Akademisyen Disiplin Soruşturması Hangi Aşamalardan Geçer?

Disiplin amiri soruşturmayı kendisi yürütebilir. Birim içinden soruşturmacı ya da komisyon görevlendirmesi de mümkündür. Zorunlu hâllerde disiplin amiri, rektörlük aracılığıyla başka birimden soruşturmacı ister. Yükseköğretim Kurulu Başkanının doğrudan soruşturma açma yetkisi ise sınırlıdır. YÖK Başkanının doğrudan soruşturma açma yetkisi bir iptal kararına konu olmuştur.

Soruşturmacının unvanı da bir usul şartıdır. Bu unvan, soruşturulanın unvanının üstünde veya onunla aynı düzeyde olmalıdır. Fiil ast ile üst tarafından birlikte işlenmişse yetki üste göre belirlenir. Akademisyen bu aşamada görevlendirme yazısını görmeyi isteyebilir.

Görevin sona ermesi akademisyen disiplin soruşturması sürecini düşürmez. Emeklilik veya başka bir sebeple görevi biten kişi hakkında soruşturma açılabilir. Açılmış soruşturma da devam eder. Aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezaları ise kişi kamu görevine dönerse uygulanır.

Etik İhlal İddiasında Hangi Ön İnceleme Zorunludur

Bilimsel araştırma ve yayın etiğine ilişkin fiiller ayrı bir kurala bağlıdır. Bu fiillerde önce yayın etiği kurullarının incelemesi zorunludur. Bu sıralamaya uymayan idare, soruşturmayı usul yönünden sakatlar. Etik ihlal türleri, cezaları ve savunma süreci ayrı bir yazıda ele alınmıştır.

Bu zorunluluk intihal ve haksız yazarlık iddialarında sık gündeme gelir. Etik kurul kararı olmadan verilen ceza, davada sebep unsuru yönünden tartışılabilir.

Soruşturmacının Yetkisi Nereye Kadar Uzanır

Kanun, soruşturmacının yetkilerini tek tek sayar:

• bilgi ve belge toplamak

• ifade almak

• tanık dinlemek

• bilirkişiye başvurmak

• keşif ve inceleme yapmak

• ilgili makamlarla yazışmak

İlgili birimler, soruşturmacının istediği belgeleri gecikmeksizin verir. Yetki ise görevlendirme yazısıyla sınırlıdır. Soruşturma sırasında başka bir fiil ortaya çıkarsa soruşturmacı bunu disiplin amirine bildirir. Kapsamı kendiliğinden genişletemez.

Soruşturmacı her işlemi tutanağa bağlar. Soruşturmanın gizliliği esastır. Akademisyen bu aşamada tanık gösterebilir. Belge sunabilir ve lehine olan delillerin toplanmasını isteyebilir.

Soruşturma Ne Kadar Sürede Tamamlanır

Akademisyen disiplin soruşturması, görevlendirme yazısının tebliğinden itibaren 2 ay içinde tamamlanır. Süre yetmezse soruşturmacı gerekçeli olarak ek süre isteyebilir. Disiplin amiri gerekçeyi ve zamanaşımını birlikte değerlendirir.

Zamanaşımı akademisyen disiplin soruşturması bakımından ayrı bir savunma başlığıdır. Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında süre 1 aydır. Süre, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren işler. Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarma cezalarında ise 6 aydır. Disiplin amiri bu süre içinde soruşturmaya başlamazsa artık soruşturma açamaz.

Ceza zamanaşımı da işler. Fiilin işlendiği tarihten itibaren 2 yıl geçmişse ceza verilemez. Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma cezasında bu süre 6 yıldır. Ancak bilimsel eser atama ve terfide kullanılırsa süreler yeniden başlar. Akademik disiplin cezalarında zamanaşımı kararı savunmanın uygulamadaki karşılığını gösterir.

