YABANCILARIN TÜRKİYE’DE YARGILANMASI (2024)

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun vermiş olduğu yetki ile yabancıların Türkiye’de yargılanması belirli şartlar sağlandığı takdirde mümkündür.

YABANCILARIN TÜRKİYE’DE YARGILANMASI İLE İLGİLİ İLKELER

Devletlerin egemenlik hakları, kendi ülkeleri içinde meydana gelen olaylarla ilgili yargı yetkisi ve hüküm verme yetkisini içerir. Bu, devletin egemenlik alanının sınırları içinde gerçekleşen suçları kovuşturma ve cezalandırma yetkisi anlamına gelir.

Ancak, bazı durumlarda, devletler evrensel yargı yetkisine sahip olabilirler. Evrensel yargı yetkisi, bir devletin kendi sınırları dışında gerçekleşen belirli ciddi suçları yargılama yetkisi anlamına gelir. Bu tür suçlar uluslararası toplumun ortak çıkarlarına veya insanlığa karşı işlenen suçlar olarak kabul edilir.

Evrensel yargı yetkisi, bazı özel durumlarda devletlere geniş bir yargı yetkisi sağlar. Bu tür suçlar arasında soykırım, insanlığa karşı suçlar, savaş suçları, işkence gibi ciddi insan hakları ihlalleri ve bazı uluslararası suçlar bulunmaktadır.

“Yabancıların kişi hallerine ilişkin bazı davaları düzenleyen m. 29 hükmü, Türkiye’de ikametgâhı bulunmayan yabancılara ilişkindir. Yani yabancı kişi, Türkiye’de ikametgâh sahibi ise zaten iç hukuktaki yer itibarıyla yetki kurallarına göre milletlerarası yetkili Türk mahkemesi tespit edileceğinden m. 29’un tatbikine ihtiyaç duyulmayacaktır.

Dolayısıyla, iç hukukun yer itibarıyla yetki kurallarına göndermede bulunan 27. madde ile yabancıların kişi hallerine ilişkin bazı davaları düzenleyen 29. madde arasında kesişim noktasının bulunmadığı savunulabilir.

Buna ek olarak, 2675 sayılı MÖHUK’ta kanun koyucunun kanunlaşan metinde, davacıya açıkça seçimlik hak tanıyan “verilebilir” şeklindeki zorunluluk içermeyen ifade yerine, “verilir” şeklindeki emredici ifadeyi tercih etmesi de dikkate alındığında, yabancıların kişi hallerine ilişkin bazı davalara dair m. 29 hükmü ile genel nitelikteki milletlerarası yetki kuralının (m. 27) iki farklı yapboz parçası olduğu ve birleşmek suretiyle bütünü oluşturan farklı kaideler olduğu düşünülebilir. Bu nedenle kanaatimizce 2675 sayılı MÖHUK’un m. 29 hükmü, Kanunun 27. maddesini (5718 sayılı MÖHUK m. 40) tamamlayan, ona bağımlı bir yetki kuralı değil; aksine, düzenlediği konuyla ilgili olarak müstakil bir yetki kuralıdır.” [1].

MÜLKİLİK İLKESİ

Yabancıların Türkiye’de yargılanması kapsamında mülkilik ilkesi, bir kişinin suç işlediği ülkenin Ceza Kanunlarına tabi olmasını belirtir. Yani, bir suçun işlendiği yerdeki devletin Ceza Kanunları bu suçu yargılamak ve cezalandırmakla sorumludur, suçluyu kendi hukukuna göre yargılar.