Doçentlik Başvurusunda Q Değeri ve Çeyreklik Belgesi

Q değeri, Web of Science kapsamındaki bir derginin etki faktörüne göre alanında girdiği yüzde 25'lik dilimi gösterir. ÜAK doçentlik başvurusunda SCIE ve SSCI makaleleri bu dilime göre puan alır. Q1 dergideki makale 30, Q4 dergideki makale 10 puan getirir. Beyanın tek geçerli kaynağı Clarivate'in Journal Citation Reports (JCR) verisidir ve doğruluk sorumluluğu adaya aittir. Geçmiş yıllarda çıkmış makalelerin dilimini belgelemek ise ayrı bir sorundur. Bu veri kurumsal JCR aboneliği ister.

Q Değeri Nedir?

Q değeri (quartile, çeyreklik), bir derginin kendi bilim kategorisindeki sırasını gösteren dilimdir. Clarivate her kategorideki dergileri Journal Impact Factor (JIF) adlı etki faktörüne göre sıralar ve listeyi dörde böler. İlk yüzde 25'e giren dergi Q1 sayılır. Sonraki dilimler sırayla Q2, Q3 ve Q4 olur.

Dilim dergiye kalıcı olarak yapışmaz. Clarivate sıralamayı her yıl yeni JCR sürümüyle baştan kurar. Bu yıl Q2 olan dergi gelecek yıl Q3'e inebilir. Bu yüzden Q değeri tek başına derginin adına değil, belirli bir JCR yılının verisine bağlıdır. Endeks türleri ve etki faktörünün genel çerçevesi akademik çalışmalarda endeks, çeyreklik ve etki yazısında ayrıca anlatılmıştır.

Aynı Dergi Neden İki Farklı Dilimde Görünür

Bir dergi Web of Science'ta birden çok kategoride taranabilir. Her kategorinin dergi sayısı ve atıf düzeyi ayrı olduğu için sıralama da ayrı yapılır. Sonuçta aynı dergi bir kategoride Q1, diğerinde Q2 çıkabilir.

Bu durum başvuruda somut bir soru doğurur: hangi kategori esas alınacaktır. ÜAK duyurusu kategori seçimi için ayrı bir kural koymaz. Aday, makalesinin konusuyla örtüşen kategoriyi seçip JCR çıktısında kategori adının göründüğünden emin olmalıdır. Dilim farkı puanı değiştiriyorsa gerekçesini dosyada göstermek, sonraki itiraz aşamasında adayın elini güçlendirir.

Çeyreklik Dilimi Doçentlik Puanını Nasıl Etkiler?

ÜAK'ın doçentlik başvuru şartları tablolarında SCIE veya SSCI kapsamındaki makalenin puanı, derginin çeyreklik dilimine göre değişir. 2026 Mart dönemi Sağlık Bilimleri Temel Alanı tablosundaki karşılıklar şöyledir:

Tablonun dipnotu dilimin kaynağını açıkça tanımlar: Web of Science Journal Impact Factor (JIF) Quartile. AHCI makalesi 20, ESCI veya Scopus makalesi 10 puan alır; bu bentlerde dilim ayrımı yoktur. Yani Q değeri sorusu yalnız SCIE ve SSCI dergileri için doğar.

Q değeri bazı alanlarda yalnız puanı değil, zorunlu şartı da belirler. Sağlık Bilimleri tablosunda doktora veya uzmanlık sonrası SCIE-SSCI bendinden en az 40 puan almak gerekir. Bu 40 puanın en az üç makalede başlıca yazarlıkla sağlanması da şarttır. Makalenin Q4 yerine Q3 sayılması bile bu eşiği aşıp aşmamayı değiştirebilir. Alan tablolarının tamamı ve puanlama sistemi yeni doçentlik kriterleri ve şartları yazısında ele alınmıştır.

Yazar Sayısı Puan Paylaşımını Değiştirir

Tablodaki puan, makalenin tam puanıdır; yazarlar bu puanı paylaşır. Tek yazarlı makalede yazar tam puan alır. İki yazarlı makalede başlıca yazar puanın 0,8'ini, ikinci yazar 0,5'ini alır. Üç ve daha fazla yazarlı makalede başlıca yazar yarısını alır; kalan yarı diğer yazarlara eşit bölünür.