Savcılık dosyası da disiplin sürecini kendiliğinden durdurmaz. Aynı fiilden dolayı ceza soruşturması yürütülmesi, disiplin cezası verilmesine engel değildir. Gerektiğinde ceza kovuşturması bekletici mesele yapılabilir. Bu durumda disiplin soruşturmasına ilişkin zamanaşımı süreleri durur.

İfadeye Davet Yazısında Hangi Bilgiler Bulunmalıdır

Akademisyen disiplin soruşturmasında ilk yazılı adım ifadeye davettir. Bu yazıyı soruşturmacı gönderir. Soruşturmacı, yazıda kişi hakkındaki iddiaların neler olduğunu açıkça belirtir.

İfade için verilecek süre 7 günden az olamaz. Akademisyen ifadesini sözlü ya da yazılı verebilir. Kişi süre içinde ifade vermezse idare, dosyadaki deliller kapsamında işlem kurar. Soruşturmacı da topladığı deliller kapsamında teklifte bulunur.

Bu aşamadaki hak, isnadı açıkça öğrenme hakkıdır. "Hakkınızda soruşturma açılmıştır" biçiminde genel bir yazı yeterli değildir. Yazıdan hangi olayın sorulduğu anlaşılmalıdır.

Savunmaya Davet Yazısı İfadeden Nasıl Ayrılır

Akademisyen disiplin soruşturması içinde savunmaya davet ikinci ve ayrı bir aşamadır. Bu yazıyı soruşturmacı göndermez. Yazıyı, disiplin cezası vermeye yetkili makam gönderir. Bu makam, yazıda teklife esas alınan eylemin ne olduğunu belirtir. Eyleme karşılık gelen disiplin cezasını da bildirir.

Savunma için verilecek süre 7 günden az olamaz. Süresinde savunma yapmayan kişi savunma hakkından vazgeçmiş sayılır. Yetkili makam bu sonucu davet yazısında ayrıca hatırlatır.

Ayrım uygulamada belirleyicidir. İfade aşamasında akademisyen teklif edilen cezayı bilmez. Savunma aşamasında ise teklif edilen ceza bellidir. Üniversitede savunma hakkı verilmemesi konulu mahkeme kararı eksikliğin sonucunu gösterir.

Soruşturma Evrakını İnceleme Hakkı Nasıl Kullanılır

Savunmaya davet yazısında bir bilgilendirme daha yer alır. Soruşturulana, savunmadan önce soruşturma evrakını inceleyebileceği bildirilir. İdare bu bildirimi yapmazsa savunma hakkını eksik kullandırmış olur.

Ağır cezalarda hak daha geniştir. Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma veya kamu görevinden çıkarma istenen kişi evrakı inceleyebilir. Tanık dinletebilir. Disiplin kurulunda sözlü ya da yazılı savunma yapabilir. Savunmayı kendisi veya vekili yapabilir. Vekille temsil burada doğrudan kanun hükmüne dayanır.

Hangi Fiile Hangi Disiplin Cezası Verilir

Kanun, öğretim elemanına uygulanabilecek cezaları sayar:

• uyarma

• kınama

• aylıktan veya ücretten kesme

• kademe ilerlemesinin durdurulması veya birden fazla ücretten kesme

• üniversite öğretim mesleğinden çıkarma

• kamu görevinden çıkarma

Her ceza türünün karşılığı olan fiilleri de aynı madde tek tek gösterir. Akademisyenlerin alabilecekleri disiplin cezaları listesi bu eşleştirmeyi verir.

7592 sayılı Kanun listeye bir ekleme yaptı. Başkasının ürettiği yayını atama ve yükselmede kullanmak zaten yasaktı. Yeni düzenlemeyle bir davranış daha aynı kapsama girdi. Bu tür yayınları başkası adına yapmak ya da buna aracılık etmek de cezalandırılır. Karşılığı, üniversite öğretim mesleğinden çıkarmadır.

