Akademik Teamullere ve Yanlış ve Yanıltıcı Beyan Savunması
Akademik Teamullere ve Yanlış ve Yanıltıcı Beyan Savunması
Başvuru Dönemi : Mart 2019 Komisyon : Sağlık ve Spor Bilimleri Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonu Adayın Bilim Alanı : Spor Bilimleri İddiaya Konu İhlal : Haksız Yazarlık(m.4/1-e), Akademik…
Doçentlik sürecinde yanlış ve yanıltıcı beyan iddiası, adayın dosyasını Üniversitelerarası Kurul etik komisyonunun önüne taşır. Komisyon; ihbarı, adayın savunmasını ve uzman görüşlerini birlikte inceler. Aşağıda özetlenen dosyada komisyon savunmayı yeterli gördü ve etik ihlal bulunmadığına oybirliğiyle karar verdi.
Akademik teamüllere aykırılık ile yanlış ve yanıltıcı beyan iddiaları çoğu kez aynı ihbar dilekçesinde yan yana durur. Oysa bunlar ayrı ihlal türleridir ve savunma her iddia için ayrı kurgu ister. Aday, önce hangi eylemin hangi maddeye bağlandığını netleştirmelidir. İhbarın hangi yayına ve hangi beyana yöneldiği belirsizse savunma da havada kalır.
Yanlış ve Yanıltıcı Beyan Etik İhlali Ne Anlama Gelir
Üniversitelerarası Kurul Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi, etik ihlal türlerini dördüncü maddesinde sayar. Yanlış ve yanıltıcı beyan da bu maddedeki ihlal türlerinden biridir. Aday, akademik yükseltme ve atama başvurusunda eserine ilişkin gerçeğe aykırı bilgi verirse iddia gündeme gelir.
İddianın odağı çoğu zaman eserin türüdür. Bir çalışmayı kitap bölümü, tam metin bildiri ya da derleme olarak göstermek, doçentlik asgari koşullarının sağlanıp sağlanmadığını doğrudan etkiler. Eserin türü değişince asgari koşul tablosundaki karşılık da değişir. Komisyon bu yüzden önce beyan ile eserin gerçek niteliğini karşılaştırır.
Her hatalı bilgi kendiliğinden ihlal doğurmaz. Yayınevinin künyeyi eksik basması, başvuru sisteminin sınırlı seçenek sunması veya sekme hatası, adayın iradesinden bağımsız sonuç doğurur. Savunmanın ilk işi bu ayrımı belgeyle göstermektir. Yanlış veya yanıltıcı beyan etik ihlali sayfası ayrımın sınırlarını örneklerle anlatır.
Yanlış ve yanıltıcı beyan iddiası, adayın tek bir eserine bakılarak sonuçlanmaz. Komisyon, aynı dosyadaki diğer eserleri ve başvuru tablosunu da görür. Bu nedenle aday, tek kalemdeki hatayı düzeltmekle yetinmez; dosyanın bütününü açıklar. Böylece komisyon, hatanın sistematik bir yanıltma çabası olup olmadığını değerlendirir.
İhlal iddiası bazen yayının indekste görünen kategorisinden doğar. Dergi, makaleyi araştırma makalesi olarak yayımlarken indeks kaydı farklı bir tür gösterebilir. Aday bu çelişkiyi kendi beyanının değil, veri tabanının kaydından kaynaklandığını göstererek karşılar.
Akademik Teamüllere Aykırılık İddiası Hangi Durumlarda Doğar
Akademik teamüllere aykırılık, yazılı bir kuralın değil, bilim alanının yerleşik uygulamasının ihlal edildiği iddiasına dayanır. Yazar sıralaması, editörlü kitap düzeni, katkı oranı ve kaynak gösterme biçimi bu başlıkta sık tartışma konusu olur. Ölçüt kanun metni değil, alanın kendi pratiğidir.
Sık Sorulan Sorular
Yanlış ve yanıltıcı beyan iddiası ne zaman gündeme gelir?
Aday, akademik yükseltme veya atama başvurusunda eserine ilişkin gerçeğe aykırı bilgi verdiğinde iddia doğar. Odak çoğu zaman eserin türüdür. Bir çalışmanın kitap bölümü, tam metin bildiri ya da derleme gösterilmesi asgari koşul tablosundaki karşılığı değiştirir.
