Doçentlik tablolarında kitap puanı nasıl hesaplanır, tanınmış yayınevi ölçütü neden kaldırıldı ve bugün ulusal ile uluslararası kitap ayrımı neye göre yapılır.
Doçentlik başvurusunda kitap ve kitap bölümü ayrı bir puan kalemidir. Kalemin ayrımı bugün yayınevinin adına değil, kitabın hangi dizinde tarandığına bakar. Ulusal ve uluslararası kitap ayrımına dayanan eski yayınevi tanımları yargı kararıyla ve sonraki düzenlemelerle geçerliliğini yitirmiştir. Bu yazı, hangi ölçütün ne zaman uygulandığını gösterir.
Kısa cevap: Doçentlik başvurusunda kitap artık ulusal veya uluslararası olmasına göre değil, Web of Science Kitap Atıf Dizininde (BKCI) taranıp taranmadığına göre puanlanır. İlahiyat temel alanında bu dizine Scopus da eklenir. Tanınmış ulusal ve tanınmış uluslararası yayınevi tanımları Danıştay kararıyla iptal edilmiştir. Dizindeki kitap her alanda yirmi puandır; dizin dışı kitap Hukukta yirmi, Fen Bilimleri ve Sağlık Bilimlerinde beş puandır.
Kitap Kalemi Doçentlik Tablolarında Nerede Durur
Kitap kalemi, her temel alanın doçentlik başvuru şartları tablosunda ayrı bir madde hâlinde yer alır. Madde, dizin (BKCI) kapsamındaki kitap ve kitap bölümü ile diğer uluslararası/ulusal kitap ve kitap bölümü bentlerinden oluşur. Her temel alanın kendi başvuru şartları tablosu vardır. Tablolar Üniversitelerarası Kurul başvuru şartları sayfasında her dönem yayımlanır. Kitap, bu tablolarda ayrı bir madde olarak sayılır.
Kitap maddesi kural olarak dört bentten oluşur. Birinci bent Web of Science kitap dizini kapsamındaki kitaptır. İkinci bent aynı dizindeki kitap bölümüdür. Üçüncü ve dördüncü bentler ise diğer uluslararası veya ulusal kitap ile bu kitaplardaki bölümdür.
Puanlar temel alana göre değişir. Hukuk temel alanında diğer uluslararası veya ulusal kitap yirmi puandır. Fen Bilimleri ve Sağlık Bilimleri tablolarında aynı bent beş puandır. Ulusal ve uluslararası kitap puanı bu yüzden tek bir sayı değildir.
Ulusal ve uluslararası kitap bentleri, dizindeki kitaptan daha düşük puan taşır. Fark bazı alanlarda dört kata çıkar. Aday, aynı emekle çok farklı puanlar alabilir.
Tavan kuralları da alandan alana değişir. Hukuk tablosunda üçüncü ve dördüncü bentlerden toplam otuz puan alınabilir. Fen Bilimlerinde bu tavan beş puandır. Aday, kitap yazmadan önce kendi tablosunun tavanını görmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Doçentlik tablolarında tanınmış yayınevi tanımı hâlâ var mı?
Yoktur. Tanınmış ulusal ve tanınmış uluslararası yayınevi ibareleri Danıştay kararıyla iptal edilmiştir. 2026 Mart dönemi başvuru şartları tablolarında bu tanımlar bulunmamaktadır.
Kitabın uluslararası sayılması için hangi ölçüte bakılır?
Tablolar kitapları Web of Science kitap dizini kapsamında olup olmamasına göre ayırır. Bazı temel alanlarda birinci gruba Scopus kapsamı da eklenir. Dizin dışındaki kitaplar diğer uluslararası veya ulusal kitap bendinde puanlanır.
Aynı kitapta iki bölüm yazan aday iki puan alabilir mi?
