Genel Olarak Boşanma Davası nedir? Boşanma davası, tarafların arasında resmi şekilde kurulmuş olan aile birliğinin, eşlerin mahkemeye başvurarak evililk birliğini sonlandırmayı ve evlilik birliğine…
Boşanma davası, eşlerin mahkemeye başvurarak evlilik birliğini sona erdirmesi ve bu birliğe bağlı konuların karara bağlanmasını istemesidir. Boşanma nedir, süreçleri nelerdir sorusu dava açılmadan önce cevaplanır. Aile mahkemesi nafaka, velayet, tazminat, ziynet alacağı ve mal rejimi taleplerini birlikte inceler.
Boşanma Davasının Aşamaları ve Süreçleri Nelerdir
Boşanma davası, taraflar arasında resmi biçimde kurulmuş aile birliğinin mahkeme kararıyla sona erdirilmesini amaçlar. Talep yalnızca evliliğin bitirilmesiyle sınırlı değildir. Nafaka, velayet, tazminat, kişisel ilişki, ziynet eşyaları ve mal rejiminden doğan alacaklar da aynı dilekçede istenebilir.
Boşanma davası birden çok hukuki ilişkiyi ilgilendirir. Bu nedenle boşanmada süreçleri nelerdir sorusu tek bir cevapla karşılanmaz. Her talebin kendi şartları ve süresi vardır.
Velayet ve Çocuğa İlişkin Talepler Nasıl Karara Bağlanır
Boşanma ile gündeme gelen ilk konulardan biri çocukların velayetidir. Çocuğun hangi eşin yanında kalacağı mahkemece belirlenir. Çocuğun dava sürecindeki ve sonrasındaki bakım ile eğitim giderleri de değerlendirilir. Ayrıntı için boşanmada velayet konusuna bakılabilir.
Taraflar boşanma sonucunda birbirlerinden maddi ve manevi tazminat isteyebilir. Kadın veya erkek için yoksulluk, çocuk için iştirak nafakası istenebilir. Dava sürerken tedbir nafakasına da hükmedilebilir. Bu talepler boşanma davasında tazminat yazısındadır.
Düğünde kadına takılan ziynet eşyaları ile çeyiz ve ev eşyalarının kime ait olacağı da tartışılır. Bu talepler ayrı bir dava ile ileri sürülebilir. Ayrıntı boşanmada ziynet eşyaları ve düğün takıları yazısındadır.
Hangi Haklar Dava İçinde İleri Sürülmelidir
Boşanma davası hem duygusal hem de mali sonuçlar doğurur.
Boşanma davası korunması gereken birçok hakkı içerir. Bu haklar dava sırasında ileri sürülmezse sonradan istenmesi güçleşir. Bazı talepler ise kararın kesinleşmesine bağlıdır.
Boşanma ile doğan hakların dava içinde eksiksiz ileri sürülmesi gerekir. Davanın nasıl açılacağı ve süreçleri nelerdir sorusu boşanma davası nasıl açılır yazısında ele alınmıştır.
Boşanma sebepleri kanunda sınırlı sayıda düzenlenmiştir ve özel ile genel olmak üzere ikiye ayrılır. Hangi sebebe dayanıldığı, ispat yükünü ve süreçleri nelerdir sorusunun cevabını etkiler.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu boşanma sebeplerini 161 ile 166. maddeler arasında düzenlemiştir. Kanunda sayılan sebepler şunlardır.
Zina Nedeniyle Boşanma (TMK. 161. Madde)
Hayata Kast Nedeniyle Boşanma (TMK. 162)
Pek Kötü Muamele Nedeniyle Boşanma (TMK. 162)
Onur Kırıcı Davranış Nedeniyle Boşanma (TMK. 162)
Suç İşleme Nedeniyle Boşanma (TMK. 163)
Haysiyetsiz Hayat Sürme Nedeniyle Boşanma (TMK. 163)
Terk Nedeniyle Boşanma (TMK. 164)
Akıl Hastalığı Nedeniyle Boşanma (TMK. 165)
Evlilik Birliğinin Sarsılması (Şiddetli Geçimsizlik) Nedeniyle Boşanma (TMK. 166/1)
Anlaşmalı Boşanma (TMK. 166/3)
Fiili (Eylemli) Ayrılık Nedeniyle Boşanma (TMK. 166/4) Şeklinde düzenlenmiştir.