Beyandaki her hata etik ihlal sayılır mı?
Hayır. Künyenin yayınevince eksik basılması, sistemdeki seçeneklerin sınırlı olması ya da sekme hatası adayın iradesi dışında kalır. Savunmanın ilk işi bu ayrımı belgeyle ortaya koymaktır.
Akademik teamüllere aykırılık iddiası neye dayanır?
İddia soyut kaldığında savunma güçlenir. Şikâyetçi, hangi teamülün hangi bilim alanında nasıl yerleştiğini ortaya koymak zorundadır. Komisyon, teamülün varlığını kabul etse bile adayın eyleminin bu teamülü ihlal edip etmediğini ayrıca inceler. Akademik teamüllere aykırılık etik ihlali başlığındaki dosya bu yaklaşımı gösterir.
Bu iddia genellikle yanlış ve yanıltıcı beyan iddiasıyla birlikte gelir. İki iddia aynı yayına dayandığında savunma tek bir olgusal zemin üzerine oturur. Yayının basım süreci, editör yazışmaları ve yayınevi kayıtları burada belirleyici rol üstlenir. Aday, iki iddiayı tek dilekçede karşılarken başlıkları yine de ayırmalıdır.
Alan uygulaması zamanla değişir. Bugün olağan görülen bir yazarlık düzeni, on yıl önce farklı işlemiş olabilir. Komisyon, eylemin yapıldığı dönemdeki uygulamayı esas alır. Aday da savunmasında yayın tarihindeki alan pratiğini gösteren örneklere yer verir.
Kitap bölümü tartışmalarında editörlü kitap ölçütü öne çıkar. Editörlü kitapta bölümler farklı yazarlara aittir ve editör bütünü derler. Tek yazarlı bir kitapta ise bölüm, kitabın kendi iç düzeninin parçasıdır. Aday, kitabın hangi düzende basıldığını yayınevi kaydıyla ortaya koyar.
Etik İhbar Dilekçesi Komisyona Nasıl Ulaşır
Etik ihlal iddiası çoğunlukla doçentlik jürisinden veya üçüncü kişilerin ihbarından doğar. Üniversitelerarası Kurul, ihbarı ilgili bilim alanının etik komisyonuna gönderir. Sağlık ve spor bilimleri, fen ve mühendislik bilimleri ile sosyal ve beşerî bilimler için ayrı komisyonlar görev yapar.
Komisyon incelemeye başlarken adaydan yazılı savunma ister. Savunma yazısı dosyanın en önemli parçasıdır. Aday bu aşamada sessiz kalırsa komisyon yalnız ihbar dilekçesindeki anlatımı görür. Üniversitelerarası Kurul etik inceleme süreci sayfası aşamaların sırasını gösterir.
İhbarın ekindeki belgeler dosyanın çerçevesini çizer. Aday, savunmasını hazırlamadan önce bu ekleri görmek için dosyaya erişim talep etmelidir. Savunma süresi kısa olduğundan hazırlık erken başlamalıdır. Sürecin her aşamasında yazışmaların kaydını tutmak, sonraki dava dosyası için de değer taşır.
İhbar sahibinin kimliği her zaman dosyadan anlaşılmaz. Aday, ihbarın içeriğine odaklanmalı ve kişisel tartışmadan uzak durmalıdır. Komisyon, ihbarın kimden geldiğine değil, iddianın belgeye dayanıp dayanmadığına bakar.
İncelenen Dosyada İddia Neye Dayandı
Aşağıdaki dosyada aday, Spor Bilimleri alanında Mart 2019 döneminde doçentlik başvurusu yaptı. İhbar, adayın kitap bölümü olarak beyan ettiği çalışmaya yöneldi.
Şikâyete göre kitap editörlü bir kitap sayılmaz ve bölüm tek yazarlı çıktı. İhbar bu nedenle beyanın gerçeği yansıtmadığını ileri sürdü. Dosyanın künyesi ve komisyon kararı şöyledir.
