Yurt dışında kalış süresi eksikliği, denklik başvurularının en sık ret sebebidir. Dayanak, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7 nci maddesidir. Maddenin altıncı fıkrasının (d) bendi, ülkede bulunma süresini her dönem için yüzde 70 eşiğine bağlar. Ret kararı nihai değildir. İşleme karşı idari başvuru ve iptal davası yolları açıktır.
Yurt Dışında Kalış Süresi Neden Denklik Şartı Sayılıyor
Denklik incelemesi diplomanın karşılığını arar. İdare, programın düzeyini ve öğrencinin derse fiilen devam edip etmediğini araştırır.
Yönetmeliğin 6 ncı maddesi bu araştırmayı sayar. Maddenin birinci fıkrasının (a) bendi üç unsuru anar. Kişinin ülkede kalıp kalmadığı, pasaport bilgileri ve giriş-çıkış dökümü.
Mantık şudur. Örgün öğretim derse katılmayı gerektirir. Öğrenci dönemin çoğunda ülke dışındaysa idare kuşkuya düşer. Yurt dışında kalış süresi böylece ayrı bir başlık oldu.
Bu kuşku her dosyada haklı çıkmaz. Öğrenci vize, sağlık ya da ikamet sorunu yaşamış olabilir. Telafi dersiyle durumu düzeltmiş de olabilir. İdare bu ihtimalleri araştırmadan ret kararı verirse işlem sakatlanır.
Tanıma Belgesi ile Denklik Belgesi Aynı Şey mi
Tanıma ve denklik iki ayrı işlemdir. Tanıma, kurumun ve programın akademik derece vermeye yetkili olduğunu gösterir. Denklik ise diplomanın Türk sistemindeki karşılığını belirler.
Tanıma belgesi tek başına atanma veya mesleğe kabul hakkı vermez. Kalış süresi tartışması da yalnız denklik aşamasında çıkar. İki belgenin farkı mezuniyet tanıma belgesi yazısında açıklanıyor.
Kalış Süresi Hangi Belgelerle Tespit Ediliyor
Süre tespiti belgeye dayanır. Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi iki belge ister.
Öğrenim boyunca kullanılan pasaportların aslı veya işlem gören sayfalarının onaylı sureti
Sık Sorulan Sorular
Denklik başvurusunda yurt dışında kaç gün kalmak gerekir?
Yönetmelikte sabit bir gün sayısı yoktur. Ölçü, her eğitim ve öğretim dönemi için o dönemin öğretim süresinin yüzde 70'idir. Dönem uzunluğu Türkiye'deki yükseköğretim mevzuatına ve üniversite senato kararlarına göre belirlenir. Sonuç bu nedenle dosyadan dosyaya değişir.
Hafta sonu ve resmî tatiller kalış süresine sayılır mı?
12/8/2023 tarihli değişiklikten sonra eğitim ve öğretim faaliyetleri dışındaki süreler hesaplamaya dahil edilmez. Akademik takvimde öğretim yapılmayan günlerin eksiklik olarak yazılmaması gerekir. Uyuşmazlıkta takvimin dosyaya sunulması belirleyici olur.
İl emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümü
İdare bu iki kaydı karşılaştırır. Ülkede geçen gün sayısını buradan çıkarır. Sayım sırasında tatiller ve öğretim yapılmayan dönemler ayrıca değerlendirilir.
Giriş-çıkış dökümü emniyet kayıtlarından üretilir. Kayıt, pasaportun okutulduğu her geçişi gösterir. Kara sınırından yapılan geçişlerde kayıt eksik kalabilir. Böyle bir durumda seyahat bileti ve konaklama belgesi tamamlayıcı delil olur.
Hesap Dışında Bırakılan Süreler Hangileridir
Bent 2023 yılında değişti. Yeni metin, öğretim faaliyeti dışındaki sürelerin hesaba katılmayacağını söyler. Yaz tatili bu nedenle eksiklik sayılmaz. İki dönem arasındaki boşluk da sayılmaz.
