Etik İhlalde Disiplin Zamanaşımı ve Sürenin Başlangıcı

Süre kısadır ve kolay kaçırılır. Etik kurul kararı idareye ulaştığında sayaç işler. İdare bir ay içinde soruşturma onayı çıkarmalıdır.

Onayın tarihi dosyada aranır. Karar tarihi ile onay tarihi arasındaki fark ölçülür. Fark bir ayı aşarsa savunma güçlenir.

Altı Aylık Süreye Bağlı Cezalar

İki ceza için süre altı aydır. Bunlar üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ile kamu görevinden çıkarmadır. Kanunun 53. maddesi intihali bu ceza grubuna koyar. Ücret karşılığı yayın kullanmak da aynı bentte yer alır.

Ayrım pratikte önemlidir. Aynı dosyada iki ihlal birlikte bulunabilir. Bu durumda her ihlal kendi süresine göre ayrı incelenir. Akademisyenlerin alabilecekleri disiplin cezaları listesi bu eşleştirmeyi kolaylaştırır.

Ceza Verme Zamanaşımı İki Yıl ve Altı Yıl

Kanunun 53/C maddesinin ikinci fıkrası ceza verme süresini düzenler. Bu süre fiilin işlendiği tarihten itibaren işler. Öğrenilme tarihi burada rol oynamaz.

Genel süre iki yıldır. Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma cezasını gerektiren fiil açısından süre altı yıldır. İki yıl geçtikten sonra genel disiplin cezası verilemez.

İki fıkra birlikte uygulanır. Soruşturmaya süresinde başlanmış olması yetmez. Ceza da ikinci fıkradaki süre içinde verilmelidir. Etik ihlalde disiplin zamanaşımı savunmasında iki süre ayrı ayrı hesaplanır.

Sürelerin başlangıçları farklıdır. Birinci fıkra öğrenilme tarihine bağlıdır. İkinci fıkra ise fiil tarihine bağlıdır. Bu ayrım hesabı kolaylaştırır.

Aşağıdaki tablo iki süreyi ceza türüne göre gösterir.

Tablodaki son satır dikkat ister. Kanun altı yıllık süreyi yalnız bir ceza için tanır. Bu ceza üniversite öğretim mesleğinden çıkarmadır. Kamu görevinden çıkarmada ceza verme süresi iki yıldır.

Sürelerin Yeniden İşlemeye Başlaması

Kanunun 53/C maddesinin üçüncü fıkrası iki hâl sayar. Bilimsel bir eserin akademik atama ve terfilerde kullanılması bunlardan biridir. Eserin kısmen veya tamamen yeniden yayımlanması ise diğeridir.

Bu hâllerde ikinci fıkradaki süreler yeniden işlemeye başlar. Yani iki yıllık ve altı yıllık süreler sıfırlanır. Eski bir yayın yeni bir atama dosyasına konulduğunda sonuç budur.

Hüküm etik ihlalde disiplin zamanaşımı hesabını doğrudan etkiler. On yıl önce yayımlanmış bir makale düşünelim. Makale bugün bir profesörlük dosyasında kullanılmışsa süre yeniden başlar. Savunmada eserin sonraki kullanımları bu nedenle taranır.

Aynı kural ÜAK yönergesinin 12. maddesinde de vardır. Etik inceleme ile disiplin süresi bu noktada paralel işler.

Sürenin Başlangıcı Etik Kurul Kararıdır

Aşağıdaki Danıştay kararı sürenin başlangıcını doğrudan ele alır. Karar bir öğretim üyesi hakkındaki disiplin cezasına ilişkindir.

Danıştay Kararına Konu Olan Olay

İdare Mahkemesi’ne açılan davada davacı, etik ihlalde bulunduğu gerekçesiyle hakkında kademe ilerlemesinin durdurulması disiplin cezası uygulanması gereken, fakat bu ceza uygulanamadığı için ¼ oranında aylığından kesinti yapılan bir öğretim üyesidir. Bu öğretim üyesi de disiplin cezasının iptali ve yapılan kesintinin yasal faizleriyle geri verilmesi talebiyle idare mahkemesine başvurmuştur.

İdare Mahkemesi de konuyu inceleyip etik ihlalinden sonra 2 yıl içinde disiplin soruşturmasına başlanılması gerektiği ve uyuşmazlığa konu olayda bu süre içinde disiplin soruşturmasına başlanılmadığı gerekçesiyle davalı idarenin işlemini iptal etmiştir.

Danıştayın Değerlendirmesi

Danıştay uyuşmazlığı incelemiş ve dosya hakkında aşağıda sıralanacak olan görüşlere yer vermiştir:

• Davacı Nisan 2011 döneminde Ziraat Bilimleri temel alanında doçentlik başvurusunda bulunmuştur. Doçentlik jüri üyesince davacının etik ihlalde bulunduğu tespit edilmiş ve bunun üzerine ………. Etik Kurulu tarafından 27.09.2013 tarihinde tekrar yayım, intihal ve haksız yazarlık yollarıyla etik ihlalin tespiti sabit hale gelmiştir.