Başvuru Dönemi : Mart 2019
Komisyon : Sağlık ve Spor Bilimleri Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonu
Adayın Bilim Alanı : Spor Bilimleri
İddiaya Konu İhlal : Haksız Yazarlık(m.4/1-e), Akademik Teamüllere Aykırılık(4/2-k)
İddianın özeti : Kitap bölümünün yer aldığı kitabın editörlü yayımlanan bir kitap olmadığı, 7. Bölüm aday tarafından yazılmış olmasına rağmen tek yazarlı olarak basıldığı, bu bakımdan çok yazarlı çok bölümlü olmayan eser ile etik akademik teamüllere aykırılık ile yanlış ve yanıltıcı beyan şeklinde düzenlenmiş olan yönergenin 4/2-j ve 4/2-k maddelerine aykırı olduğu yönünde değerlendirmede bulunmuştur.
Komisyon Tarihi : 17.03.2020
Komisyon Kararı : İddialar, savunma ve uzman görüşleri birlikte değerlendirildiğinde adayın savunması yeterli görülerek iddiaya konu yayınlarında Üniversitelerarası Kurul Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi kapsamında etik ihlalde bulunmadığına oybirliği ile karar verildi.
Değerlendirme : Yukarıda özet halinde sunulmuş olan iddialar çerçevesinde tarafımızca yapılan savunma sonucu etik ihlal olmadığı kararı verilmiş ve iddia sahibi jüri, jürilikten çıkarılarak, adayın askıya alınan doçentlik süreci devam etmiştir.
Komisyon Savunmayı Neden Yeterli Gördü
Komisyon; iddiaları, savunmayı ve uzman görüşlerini birlikte değerlendirdi. Kararda adayın savunması yeterli görüldü ve iddiaya konu yayınlarda etik ihlal bulunmadığı sonucuna varıldı. Karar oybirliğiyle çıktı.
Bu sonuç, etik incelemenin belge üzerinden yürüdüğünü ortaya koyar. Komisyon niyet okuması yapmaz; beyanın hangi belgeye dayandığını sorar. Aday, eserin künyesini ve basım sürecini gösteren kayıtları zamanında sunduğunda iddia dayanaksız kalır.
Dosyada iddia sahibi jüri üyesi jürilikten çıktı ve adayın askıya alınan doçentlik süreci kaldığı yerden yürüdü. Bu sonuç, iyi kurulmuş bir savunmanın yalnız yaptırımı önlemediğini gösterir. Aday aynı zamanda kariyer takvimini de korur.
Karar aynı zamanda jüri üyeliğiyle ilgili sonuç da doğurdu. İddia sahibi jürinin dosyadan çıkarılması, eser inceleme aşamasının tarafsız bir heyetle sürmesini sağladı. Aday bakımından bu değişiklik, sürecin sonucu kadar önemlidir.
Uzman Görüşü Komisyon Kararını Nasıl Etkiler
Etik komisyon, tartışmalı noktalarda alanın uzmanlarından görüş alır. Uzman, yayının niteliğini ve alandaki yerleşik uygulamayı değerlendirir. Komisyon bu görüşe uymak zorunda kalmaz; ancak kararın gerekçesi çoğu kez uzman değerlendirmesine dayanır.
Aday, uzman görüşündeki teknik hataları savunmasında göstermelidir. Alanın indeks kuralları, yayınevi standartları ve dergi politikaları bu itirazın dayanağını oluşturur. Görüş sahibinin tarafsızlığına yönelik somut kuşku varsa aday bunu da ayrıca ileri sürer.
Komisyon, uzman görüşünü aynen benimsemek yerine kendi gerekçesini kurar. Bu nedenle savunma yalnız uzmana değil, komisyonun gerekçesine de cevap vermelidir. Somut karşı görüş sunan aday, dosyanın seyrini değiştirir.
Yanlış ve yanıltıcı beyan iddiasında uzman raporu çoğu kez tek başına belirleyici olmaz. Beyanın gerçeğe uygunluğu, yayının künyesiyle doğrudan karşılaştırılabilir bir konudur. Bu nedenle savunmanın merkezinde yorum değil, belge durur.
Savunma Dilekçesi Hangi Unsurlardan Oluşur
Savunma iddiayı madde madde karşılar. Önce hangi eylemin hangi ihlal türüne bağlandığını yazar. Ardından her iddia için olgu, belge ve hukuki değerlendirme sırasıyla gelir. Genel nitelikteki itiraz cümleleri komisyon önünde ağırlık taşımaz.
