Denetimli serbestlik, hapis cezasının son kısmının cezaevi dışında, müdürlüğün denetiminde çekilmesidir. Şartlar, süreler, imza yükümlülüğü, ihlal ve itiraz yolu.
Denetimli serbestlik, hapis cezasının son bölümünün cezaevi dışında, devletin gözetimi altında çekilmesidir. Hükümlü evine döner ama imza ve yasak bölge gibi kurallara uymak zorundadır. Temel düzenleme 5275 sayılı Kanunun 105/A maddesidir. Koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az kalan iyi hâlli hükümlü, isterse bu süreyi denetimli serbestlik ile geçirebilir.
Denetimli Serbestlik Hangi Hâllerde Uygulanır?
Kavram tek bir kurumu anlatmaz. Kanunlarda denetimli serbestlik, ceza sürecinin farklı aşamalarında yer alır. Hepsinde kişi özgürdür ama denetim altındadır. Yükümlülükleri, Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu ile kurulan müdürlükler izler.
Uygulama
Dayanak
Süre
Cezanın cezaevi dışında infazı
5275 sayılı Kanun m. 105/A
Koşullu salıverilmeye kalan süre, kural olarak en çok 1 yıl
Koşullu salıverilme sonrası
5275 sayılı Kanun m. 107
İnfaz hâkiminin kararıyla en çok 2 yıl yükümlülük
Hapis cezasının ertelenmesi
TCK m. 51
1 ile 3 yıl arası denetim
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması
CMK m. 231
Sık Sorulan Sorular
Denetimli serbestlikte imza ne sıklıkla atılır?
Kanunda sabit bir imza sıklığı yoktur. Sıklık ve yer, müdürlüğün hükümlü için hazırladığı denetim planında gösterilir. Plan risk ve ihtiyaçlara göre sonradan değiştirilebilir.
Denetimli serbestlikteyken çalışabilir miyim?
Evet, kanunda çalışmayı yasaklayan bir hüküm yoktur. Ancak işin saatleri imza, program veya kamuya yararlı iş yükümlülüğünü aksatmamalıdır. Yükümlülüğün ihlali uyarıya ve sonunda cezaevine iadeye yol açabilir.
Denetimli serbestlik süresince başka şehre gidilebilir mi?
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesinden 2015 yılında mezunu olmuştur. Türk ve Alman vatandaşıdır. Cumhuriyet Üniversitesi Yüksek Lisans eğitimi almıştır. Ayrıca Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinde Marka-Patent-Fikri Sınai Haklar eğitimi sertifikasına sahiptir. 2016 yılından itibaren Ankara Barosu mensubu olup 2022…
Google aramalarında ve yapay zeka özetlerinde yazılarımızı öncelikli görmek için sitemizi tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyebilirsiniz.
Gündelik dilde "denetimli serbestliğe çıkmak" denince ilk satırdaki infaz usulü kastedilir. Bu usulde hükümlü cezaevinden erken ayrılır. Kalan süreyi müdürlüğün hazırladığı plana uyarak dışarıda tamamlar.
Cezanın Denetimli Serbestlikle İnfazı İçin Hangi Şartlar Aranır?
Hükümlünün açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunması,
Koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalması,
İyi hâlli olması,
Bu yönde talepte bulunması,
4 Haziran 2025 ve sonrasında işlenen suçlarda asgari sürenin cezaevinde geçirilmiş olması.
Karar, cezaevi idaresinin hazırladığı değerlendirme raporu dikkate alınarak infaz hâkimince verilir. Kanun "karar verilebilir" ifadesini kullanır. Bu nedenle şartlar oluşsa bile hâkim raporu ve dosyayı ayrıca değerlendirir.
Açık Cezaevi Şartı Hangi Durumda Aranmaz?
Hükümlü açık kuruma ayrılma şartlarını taşıdığı hâlde, kendi iradesi dışındaki bir nedenle ayrılamamış olabilir. Maddenin ikinci fıkrası bu kişilerin de yararlanmasına izin verir. Aynı kural, bu nedenle kapalı kuruma geri gönderilenler için de geçerlidir. Ayrıca 30 Mart 2020'ye kadar işlenen suçlarda geçici 6. madde, iyi hâlli kapalı cezaevi hükümlülerini de kapsama alır.