• Etik Kurul tarafından bir başkasının bilimsel eserinin veya çalışmasının tümünü veya bir kısmını kaynak belirtmeden kendi eseri gibi göstermek” fiilini işlediği gerekçesiyle kamu görevinden çıkarma cezası ile cezalandırılması teklif edilmiştir. Ancak Yüksek Disiplin Kurulu intihal suçunun unsurlarının oluşmadığından bahisle bu teklifi reddetmiştir.

• Daha sonrasında tekrar yayım yoluyla etik ihlaline ilişkin olarak hazırlanan raporda; tekrar yayım yoluyla etik ihlali fiilinin Yükseköğretim Kurumları Yönetici, Öğretim Elemanı ve Memurları Disiplin Yönetmeliğinde yer alan disiplin cezalarında tam karşılığının olmadığı, ancak Yönetmeliğin 12. maddesi uyarınca ”görevi ile ilgili olarak her ne şekilde olursa olsun çıkar sağlamak” disiplin suçuna karşılık geldiği ve 1 yıl süreyle kademe ilerlemesinin durdurulması cezasıyla cezalandırılmasına ancak süre durdurma cezasının uygulanmaması sebebiyle 1/4 oranında aylıktan kesme cezasıyla cezalandırılmasına karar verilmiştir.

• Olayda davacının kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına çarptırılamamasının sebebi davacının 1. derecenin 4. kademesinde bulunması sebebiyle Yönetmeliğin 13. maddesinde yer alan “süre durdurma cezasının uygulanamaması” hükmüdür.

• Doçentlik başvurusunda sunulan eser için her ne kadar jüri tarafından etik ihlalde bulunulduğu kararlaştırılmışsa da bunun için bilirkişi incelemesi gerekmektedir.

• Anılan kararın hukuka aykırı olduğu iddiasıyla açılan davada verilen ret kararı ise kesinleşmiştir. Söz konusu yayınların doçentlik başvurusunda kullanılmaları itibariyle ihlalin devam ettiği ve sonuçları itibariyle kişinin mesleki ve kişisel kariyerinde önemli sonuçları olan etik ihlal kararının mevzuat ile öngörülen usuller çerçevesinde tespit edilmesi gerektiğinden, zamanaşımı süresinin de Etik Kurulu kararının alındığı 27.09.2013 tarihinden itibaren başlatılması gerekmektedir.

• Bu halde 11.12.2014 tarihinde tesis edilen dava konusu disiplin cezasının mevzuat ile öngörülen iki yıllık zamanaşımı süresi içerisinde verilmiş olması bakımından işlemin disiplin cezası verme yetkisinin zamanaşımına uğradığı gerekçesi ile iptaline dair İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık görülmemiştir.

Kararın hukuki çekirdeği son iki maddededir. Etik ihlal, mevzuatta öngörülen usulle tespit edilmelidir. Bu tespit yapılmadan disiplin süresi işlemeye başlamaz.

Kararın Bugünkü Mevzuata Göre Okunması

Karar mülga bir yönetmeliğe göre verilmiştir. Bu metin Yükseköğretim Kurumları Yönetici, Öğretim Elemanı ve Memurları Disiplin Yönetmeliğidir. Yönetmelik bugün yürürlükte değildir. Cezalar ve süreler artık 2547 sayılı Kanundadır.

Kararın süre başlangıcına ilişkin ilkesi ise geçerliliğini korur. İlkenin dayanağı bugün daha da güçlüdür. Kanunun 53/A maddesi etik kurul incelemesini açıkça arar. Zorunluluk artık kanun metnindedir.

Etik ihlalde disiplin zamanaşımı hesabı bu nedenle iki tarihe dayanır. Birincisi etik kurul kararının tarihidir. İkincisi disiplin cezasının verildiği tarihtir. İki tarih arasındaki süre kanundaki sınırı aşmamalıdır.

Kararın olaya özgü yönü ayrıca incelenir. Danıştay burada tekrar yayım fiilini ele almıştır. Tartışılan süre iki yıllık süredir. Farklı bir ihlal türünde süre de değişir.

Karar bir başka noktayı daha gösterir. Jürinin etik ihlal tespiti tek başına yetmez. Danıştay bunun için bilirkişi incelemesi arar.

Bu tespit savunmada kullanılır. Jüri raporuna dayanan disiplin cezası eksik incelemeye dayanır. İntihal etik ihlali iddialarında bu ayrım sık tartışılır.

Zamanaşımının Durduğu Hâller

Kanunun 53/A maddesi süreyi durduran bir hâl düzenler. Aynı fiil için ceza davası da açılmış olabilir. Bu durum disiplin soruşturmasına engel değildir. Ancak ceza davası bekletici mesele yapılabilir.

Bekletici mesele kararı verilirse disiplin soruşturmasına ilişkin zamanaşımı süreleri durur. Durma süresi kovuşturma sonuçlanana kadar devam eder. Bu ayrıntı süre hesabında sık atlanır.