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesinden 2015 yılında mezunu olmuştur. Türk ve Alman vatandaşıdır. Cumhuriyet Üniversitesi Yüksek Lisans eğitimi almıştır. Ayrıca Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinde Marka-Patent-Fikri Sınai Haklar eğitimi sertifikasına sahiptir. 2016 yılından itibaren Ankara Barosu mensubu olup 2022…
Google aramalarında ve yapay zeka özetlerinde yazılarımızı öncelikli görmek için sitemizi tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyebilirsiniz.
Aşağıdaki tablo, 2026 Mart dönemi başvuru şartları tablolarındaki dizin dışı kitap bendinin puanını ve bu bentlerden alınabilecek tavanı karşılaştırır. Dizin dışı kitapta bölüm bendinin puanı Hukukta on, Fen Bilimleri ve Matematik ile Sağlık Bilimlerinde üç puandır.
Temel Alan
Dizin Dışı Kitap Bendi Puanı
Bu Bentlerden Alınabilecek Tavan
Hukuk
20 puan
30 puan
Fen Bilimleri ve Matematik; Sağlık Bilimleri
5 puan
5 puan
Kitap kalemine giriş şartı da tabloda yazılıdır. Hukuk temel alanında aday, dizindeki kitap ya da diğer uluslararası veya ulusal kitap bentlerinden en az bir yayın yapmak zorundadır. Bölüm yazmak tek başına bu şartı karşılamaz.
Bazı tablolarda bu şart esnetilmiştir. Sosyal, Beşerî ve İdari Bilimler tablosunda en az bir kitap ya da iki kitap bölümü kabul edilir. İki bölüm seçeneğinde kitabın tüm bölümlerinin başvurulan alanla ilgili olması aranır.
Tanınmış Yayınevi Ölçütü Neden Kaldırıldı
Danıştay Sekizinci Dairesi, tanınmış ulusal ve tanınmış uluslararası yayınevi ibarelerini iptal etmiştir. Gerekçede özellikle uluslararası tanımdaki 'bilinen üniversite' ölçütünün muğlak ve objektiflikten uzak olduğu vurgulanmıştır. Eski doçentlik kriterlerinde tanımlar bölümü vardı. Bu bölümde tanınmış ulusal yayınevi ve tanınmış uluslararası yayınevi ibareleri yer alıyordu. İbareler yargıya taşınmıştır.
Danıştay 8. Dairesi'nin 20.12.2018 tarih, E.2016/2365 ve K.2018 /8777 sayılı kararıyla Doçentlik Kriterlerinde yer alan, “Tanımlar” başlığı altında yer alan “Tanınmış Ulusal Yayınevi”, “Tanınmış Uluslararası Yayınevi”, ibarelerinin iptaline karar verilmiştir.
Kararın gerekçesi belirsizliktir. Karar metninde, “Tanınmış Uluslararası Yayınevi” tanımında yer alan yayınlandığı kitapların dünyanın bilinen üniversitelerinin kataloglarında yar almasına ilişkin “bilinen” ifadesinin muğlak ve objektiflikten uzak bir ifade olduğu da açıktır” denmektedir. Devamında ise “Tanınmış Ulusal Yayınevi” ile “Tanınmış Uluslararası Yayınevi” ibarelerinde hukuka uyarlılık görülmemiştir” ifadesi yer almaktadır.
Ölçütün yönetmelikte değil kriter metninde bulunması sonucu değiştirmemiştir. İdarenin koyduğu ölçüt, objektif ve denetlenebilir olmak zorundadır. Bilinen üniversite gibi ölçülemeyen bir kavram bu şartı karşılamaz.
Önceki Dönemde Kullanılan Yayınevi Tanımları
İptal kararından sonra yeni tanımlar yapılmıştır. Üniversitelerarası Kurul 19.11.2019 tarihli duyurusunda, Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 17/10/2019 tarihli toplantısında alınan karar ile doçentlik başvuru şartlarındaki ulusal yayınevi ve uluslararası yayınevi tanımlarının değiştirildiğini bildirmiştir. Yeni tanımlar şöyledir.