Akademik takvim burada belirleyici olur. Takvim dosyada yoksa idare dönem sınırını kendi varsayımıyla çizer. Yurt dışında kalış süresi hesabı da bu varsayım üzerine kurulur.
Yönetmelikte Ret Sebebi Nasıl Düzenlenmiştir
Ret hâlleri 7 nci maddenin altıncı fıkrasında sayılır. Kalış süresine ilişkin (d) bendinin çekirdeği şudur:
"Öğrenim süresince kullanılan pasaportun/pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvuruları reddedilir."
Bendin ikinci cümlesi ölçüyü gösterir:
"Öğrenime devam süresinin tespitinde Türkiye'deki ilgili yükseköğretim mevzuatı esas alınır."
Üçüncü cümle ise sayısal eşiği verir:
"Bu süre her bir eğitim ve öğretim dönemi için %70'ten az olamaz, eğitim ve öğretim faaliyetleri dışındaki süreler hesaplamaya dahil edilmez."
Yönetmeliğin dayanağı yalnız iç hukuk değildir. 2 nci madde bir uluslararası sözleşmeye de atıf yapar. Bu metin, 11/4/1997 tarihli Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşmedir. Sözleşme 5463 sayılı Kanunla onaylanmıştır. Dayanak arasında 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu da yer alır.
Yüzde 70 Eşiği Nasıl Uygulanıyor
Eşik dönem başına hesaplanır. Önce dönemin öğretim süresi bulunur. Sonra bu sürenin yüzde 70'i eşik olarak alınır. Öğrencinin o dönemde ülkede geçirdiği gün sayısı eşikle karşılaştırılır.
Hesap toplam süre üzerinden yapılmaz. Bir dönemdeki eksiklik, başka dönemdeki fazlalıkla kapatılmaz. 2020 metnindeki tolerans kaldırıldığı için bu denge kuralı da ortadan kalktı.
Asıl sorun dönem süresinin ne olduğudur. İdare savunmalarında dönem başına yetmiş gün varsayımı kullanır. Bu varsayımın hangi senato kararına dayandığı çoğu zaman gösterilmez.
İkinci cümle uygulamada tartışma yaratır. Türk mevzuatı dönem uzunluğunu tek sayıya bağlamaz. Süreyi üniversite senatoları belirler. Senato kararları da birbirinden farklıdır. Ölçünün ayrıntısı kalış süresi hesabını konu alan yazıda ele alınıyor.
Yönetmelik Değişiklikleri Kuralı Nasıl Değiştirdi
Bent iki kez değişti. İkinci değişiklik birincinin yerine geçti.
14/4/2020 tarihli değişiklik bende iki cümle ekledi. Bu düzenleme bir tolerans getiriyordu. Ön lisansta bir dönem, lisansta üç dönem eksiklik affediliyordu. Şart, toplam sürenin yeterli olmasıydı.
12/8/2023 tarihli değişiklik bendin üçüncü ve dördüncü cümlelerini değiştirdi. Dönem toleransı böylece metinden çıktı. Yerine yüzde 70 eşiği geldi. Öğretim dışı sürelerin sayılmaması kuralı da eklendi. Değişikliğin resmî metni 12 Ağustos 2023 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı.
Bu sıralama dava dilekçesinde işe yarar. 2023 öncesi mezunlar için tolerans hükmü hâlâ tartışılabilir. İdare ise çoğu dosyada güncel metni geçmişe uygular.
Hangi Başvuruya Hangi Tarihli Kural Uygulanır
Yönetmeliğin geçici 1 inci maddesi bir kural koyar. 5/12/2017 tarihinden önceki başvurularda başvuru tarihindeki mevzuat uygulanır. Aynı madde kişi lehine olan hâlleri saklı tutar.
Sonraki değişikliklerin çoğunda ayrı geçiş hükmü yoktur. 2023 değişikliği yayımı tarihinde yürürlüğe girdi. Bu noktada hukuki güvenlik ilkesi gündeme gelir.
Öğrenci, kayıt tarihinde var olmayan bir gün şartıyla karşılaşabilir. Yargı kararlarında bu tür uygulamalar hukuk devleti ilkesine aykırı bulunabiliyor.