Dilekçe, iddianın maddi temelini çürütmeye odaklanır. Aday, hangi bilgiyi hangi kaynaktan aldığını ve beyanı hangi tarihte yaptığını açıkça yazar. Başvuru sisteminin ekran görüntüleri bu noktada delil değeri taşır. Sistemin sunduğu seçenekler sınırlıysa bu sınır, kusur tartışmasını zayıflatır.
Savunmanın dili sakin ve teknik kalmalıdır. İhbar sahibine yönelik suçlayıcı ifadeler dosyayı büyütür ve asıl tartışmayı gölgeler. Savunma metni, iddia sırasını izleyerek numaralandığında komisyon karşılaştırmayı hızlı yapar. Etik kurul savunma örneği sayfası dilekçenin kurgusunu somutlaştırır.
Savunmaya Hangi Belgeler Eklenir
Yayın sürecine ilişkin her kayıt savunmanın ekine girer. Yayınevi sözleşmesi, editör yazışmaları, dergi kabul mektubu, ISBN kaydı ve baskı tarihleri bu kapsamdadır. Aday, belgeleri tarih sırasına dizerek komisyonun işini kolaylaştırır.
Ortak yazarlı çalışmalarda katkı beyanı ayrı önem taşır. Yazarların katkı oranını gösteren yazışma, projedeki görev dağılımı ve etik kurul izni dosyayı güçlendirir. Yabancı dildeki yazışmaların çevirisi de dosyaya girmelidir.
Belge sunmanın bir sınırı da vardır. Dosyayla ilgisi olmayan yüzlerce sayfa ek, komisyonun dikkatini dağıtır ve asıl belgeyi gölgeler. Aday, her belgenin hangi iddiaya cevap verdiğini kısa bir dizinle göstermelidir.
Savunmaya eklenen belgelerin okunaklı olması da gerekir. Silik tarama, eksik sayfa veya tarihi görünmeyen yazışma, komisyon önünde beklenen etkiyi doğurmaz. Aday, her ekin künyesini kısa bir açıklamayla birlikte sunar.
Yanlış ve yanıltıcı beyan iddiasında sonucu belirleyen şey, iddianın büyüklüğü değil dosyanın hazırlığıdır. Zamanında sunulan belge, alan pratiğini gösteren örnek ve düzenli bir savunma metni, komisyonun kararını doğrudan etkiler.
Etik İnceleme Sırasında Doçentlik Süreci Ne Olur
Etik ihlal iddiası incelendiği sürece adayın doçentlik başvurusu bekler. Eser inceleme aşaması durur ve jüri çalışması ilerlemez. İnceleme aylara yayıldığı için aday bir başvuru dönemini kaybeder.
Komisyon ihlal bulunmadığına karar verirse süreç kaldığı yerden işler. İhlal kararında ise sonuç ağırlaşır ve başvuru iptal sonucuyla karşılaşır. Doçentlik etik ihlal itirazı sayfası bu aşamadaki seçenekleri karşılaştırır.
Yanlış ve yanıltıcı beyan iddiası nedeniyle askıya alınan süreçte geçen zaman geri gelmez. Aday, bekleme döneminde yeni eserlerini tamamlayarak sonraki başvuruya hazırlanır. Süresinde dava açan aday ise yürütmenin durdurulması kararıyla dönemi kurtarır.
Komisyon Kararına Karşı Hangi Yollar Açıktır
Etik komisyon kararı bir idari işlemdir ve idari yargı denetimine açıktır. Aday, kararın tebliğinden itibaren altmış gün içinde iptal davası açar. Süre, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu 7 nci maddesinden gelir.
Aynı süre içinde işlemi yapan makama başvurarak kararın kaldırılmasını istemek de bir yoldur. Kanunun 11 inci maddesindeki bu başvuru dava süresini durdurur. İdare otuz gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır ve kalan süre yeniden işler.
Dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması talebi de yer alır. Aksi hâlde başvuru dönemleri geçer ve iptal kararı geç kalır. Dilekçe, işlemin sebep ve konu unsurundaki sakatlığı ayrıntılı biçimde anlatır. Üniversitelerarası Kurul Ankara'da görev yaptığı için davaya Ankara idare mahkemeleri bakar.
