkemesindeki tazminat davası ile ceza soruşturması aralarında öncelik-sonralık ilişkisi olmaksızın birlikte yürüyebilir.
Malpraktis Davasında Zamanaşımı
Malpraktis davalarında zamanaşımı süreleri, davanın açılacağı mahkemeye ve tarafların ilişkisine göre değişir. Özel hastaneye karşı açılan davalarda sözleşmeye ve haksız fiile ilişkin süreler; kamu hastanesine karşı açılan davalarda ise idari başvuru ve dava açma süreleri uygulanır. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa, ceza zamanaşımı süresi tazminat talebi için de geçerli olabilir. Sürelerin kaçırılması hak kaybına yol açacağından, sürecin bir malpraktis avukatıyla yürütülmesi önemlidir.
Doktor Hatası Dava (Malpraktis) Avukatının Verdiği Hizmetler
Tıbbi hatanın ve zararın tespiti, dosyanın hukuki değerlendirmesi,
Maddi ve manevi tazminat davalarının açılması ve takibi,
Kamu hastanelerine karşı idari başvuru ve tam yargı davası yürütülmesi,
Özel sağlık kuruluşlarına karşı tüketici mahkemesinde dava açılması,
Bilirkişi ve maluliyet raporlarına itiraz edilmesi,
Suç duyurusu ve ceza sürecinde müdahil olarak temsil,
Aydınlatılmış onam ve tıbbi kayıtların hukuki incelemesi,
Malpraktis hukukuna ilişkin genel danışmanlık.
Malpraktis Avukatının Baktığı Davalar
Yanlış teşhis ve tedaviden doğan tazminat davaları
Cerrahi (ameliyat) hatalarından doğan davalar
Estetik ameliyat hatalarına ilişkin tazminat davaları
İlaç ve anestezi hatalarından doğan davalar
Doğum sırasında oluşan hatalara ilişkin davalar
Kamu hastanesine karşı tam yargı (tazminat) davaları
Özel hastaneye karşı tüketici mahkemesinde tazminat davaları
Doktor hatası nedeniyle açılan ceza davaları
Malpraktis Avukatı Ücreti
Avukatlık Kanunu’nun 164. maddesi vekalet ücretini düzenler. Bu maddeye göre vekalet ücreti, avukatlık sözleşmesi ile belirlenir; ancak bu belirleme süreci Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ile bağlıdır ve avukatlar tarifenin altında ücret kararlaştıramaz.
Malpraktis avukatı ücreti; davanın türüne, talep edilen tazminat miktarına, dosyanın kapsamına ve bilirkişi süreçlerine göre avukat ve iş sahibi tarafından belirlenir. Her dosya farklı olduğundan, müvekkillerin avukatlarıyla özel olarak görüşerek durumlarını değerlendirmeleri gerekir.
Doktor Hatası Davalarında Avukat Tutmak Zorunlu Mu?
Kural olarak avukat tutmak zorunlu değildir; ancak malpraktis davaları; tıbbi bilirkişi incelemeleri, görevli mahkemenin doğru belirlenmesi, zamanaşımı süreleri ve kusur-illiyet bağının ispatı gibi son derece teknik konular içerir. Yanlış mahkemede açılan veya eksik delillendirilen bir dava, hak kaybına yol açabilir. Bu nedenle sürecin uzman bir malpraktis avukatıyla yürütülmesi büyük fayda sağlar.
Malpraktis Avukatına Nasıl Ulaşılabilir?
Baroya bağlı olan tüm avukatların iletişim bilgileri baro levhasında yer almakta olup baronun web sitesi ya da baro aranarak ulaşılabilmektedir. Malpraktis (doktor hatası) konusunda uzman bir avukat arayışındaysanız, baro levhası üzerinden avukat iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Malpraktis Avukatı Akademik Hukuk & Danışmanlık’ta
Konusunda uzman bir malpraktis avukatından destek almak, doğru ve hukuki açıdan sağlam bir konumda olmanıza yardımcı olabilir. Konusunda uzman avukat ile istediğiniz yerden görüntülü ve farklı şekilde iletişim kurmak ve bilgi almak için Online Danışmanlık Sistemimizden randevu alabilirsiniz.
