Görevden Uzaklaştırma Kararı ve Açığa Alınma Nedir
Görevden Uzaklaştırma Kararı ve Açığa Alınma Nedir
Görevden uzaklaştırma kararı, açığa alınma, kamu görevlileri veya çalışanları hakkında disiplin veya soruşturma süreçleri kapsamında uygulanan idari tedbirdir. Görevden uzaklaştırma kararı, açığa alınma, ilgili kişinin görevini yerine getirmesinin sakıncalı olduğu durumlarda uygulanır. GÖREVDEN UZAKLAŞTIRMA KARARI NEDİR? Görevden uzaklaştırma kararı, açığa alınma, devlet memurlarının görevlerini yerine getirmelerinde sakınca görüldüğü durumlarda yetkili makamlar tarafından uygulanan ihtiyati bir
Görevden uzaklaştırma kararı, uygulamada açığa alınma adıyla da bilinen ihtiyati bir tedbirdir. Kamu görevlisinin görevi başında kalmasında sakınca görüldüğünde uygulanır. Bir disiplin cezası değildir; soruşturmanın sağlıklı yürütülmesini amaçlar. Devlet memurları için 657 sayılı Kanun, öğretim elemanları için 2547 sayılı Kanun'un 53/B maddesi uygulanır.
Görevden Uzaklaştırma Kararı Nedir?
Açığa alınma, devlet memurlarının görevlerini yerine getirmelerinde sakınca görüldüğü durumlarda yetkili makamlar tarafından uygulanan ihtiyati bir tedbirdir. Açığa alınma, devlet memurları hakkında adli veya idari bir soruşturma sırasında uygulanabileceği gibi, henüz soruşturma başlatılmadan da gerçekleştirilebilir. Ancak bu tedbirin uygulanabilmesi için bir soruşturma açılmış olması veya belirli bir süre içinde bir soruşturmanın başlatılması gerektiği vurgulanmaktadır.
Görevden Uzaklaştırma Kararının Kanuni Dayanağı
Açığa alınma, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu‘nun (DMK) “Hizmet Şartları ve Şekilleri” başlıklı Dördüncü Kısmının sekizinci bölümünde, 137-145. maddeler arasında düzenlenmiştir. DMK’nın 137. maddesinde, görevden uzaklaştırma kararı, açığa alınmanın “ihtiyati tedbir” olduğu belirtilmektedir. Bu bağlamda, açığa alınma, bir disiplin cezası olmayıp, önleyici nitelikte bir ihtiyati tedbir olarak düzenlenmiştir. Açığa alınma uygulanan devlet memurları hakkında kesinleşmiş bir ceza bulunmamakta ve bu nedenle memuriyet görevi sona ermemektedir.
Görevden Uzaklaştırma Kararının Uygulanma Koşulları ve Süreci
Uygulanabilirlik: Görevden uzaklaştırma, hem hakkında ceza kovuşturması hem de disiplin soruşturması açılan devlet memurlarına Ayrıca, disiplin soruşturması henüz açılmamış olsa bile, ileride açılacak olması durumunda da bu tedbir uygulanabilir.
Yetkili Makamlar: Görevden uzaklaştırma kararı, ilgili yetkili amirler tarafından alınır ve bu karar, hâkim eliyle değil, idari yetkili makamlarca verilir.
Geçici Tedbir: Bu tedbir, bir ihtiyati tedbir olarak, mevcut durumda meydana gelebilecek değişiklikler nedeniyle bir hakkın elde edilmesinin zorlaşacağından veya imkansız hale geleceğinden ya da ciddi bir zararın meydana geleceğinden hareketle alınır.
Açığa alınma, kamu görevlilerinin görevlerini kötüye kullanmalarını önlemek ve disiplinli bir çalışma ortamı sağlamak amacıyla uygulanan önemli bir idari tedbirdir. Açığa alınma, soruşturmanın sağlıklı yürütülmesini temin etmek ve kamu yararını korumak için kritik öneme sahiptir.
Sık Sorulan Sorular
Görevden uzaklaştırma bir disiplin cezası mıdır?
Hayır. Görevden uzaklaştırma ihtiyati bir tedbirdir. Amacı cezalandırmak değil, soruşturmanın sağlıklı yürütülmesini ve hizmetin aksamamasını sağlamaktır. 657 sayılı Kanun'un 137. maddesi tedbiri bu şekilde tanımlar.
Görevden uzaklaştırma kararını kim verir?
657 sayılı Kanun'un 138. maddesine göre atamaya yetkili amirler, bakanlık ve genel müdürlük müfettişleri, illerde valiler ve ilçelerde kaymakamlar yetkilidir. Öğretim elemanları bakımından ise 2547 sayılı Kanun'un 53/B maddesi uygulanır.
Öğretim elemanını görevden uzaklaştırmaya kim yetkilidir?
İlgili hesaplama aracı: Akademisyen Disiplin Süreleri Aracı. 2547 md. 53 soruşturma açma ve ceza verme zamanaşımı sürelerini tarihlerinizle kontrol edin.