Kayıt tarihi ile mezuniyet tarihi arasında yıllar geçebilir. Bu aralıkta yönetmelik birden çok kez değişmiş olabilir. Dilekçede hangi tarihte hangi metnin yürürlükte olduğu gösterilmelidir. Yurt dışında kalış süresi tartışması çoğu dosyada bu takvim üzerinden kazanılır. Yönetmelik tarihçesi denklik yönetmeliğindeki süre düzenlemesini karşılaştıran yazıda ayrıntılandırılıyor.
Mahkemeler Kalış Süresi Gerekçesine Nasıl Bakıyor
İdare mahkemeleri süre eksikliğini tek başına ret sebebi saymaya temkinli yaklaşır. Ankara 16. İdare Mahkemesi bir denklik dosyasında ret işlemini iptal etti. Davacı, Makedonya'daki South East European University hukuk programından mezundu.
Kararın gerekçesinde iki tespit öne çıkar. Birincisi, asgari devam süresi için mevzuatta bir ölçü bulunmamasıdır. İkincisi, idarenin karşılaştırmalı bir saptama yapmamış olmasıdır. Mahkeme sonucu şöyle bağladı:
"mevcut durumda, davacının Makedonya'da toplam 382 gün süreyle kaldığı, bu sürenin makul sayılabilecek bir süre olduğu hususu dikkate alındığında; davacının sırf eğitime devam süresinin yetersiz olduğu gerekçesiyle diplomasına denklik belgesi verilmesine ilişkin başvurusunun reddedilmesi yönünde tesis edilen dava konusu kararda hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır."
Gerekçede vize işlemleri mücbir sebep olarak değerlendirildi. Alttan alınan derslerin durumu telafi ettiği de kabul edildi.
Dosyalarda Hangi Savunmalar Öne Çıkıyor
İdare savunmalarında üç iddia tekrarlanır. Dönem başına yetmiş gün varsayımı, yüzde 70 eşiği ve pasaport kaydının kesinliği.
Bu iddialar dilekçede ayrı ayrı karşılanır. Dönem uzunluğunun hangi senato kararından alındığı sorulur. Eşiğin hangi tarihte yürürlüğe girdiği gösterilir. Kayıt boşlukları için tamamlayıcı belge sunulur.
Bilirkişi incelemesi de istenebilir. Talep, dönem sürelerinin karşılaştırılmasına yönelik olur. Mahkeme bu talebi dosyanın durumuna göre değerlendirir.
Gün Sayısı Tek Başına Sonucu Belirliyor mu
Aynı yönde başka dosyalar da var. Ankara 10. İdare Mahkemesi 16/11/2020 tarihinde bir ret işlemini iptal etti. O dosyada davacı dört yarıyılda toplam 286 gün yurt dışında bulunmuştu.
Ankara idare mahkemelerinde görülen başka bir dosyada süre 209 gün hesaplanmıştı. Hesap, hafta sonları ve resmî tatiller düşülerek yapılmıştı. Mahkeme burada da ret işlemini iptal etti. Karar 24/5/2019 tarihinde tebliğ edildi.
Bu dosyalarda ortak nokta gün sayısı değildir. Ortak nokta idarenin yöntemidir. İdare eğitimin içeriğine bakmadan yalnız takvimden sonuca varmıştır. Yurt dışında kalış süresi ise programın kazanımlarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Ret Kararı Yerine SYBS Uygulanabilir mi
Yönetmelik idareye tek seçenek sunmaz. Ret dışında Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi de vardır. SYBS 3 üncü maddede tanımlanır. Ders tamamlama, staj tamamlama, proje yapma ve sınav bu sistemin araçlarıdır.
7 nci maddenin üçüncü fıkrası bu yolu düzenler. Kazanımlarda yetersizlik görülürse ilgili SYBS işlemlerine tabi tutulur. Mahkemeler telafi edilebilir eksiklikte doğrudan reddi ölçüsüz bulur. Hukuk alanındaki bir denklik sınavı kararı ayrımı somut olarak gösteriyor.