İyi hâl, idare ve gözlem kurulunun en geç altı ayda bir yaptığı değerlendirmeyle belirlenir (5275 sayılı Kanun m. 89). Kurallara uyum ve alınan disiplin cezaları bu değerlendirmede dikkate alınır. Katılınan eğitim programları ile tekrar suç işleme riski de ölçütler arasındadır. Toplam on yıl ve üzeri cezalarda ve bazı ağır suçlarda kurula Cumhuriyet başsavcısı veya görevlendirdiği savcı başkanlık eder.
Onda Bir Kuralı Hangi Suçlara Uygulanır?
4 Haziran 2025'te yürürlüğe giren 7550 sayılı Kanun, 105/A maddesine yeni bir şart ekledi. Hükümlü, koşullu salıverilme tarihine kadar cezaevinde geçirmesi gereken sürenin en az onda birini fiilen cezaevinde geçirmelidir. Bu süre beş günden az olamaz. Geçici 11. madde uyarınca kural, bu tarihten önce işlenen suçlara uygulanmaz. Yani belirleyici olan hüküm tarihi değil, suç tarihidir.
Örnek olarak, Haziran 2025'ten sonra işlenen bir suçtan 1 yıl 6 ay hapis cezası verilmiş, ceza ertelenmemiş ve paraya çevrilmemiş olsun. Koşullu salıverilme oranı yarı ise cezaevinde geçirilmesi gereken süre 9 aydır. Bunun onda biri yaklaşık 27 gündür. Hükümlü diğer şartları taşısa bile bu süreyi doldurmadan denetimli serbestlik kararı alamaz.
Kendi tarihlerinizi infaz hesaplama aracı ile yaklaşık olarak görebilirsiniz. Bağlayıcı hesap ise infaz savcılığının düzenlediği müddetnamedir. Müddetname, cezanın başlangıç, koşullu salıverilme ve bitiş tarihlerini gösteren resmî belgedir.
Denetimli Serbestlik Süresi Kaç Yıldır?
Genel kuralda denetimli serbestlik süresi en çok bir yıldır. Çünkü 105/A maddesi, koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az kalan hükümlüyü kapsar. Süre, koşullu salıverilme tarihinde biter. Ardından koşullu salıverilme ve onun denetim süresi başlar.
Çocuklu Kadın ve Hasta Hükümlülerde Süre Uzar
Maddenin üçüncü fıkrası iki grup için daha uzun süre tanır:
Sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlüler, koşullu salıverilmeye iki yıl veya daha az kalmışsa yararlanabilir.
Ağır hastalık, engellilik veya yaşlılık nedeniyle hayatını yalnız sürdüremeyen hükümlüler, koşullu salıverilmeye üç yıl veya daha az kalmışsa yararlanabilir.
Hastalık, engellilik veya yaşlılık hâli raporla belgelenir. Rapor Adli Tıp Kurumundan alınır. Bakanlığın belirlediği tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurulu raporu da Adli Tıp Kurumunca onaylanırsa geçerlidir.
Eski Tarihli Suçlarda Hangi Süreler Uygulanır?
Kanunun geçici maddeleri, suç tarihine göre daha uzun süre tanır. 30 Mart 2020'ye kadar işlenen suçlarda geçici 6. madde, bir yıllık süreyi üç yıl olarak uygular. Kasten öldürme, cinsel suçlar, uyuşturucu ticareti ve terör suçları gibi kanunda sayılan suçlar bu uzatmanın dışındadır. Aynı dönemde sıfır-altı yaş çocuklu kadınlar ile 70 yaşını bitirmiş hükümlüler için iki yıllık süre dört yıl olur. Bu ikinci uzatmanın istisna listesi daha dardır.