Görevden Uzaklaştırma İşleminin Unsurları
Görevden uzaklaştırma kararı hukuka aykırı biçimde uygulandığında memurun başvurabileceği hukuki yollar vardır. Bu yolları anlamak için önce işlemin unsurlarını görmek gerekir.
Açığa alınma, nihai olarak bir idari işlem olduğu için, idari işlemlerin hukuka aykırılığı yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden değerlendirilir. Hukuka aykırı bir Açığa alınma işlemi, iptali için dava konusu edilebilir. İdari yargıda açılacak yürütmenin durdurulması istemli iptal davası, devlet memurlarının görevine iade edilmesini sağlayabilir.
Yetki Unsuru
Görevden uzaklaştırmaya yetkili olanlar 657 sayılı Kanun’un 138. maddesinde belirtilmiştir:
Atamaya yetkili amirler
Bakanlık ve genel müdürlük müfettişleri
İllerde valiler
İlçelerde kaymakamlar
Bu yetkililer dışında bir kişi tarafından alınan görevden uzaklaştırma kararı yetki yönünden hukuka aykırıdır. Ayrıca, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye göre sözleşmeli personeli görevden uzaklaştırmaya yetkili makamlar, sözleşmeli personeli işe almaya yetkili olan veya kendilerine bu yetki devredilen organ veya görevlilerdir.
Konu Unsuru
Açığa alınma işleminin konusu, kamu görevlisinin belirli bir süre görevinden uzaklaştırılmasıdır. Açığa alınma, aday memurlar dahil olmak üzere tüm kamu görevlilerine uygulanabilir. Görevden uzaklaştırılan kamu görevlisinin hukuki bağı sona ermez, sadece fiilen görevini yürütemez.
Sebep Unsuru
Görevden uzaklaştırma işleminin sebebi, ilgili kamu görevlisinin görevi başında kalmasının yaratacağı sakıncadır. Bu sakınca, kamu hizmetinin gerektirdiği haller ve devlet memurlarının görevi başında kalmasının soruşturma veya kovuşturmanın selameti açısından sakıncalı olup olmadığı ile ilgilidir.
Amaç Unsuru
Açığa alınma amacı, görev başında kalması sakıncalı görülen kamu görevlilerinin, soruşturmanın sağlıklı yürütülmesi ve hizmetin aksamadan devam etmesi için geçici olarak görevden el çektirilmesidir. Görevden uzaklaştırma kararı, açığa alınma tedbirin amacı, cezalandırma değil, önleyici bir nitelik taşır.
Şekil Unsuru
Görevden uzaklaştırma kararı, açığa alınma işlemi yazılı olarak tesis edilmelidir. Ceza kovuşturmasına dayalı görevden uzaklaştırmalarda, ilgilinin durumunun iki ayda bir değerlendirilmesi ve sonucun yazı ile bildirilmesi gerekir. Görevden uzaklaştırmanın devamı kararları da yazılı olarak verilmelidir. Usulde paralellik ilkesi gereğince, bu tedbirin kaldırılması kararları da yazılı olmalıdır.
Görevden uzaklaştırma kararı, açığa alınma işlemi, belirli usul ve esaslara tabi bir idari tedbirdir. Hukuka aykırı şekilde uygulandığında, ilgili kamu görevlisi idari yargıya başvurarak bu işlemin iptalini talep edebilir. Görevden uzaklaştırma kararı, açığa alınma sürecinde, memurun hukuki haklarını bilmesi ve doğru adımları atması önemlidir.
Görevden Uzaklaştırma İşleminin Özellikleri
Görevden uzaklaştırma kararı, açığa alınma, kamu görevlileri hakkında ceza kovuşturması veya disiplin soruşturması süresince uygulanan geçici bir tedbirdir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu (DMK) çerçevesinde düzenlenen bu tedbir, devlet memurlarının görevde kalmasının hizmetin aksamasına veya soruşturmanın selametine zarar vereceği durumlarda devreye girer. İşte görevden uzaklaştırma ile ilgili temel hususlar:
Görevden Uzaklaştırmanın Hukuki Çerçevesi
DMK’nın 137 ile 145. maddeleri arasında düzenlenmiş olan görevden uzaklaştırma kararı, açığa alınma, önleyici bir tedbir niteliğindedir. Bu düzenleme, memurun geçici olarak görevden el çektirilmesini ve hizmetin aksamamasını sağlamayı amaçlar. Polis ve asker statüsündeki kişilerin görevden uzaklaştırılmaları ise kendi özel mevzuatlarında düzenlenmiştir.
Önlem Niteliğinde Olması
Görevden uzaklaştırma kararı, açığa alınma işlemi, kamu görevlilerinin görevde kalmaları halinde doğabilecek sakıncaları önlemeyi amaçlayan bir tedbirdir.