Ulusal Yayınevi: En az dört yıl ulusal düzeyde düzenli faaliyet yürüten, yayınları Türkiye’deki üniversite kütüphanelerinde kataloglanan ve daha önce aynı alanda farklı yazarlara ait en az 20 kitap yayımlamış yayınevi.
Uluslararası Yayınevi: En az dört yıl uluslararası düzeyde düzenli faaliyet yürüten, yayımladığı kitaplar Yükseköğretim Kurulunca tanınan sıralama kuruluşlarınca belirlenen dünyada ilk 500’e giren üniversite kütüphanelerinde kataloglanan ve aynı alanda farklı yazarlara ait en az 20 kitap yayımlamış olan yayınevi.
Bu tanımlar ölçülebilir ögeler içeriyordu. Faaliyet süresi, katalog kaydı ve yayımlanan kitap sayısı sayılabilir verilerdir. Yine de ulusal ve uluslararası kitap ayrımındaki tartışma tümüyle bitmemiştir. Katalog taraması ve sıralama listesi her yıl değişebilir.
Tanımların kaynağı da tartışılmıştı. Ölçüt, yönetmelikte değil kurul kararında yer alıyordu. Kurul kararı yayımlandığı anda tüm adaylara uygulanabilir bir düzenleyici işlemdir. Bu nedenle ilan zamanı önem kazanır.
Duyurunun Zamanlaması ve Geriye Yürümezlik
Değişiklik duyurusu Ekim 2019 başvuru süresi kapandıktan sonra, 19.11.2019'da yayımlanmıştır. ÜAK arşivindeki tablolarda yeni tanımlar ilk kez 2020 Mart dönemi başvuru şartlarında yer almıştır. Duyurunun tarihi ayrı bir sorun doğurmuştur. Ekim 2019 başvuruları eski tanımlarla alınmıştır. Değişiklik duyurusu ise başvuru süresi kapandıktan sonra yayımlanmıştır.
Kanunlar için öngörülen geriye yürümezlik ilkesi idari işlemler bakımından da temel bir ilkedir. Sonradan eklenen bir hüküm bu ilkeye aykırılık oluşturur. Aynı yönde bir karar için Danıştay 12. Dairesinin Esas No 2010/1591, Karar No 2013/439 sayılı ve 12.2.2013 tarihli kararına bakılabilir.
Bu nedenle yeni tanımların Mart 2020 başvuru döneminden itibaren uygulanması gerektiği değerlendirilmiştir. Doçentlik Yönetmeliği 3 üncü maddesi bugün aynı sonucu doğrudan yazmaktadır. Kriterlerdeki güncellemeler, kabul edildikleri tarihten sonraki ikinci başvuru döneminde uygulanır.
“Bilim/sanat alanlarındaki güncellemeler izleyen dönemde, doçentlik kriterlerindeki güncellemeler ise kabul edildikleri tarihten sonraki ikinci doçentlik başvuru döneminde uygulanır.”
Aynı ilke bugün de savunmada kullanılır. Aday, başvuru anında yürürlükte olmayan bir ölçütle değerlendirilemez. İtiraz dilekçesinde başvuru dönemi ile ölçütün kabul tarihi yan yana gösterilir.
Kural adayın hazırlığını korur. Yeni bir ölçüt yayımlandığında aday, dosyasını uyarlamak için zaman kazanır. İtirazda ilk kontrol edilecek nokta, hangi dönemin ölçütünün uygulandığıdır.
Bugün Yürürlükteki Ölçüt Yayınevi Değil Dizindir
Burada önemli bir değişiklik vardır ve eski bilgi hâlâ dolaşımdadır. 2026 Mart dönemi başvuru şartları tablolarının hiçbirinde tanınmış ulusal yayınevi ya da tanınmış uluslararası yayınevi tanımı bulunmamaktadır. Ulusal yayınevi ve uluslararası yayınevi tanımları da tablolarda yer almamaktadır.