SYBS kararı da dava konusu edilebilir. Başvurucu doğrudan denklik isterken sınav kararıyla karşılaşabilir. Bu kararın ölçülülüğü ayrıca tartışılır. Yurt dışında kalış süresi kısa olan dosyalarda sınav kararı, ret kararına göre daha ölçülü bulunur.
Dosyanızın hangi ihtimale yakın olduğunu görmek isteyebilirsiniz. Bunun için denklik ön değerlendirme aracını kullanabilirsiniz.
Ret Kararına Karşı İdari Başvuru Yolu
Ret kararı elinize ulaştığında iki yol açıktır. Birincisi idareye başvurmak, ikincisi doğrudan dava açmaktır.
Seçim dosyanın durumuna göre yapılır. Belge eksikliği giderilebiliyorsa idari başvuru zaman kazandırır. Belge tamsa doğrudan dava daha hızlı sonuç verir.
İdari Yargılama Usulü Kanununun 11 inci maddesi ilk yolu düzenler. Dava süresi içinde işlemi yapan makama veya üst makama başvurulabilir. Bu başvuru işlemeye başlamış dava süresini durdurur. Otuz gün içinde cevap gelmezse istek reddedilmiş sayılır. Süre bu tarihten sonra kaldığı yerden işler.
Dilekçeye gün dökümü, akademik takvim ve okul yazısı eklenmelidir. Yalnız itiraz cümlesi yazmak sonucu değiştirmez. Ayrı bir yol olarak Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuru da düşünülebilir.
İptal Davası Süresi ve Görevli Mahkeme
Dava açma süresi 2577 sayılı Kanunun 7 nci maddesinde yazılıdır. Süre altmış gündür. Süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. Kanunun tam metni mevzuat bilgi sisteminde bulunur.
Davalı idare Yükseköğretim Kuruludur. İşlem Ankara'da kurulduğu için dava Ankara idare mahkemelerinde görülür. Dilekçede yürütmenin durdurulması ayrıca istenebilir.
Yürütmenin Durdurulması Ne Zaman İstenir
Yürütmenin durdurulması talebi dilekçeyle birlikte ileri sürülür. Mahkeme talebi karara bağlarken iki şartı arar. İşlemin açıkça hukuka aykırı olması ve telafisi güç zarar doğması.
Denklik dosyalarında zarar çoğu kez somuttur. Atama, kadro ilanı ya da mesleğe kabul süresi kaçırılabilir. Bu durum dilekçede belgeyle gösterilmelidir. Yalnız zarar iddiası tek başına yeterli olmaz.
Dilekçede üç nokta ayrı ayrı tartışılmalıdır. İdarenin dayandığı madde, gün hesabının yöntemi ve içerik incelemesinin varlığı. Uyuşmazlıkların genel çerçevesi için YÖK denklik davaları ve itirazlar sayfasına bakılabilir.
Karar aleyhe çıkarsa istinaf yolu açıktır. Başvuru, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde yapılır. Dosya Ankara Bölge İdare Mahkemesinde incelenir.
Denklik uyuşmazlıklarında dosya süresi uzayabilir. Ara kararlarla idareden bilgi ve belge istenmesi bunun başlıca sebebidir. Bu nedenle dilekçe ekinin ilk aşamada tam olması işleri hızlandırır.
Dava Dosyasına Sunulacak Belgeler
Dosyanın gücü belgeden gelir. Aşağıdaki evrak süre tartışmasını somut zemine oturtur.
Ret kararının aslı ve tebliğ tarihini gösteren belge
Pasaportun işlem gören sayfaları ve emniyet giriş-çıkış dökümü
Üniversiteden alınan akademik takvim ve devam yazısı
Transkript ile ders içerikleri
Vize, ikamet veya sağlık gecikmesini açıklayan belgeler
Belgelerin tercümesi de düşünülmelidir. Yabancı dildeki yazılar yeminli tercüman onayıyla sunulur. Dosyaya sonradan belge eklemek mümkündür. Ancak ilk dilekçede eksik bırakılan belge, savunma turlarını uzatır.