Geçici Süreli Olması
Görevden uzaklaştırma kararı, açığa alınma işlemi, geçici bir tedbirdir ve süresiz olarak uygulanamaz. Açığa alınma işlemi, soruşturmanın sonucuna veya disiplin sürecine bağlı olarak sona erer. Bu tedbirin geçici olması, kamu görevlisinin memuriyetten tamamen çıkarılmasını engellemez. İdari dava süreçlerinin uzunluğu nedeniyle, açığa alınma tedbirine karşı açılan davaların sınırlı sayıda olması da bu geçicilik özelliğiyle ilişkilidir.
İvedilik Arz Etmesi
Görevden uzaklaştırma işleminin hızlı bir şekilde uygulanması gereklidir. Kamu görevlisinin görevde kalmasının sakıncalı olduğu durumlarda, bu tedbirin gecikmeden uygulanması, hizmetin aksamaması ve soruşturmanın sağlıklı bir şekilde yürütülmesi için önemlidir.
Soruşturma Süreci ve İdari Sorumluluk
Görevden uzaklaştırılan devlet memurları hakkında, uzaklaştırmayı izleyen on iş günü içinde soruşturma başlatılmalıdır. Bu süre içinde soruşturma başlatılmazsa veya görevden uzaklaştırma tedbiri keyfi olarak uygulanırsa, yetkililer hukuki, mali ve cezai sorumluluk altına girerler. Bu düzenleme, görevden uzaklaştırma işlemlerinin keyfi veya kötü niyetle uygulanmasını engellemeyi amaçlar.
Görevden Uzaklaştırmanın Hukuki Denetimi
Görevden uzaklaştırma işlemi bir idari işlem olduğundan, hukuka aykırılık taşıması durumunda iptal davası açılabilir. İdari yargı, yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları yönünden bu işlemi denetler ve hukuka aykırı bulduğu takdirde iptal eder. Görevden uzaklaştırılan devlet memurlarının, bu işlemin iptali için idari dava açma hakkı bulunmaktadır.
Görevden uzaklaştırma kararı, açığa alınma, kamu görevlilerinin geçici olarak görevlerinden el çektirildiği, önleyici ve geçici bir tedbirdir. Bu tedbirin hukuka uygunluğu, idari yargıda denetlenebilir ve hukuka aykırı olduğu durumlarda iptal edilebilir. Görevden uzaklaştırma işlemi hızlı ve etkin bir şekilde uygulanmalı, bu sürecin keyfi veya kötü niyetle uygulanması durumunda ise yetkililer sorumluluk taşımalıdır.
Görevden Uzaklaştırma Tedbirinin Aşamaları
Devlet Memurları Kanunu’nun 137. maddesinde, “Görevden uzaklaştırma, Devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği durumlarda, görevi başında kalmasında sakınca görülen devlet memurları hakkında alınan geçici bir tedbirdir” denilmektedir. Bu tedbirin soruşturmanın herhangi bir aşamasında alınabileceği ifade edilmiştir. Ancak, bu maddeyle hangi durumlarda bu tedbirin uygulanacağı konusunda net bir açıklama yapılmamış ve bu husus idarenin takdirine bırakılmıştır.
Görevden Uzaklaştırma ile Gözaltı/Tutukluluk Durumları
Görevle ilgili olsun ya da olmasın herhangi bir suçtan dolayı gözaltına alınan veya yargı kararı ile tutuklanan devlet memurları, bu süre boyunca görevlerinden uzaklaşmış sayılırlar ve bu durumda idarenin ayrıca görevden uzaklaştırma kararı almasına gerek yoktur. Gözaltı veya tutukluluk hali sona eren devlet memurları, derhal kurumlarına başvurarak görevlerine başlamalıdırlar, aksi halde 657 sayılı kanunun 125/C,D,E maddelerinde belirtilen disiplin cezaları uygulanabilir.
Görevden Uzaklaştırma İşleminin Uygulanması
Görevden uzaklaştırma işlemi için tek koşul, memurun görevi başında kalmasının kamu hizmeti açısından sakıncalı olmasıdır. Başka bir koşul aranmaz ve bu durum idareye geniş bir takdir yetkisi tanımaktadır. Bir soruşturma veya kovuşturma olmaksızın görevden uzaklaştırma işlemi de yapılabilir, ancak bu durumda on gün içinde soruşturmaya başlanılması gerekmektedir.
Soruşturmaya Dayalı Görevden Uzaklaştırma
Görevden uzaklaştırma tedbiri, soruşturmanın herhangi bir safhasında alınabilir. Soruşturma kavramı, ön soruşturma, disiplin soruşturması ve idarenin ceza soruşturmasını içerir.
Ön Soruşturma: Bir konunun veya olayın açıklığa kavuşturulması amacıyla yapılan ve disiplin veya ceza soruşturmasına dönüşebilecek incelemeleri kapsar.
Disiplin Soruşturması: Kamu görevlilerinin disiplin suçlarını araştırır ve gerekli durumlarda görevden uzaklaştırma işlemi uygulanabilir.
657 sayılı Kanun’un 140. maddesine göre, hakkında cezai kovuşturma yapılan devlet memurları görevden uzaklaştırılabilir. Bu, iddianamenin kabulünden hükmün kesinleşmesine kadar geçen süreci kapsar.