Mahkeme iptal kararı verirse idare, kararın gereğini yerine getirir ve süreci baştan işletir. İptal kararı, komisyonun aynı konuda yeni bir karar vermesine engel oluşturmaz. Ancak yeni karar, mahkemenin gerekçesindeki hukuka aykırılığı tekrarlayamaz.
Etik İhlal Kararının Disiplin Boyutu Nedir
Etik ihlal kararı yalnız doçentlik dosyasını etkilemez. Aynı fiil, çalışılan üniversitede disiplin soruşturmasının da konusunu oluşturur. Öğretim elemanlarının disiplin suçları ve cezaları 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu 53 üncü maddesinde yer alır.
Bu yüzden etik savunma ile disiplin savunması birbirini besler. Komisyona sunulan belge disiplin dosyasında da işe yarar. Aynı olay hakkında iki dosya birlikte yürüse bile her biri kendi usulüne tabidir. Etik ihlalinden doğan disiplin suçunda zamanaşımı konusu ise süre yönünden ayrı takip ister.
Yanlış ve yanıltıcı beyan iddiasıyla açılan disiplin soruşturmasında savunma hakkı ayrı bir güvence oluşturur. Soruşturmacı, isnadı ve delilleri bildirmek ve savunma için süre vermek zorundadır. Bu usul kuralına uyulmadan verilen ceza, esasa girilmeden iptal sonucuyla karşılaşır.
Disiplin dosyasında verilen ceza ile etik komisyon kararı farklı sonuçlara da varabilir. Etik ihlal bulunmayan bir olayda disiplin cezası çıkması, cezanın gerekçesinin ayrıca denetlenmesini gerektirir. Aday, iki dosyayı birlikte izleyerek çelişkiyi mahkeme önünde ortaya koyar.
Yanlış ve Yanıltıcı Beyan İddiasında Avukat Desteği
Yanlış ve yanıltıcı beyan iddiası bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya ücretsiz soru formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Yazılı bir kurala değil, bilim alanının yerleşik uygulamasına dayanır. Yazar sıralaması, editörlü kitap düzeni, katkı oranı ve kaynak gösterme biçimi bu başlıkta tartışılır. Şikâyetçinin, hangi teamülün alanda nasıl yerleştiğini ortaya koyması gerekir.
Komisyon eylemin yapıldığı dönemdeki uygulamayı mı esas alır?
Evet. Alan uygulaması zaman içinde değiştiğinden ölçüt, yayının çıktığı dönemdeki pratiktir. Aday da savunmasında o tarihteki uygulamayı gösteren örneklere yer verir.
Editörlü kitap tartışmasında hangi belge belirleyici olur?
Yayınevi kaydı belirleyicidir. Editörlü kitapta her bölümü ayrı bir yazar kaleme alır, editör ise bütünü toplar. Tek yazarlı kitapta ise bölüm, kitabın kendi iç düzeninin parçasıdır. Aday, basım düzenini sözleşme ve ISBN kaydıyla gösterir.
Savunmaya eklenen belgeler nasıl düzenlenir?
Belgeler tarih sırasına dizilir ve her birinin hangi iddiaya cevap verdiği kısa bir dizinle gösterilir. Yayınevi sözleşmesi, editör yazışmaları, kabul mektubu, ISBN kaydı ve baskı tarihleri bu kapsamdadır. Silik tarama veya tarihi görünmeyen yazışma beklenen etkiyi doğurmaz.
Etik komisyon kararına karşı iptal davası süresi nedir?
Karar bir idari işlemdir ve tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açılır. Süre 2577 sayılı Kanun m.7 hükmünden gelir. Aynı süre içinde işlemi yapan makama başvurulursa süre durur. Üniversitelerarası Kurul Ankara'da olduğundan davaya Ankara idare mahkemeleri bakar.
Doçentlik
Doçentlik Davası Devam Ederken Başvuru Yapılması
Doçentlik davası devam ederken yeniden başvuru yapmak mümkündür. Yeni başvuruyu davanın kesinleşmesine bağlayan yönetmelik hükmü Danıştay tarafından iptal edildi. Bekleme dönemleri, hukuki yarar ve yürütmenin durdurulması bu yazıda ele alınıyor.