Hukukumuzda boşanma davaları anlaşmalı ve çekişmeli olmak üzere ikiye ayrılır. İki dava türünde süreçleri nelerdir sorusu farklı cevaplanır. İspat yükü ve duruşma düzeni de aynı değildir.
Çekişmeli Boşanma Davası Ne Demektir
Çekişmeli boşanma davası, tarafların boşanma veya sonuçları üzerinde anlaşamadığı davadır.
Bir boşanma davası anlaşmalı değilse çekişmeli sayılır. Uyuşmazlık boşanmanın kendisine ya da sonuçlarından yalnızca birine ilişkin olabilir. Çekişmeli boşanma davası şu hâllerde gündeme gelir.
Eşlerden birisi boşanmak isteyip, diğeri boşanmak istemiyor ise;
Eşlerin her ikisi de boşanmak istiyor, ancak boşanmanın sonuçlarından en az bir tanesi konusunda (Velayet, nafaka, tazminat vs.) anlaşamıyor ise,
Anlaşmalı boşanma davasında eşler hem boşanma hem de sonuçları konusunda uzlaşmıştır. Anlaşmalı boşanmada süreçleri nelerdir sorusunun cevabı, çekişmeli davaya göre çok daha kısadır.
Eşler, imzaladıkları anlaşmalı boşanma protokolü ile mahkemeye başvurur. Mahkeme protokolü uygun bulursa boşanmaya karar verir. Ayrıntı anlaşmalı boşanma yazısındadır.
Anlaşmalı Boşanmanın Şartları Nelerdir
Anlaşmalı boşanma için kanunda üç şart aranır. Şartlardan biri eksikse dava anlaşmalı olarak sonuçlanmaz.
Anlaşmalı boşanma davası Türk Medeni Kanunu madde 166/3 hükmünde düzenlenmiştir. Buna göre aranan şartlar şunlardır.
Eşler arasındaki evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı,
Eşler, boşanma ve boşanmanın sonuçları konusunda tam olarak uzlaşmış olmalı,
Eşler, anlaşmalarını mahkeme huzurunda da ikrar etmeli ve hakim tarafından da anlaşma uygun bulunması halinde anlaşmalı boşanma gerçekleşebilecektir.
Bir Yıllık Evlilik Süresi Zorunlu mu
Anlaşmalı boşanmada bir yıllık evlilik süresi sıkça sorulur. Bu süre dava şartı olarak kabul edilir.
Bir yıllık evlilik süresi dolmadan anlaşmalı boşanma davası açılamaz. Süre dolmadan açılan dava çekişmeli olarak görülür. Bu durumda boşanma sebebi ispat edilmek zorundadır.
Boşanma Protokolü Nedir
Boşanma protokolü, anlaşmalı boşanmanın temel belgesidir. Protokol, boşanmanın bütün sonuçlarını baştan belirler.
Anlaşmalı boşanma davasında taraflar, boşanmaya ve varsa çocukların velayetine ilişkin anlaşmalarını yazılı hâle getirir. Protokolde nafaka, velayet, kişisel ilişki, tazminat ve mal paylaşımı ayrı ayrı gösterilir. Protokol imzalandıktan sonra süreçleri nelerdir sorusu büyük ölçüde cevaplanmış olur. Örnek metin ve ayrıntı anlaşmalı boşanma protokolü yazısındadır.