Görev Sebebiyle ve Diğer Suçlardan Dolayı Görevden Uzaklaştırma
Görev Sebebiyle İşlenen Suçlar: Suçun niteliği göz önünde bulundurularak memurun görevi başında kalmasının sakıncalı olup olmadığı idare tarafından değerlendirilir.
Diğer Suçlar: Görev dışı suçlar nedeniyle de devlet memurları görevden uzaklaştırılabilir, ancak bu durumda da suçun görevi başında kalmayı sakıncalı hale getirmesi gerekir.
Görevden uzaklaştırma işlemi geçici olup, bu tedbirin devamı için yeni işlemler yapılması gerekir. Bir disiplin kovuşturması nedeniyle açığa alınma en fazla üç ay sürebilir ve bu süre içinde görevden uzaklaştırma kararı alınması gerekmez. Ceza kovuşturmasına dayalı görevden uzaklaştırma durumunda ise her iki ayda bir memurun durumu incelenerek göreve dönüp dönmeyeceğine karar verilmelidir.
Görevden uzaklaştırma tedbirinin kaldırılması, ilgili devlet memurları görevine iade edilmesi veya kamu görevine son verilmesiyle olur. Göreve iade edilen devlet memurları önceki görevine dönmeyebilirler, idarenin takdirine bağlı olarak başka bir göreve atanabilirler. Görevine son verilmesi ise, ya disiplin cezası olarak memuriyetten çıkarılma ya da kesinleşmiş mahkûmiyet kararıyla mümkün olabilir.
657 Sayılı Kanun’a Göre Devlet Memurlarını Görevden Uzaklaştırma
Görevden uzaklaştırma, devlet memurlarının görevi başında kalmalarının kamu hizmetlerinin gereği açısından sakıncalı olduğu durumlarda uygulanan bir önlemdir (DMK, m. 137). Bu tedbir, atamaya yetkili amirler, bakanlık ve genel müdürlük müfettişleri, illerde valiler ve ilçelerde kaymakamlar tarafından alınabilir (DMK, m. 138). Valilerin ve kaymakamların bu yetkileri, 5442 sayılı İller İdaresi Kanunu’nun 15. ve 31/D maddelerinde düzenlenmiştir. Görevden uzaklaştırma, 657 sayılı DMK’nın “Hizmet Şartları ve Şekilleri” başlıklı 4. Kısım’ın “Görevden Uzaklaştırma” başlıklı 8. Bölümü’nde 137 ile 145. maddeleri arasında düzenlenmiştir.
Görevden Uzaklaştırma Kararı Vermeye Yetkili Merciler
657 sayılı Kanun’un 138. maddesine göre devlet memurlarını görevden uzaklaştırmaya yetkili kişiler şunlardır:
Atamaya yetkili amirler: Kurumların teşkilat yasalarında ve İller İdaresi Yasası’nda belirtilen amirler, atamaya yetkili oldukları devlet memurları görevden uzaklaştırabilirler.
Bakanlık ve genel müdürlük müfettişleri: Bakanlık, başkanlık veya müstakil kuruluşların müfettişleri, bakan, başkan veya genel müdür adına soruşturma ve denetleme yapan kimselerdir. Bu kişiler de kendi teşkilatlarına bağlı devlet memurları görevden uzaklaştırabilirler. Bu durumda, görevden uzaklaştırma gerekçesiyle birlikte memura ve ilgili amire yazılı olarak bildirilir.
Valiler: İllerde valiler, il idaresine tabi bütün memur ve amirleri, yasal koşullar gerçekleştiğinde görevden uzaklaştırabilirler. Bu durum, ilgili memurun kurumuna yazılı olarak bildirilir.
Kaymakamlar: İlçelerde kaymakamlar, ilçe idare şube başkanları da dahil olmak üzere, yönetimleri altındaki her memuru yasal koşullar gerçekleştiğinde görevden uzaklaştırabilirler. Ancak, kaymakamlar tarafından ilçe idare şube başkanları hakkında alınan görevden uzaklaştırma kararı için il valisinin muvafakati gereklidir.
Valiler ve kaymakamlar tarafından alınan görevden uzaklaştırma tedbiri, ilgili memurun kurumuna derhal bildirilir. Belediye başkanları, ataması kendi tarafından yapılan devlet memurları atamaya yetkili amir sıfatıyla görevden uzaklaştırabilir, ancak bakanlık onayı ile atanan devlet memurları görevden uzaklaştıramazlar.
Görevden Uzaklaştıran Amirin Sorumluluğu
Görevden uzaklaştırma, idari bir önlem olmakla birlikte, memurun mali haklarında bazı kısıtlamalar getirir. Bu nedenle, görevden uzaklaştırma önleminin, yetkililerce yapılacak kapsamlı bir soruşturma sonunda elde edilecek bulgulara dayandırılması gerekir. Memuru görevden uzaklaştırdıktan sonra hakkında derhal soruşturmaya başlamayan veya keyfi ve kötü niyetle bu kararı veren amirler, hukuki, mali ve cezai sorumluluğa tabidirler.