Ayrım bugün başka bir ölçüte bağlanmıştır. Tablolar kitapları ikiye ayırır. Bir yanda Web of Science kitap dizini kapsamındaki kitap, diğer yanda diğer uluslararası veya ulusal kitap bulunur. Bazı temel alanlarda birinci gruba Scopus kapsamı da eklenmiştir.
Bunun pratik anlamı açıktır. Yayınevinin adı ve tanınırlığı artık tek başına belirleyici değildir. Belirleyici olan, kitabın ilgili dizinde taranıp taranmadığıdır. Ulusal ve uluslararası kitap ayrımı bu yüzden dizin sorgusuyla başlar.
Değişikliğin bir sonucu daha vardır. Yayınevinin dört yıllık faaliyeti ya da yirmi kitaplık geçmişi artık aranmaz. Aynı şekilde ilk beş yüz üniversitenin kataloğunda bulunma şartı da tabloda yer almaz. Bu ölçütlere dayanan eski itirazlar bugün karşılıksız kalır.
Aday yine de dosyasını hazırlarken yayınevi bilgilerini saklamalıdır. Kitabın künyesi, basım yılı ve yayınevinin faaliyet alanı ilgililik tartışmasında işe yarar.
Kitabın Dizin Kapsamı Nasıl Doğrulanır
Dizin sorgusu dosyanın ilk adımıdır. Kitap dizini, dergi dizinlerinden ayrı bir üründür. Bir yayınevinin dergileri taranıyor olabilir, kitapları taranmıyor olabilir.
Sorgu kitabın basım yılına göre yapılır. Dizin kapsamı yıl yıl değişir. Bir yayınevinin 2019 kitabı kapsamdayken 2023 kitabı kapsam dışında kalabilir. Bu yüzden ekran görüntüsü tarihiyle birlikte saklanır.
Kitap bölümü için sorgu ayrıca yapılır. Dizin, kitabı bütün olarak alabilir ya da bölüm bölüm kaydedebilir. Bölümün kendi kaydı yoksa bent tercihi değişir.
Dönem kılavuzu da okunmalıdır. Kılavuz, beyanname ekranındaki bent seçimlerini ve belge yükleme kurallarını açıklar. Güncel metinler ÜAK doçentlik başvuru işlemleri sayfasında yayımlanır. Kılavuzdaki usule aykırı başvuru ayrıca ret sebebidir.
Sorgu sonucu beyannameye doğru yazılmalıdır. Yanlış bent seçimi, sonradan düzeltilemez. Başvuru sonlandıktan sonra kalem değişikliği talebi kabul edilmez.
Kitapta Bölüm Nasıl Puanlanır
Bölüm puanı kitap puanının yarısı ya da daha azıdır. Tablolar bunun için ayrı kurallar koyar. Kurallar hemen her temel alanda tekrar eder.
Bölüm bendinde, YÖKSİS veri tabanına kayıtlı öğretim üyelerinin editör olduğu kitap kabul edilir.
Aynı kitaptaki bölümlerden yalnızca biri puanlanır. Aynı kitapta iki bölüm yazan aday ikinci bölümden puan alamaz.
Ders kitapları kapsam dışıdır. Puanlanan eser, özgün bilimsel kitap olmalıdır.
Yayımlanan kitabın tüm bölümleri başvurulan doçentlik bilim alanıyla ilgili olmak zorundadır.
Ansiklopedi maddelerinin üç veya daha fazlası bir kitap bölümü sayılır. Bu kural her tabloda bulunmaz.
Hukuk temel alanında bir kural daha vardır. TR Dizin kapsamındaki bir derginin sayısı olarak çıkarılmayan armağan ve anma kitaplarındaki hakemli makaleler, kitapta bölüm olarak puanlanabilir.