Paylaşım oranları, dilim farkının etkisini büyütür. Dört yazarlı bir Q1 makalede başlıca yazar 15 puan alır. Aynı makale jüri önünde Q2 sayılırsa pay 10 puana iner. Birkaç makalede tekrarlanan böyle bir fark, 40 puanlık zorunlu eşiği tek başına düşürebilir.

ÜAK Çeyreklik İçin Hangi Kaynağı Esas Alır?

ÜAK, doçentlik başvuru işlemleri sayfasındaki duyurusunda kaynağı tek olarak belirlemiştir: dergilerin çeyreklik sınıflaması Clarivate'in JCR adresinden alınır. Aynı duyuru, Scimago Journal Rank üzerinden hesaplanan çeyreklik sınıflamasının kullanılmaması gerektiğini açıkça yazar.

Duyurunun ikinci cümlesi sorumluluğu dağıtır. ÜAK her başvuru dönemi için örnek bir çeyreklik dilim listesi yayımlar; ancak bu liste yalnız örnektir. Doğruluk kontrolünü JCR üzerinden yapıp veriyi sisteme girmek adayın görevidir ve sorumluluk adaya aittir. ÜAK, derginin hangi dilimde olduğu konusunda yönlendirme yapmayacağını da duyuruda belirtir. Yani aday, yanlış dilim beyanının sonuçlarını tek başına taşır.

JCR ile Scimago Aynı Dergiye Farklı Dilim Verebilir

İki sistem farklı veriyle çalışır. JCR, Web of Science atıf verisinden hesaplanan JIF üzerine kuruludur ve kurumsal abonelik gerektirir. Scimago ise Scopus verisini kullanır, SJR adlı ayrı bir gösterge hesaplar ve herkese açıktır.

Ücretsiz olduğu için adaylar dilimi çoğu zaman önce Scimago'dan görür ve yanılma da burada başlar. Aynı dergi Scimago'da Q1 görünürken JCR'da Q2 çıkabilir. İki sistemin kategorileri ve dergi listeleri de birebir örtüşmez. Doçentlik başvurusunda geçerli olan yalnız JCR dilimidir. Scimago çıktısıyla yapılan Q değeri beyanı, jüri kontrolünde farklı çıkarsa asgari şart tartışması doğurur.

Fark yalnız rakamda değil, kapsamdadır. Scopus'ta taranan bir dergi Web of Science'ta hiç taranmıyor olabilir. Böyle bir dergi Scimago'da rahatlıkla Q2 görünür; JCR'da ise karşılığı yoktur. O makale doçentlik tablosunda SCIE-SSCI bendine değil, ESCI veya Scopus bendine girer ve 10 puan alır. Aday, Scimago ekranına bakarak 20 puan beklerken tabloda 10 puanla kalabilir.

İkinci ayrıntı gösterge farkıdır. Scimago sıralamayı SJR üzerinden, JCR ise etki faktörü üzerinden kurar. İki gösterge farklı atıf havuzlarını farklı ağırlıklarla saydığı için sıralamalar da ayrışır. Bu nedenle Scimago çıktısı doçentlik dosyasında kanıt değeri taşımaz.

Hangi Yılın Q Değeri Esas Alınır?

ÜAK duyurusu bu soruya açık bir cevap vermez; metin yalnız JCR adresini gösterir, yıl belirtmez. JCR'da ise her derginin dilimi yıl yıl ayrı listelenir. Clarivate yeni JCR sürümünü her yıl Haziran ayında yayımlar ve bir önceki yılın verisini açıklar. Dergi dilimleri bu sürümle değişebilir.

Bu yapı iki farklı veriyi gündeme getirir: makalenin yayımlandığı yıla ait dilim ile başvuru sırasında erişilebilen son dilim. İkisi aynıysa sorun yoktur. Farklıysa aday, her iki yılın JCR kaydını da alıp saklamalıdır. Beyan, dönem duyurusuyla birlikte yayımlanan örnek listeyle de karşılaştırılmalıdır. Dilim tartışması doğarsa hangi yılın verisinin esas alındığı, itiraz ve dava aşamasının ana sorusu olur.

Haziran Sürümü Başvuru Takvimini Neden Etkiler

Doçentlik başvuruları Mart ve Ekim dönemlerinde alınır. JCR'ın yeni sürümü ise araya, Haziran ayına denk gelir. Mart döneminde hazırlanan dosya bir önceki sürümün dilimleriyle kurulur; Ekim dönemine kadar bu dilimler değişmiş olabilir.