Geçici 10. madde ise 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen suçlarla ilgilidir. Açık cezaevinde en az üç ay kalmış hükümlü, talep ederse denetimli serbestlik uygulamasından üç yıl erken yararlanır. Madde, ilgili mevzuata göre bulunan tarihten üç yıl erken yararlanmayı öngörür. Başlangıç noktası, suç tarihine göre uygulanan süredir.
Bu fıkra 24 Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla değişti. Eski metin, hükümlünün 31 Temmuz 2023 tarihinde cezaevinde bulunmasını arıyordu. Yeni metin suç tarihini esas alır. Bu nedenle suçu o tarihte veya öncesinde işleyip daha sonra cezaevine giren hükümlüler de kapsama girer. Terör, örgüt faaliyeti, bazı kasten öldürme hâlleri ve bazı cinsel suçlar ise kapsam dışıdır.
Denetimli Serbestlikten Kimler Yararlanamaz?
105/A maddesinin dördüncü fıkrası tek bir grubu açıkça dışarıda bırakır. Adli para cezasını ödemediği için cezası hapse çevrilen hükümlü bu infaz usulünden yararlanamaz. Bu kişiler için ayrı bir yol vardır. Ödenmeyen kısım, iki saat çalışma bir gün sayılarak kamuya yararlı işte çalışma ile karşılanır (m. 106/3).
Bu durum, kısa süreli hapsin baştan adli para cezasına çevrilmesiyle karıştırılmamalıdır. O kurumun şartları hapis cezasının para cezasına çevrilmesi yazısında ayrıca anlatılmıştır.
Suç türü, 105/A maddesindeki genel bir yıllık süreye kural olarak engel değildir. Kanun suç türüne göre ayrımı geçici maddelerdeki uzatmalarda yapar. Buna karşılık iyi hâlli sayılmayan, talepte bulunmayan veya açık kuruma ayrılma şartı oluşmayan hükümlü bu usulden yararlanamaz.
Denetimli Serbestlik Kararını Kim Verir?
Süreç hükümlünün talebiyle başlar. Cezaevi idaresi bir değerlendirme raporu hazırlar. Kararı, hükmün infazını yürüten Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yerdeki infaz hâkimi verir. Olumlu kararla hükümlü cezaevinden ayrılır.
Cezaevinden çıkan hükümlü, talebinde belirttiği denetimli serbestlik müdürlüğüne beş gün içinde başvurmak zorundadır. Müdürlük, başvurudan itibaren en geç beş iş günü içinde bir denetim planı hazırlar. Planda uyulacak kurallar ve yükümlülüklerin süresi yer alır. Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği madde 36'ya göre planı imzalamamak, yükümlülükten kurtulmak anlamına gelmez.
Denetimli Serbestlikte Hükümlünün Yükümlülükleri
105/A maddesinin beşinci fıkrası dört yükümlülük sayar. Müdürlük, hükümlüyü bunlardan bir veya birkaçına tabi tutar:
Kamuya yararlı bir işte ücretsiz çalışmak,
Bir konut veya bölgede denetim ve gözetim altında bulunmak,
Belirlenen yer veya bölgelere gitmemek,
Belirlenen programlara katılmak.
Yükümlülükler, hükümlünün risk ve ihtiyaçlarına göre sonradan değiştirilebilir. Uyuşturucu kullanma suçundan hükümlü olanlar ayrıca tedavi ve rehabilitasyon programına katılır. Yönetmeliğin 42. maddesi de ek kurallar koyar. Hükümlü çağrılara uyar ve adres değişikliğini bildirir. Müdürlüğe alkol veya uyuşturucu etkisinde ya da silahla gelemez.
İmza ve Elektronik Takip Nasıl Yapılır?
"İmza atmak" kanunda ayrı bir yükümlülük olarak geçmez. Konutta veya bölgede gözetimin uygulamadaki aracıdır. Kaç günde bir ve nerede imza atılacağını denetim planı belirler. Bu yüzden denetimli serbestlik imza sıklığı herkes için aynı değildir.