Görevden uzaklaştırılan devlet memurları hakkında, görevden uzaklaştırmayı izleyen 10 iş günü içinde soruşturmaya başlanması zorunludur. Amirin cezai sorumluluğu, ceza yasalarına (örneğin, görevi kötüye kullanma suçu gibi) göre belirlenir. Hukuki sorumluluk ise haksız yere görevden uzaklaştırılan memurun adli yargıda maddi ve manevi tazminat talep etme hakkını ifade eder.
Memurlara Yönelik Görevden Uzaklaştırma Sebepleri
Görevden uzaklaştırma, kamu hizmetlerinin gerektirdiği durumlarda, devlet memurlarının görevde kalmalarının sakıncalı görülmesi halinde alınan bir önlemdir (DMK, m. 137).
Görevden uzaklaştırılan memurlar hakkında, görevden uzaklaştırmayı izleyen 10 iş günü içinde soruşturmaya başlanması zorunludur. Amirin cezai sorumluluğu, ceza yasalarına (örneğin, görevi kötüye kullanma suçu gibi) göre belirlenir. Hukuki sorumluluk ise haksız yere görevden uzaklaştırılan memurun adli yargıda maddi ve manevi tazminat talep etme hakkını ifade eder.
Disiplin Cezası Nedeniyle Görevden Uzaklaştırma
657 sayılı DMK’nın 137. maddesine göre, kamu hizmetlerinin gerektirdiği durumlarda, görevde kalması sakıncalı olan memurlar hakkında disiplin cezası nedeniyle görevden uzaklaştırma uygulanabilir. Bu durum, memurun “Disiplin Kovuşturması”na tabi olabilecek bir eylem veya davranışıdır. DMK, 143/a ile 145. maddelerinde bu konuyu ele almıştır. Disiplin kovuşturması nedeniyle uygulanan bu önlem, geçici de olsa, memurun parasal haklarında kısıntıya yol açtığı için memur güvencesine ters düşmektedir.
Kanunda hangi disiplin suçlarında bu yola başvurulacağı açık değildir. Mevcut bir disiplin soruşturması nedeniyle görevden uzaklaştırma kararı verilebileceği gibi, henüz bir soruşturma açılmamış olsa da memurun soruşturmaya konu olabilecek bir davranışı nedeniyle de bu karar alınabilir. Bu durumda, görevden uzaklaştırmayı izleyen 10 iş günü içinde soruşturmaya başlanması gereklidir.
Yetkili amirler bu konuda takdir hakkına sahiptirler, ancak bu hak sınırsız değildir. Hizmet gerekleri ve kamu hizmeti amacına uygun kullanılmak zorundadır. Disiplin soruşturması sebebiyle görevden uzaklaştırma tedbiri en fazla 3 ay sürer. Bu süre sonunda memur hakkında bir karar verilmezse, memurun görevine iadesi gereklidir. Bu süre, keyfi uygulamaların önüne geçmeyi amaçlamaktadır. Soruşturma sonucunda memurluktan çıkarılmayı gerektiren veya cezai bir işlem uygulanmasına gerek kalmayan durumlarda, görevden uzaklaştırma tedbiri 138. maddede belirtilen yetkililerce (müfettişler tarafından görevden uzaklaştırılanlar için atamaya yetkili amirlerce) derhal kaldırılır.
Ceza Soruşturması ve Kovuşturması Nedeniyle Görevden Uzaklaştırma
Memurların görevlerinden dolayı veya görevleri sırasında işledikleri suçlar nedeniyle ceza soruşturması iki şekilde yürütülür:
a) 4483 sayılı Yasa kapsamındaki cezai soruşturmalar: Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yargılanmasına ilişkin 4483 sayılı Yasa, kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifa eden memurların ve diğer kamu görevlilerinin, görevleri nedeniyle işledikleri suçlardan yargılanmaları için izin vermeye yetkili mercileri ve izlenecek usul ve esasları düzenlemektedir. Görevden doğan suçlar, kamu görevlisinin görevini yerine getirirken işlediği ve doğrudan görevin içeriğiyle ilgili olan suçlardır. Örnek olarak rüşvet almak veya hukuka aykırı olarak haberleşme içeriklerini ifşa etmek gibi suçlar, hem adli soruşturma hem de meslekten çıkarma cezasını gerektiren disiplin suçlarıdır.
b) Savcılıkça doğrudan yapılan cezai soruşturmalar: Görevden kaynaklanmayan, ancak özel yasalar gereği verilen yetkiyle savcılık tarafından doğrudan yapılan soruşturmalar nedeniyle de devlet memuru görevinden uzaklaştırılabilir. Bu durum, savcılıkça yürütülen soruşturmalardır ve şu suçları içerir:
Ağır cezayı gerektiren suçüstü haller
Türk Ceza Kanunu’nda işkence ve kötü muameleye ilişkin suçlar
Adli görevden doğan suçlar
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 6. maddesi kapsamındaki suçlar
Kamu görevlisi aleyhine suç uydurma suçları
3628 sayılı Yasa kapsamındaki suçlar
Atatürk aleyhine işlenen suçlar
Örgütlü suçlar
c) Memuriyet ve görevle ilgili olmayan suçlar nedeniyle görevden uzaklaştırma: Memuriyetle doğrudan ilgisi olmayan suçlardan dolayı da yetkili organlarca görevden uzaklaştırma tedbiri uygulanabilir. Örneğin, uyuşturucu kullanmak suçundan cezai soruşturma nedeniyle tutuklanan kolluk mensubu görevden uzaklaştırılabilir.