Mart döneminde başvurup sonuç alamayan ve Ekim dönemine hazırlanan aday, bu yüzden dilimlerini yeniden kontrol etmelidir. Haziran sürümünde dergisi bir dilim aşağı inmişse önceki dosyadan kopyalanan Q değeri beyanı artık güncel veriye uymaz. Ekim dönemi dosyasının kurgusu ve zamanlaması doçentlik başvuru dosyası hazırlama yazısında ayrıntılı anlatılmıştır.

Geçmiş Yıl Q Değeri Nasıl Belgelenir?

Sorunun kaynağı erişimdir. JCR'ın geçmiş yıl verileri kurumsal abonelik arkasındadır; bireysel ve ücretsiz bir sorgu ekranı yoktur. Doçentlik dosyası hazırlayan aday ise beş yıl önce çıkmış makalesinin o yılki dilimini göstermek zorunda kalabilir.

Üniversite Kütüphanesi Üzerinden JCR Erişimi

En sağlam yol, kadrosunun bulunduğu üniversitenin kütüphane aboneliğidir. Web of Science aboneliği olan üniversitelerde JCR'a kampüs ağından veya uzaktan erişim (proxy, VPN) üzerinden girilebilir. JCR'da dergi sayfası açılır, ilgili yıl seçilir ve kategori bazlı dilim tablosu görüntülenir. Ekran görüntüsü veya PDF çıktısı alınırken dergi adı, yıl, kategori ve dilim aynı karede olmalıdır.

Kurumsal Erişimi Olmayan Adayın Seçenekleri

Kadrosu olmayan veya kurumunda abonelik bulunmayan adayın da yolu vardır. Web of Science erişimi olan bir üniversite kütüphanesinde yerinde kullanım çoğu kurumda mümkündür. Kütüphaneler bu veriyi araştırmacıya sunmak için vardır. Kütüphane danışma birimine yazılı başvuru yapılarak ilgili yılın dilim kaydı istenebilir. Bazı yayıncılar derginin JIF ve dilim bilgisini kendi sayfasında duyurur. Bu bilgi yön gösterir. Ancak beyanın dayanağı yine JCR kaydı olmalıdır.

Piyasada satılan ücretli quartile raporu hizmetlerine hukuken ihtiyaç yoktur. ÜAK adaydan özel bir rapor formatı değil, JCR verisiyle uyumlu doğru beyan ister. Üçüncü kişinin hazırladığı rapor da adayın sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; duyuruya göre sorumluluk her hâlde adaya aittir.

Q Değeri Kaydında Neler Görünmelidir

Alınan çıktı, sonradan itiraz dosyasına konulacak bir belgedir. Bu yüzden ekran görüntüsü baştan itiraz mantığıyla alınmalıdır. Kayıtta derginin tam adı, ISSN numarası, JCR yılı, kategori adı ve dilim aynı anda görünmelidir.

Tarihli ve kaynağı belli olmayan bir görüntü, dilim tartışmasında zayıf kalır. Adres çubuğunun göründüğü tam ekran çıktısı veya sayfanın PDF olarak kaydedilmiş hâli tercih edilmelidir. Her makale için ayrı dosya tutmak, sonraki dönem başvurusunda aynı işi tekrar etmeyi de önler.

Kayıt alırken tarih de yazılmalıdır. Hangi gün, hangi ekrandan alındığı not düşülür. Dergi adının kısaltılmış hâli ile açık hâli farklıysa ikisi de saklanır. Aynı makale için birden çok yılın kaydı varsa dosya adına yıl eklenir. Böylece Q değeri hangi yılın verisine dayanıyor sorusu, dosyanın kendisinden cevaplanır.

DBS Üzerinden Q Değeri Beyanı

Başvuru, Doçentlik Bilgi Sistemi (DBS) üzerinden elektronik olarak yapılır. Aday her makalesini girerken derginin kapsamını ve çeyreklik dilimini kendisi işaretler. Sistemdeki girişler beyan hükmündedir; ÜAK kılavuzu, başvuru tamamlandıktan sonra bilgi ve belgelerde ekleme veya düzeltme yapılamayacağını belirtir.

Bu yüzden Q değeri girişi son güne bırakılmamalıdır. Her makale için JCR kaydı önceden alınmalı, dilim örnek listeyle karşılaştırılmalı ve çelişki varsa not edilmelidir. Eser listesi ile dilim kayıtlarının birlikte kurgulanması gerekir.