Anlaşmalı Boşanma Davası Ne Kadar Sürer
Anlaşmalı boşanmanın süresi dosyanın durumuna göre değişir. Mahkemenin iş yükü de süreyi etkiler.
Anlaşmalı boşanma davası, kanunun aradığı koşullar sağlandığında kısa sürede sonuçlanır. Hâkim protokolü uygun bulursa aynı duruşmada karar verebilir.
Böyle bir durumda dava genellikle bir ile üç ay arasında sonuçlanır. Süreyi etkileyen etkenler ve süreçleri nelerdir sorusu boşanma süreci nasıl hızlandırılır yazısında ele alınmıştır.
Boşanma Davası Hangi Mahkemede Açılır
Boşanma davasında görevli mahkeme kanunla belirlenmiştir. Görevli mahkeme bakımından süreçleri nelerdir sorusu bu nedenle önem taşır.
Boşanma davaları için aile mahkemeleri görevlidir. Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde davaya asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar.
Yetkili Mahkeme Nasıl Belirlenir
Yetki, davanın hangi yerdeki mahkemede görüleceğini gösterir. Boşanma davasında üç yer seçeneği bulunur.
Boşanma davasında yetkili mahkeme şu yerlerden biridir.
Davacı eşin yaşadığı (ikamet ettiği) yer aile mahkemesi,
Davalı eşin yaşadığı (ikamet ettiği) yer aile mahkemesi
Eşlerin en son 6 ay birlikte yaşadıkları (ikamet ettikleri) yer aile mahkemesidir. Davacı davasını bu üç seçenek yerdeki aile mahkemesinde açabilir.
Çekişmeli ve Anlaşmalı Boşanma Arasındaki Farklar Nelerdir
İki dava türü arasındaki farklar süre, ispat ve usul bakımından ortaya çıkar. Farkları bilmek, süreçleri nelerdir sorusuna cevap ararken yol gösterir.
Çekişmeli boşanma ile anlaşmalı boşanma arasındaki başlıca farklar şunlardır.
Çekişmeli boşanma davasında tazminat bakımından kusur araştırması oldukça önemli iken, anlaşmalı boşanma davasında kusur değerlendirmesi olmadığı gibi taraflar arasında vakıalar dahi dava konusu edilmez, yani kimin daha ağır kusurlu olduğu, eşler arasında nelerin boşanmaya sebebiyet verdiği yargılamada dikkate alınmaz.
Çekişmeli boşanma davası, anlaşmalı boşanma davasına göre oldukça uzun zaman almakta iken anlaşmalı boşanma davasında davanın koşulları ve protokol hususunda herhangi bir eksiklik yok ise ve iradeler doğru şekilde ortaya konmuşsa ilk duruşmada yargılama sonuçlanabilir.
Çekişmeli boşanma davasında mahkemece hem boşanma sebeplerinin varlığı hem de boşanmaya dair sonuçlar konusunda bir karar verilirken, Anlaşmalı boşanma davasında hakim sadece tarafların boşanmaya dair iradelerinin gerçek olup olmadığını ve aralarında hazırladıkları protokolün hukuken şartlarına uygun olup olmadığına ilişkin karar verecektir.
Anlaşmalı boşanma davalarında sair deliller ileri sürülmemekle, Çekişmeli boşanma davalarında Boşanma Davalarında ileri sürülebilecek her türlü delil taraflarca ileri sürülebilecektir. Bu durum kusur tespiti bakımından önemli olmaktadır.
Anlaşmalı boşanabilmek için tarafların resmi evliliklerinin üzerinden en az 1 yıl geçmiş olması gerekirken, çekişmeli boşanma için bu sürenin beklenmesine gerek yoktur.
Anlaşmalı boşanma davasında eşlerin bizzat kendilerinin duruşmada hakim huzurunda boşanmaya dair iradelerini ortaya koymaları gerekirken, çekişmeli boşanma davasında eşlerin duruşmada hazır bulunması gerekmez.