Akademik Personelde Görevden Uzaklaştırma Hangi Kanuna Tabidir
Buraya kadar anlatılan kurallar 657 sayılı Kanun'a tabi devlet memurları içindir. Öğretim elemanları bu rejime tabi değildir. Üniversite ve yükseköğretim üst kuruluşlarında görevden uzaklaştırma, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 53/B maddesinde ayrıca düzenlenmiştir. İki rejim arasındaki farklar yetki, süre ve uzatma noktalarında toplanır.
53/B maddesine göre görevden uzaklaştırma, Devlet veya vakıf yükseköğretim kurumlarında yürütülen kamu hizmetinin gerektirdiği hâllerde alınan ihtiyati bir tedbirdir. Tedbir; üst kuruluşlar ile yükseköğretim kurumu yöneticileri, öğretim elemanları, memurlar ve diğer personel hakkında uygulanabilir. Disiplin veya ceza soruşturmasının herhangi bir safhasında üç ay süreyle alınır. Sebepler devam ediyorsa tedbir her defasında üç ay uzatılabilir. Soruşturmayı yürütenler tedbiri teklif edebilir.
Yükseköğretimde Görevden Uzaklaştırmaya Kim Karar Verir
Yetki, kurumun türüne göre değişir. Devlet yükseköğretim kurumlarında atamaya yetkili amirler ve Yükseköğretim Üst Kuruluş Başkanları yetkilidir. Vakıf yükseköğretim kurumlarında yetki rektöre, bağımsız vakıf meslek yüksekokullarında müdüre aittir. 657 sayılı Kanun'daki vali, kaymakam ve müfettiş yetkisi bu rejimde yer almaz.
Rektörler, bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürleri ve dekanlar için ayrı bir usul vardır. Bu kişiler hakkındaki görevden uzaklaştırma kararı, disiplin amirinin teklifi üzerine Yükseköğretim Genel Kurulu tarafından verilir. Kararlar atamaya yetkili amirlere bildirilir. Tedbiri izleyen on iş günü içinde soruşturmaya başlanması şarttır.
Bu süreye uyulmaması somut bir hukuka aykırılık sebebidir. Süresinde soruşturmaya başlamayan, kaldırılması zorunlu olduğu hâlde tedbiri kaldırmayan veya kararı keyfî olarak yahut garaz ya da kin nedeniyle veren yetkililer hukuki, mali ve cezai sorumluluk altına girer. Konu yükseköğretim disiplin soruşturmasında görevden uzaklaştırma yazısında ayrıca ele alınmıştır.
Öğretim Elemanının Mali Hakları Tedbir Süresince Ne Olur
Görevden uzaklaştırılan öğretim elemanı, kanunların öngördüğü sosyal hak ve yardımlardan yararlanmaya devam eder. Tedbir süresince aylığının veya ücretinin üçte ikisi ödenir. Göreve tekrar başlatılma zorunlu olursa kesilen üçte bir de ödenir.
Devlet yükseköğretim kurumlarında çalışanlar bakımından ek bir güvence vardır. Görevden uzakta geçen süre, derecedeki kademe ilerlemesinde değerlendirilir. Bu sürenin, dereceye yükselme için gerekli en az bekleme süresini aşan kısmı ise üst dereceye yükselme hâlinde o derecede kademe ilerlemesi yapılmak üzere ve akademik yükselme için gerekli bekleme süresinden sayılmak üzere dikkate alınır.
Tedbirin kaldırılması da kanunda düzenlenmiştir. Soruşturma sonunda kamu görevinden çıkarma cezası önerilmesi hâli dışında tedbir, kararı alan yetkililerce derhal kaldırılır. Kamu görevinden çıkarmadan başka bir disiplin cezası verilenler kararın kesinleşmesiyle göreve iade edilir. Kişinin görevi başında kalması soruşturmanın devamına engel değilse tedbir süresi dolmadan da kaldırılabilir. Sürecin bütünü akademik personel disiplin soruşturması ve akademisyen disiplin soruşturmasının aşamaları yazılarında anlatılmıştır.
Görevden Uzaklaştırılan Memurun Hakları
Görevden uzaklaştırma, memurun memuriyet görevinden tamamen atılması anlamına gelmez; memurun memuriyet görevinden doğan hak ve yükümlülükleri devam eder. Bu süreçte memur, kamu görevi nedeniyle sahip olduğu mali ve sosyal haklardan faydalanmaya devam eder. Ancak, memurun görevle ilişkisi fiilen kesildiği için idare, memurun kurum kimliğini, silahını vb. alabilir.