Kişinin görevinin sona ermesi süreyi etkilemez. Emeklilik ya da istifa soruşturmayı durdurmaz. Verilen ceza özlük dosyasında saklanır.

Soruşturmanın kendi süresi de vardır. Görevlendirme yazısının tebliğinden itibaren iki ay işler. Soruşturmacı gerekçe göstererek ek süre isteyebilir.

Disiplin amiri ek süreyi verirken zamanaşımını gözetir. Kanun bunu açıkça yazar. Uzayan soruşturma ceza verme süresini tüketebilir.

İptal Kararından Sonra Yeniden Ceza Verilebilir mi

Kanunun 53/C maddesinin dördüncü fıkrası bu soruyu cevaplar. Disiplin cezası yargı kararıyla iptal edilirse idare yeniden ceza verebilir. Yeniden ceza kalan zamanaşımı süresi içinde verilir.

Süre dolmuş olabilir. Dolmasına üç aydan az da kalmış olabilir. Bu iki hâlde özel kural işler. Bu durumda idare en geç üç ay içinde karar verir. Sürenin başlangıcı kararın idareye ulaştığı tarihtir.

Yeniden verilen ceza, iptal kararının gerekçesine uymak zorundadır. Gerekçe giderilmeden aynı ceza tekrarlanamaz. Akademik disiplin cezalarında zamanaşımı konusundaki yargı kararları bu denetimi gösterir.

Etik İnceleme Zamanaşımıyla Karıştırılmaması Gerekir

İki süre farklı işlemleri sınırlar. Etik inceleme zamanaşımı kurulun iddiayı inceleme yetkisine ilişkindir. Disiplin zamanaşımı ise cezanın verilmesine ilişkindir.

ÜAK Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesinin 12. maddesi ölçüyü koyar. Madde intihal, sahtecilik ve çarpıtmada süre sınırı öngörmez. YÖK Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesinde ise böyle bir madde yoktur. Metinde süre sınırı hiç geçmez.

Ayrım pratikte şuna çıkar. İnceleme süresiz yapılabilir, ceza ise süreye tabidir. Etik ihlallerde zamanaşımı sürelerinin ayrıntısı ayrı bir sayfada işlenmiştir.

Bu ayrım savunmanın sırasını da kurar. Etik kurul önünde süre savunması çoğu zaman sonuç vermez. Etik ihlalde disiplin zamanaşımı savunması ise disiplin aşamasında güçlüdür.

Sıra şöyle işler. Önce etik kurul karar verir. Sonra disiplin amiri soruşturma açar. Süre sayacı ikinci adımda okunur.

Zamanaşımı Savunması Nasıl Kurulur

Savunma tarih listesiyle başlar. Dosyadan çıkarılması gereken tarihler bellidir.

• Fiilin işlendiği tarih, iki yıllık ve altı yıllık sürelerin başlangıcıdır.

• Etik kurul kararının tarihi, sürenin fiilen işlemeye başladığı andır.

• Disiplin amirinin fiili öğrendiği tarih, kısa sürelerin başlangıcıdır.

• Soruşturma onayının tarihi, soruşturmaya başlandığını gösterir.

• Disiplin cezasının verildiği tarih, ceza verme süresinin son noktasıdır.

Bu tarihlerin bir kısmı yalnız idarenin dosyasındadır. Soruşturma onayının tarihi bunların başında gelir. Belge istenmeden hesap eksik kalır.

Talep yazılı olarak yapılır. Dosya örneği verilmezse aynı istem dava dilekçesinde ara karar olarak yinelenir. Etik ihlalde disiplin zamanaşımı iddiası ancak belgeyle kurulur. Akademik disiplin soruşturması savunma dilekçesi örneği savunmanın biçimini gösterir.

Savunmada eserin sonraki kullanımları da açıklanır. Sürelerin yeniden başlaması iddiası idareden gelebilir. Bu iddiaya karşı eserin atama dosyalarında kullanılmadığı gösterilir.

Dava Yolu ve Süre

Disiplin cezası kesin ve yürütülmesi gereken bir idari işlemdir. İptal davası altmış gün içinde açılır. Süre cezanın tebliğ tarihinde başlar.

Etik ihlalde disiplin zamanaşımı iddiası sebep unsuruna yöneliktir. İdarenin ceza verme yetkisi düşmüştür. Talep, işlemin iptali ve varsa kesintinin iadesidir.

Mahkeme süreyi kendiliğinden de inceler. Yine de tarihler dilekçede sıralanır. Eksik dosya, eksik hesap doğurur.

İtiraz yolu da ayrıca incelenir. Kanunun 53/Ç ve devamı maddeleri itiraz mercilerini belirler. İtiraz süresi dava süresini durdurur. İtiraz reddedilirse dava süresi yeniden işler.

Etik İhlalde Disiplin Zamanaşımı Konusunda Avukat Desteği

Etik ihlalde disiplin zamanaşımı bakımından izlenecek hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.

Disiplin cezanız hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya Avukata Sor formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.

Etik kurul incelemesi olmadan disiplin soruşturması açılabilir mi?