Davayı İlk Açan Taraf Avantajlı mı
Davayı önce açan tarafın bazı usuli üstünlükleri bulunur. Bu üstünlük davanın esasını değil, yürüyüşünü etkiler.
Söz konusu üstünlük mutlak değildir.
Eşlerin ayrı illerde oturması hâlinde davayı ilk açan taraf, yetkili mahkemeler arasından seçim yapar. Ayrıca ilk dilekçeyi veren taraf iddia ve delillerini önce sunar. Bu seçim, süreçleri nelerdir sorusu bakımından yalnızca usule ilişkindir.
Sosyo Ekonomik Durum Araştırması Ne Demektir
Sosyo ekonomik durum araştırması, tarafların gelir ve yaşam koşullarının tespitidir. Uygulamada kısaca SED araştırması olarak anılır.
Boşanma davasında tarafların sosyal ve ekonomik durumu kolluk aracılığıyla araştırılır. Sonuç bir tutanakla mahkemeye bildirilir.
Tutanakta kişinin nerede ve kimlerle yaşadığı, geliri, malvarlığı ve kira gideri kaydedilir. Nafaka ve tazminat talepleri bakımından süreçleri nelerdir sorusu bu veriler üzerinden cevaplanır.
Mahkeme boşanma ile birlikte şu konularda karar verir.
Nafaka (Çocuk ve Eş İçin)
Maddi Tazminat,
Manevi Tazminat,
Konusunda bir karar verilecektir.
Bu talepler matematiksel bir formülle belirlenmez. Tarafların sosyo ekonomik durumu ile orantılı biçimde hâkim tarafından takdir edilir.
Nafakanın verilip verilmeyeceği ve miktarı bu araştırmaya göre değerlendirilir. Araştırma, hâkime yol gösteren bir delildir.
Sosyo ekonomik durum incelemesi tek başına belirleyici değildir. Mahkeme tarafların beyanlarını, tanık anlatımlarını ve dosyadaki diğer delilleri birlikte değerlendirir.
Duruşmalara Katılmak Zorunlu mu
Duruşmaya katılma zorunluluğu dava türüne göre değişir. Katılmamanın sonuçları da farklıdır. Duruşma düzeni bakımından süreçleri nelerdir sorusu ayrıca cevaplanır.
Kural olarak tarafların her duruşmaya katılma zorunluluğu bulunmamaktadır. Kendisini vekil ile temsil ettiren taraf için vekilin katılımı yeterlidir.
Kendi Davasının Duruşmasına Katılmak Gerekir mi
Bu soru çekişmeli ve anlaşmalı davalarda farklı cevaplanır.
Çekişmeli boşanma davalarında kendisini vekil ile temsil ettiren taraf duruşmaya katılmak zorunda değildir. Vekil bulunmuyorsa katılmamanın sonuçları ağırlaşır.
Davacı taraf veya vekili duruşmaya katılmazsa dosya işlemden kaldırılır. Üç ay içinde yenilenmezse dava açılmamış sayılır.
Davalı taraf veya vekili duruşmaya katılmazsa işlemler yokluğunda yapılır. Bu durumda beyan ve itiraz hakkı o duruşma bakımından kullanılamaz.
Anlaşmalı boşanma davalarında her iki tarafın duruşmada hazır bulunması gerekir. Yalnızca vekillerin katılması yeterli değildir. Hâkim, iradelerin serbestçe açıklandığını bizzat denetler.
Boşanma Davasında Eşlerin Hakları Nelerdir
Boşanma davası sırasında ve sonrasında eşlerin kullanabileceği haklar geniştir. Bu haklar bakımından süreçleri nelerdir sorusu dosyanın kapsamına göre cevaplanır.