Görevden Uzaklaştırılan Memurun Aylık Hakkı
Görevden uzaklaştırılan veya herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınan memurlara, bu süre zarfında aylıklarının üçte ikisi ödenir. Bu memurlar, 657 sayılı Kanun’un öngördüğü sosyal hak ve yardımlardan yararlanmaya devam ederler. Görevden uzaklaştırma süresince maaşlarının üçte ikisini almaya devam ederler ve geriye kalan üçte birlik kısmı içeride tutulur. Memur görevine dönerse bu miktar toplu olarak ödenir. 657 sayılı Kanun’un 143. maddesinde belirtilen durumlar gerçekleşirse, kesilen üçte birlik maaş geri ödenir ve görevden uzak geçirilen süre, derecede kademe ilerlemesi olarak değerlendirilir.
Ceza kovuşturmasının sonucunda mahkumiyet kararı kesinleşene kadar memurun hak ve yükümlülükleri devam eder. Mali konularda açık bir hüküm olmadıkça, memurun aylıklarının geriye dönük kesilmesi mümkün değildir. Ceza davası genel af kapsamına girerse ve mahkeme kararı kesinleşirse, görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılır ve kesilen üçte birlik maaş geri ödenir.
Görevden Uzaklaştırılan Memurun Sosyal Hak ve Yardımlardan Faydalanması
657 sayılı Kanun’un 187-213 maddeleri arasında düzenlenen sosyal hak ve yardımlar, görevden uzaklaştırılan memur için de geçerlidir. Bu hak ve yardımlar şunlardır: emeklilik hakkı, çocuk yardımı ödeneği, aile yardımı ödeneği, doğum yardımı, tedavi ve cenaze giderleri yardımı, giyecek yardımı, yiyecek yardımı, analık sigortası yardımı ve hastalık sigortası yardımı. Görevden uzaklaştırılan memur, emeklilik keseneğine esas aylık olarak, esas aylığının yarısı üzerinden hesaplanan kesenek öder. Ayrıca, memur lojmanda oturuyorsa, bu sürenin yönetmelikte belirlenen süre ile kısıtlı olduğunu bilmelidir. Memuriyet sıfatı sona ermediği için, memur kamu görevi nedeniyle elde ettiği indirimler ve lokal kullanım haklarını kullanmaya devam eder.
Görevden Uzaklaştırma Kararına Karşı İptal Davası
Soruşturma sonucunda disiplin nedeniyle memurluktan çıkarılma veya cezai bir işlem uygulanmasına gerek kalmayan memurlar için alınmış olan görevden uzaklaştırma tedbiri, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun (DMK) 138. maddesi uyarınca yetkili makamlar tarafından derhal kaldırılır. Bu tedbiri kaldırmayan yetkililer hakkında ise DMK’nin 139. maddesi gereği hukuki, mali ve cezai sorumluluk doğar. Görevden uzaklaştırılan memur, bu işlemin hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsa, idare mahkemesine 60 gün içinde yürütmeyi durdurma istemli iptal davası açabilir.
İptal Davası Süreci
DMK’da açığa alınma tedbirine itiraz konuları düzenlenmemiştir. Bu nedenle, açığa alınma işlemi idare hukukunun genel esaslarına göre çözümlenir. Görevden uzaklaştırma kararı idari bir işlem olduğundan, bu tür işlemler hakkında başvurulacak yasal yollara müracaat edilebilir. Kesin ve icrai bir işlem niteliğinde olan görevden uzaklaştırma kararına ve sonrasında alınan uzatma veya kaldırmama kararlarına karşı idari dava açılabilir. İdari dava açma süresi idare mahkemeleri için 60 gün, vergi mahkemeleri için 30 gündür. Bu süreler, kararın yazılı olarak bildirildiği tarihten itibaren başlar.
İptal davası, idari işlemlerin hukuka uygunluğunu denetlemek amacıyla idare mahkemelerinde açılan bir dava türüdür. İptal davası, bir idari işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek işlemin iptali talep edilir. İptal davası, idari yargının en önemli dava türlerinden biridir ve idarenin işlemlerinin yargı denetimine tabi tutulmasını sağlar. İptal davası, idari işlemden doğrudan etkilenen kişiler veya bu kişiler adına yetkili temsilciler tarafından açılır.
İptal Davasının Özellikleri
İdari İşlem: İptal davası, idari işlemlere karşı açılır. İdari işlemler, idarenin hukuki sonuç doğuran irade beyanlarıdır. Örneğin, memur disiplin cezası, ruhsat iptali, vergi tarhiyatı gibi işlemler iptal davasına konu olabilir.
Hukuka Aykırılık: İptal davasında, dava konusu idari işlemin hukuka aykırı olduğu iddia edilir. Bu aykırılık, yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarından biri veya birkaçı açısından olabilir.
Dava Süresi: İptal davası açma süresi, işlemin tebliğinden itibaren 60 gündür. Bu süre, kanunda aksi belirtilmedikçe hak düşürücü bir süredir.