Bölüm sayısının bir üst sınırı yoktur. Sınır, kalem tavanından gelir. Aday çok sayıda bölüm yazsa da tavanı aşamaz. Bu yüzden kitap kaleminde nicelik değil, doğru bent seçimi belirleyicidir.
Editör olmak ayrı bir kalemde puanlanır. Kitap editörlüğü, kitap maddesinde değil editörlük maddesinde gösterilir. İki kalemi karıştırmak puan kaybına yol açar.
Lisansüstü Tezden Üretilen Kitap Ayrı Kalemdedir
Tablolarda lisansüstü tezlerden üretilmiş yayın için ayrı bir madde bulunur. Tezden üretilen kitap ve kitap bölümü bu maddeye yazılır. Aynı eser kitap maddesinde ikinci kez puanlanamaz.
Bu maddenin kendi tavanı vardır. Hukuk tablosunda maddeden en fazla yirmi puan alınabilir. Diğer uluslararası veya ulusal kitap ile bölüm bentlerinden ise toplamda en fazla on puan alınabilir.
Tez ilişkisi yalnızca kitap için değil, kitap bölümü için de kurulur. Bölüm, tezin bir alt başlığından üretilmişse aynı madde uygulanır. Ulusal ve uluslararası kitap bentleri bu halde devreye girmez.
Ayrım uygulamada sık karışır. Jüri bir kitabı tezden üretilmiş sayarsa puan kalem değiştirir. Toplam puan bu nedenle eşiğin altına inebilir. Tartışmanın bütünü doçentlikte asgari koşul incelemesi yazısında ele alınmıştır.
Kitap Yazarken Puanı Etkileyen Kararlar
Kitap kaleminde puan, yazım aşamasında verilen kararlarla belirlenir. Aşağıdaki noktalar dosyanın sonucunu değiştirir.
Yazar sayısı ilk sıradadır. Tek yazarlı kitapta aday tam puan alır. Çok yazarlı kitapta puan yazarlar arasında eşit bölünür. İki yazarlı bir kitap, tek yazarlı bir bölümün altına düşebilir.
İkinci karar konu bütünlüğüdür. Tablolar, kitabın bütün bölümlerinin başvurulan bilim alanıyla ilgili olmasını arar. Derleme kitaplarda bu şart sık ihlal edilir. İlgililik ölçütü doçentlik bilim alanı ile ilgili olmak yazısında ele alınmıştır.
Üçüncü karar zamanlamadır. Tablolar, doktora unvanından sonraki çalışmalar için ayrı bir puan eşiği koyar. Basım yılı bu eşiği doğrudan etkiler.
Dördüncü karar tez ilişkisidir. Tezden üretilen kitap ayrı maddeye gider ve tavanı düşüktür. Aday, kitabı tezden bağımsız kurgulayacaksa bunu içerikte göstermelidir.
Kitap Kaleminde Sık Görülen İtiraz Konuları
Kitap kalemi, itiraz dilekçelerinde sık geçer. En çok görülen başlıklar şunlardır.
Kitabın dizin kapsamında olup olmadığı. Dizin sorgusu ekran görüntüsüyle belgelenir.
Kitabın ders kitabı sayılıp sayılmayacağı. İçindekiler ve önsöz bu tartışmada kullanılır.
Kitabın tüm bölümlerinin başvurulan bilim alanıyla ilgili olup olmadığı.
Editörün YÖKSİS kaydının bulunup bulunmadığı.
Kitabın tezden üretilip üretilmediği. Karşılaştırma veri, yöntem ve sonuç üzerinden yapılır.
Basım yılının doktora unvanından önce mi sonra mı olduğu.
İtirazın kurgusu sayısaldır. Aday önce düşürülen kitabı gösterir. Sonra o kitabın hangi bende ait olduğunu ve puanını yazar. Ardından yeni toplam hesaplanır. İtiraz ve dava usulünün bütünü doçentlik asgari koşul itiraz ve dava sayfasında toplanmıştır.