Ayrı Yaşama Hakkı,
Ortak Konutun Özgülenmesini Talep Etme Hakkı,
Çocuğun Teslim Edilmesini Talep Etme Hakkı,
Çocuğun Tedbiren Velayetini Talep Etme Hakkı,
Çocuk İle Kişisel İlişki Kurma Hakkı,
Kadın İçin Tedbir Nafakası Hakkı,
Çocuk İçin Tedbir Nafakası Hakkı,
İştirak Nafakası Hakkı,
Yoksulluk Nafakası Hakkı,
Velayet Hakkı,
Maddi Tazminat Hakkı,
Manevi Tazminat Hakkı,
Ziynet Eşyası Alacağı Hakkı,
Mal Rejiminden Kaynaklı Alacak ve Haklar,
Aile Konutu Şerhi Konulmasını İsteme Hakkı,
6284 Sayılı Yasadan Kaynaklanan Koruyucu Tedbirlerin Uygulanmasını Talep Etme Hakkı,
Ücretsiz Avukat Talep Edebilme Hakkı,
Kendi Eşyalarını Talep Etme Hakkı, Şeklinde sıralanabilir.
Çekişmeli Boşanma mı Anlaşmalı Boşanma mı
Hangi yolun tercih edileceği tarafların uzlaşma durumuna bağlıdır.
Taraflar boşanma ve sonuçları konusunda mutabık ise anlaşmalı yol tercih edilir. Mutabakat yoksa çekişmeli dava açılır. Tercih bakımından süreçleri nelerdir sorusu, uzlaşmanın kapsamına göre değişir.
Dava Sürerken Başkasıyla Duygusal Bağ Kurmak Davayı Nasıl Etkiler
Dava açılması evliliği sona erdirmez. Bu nedenle sadakat yükümlülüğü devam eder.
Boşanma davasının açılmasıyla eşler kanunen boşanmış sayılmaz. Evlilik birliği, karar kesinleşinceye kadar hukuken devam eder.
Dolayısıyla dava sürerken başkasıyla duygusal bağ kurmak sadakat yükümlülüğünün ihlali sayılabilir. Bu durum kusur değerlendirmesinde aleyhe sonuç doğurabilir.
Boşanma Davasının Şartları Nelerdir
Şartlar dayanılan sebebe göre değişir. Bu nedenle şartlar ve süreçleri nelerdir soruları birlikte incelenir.
Her boşanma davasının şartları farklıdır. Örneğin anlaşmalı boşanmada bir yıllık evlilik süresi, protokol ve tarafların duruşmada hazır bulunması aranır.
Çekişmeli boşanma davasında şartlar dayanılan sebebe göre farklılaşır. Zina, hayata kast veya terkte ayrı ispat kuralları uygulanır.
Boşanma Davasıyla Birlikte Mal Paylaşımı Davası Açılabilir mi
Mal paylaşımı talebi, boşanma davasından ayrı bir dava konusudur.
Mal paylaşımı ile mal rejiminden doğan davalar kastediliyorsa bu davalar boşanma davasıyla birlikte görülemez. Mal rejimi tasfiyesinde süreçleri nelerdir sorusu ayrı bir başlık altında değerlendirilir. Ayrıntı için boşanmada mal paylaşımı yazısına bakılabilir.
Bunun nedeni açıktır. Mal rejimine ilişkin davalar, boşanma kararının kesinleşmesine bağlı olarak görülebilir.
Reddedilen Davadan Sonra Anlaşmalı Boşanma Davası Açılabilir mi
Reddedilen bir boşanma davası, yeni dava açılmasına engel değildir.
Taraflar dava reddedildikten sonra boşanma ve sonuçları üzerinde anlaşabilir. Anlaşma protokole bağlanırsa anlaşmalı boşanma davası açılabilir. Bir yıllık evlilik şartı burada da aranır.
Üçüncü Kişinin Telefon Dökümü İstenebilir mi
Telefon dökümü talepleri kişisel verilerin korunmasıyla yakından ilgilidir.
Kural olarak boşanma davasında yalnızca tarafların telefon dökümleri getirtilebilir. Hukuka aykırı elde edilen deliller dikkate alınmaz.