İptal Davası Açma Süresi
Dava açma süresi: görevden uzaklaştırma kararının yazılı bildiriminden itibaren altmış gündür. Tedbirin uzatılmasına ilişkin işlem ile tedbirin kaldırılması talebinin reddine ilişkin işlem de kesin ve yürütülmesi zorunlu birer işlemdir. Bunların her biri için dava açma süresi ayrı ayrı işler.
Üst makama başvuru: dava açma süresi içinde, işlemi yapan makamın üst makamına başvurularak görevden uzaklaştırma kararının kaldırılması istenebilir. Üst makam yoksa başvuru işlemi yapan makama yapılır. Bu başvuru zorunlu değildir ve işlemeye başlamış dava açma süresini durdurur.
Zımni ret: başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesine göre bu tarihten sonra dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvuru tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır. Otuz günlük süre dolduktan sonra idare cevap verirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açılabilir.
Açığa Alınma ve Yürütmeyi Durdurma
Disiplin cezalarına karşı yargıya başvurma usulü, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda düzenlenmiştir. İYUK’un 7. maddesine göre, disiplin cezalarına karşı dava açma süresi cezaların tebliğinden itibaren 60 gündür. Yetkili mahkeme, kamu görevlisinin görev yaptığı yerin idare mahkemesidir. Bu süre içinde yargı yoluna gidilmemesi durumunda süre kesinleşir. Dava açıldıktan sonra, idare mahkemesi dava dilekçesinin bir örneğini ilgili kişiye tebliğ eder ve bunu izleyen 30 gün içinde cevap verme süresi başlar. Memurun verdiği cevaba idarenin de yanıt vermesi ile dava dosyası tamamlanır ve mahkeme kararını verir.
Yürütmeyi durdurma kararı, kişinin hak kaybını önlemek amacıyla İYUK 27. maddede düzenlenmiştir. Açığa alınma işlemine karşı 60 gün içinde yürütmeyi durdurma istemli iptal davası açılmalıdır. Dava idare mahkemesine açılır ve mahkeme öncelikle yürütmeyi durdurma kararını inceler. Yürütmeyi durdurma kararı verilirse memur görevine başlar, ancak dava esastan devam eder. Yürütmeyi durdurma geçici bir tedbirdir. Görevden uzaklaştırma işleminin iptali istemiyle açılan davalarda yürütmeyi durdurma talebi reddedilirse, bu karara karşı 7 gün içinde bölge idare mahkemesine itiraz edilebilir. Bölge idare mahkemesi tarafından yürütmeyi durdurma kararına yapılan itiraza karşı verilen kararlar kesindir (İYUK 27/6).
Görevden Uzaklaştırma Kararı Konusunda Avukat Desteği
Görevden uzaklaştırma kararı bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Görevden uzaklaştırma kararı hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya çevrim içi soru formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Devlet yükseköğretim kurumlarında atamaya yetkili amirler ve Yükseköğretim Üst Kuruluş Başkanları yetkilidir. Vakıf yükseköğretim kurumlarında yetki rektöre, bağımsız vakıf meslek yüksekokullarında müdüre aittir. Rektör, bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürü ve dekanlar hakkındaki karar Yükseköğretim Genel Kurulunca verilir.
Görevden uzaklaştırma en fazla ne kadar sürer?
2547 sayılı Kanun'un 53/B maddesine göre tedbir üç ay süreyle alınır. Tedbir kararının sebepleri devam ediyorsa her defasında üç ay uzatılabilir. Ceza kovuşturmasına dayalı uzaklaştırmalarda memurun durumu iki ayda bir incelenir.
Görevden uzaklaştırılan kişiye maaş ödenir mi?
Tedbir süresince aylığın veya ücretin üçte ikisi ödenir. Kişi sosyal hak ve yardımlardan yararlanmaya devam eder. Göreve tekrar başlatılma zorunlu olursa kesilen üçte bir de ödenir.
Görevden uzaklaştırmadan sonra soruşturmaya ne zaman başlanır?
Görevden uzaklaştırmayı izleyen on iş günü içinde soruşturmaya başlanması şarttır. Bu süreye uymayan, tedbiri kaldırması gerekirken kaldırmayan veya kararı keyfî olarak veren yetkililer hukuki, mali ve cezai sorumluluk altına girer.
Görevden uzaklaştırma kararına karşı dava açılabilir mi?
Evet. Karar kesin ve yürütülmesi zorunlu bir idari işlemdir. Yazılı bildirimden itibaren altmış gün içinde yürütmenin durdurulması istemli iptal davası açılabilir. Tedbirin uzatılması ve kaldırılmaması yönündeki işlemler için de süre ayrı ayrı işler.
İdare Hukuku
Üniversite Senatosu ve Yönetim Kurulu Kararı İptal Davası
Senato ve üniversite yönetim kurulu kararlarına karşı idare mahkemesinde açılan iptal davasının süresi, yetkili mahkemesi, itiraz yolu ve yürütmenin durdurulması şartları.