Ret kararı başvuru yolunu tamamen kapatmaz. Yeni bilgi ve belge ortaya çıkarsa başvuru yenilenebilir. Aynı belgelerle yapılan ikinci başvuru ise genelde aynı sonucu verir.
Yeni başvuruda eksikliğin giderildiğini göstermek gerekir. Üniversiteden alınacak devam yazısı bu noktada işe yarar. Yazıda derslere katılım ve sınav tarihleri açıkça belirtilmelidir.
Üniversitenin verdiği yazı tek başına bağlayıcı değildir. İdare yazının içeriğini kendi kayıtlarıyla karşılaştırır. Yine de belge, dosyayı somutlaştırdığı için değerlidir.
Yeni başvuru dava süresini durdurmaz. Dava açma süresi ilk ret kararının tebliğinden işlemeye devam eder. Bu ayrım hak kaybına yol açabilir. Yurt dışında kalış süresi tartışmasında süre yönetimi bu nedenle önem taşır.
Tanınmayan bir kurumdan mezun olanlarda tablo değişir. Orada sorun süre değil, kurumun statüsüdür. Bu ihtimal için tanınmayan üniversitelerin durumu sayfası incelenebilir.
Yurt Dışında Kalış Süresi Konusunda Avukat Desteği
Yurt dışında kalış süresi bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Yurt dışında kalış süresi hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya hukuki soru formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Ret kararına karşı hangi sürede dava açılabilir?
İdari Yargılama Usulü Kanununun 7 nci maddesine göre süre altmış gündür. Süre yazılı bildirimi izleyen günden başlar. Aynı Kanunun 11 inci maddesi uyarınca dava süresi içinde idareye başvurulursa süre durur. Otuz gün içinde cevap gelmezse istek reddedilmiş sayılır.
Kalış süresi eksik olduğunda doğrudan ret mi verilir?
Yönetmelik idareye SYBS seçeneğini de tanır. Kazanımlarda yetersizlik görüldüğünde 7 nci maddenin üçüncü fıkrası uygulanabilir. Bu fıkra ders tamamlama, staj tamamlama, proje veya sınav yollarını içerir. Eksikliğin telafi edilebildiği hâllerde doğrudan ret yargı denetiminde tartışmaya açıktır.
2020 yılındaki dönem toleransı hâlâ uygulanıyor mu?
Hayır. 14/4/2020 tarihli değişiklikle gelen ön lisansta bir, lisansta üç dönemlik tolerans metinden çıkarılmıştır. Çıkarma işlemi 12/8/2023 tarihli değişiklikle yapılmıştır. Eski tarihli başvurularda hangi metnin uygulanacağı ayrıca tartışılır.
Ret kararında hangi belgeler dava dosyasına eklenmelidir?
Pasaportun işlem gören sayfaları ve emniyet giriş-çıkış dökümü temel belgelerdir. Akademik takvim ile üniversiteden alınan devam yazısı da gereklidir. Transkript ve ders içerikleri, eğitimin düzeyi yönünden yapılacak tartışmayı destekler.
Doktora denkliğinde de aynı yüzde 70 kuralı mı geçerlidir?
Hayır. Doktora ve sanatta yeterlik unvanlarının denkliği Üniversitelerarası Kurul tarafından yürütülür. Bu alanda ayrı usul ve esaslar uygulanır. Orada yüzde oranı yerine bilim alanına göre değişen asgari gün sayıları aranır.
Diploma Denklik
BOLOGNA SÜRECİ NEDİR?
Bologna Süreci, Avrupa’daki yükseköğretim sistemlerini uyumlu hale getirmeyi amaçlayan bir reform hareketidir. 1999 yılında 29 Avrupa ülkesi tarafından imzalanan Bologna Deklarasyonu ile başlamış olup, günümüzde 40’tan fazla ülke tarafından uygulanmaktadır. Sürecin temel hedefleri arasında ortak bir akademik derece sistemi (lisans, yüksek lisans, doktora), Avrupa Kredi Transfer Sistemi (ECTS) ve diplomaların karşılıklı tanınması yer almaktadır. Bu…