5402 sayılı Kanunun 15/A maddesi, takibin elektronik cihazlarla da yapılabileceğini söyler. Takip, rıza alınarak kişinin kendi cihazıyla da yürütülebilir. Elektronik izlemede kimlik ses, yüz veya parmak iziyle doğrulanabilir. Yönetmelik bu yönteme biyometrik imza der. Cihaz verilen hükümlü onu usulüne uygun kullanmak ve korumak zorundadır.
Şehir Dışına Çıkış ve Adres Değişikliği
Hükümlü, yükümlülüklerini aksatacak biçimde müdürlüğün yetki sınırları dışına izinsiz çıkamaz. Haklı bir mazeret varsa müdür beş güne kadar izin verebilir. Denetim boyunca toplam izin on beş günü geçemez. Eşin veya ikinci dereceye kadar bir yakının ölümü ya da ağır hastalığı bu sınıra dahil değildir. İzinde geçen günler infazdan sayılır (Yönetmelik m. 43).
Taşınmak isteyen hükümlü yeni adresini önceden ve yazılı olarak bildirir. Komisyon nakle karar verene kadar yükümlülükler sürer. Nakil kabul edilirse yeni müdürlüğe beş gün içinde başvurulur. Kanunda hükümlünün bir işte çalışmasını yasaklayan bir hüküm yoktur.
Yükümlülük İhlal Edilirse Ne Olur?
105/A maddesinin altıncı fıkrası üç durumu sayar. Hükümlü beş gün içinde müdürlüğe başvurmazsa, yükümlülüklere uymamakta ısrar ederse veya cezaevine dönmek isterse bu fıkra uygulanır. Müdürlüğün talebiyle infaz hâkimi, kalan cezanın açık cezaevinde çekilmesine karar verir.
"Israr" kavramını Yönetmeliğin 44. maddesi açıklar. Her ihlalde önce yazılı uyarı yapılır. Bir yıl içinde mazeretsiz ve kasıtlı üç ihlal, ısrar sayılır. İkinci uyarıdan sonra üçüncü ihlal tespit edilirse dosyanın kapatılması süreci başlar. Çocuklarda bu eşik dördüncü ihlaldir.
Yeni bir suç da sonucu değiştirebilir. Alt sınırı bir yıl veya daha fazla olan kasıtlı bir suçtan kamu davası açılırsa, infaz hâkimi hükümlüyü açık cezaevine gönderebilir. Beraat, düşme veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı çıkarsa denetimli serbestlik uygulamasına devam edilir.
Başvurmamanın ayrıca cezai bir sonucu da vardır. Başvuru süresinin bitiminden iki gün sonra hâlâ başvurmayan hükümlü hakkında TCK'nın 292 ve 293. maddeleri uygulanır. Bunlar hükümlünün kaçması suçuna ilişkin hükümlerdir. İade kararına rağmen iki gün içinde teslim olmayan için de aynı kural geçerlidir.
Koşullu Salıverilme Sonrasındaki Denetim Süresi
Denetimli serbestlik süresi bitince hükümlü koşullu salıverilir. Bu aşamada ayrı bir denetim süresi başlar. 5275 sayılı Kanunun 107. maddesine göre bu süre, cezaevinde geçirilmesi gereken süre kadardır. Süreli hapis cezalarında hak ederek tahliye tarihini geçemez.
Örneğin açık cezaevi şartı oluşmuş, 4 yıl hapis cezası almış bir hükümlüde koşullu salıverilme için gereken süre 2 yıldır. Bu kişi 1 yılı cezaevinde, 1 yılı denetimli serbestlik ile geçirebilir. Koşullu salıverildikten sonra 2 yıllık denetim süresine tabi olur.
İnfaz hâkimi bu dönemde, iki yılı geçmemek üzere ek yükümlülük koyabilir. Hükümlü denetim süresinde hapis gerektiren kasıtlı bir suç işlerse koşullu salıverilme geri alınır. Uyarıya rağmen yükümlülüklere uymamakta ısrar etmek de aynı sonucu doğurur. Süre iyi hâlle geçerse ceza infaz edilmiş sayılır. Mükerrirler için ise cezanın bitiminden sonra en az bir yıllık ayrı bir denetim süresi belirlenir (m. 108).