Ödenen Dava Giderleri Geri Alınır mı
Yargılama giderleri davanın sonucuna göre paylaştırılır.
Boşanma davasının kabulüne karar verilirse yargılama giderleri karşı tarafa yüklenir. Kısmen kabul hâlinde giderler kabul oranına göre paylaştırılır.
Üç Yıl Bekleme Süresi Ne Demektir
Üç yıllık bekleme, reddedilen boşanma davasından sonra işleyen özel bir süredir.
Bir boşanma davası açıldıktan sonra mahkeme davanın reddine karar verebilir. Kararın kesinleşmesinden itibaren üç yıl geçer ve ortak hayat kurulamazsa evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Eşlerden birinin talebi üzerine boşanmaya karar verilir. Hüküm, Türk Medeni Kanunu madde 166/4 içindedir.
Boşanma Davası Terditli Açılabilir mi
Terditli dava, ilk talebin kabul edilmemesi hâlinde ikinci talebin incelenmesini ister.
Boşanma davası terditli olarak açılabilir. Uygulamada sıkça tercih edilen bir yoldur.
Örneğin taraf, zina sebebiyle boşanmaya karar verilmesini ister. Zina ispat edilemezse evlilik birliğinin sarsılması sebebine dayanılmasını talep eder.
Çocukla Kişisel İlişki Nasıl Kurulur
Kişisel ilişki, çocuğu görme ve onunla vakit geçirme hakkını anlatır.
Boşanma davasında kişisel ilişki, çocuğu görme ve ziyaret hakkı olarak bilinir. Mahkeme, velayet kendisine verilmeyen eş ile çocuk arasındaki görüşmenin gün, saat ve yerini belirler. Kişisel ilişki bakımından süreçleri nelerdir sorusu çocuğun yararına göre cevaplanır.
Çocuğun Velayeti Kime Bırakılır
Velayet kararında ölçüt tektir. Mahkeme çocuğun üstün yararını esas alır.
Boşanma davasında velayette temel ilke çocuğun yüksek yararıdır. Bu ilkeye göre çocuğun bedensel, zihinsel ve duygusal gelişimi için en uygun ortam araştırılır. Ekonomik durum tek başına belirleyici değildir.
Velayet talebi üzerine mahkeme pedagog incelemesi yaptırır. Uzman, çocuğun kimin yanında kalmak istediğini rapora bağlar. Rapor hâkimi bağlamaz.
Velayet Hangi Durumlarda Babaya Verilir
Velayetin babaya verilmesi, koşullara bağlı bir sonuçtur.
Mahkemeler küçük yaştaki çocukların anne bakım ve şefkatine muhtaç olduğunu kabul eder. Bu nedenle velayet çoğu dosyada anneye verilir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi kararlarına Yargıtay karar arama sistemi üzerinden ulaşılabilir.
Örneğin anne çocuğun bakımını yapmıyor veya sorumluluklarını yerine getirmiyorsa velayet babaya verilebilir. Bağımlılık, ihmal ve şiddet iddiaları da incelenir.
Boşanma Davası Konusunda Avukat Desteği
Boşanma davasında izlenecek yol, uzlaşma durumuna ve talep edilen haklara göre değişir. Boşanma nedir, süreçleri nelerdir sorusu her dosyada aynı biçimde cevaplanmaz. 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamındaki koruyucu tedbirler de talep edilebilir.
Dosyanıza özgü değerlendirme için Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme talep edebilirsiniz. Sorularınızı ücretsiz soru formumuz üzerinden de iletebilirsiniz. Bu yazıdaki bilgiler genel niteliktedir.
Boşanma Avukatı
Boşanma avukatı; boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımı gibi aile hukukundan doğan uyuşmazlıklarda uzmanlaşmış, boşanma davalarında tecrübeli ve müvekkillerine bu alanda hukuki hizmet veren avukattır.