Bir başlık daha eklenebilir. Kitabın basıldığı yılda yayınevinin faaliyette olup olmadığı da tartışılır. Kapanmış bir yayınevinin kitabı için künye ve katalog kaydı istenir. Ulusal ve uluslararası kitap ayrımı bu halde katalog üzerinden kurulur.
Kitap Puanı Düşürülürse İtiraz ve Dava
Kitap puanının düşürülmesi çoğu kez asgari koşul kararıyla sonuçlanır. Kararı Doçentlik Komisyonu verir. Yönetmeliğin 8 inci maddesine göre süreçle ilgili her türlü itirazı da bu komisyon karara bağlar.
“Adayların ve jüri üyelerinin doçentlik sürecine ilişkin her türlü itirazları ile resen tespit edilecek hususlar Doçentlik Komisyonu tarafından incelenerek karara bağlanır.”
İtiraz, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu 11 inci maddesi kapsamında bir başvurudur. Dava süresi içinde yapılırsa süreyi durdurur. Otuz gün içinde cevap gelmezse istek reddedilmiş sayılır.
“İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur.”
Dava süresi altmış gündür. Raporlar ve sonuç elektronik ortamda erişime açılır. Bu bilgiler, açıldığı tarihi izleyen beşinci gün tebliğ edilmiş sayılır. Süre bu tarihi izleyen günden işler.
Davada bilirkişi incelemesi çoğu kez belirleyicidir. Uyuşmazlık, kitabın niteliğine ve tablo hesabına dayanır. Bilirkişi, kitabın özgün bilimsel eser olup olmadığını da değerlendirir.
Dava, işlemi kuran Üniversitelerarası Kurul Başkanlığına karşı açılır. Yürütmenin durdurulması için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve telafisi güç zarar doğurması birlikte aranır. Yol haritasının ayrıntısı doçentlik başvurusunda idari işleme karşı dava açma yazısındadır.
Ulusal ve Uluslararası Kitap Tanımı Konusunda Avukat Desteği
Ulusal ve uluslararası kitap tanımı bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Kitap puanı hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya Avukata Sor sayfası üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Alamaz. Tablolar, aynı kitaptaki bölümlerden yalnızca birinin puanlanacağını söyler. İkinci bölüm özgeçmişte gösterilir ancak puana yansımaz.
Kitap puanı bütün temel alanlarda aynı mı?
Aynı değildir. Hukuk temel alanında diğer uluslararası veya ulusal kitap yirmi puandır. Fen Bilimleri ve Sağlık Bilimleri tablolarında aynı bent beş puandır. Kalem tavanları da farklıdır.
Ders kitabı doçentlik başvurusunda puanlanır mı?
Puanlanmaz. Tablolar yalnızca ders kitabı dışındaki özgün bilimsel kitapların puanlanacağını belirtir. Eser özgeçmişe yazılabilir, ancak beyannamede puan getirmez.
Doktora tezinden üretilen kitap hangi kalemde gösterilir?
Lisansüstü tezlerden üretilmiş yayın maddesinde gösterilir. Aynı eser kitap maddesinde ikinci kez puanlanamaz. Bu maddenin kendi puan tavanı vardır.
Yeni bir kitap ölçütü yayımlanırsa hangi dönemden itibaren uygulanır?
Doçentlik Yönetmeliğinin 3 üncü maddesine göre kriterlerdeki güncellemeler, kabul edildikleri tarihten sonraki ikinci başvuru döneminde uygulanır. Bilim alanı listelerindeki güncellemeler ise izleyen dönemde uygulanır.
Doçentlik
Doçentlik Dil Puanı ve Geçerlilik Süresi
Doçentlik başvurusunda 55 puan eşiği, YDS ve YÖKDİL sonuçlarının süresiz geçerliliği, uluslararası sınavlarda beş yıl ve TOEFL'de iki yıl sınırı ile ret hâlinde dava yolu.