Erteleme ve HAGB Kararlarında Denetim
Türk Ceza Kanunu madde 51'e göre iki yıl veya daha az hapis cezası ertelenebilir. Suç tarihinde 18 yaşından küçük veya 65 yaşından büyük olanlarda bu sınır üç yıldır. Ertelenen cezada bir ile üç yıl arası denetim süresi belirlenir. Bu süre, verilen cezadan kısa olamaz.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasında sanık beş yıl denetime tabi tutulur (CMK m. 231/8). Mahkeme bu sürenin en çok bir yılı için denetimli serbestlik tedbiri koyabilir. Kurumun ayrıntısı HAGB nedir yazısındadır. Uyuşturucu kullanma suçunda ise kamu davası beş yıl ertelenir. Bu sürede en az bir yıl denetimli serbestlik tedbiri uygulanır (TCK m. 191/3).
Memuriyet açısından belirleyici olan infaz biçimi değil, mahkûmiyetin kendisidir. Hangi suçların kamu görevine engel olduğu memurluğa engel suçlar başlığında anlatılmıştır.
Evet, itiraz yolu açıktır. İnfaz hâkiminin kararlarına tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir. Mercii, infaz hâkimliğinin bağlı olduğu ağır ceza mahkemesidir (4675 sayılı Kanun m. 6). Talebin reddi ve açık cezaevine iade kararı bu yolla denetlenir.
Müdürlüğün idari işlemlerine karşı ise infaz hâkimliğine şikâyet yolu vardır (5402 sayılı Kanun m. 18). Müddetnamedeki hesap hataları da infaz hâkimliğine götürülebilir. Savcılığın infaza ilişkin kararları için şikâyet süresi öğrenmeden itibaren on beş gün, her hâlde otuz gündür (4675 sayılı Kanun m. 5).
Denetimli Serbestlik Konusunda Avukat Desteği
Denetimli serbestlik bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Denetimli serbestlik hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya hukuki soru formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
İzin alınarak gidilebilir. Haklı mazerette müdür beş güne kadar izin verir ve denetim boyunca toplam izin on beş günü aşamaz. İkinci dereceye kadar kan veya kayın hısımının ya da eşin ölümü veya ağır hastalığında kullanılan izin bu sınıra sayılmaz.
Denetimli serbestlik kararı ne kadar sürede çıkar?
Kanunda infaz hâkimi için belirli bir karar süresi öngörülmemiştir. Talep, cezaevi idaresinin değerlendirme raporuyla birlikte hâkime gönderilir. Şartların oluşacağı tarih ise müddetnameden önceden görülebilir.
Denetimli serbestlik ihlali kaç kez yapılırsa cezaevine dönülür?
Kural olarak bir yıl içindeki üçüncü kasıtlı ve mazeretsiz ihlalde bu süreç başlar. İkinci yazılı uyarının ardından gelen bu ihlal üzerine dosya kapatılarak yargı merciine gönderilir. İnfaz hâkimi, koşullu salıverilme tarihine kadar kalan cezanın açık cezaevinde çekilmesine karar verebilir.
Denetimli serbestlikte geçen süre cezadan sayılır mı?
Evet, denetimli serbestlik bir infaz usulüdür ve bu sürede ceza infaz edilmiş olur. 5275 sayılı Kanun, cezanın koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının bu yolla çekilmesini düzenler. İade kararı verilirse hükümlü kalan süre için açık cezaevine gönderilir.
Elektronik kelepçe herkese takılır mı?
Hayır, elektronik takip zorunlu bir yöntem değildir. 5402 sayılı Kanunun 15/A maddesi bu yöntemin kullanılabileceğini söyler. Takip, rıza alınarak kişinin kendi cihazıyla da yapılabilir.
Ceza Hukuku
Gözaltına alınan kişinin hakları nelerdir
Yakalama, gözaltı ve tutuklama üç ayrı koruma tedbiridir. Bu sayfada gözaltına alınan kişinin hakları, gözaltı süreleri, müdafi yardımı, itiraz yolları ve tazminat istemi CMK hükümleriyle açıklanır.