Başvuru dönemleri de dardır. ÜAK başvuruları on günlük pencerelerde alır; 2026 Ekim dönemi için ilan edilen tarihler 20-30 Ekim 2026'dır. Bu pencerede kütüphane erişimi bulmaya çalışmak gereksiz risktir. JCR kayıtlarının pencere açılmadan haftalar önce toplanması, Q değeri beyanını rahat kontrol etmeyi sağlar.

Yanlış Dilim Beyanının Başvuruya Etkisi

Doçentlik Yönetmeliği madde 6, jürinin neye bakacağını sayar. Jüri, adayın asgari başvuru şartlarını sağlayıp sağlamadığını da değerlendirir. Asgari şartları sağlamadığı tespit edilen adayın başvurusunu Doçentlik Komisyonu iptal eder. Derginin dilimi beyan edilenden düşük çıkarsa puan eriyebilir ve aday eşiğin altına inebilir.

Aynı maddeye 14 Ekim 2025 tarihli değişiklikle eklenen hükümler adayın konumunu netleştirir. Asgari şart nedeniyle verilen iptal kararında, bu tespiti içeren jüri raporları isimler gizlenerek adayın erişimine açılır. Başvurusu iptal edilen aday, iptal gerekçelerini dikkate alıp şartları sağlamak kaydıyla izleyen dönemde yeniden başvurabilir. Eksiklik giderilmeden yapılan başvuru ise Doçentlik Komisyonu tarafından reddedilir.

Raporların erişime açılması, dilim tartışmasında adaya somut bir dayanak verir. Aday böylece jürinin hangi makaleyi hangi dilimde saydığını görebilir. Aday raporu kendi JCR kayıtlarıyla karşılaştırır ve fark varsa itirazını bu farka dayandırır. Madde 6'ya eklenen bir başka cümle ise sınırı çizer: asgari başvuru şartlarını sağlamış olmak, eser değerlendirmesinde başarılı olmak anlamına gelmez. Q değeri hesabı doğrulansa bile jüri, eserlerin niteliği yönünden ayrı bir değerlendirme yapar.

Q Değeri Uyuşmazlığında İtiraz ve Dava Yolu

Dilim tartışması çoğu zaman bir yorum farkından çıkar: jüri güncel yılın verisine, aday yayın yılının verisine bakmış olabilir. İptal kararına karşı aday önce ÜAK'a başvurup kararın kaldırılmasını isteyebilir. İdari Yargılama Usulü Kanunu madde 11 bu yolu düzenler. Bu başvuru, işlemeye başlayan dava süresini durdurur.

İdari başvuru zorunlu değildir; aday doğrudan iptal davası da açabilir. Dava süresi, aynı Kanun'da madde 7 uyarınca kararın tebliğinden itibaren 60 gündür. Yetkili mahkemeyi madde 32 belirler: işlemi yapan idarenin bulunduğu yer mahkemesi. ÜAK'ın merkezi nedeniyle bu davalar Ankara idare mahkemelerinde görülür.

Tebliğ tarihinin hesabı ayrı bir dikkat ister. Doçentlik Yönetmeliği madde 6, başvuru sonucu ile değerlendirmeye esas raporların elektronik ortamda erişime açılacağını söyler. Erişime açıldığı tarihi izleyen beşinci gün, ilgiliye tebliğ edilmiş sayılır. Dava süresi bu tebliğ tarihinden işlemeye başlar.

Dosyaya Hangi Belgeler Konulmalıdır

Q değeri uyuşmazlığında dosyanın gücü, veriyi ne kadar somut gösterdiğine bağlıdır. Dilekçeye ilgili yılların JCR kayıtları, dönem duyurusuyla yayımlanan örnek liste ve adayın puan hesabı eklenmelidir. Jüri raporundaki dilim değerlendirmesi ile kendi kaydınız arasındaki fark, tablo hâlinde gösterilebilir.

Mahkemeler bu tür dosyalarda dilimi ve puanı bilirkişi incelemesiyle denetleyebilir. Bilirkişinin çalışabilmesi için verinin dosyada bulunması gerekir. İtiraz dilekçesinin kurgusu ve sürecin işleyişi doçentlik asgari koşul itiraz ve dava yazısında örneklerle yer almaktadır. Ret kararına karşı izlenecek yolun tamamı ise doçentlik başvurusunun reddine itiraz ve dava yazısında anlatılmıştır.

Doçentlikte Q Değeri Konusunda Avukat Desteği

Doçentlikte Q değeri bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.

Doçentlikte Q değeri hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya Avukata Sor formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.