Akademisyen disiplin soruşturması sonunda bir fiile birden fazla ceza verilemez. Fiil birden fazla disiplin suçu oluşturuyorsa yetkili makam en ağır cezayı uygular. Geçmiş hizmeti olumlu olan veya ödül almış kişiye bir derece alt ceza verilebilir.

Bazı cezalar yönetim görevini de etkiler. Aylıktan veya ücretten kesme cezası alanlar 3 yıl süreyle rektör, dekan, müdür ve başkan gibi kadrolara atanamaz. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasında bu süre 5 yıldır. Cezanın verildiği tarihte bu görevlerde bulunanların görevi kendiliğinden sona erer.

Disiplin Cezası Özlük Dosyasından Ne Zaman Silinir

Disiplin cezaları ilgilinin özlük dosyasında saklanır. Uyarma ve kınama cezalarında silme talebi, uygulamadan 5 yıl sonra yapılabilir. Aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bu süre 10 yıldır. Talebi atamaya yetkili amir karara bağlar. İlgilinin bu süredeki davranışları isteği haklı kılarsa amir talebi yerine getirir.

Aynı süre tekerrür hesabında da kullanılır. Fiil silme süresi içinde tekrarlanırsa bir derece ağır ceza uygulanır. Tekerrüre esas cezanın kesinleşmiş olması gerekir. Ceza, süresinde itiraz edilmediği için ya da itirazın reddiyle kesinleşir.

Disiplin Cezasını Hangi Amir veya Kurul Verir

Ceza verme yetkisi cezanın türüne göre değişir:

• Uyarma ve kınama cezalarını sıralı disiplin amirleri verir.

• Rektörler ve bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürleri için bu yetki YÖK Başkanındadır.

• Aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarını birimin disiplin kurulu verir.

• Öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarma cezalarını Yüksek Disiplin Kurulu verir.

Yetkili makam teklifle bağlı değildir. Soruşturmada eksiklik görürse dosyayı iade edebilir. Teklif edilen cezayı aynen verebilir. Cezayı hafifletebilir ya da teklifi reddedebilir. Disiplin cezası verme yetkisi devredilemez.

Disiplin kurulunun inceleme yetkisi de geniştir. Kurul, ilgilinin özlük dosyasını ve her türlü evrakı inceleyebilir, ilgili yerlerden bilgi alabilir. Yeminli tanık ve bilirkişi dinleyebilir ya da niyabeten dinletebilir. Keşif yapabilir veya yaptırabilir. Tanık dinletme talebi bu nedenle doğrudan kurula da yöneltilebilir.

Kurulun oluşumu da denetlenebilir bir usul şartıdır. Soruşturmada görev alanlar kuruldaki oylamaya katılamaz. Cezayı verenler de itirazın görüşüldüğü oylamaya katılamaz. Disiplin soruşturmasının objektif yürütülmemesi kararı bu aykırılığın iptal sebebi sayıldığını gösterir.

Görevden Uzaklaştırma Tedbiri Hangi Şartlarda Uygulanır

Görevden uzaklaştırma bir ceza değildir. İhtiyati bir tedbirdir. Disiplin veya ceza soruşturmasının herhangi bir aşamasında 3 ay için alınabilir. Sebepler sürüyorsa tedbir her defasında 3 ay uzatılabilir.

İdare, tedbir süresince aylığın veya ücretin üçte ikisini öder. Göreve iade zorunlu olursa kesilen üçte biri de öder. Tedbiri izleyen 10 iş günü içinde soruşturmaya başlanması şarttır. Bu süreye uyulmaması somut bir hukuka aykırılık sebebidir. Disiplin soruşturmasında görevden uzaklaştırma tedbirin ayrıntılarını içerir.

Disiplin Cezasına İtiraz Nereye ve Kaç Gün İçinde Yapılır

İtiraz süresi, cezanın tebliğinden itibaren 7 gündür. İtiraz mercii de cezaya göre değişir:

• Uyarma ve kınama cezalarında ilgilinin görevli olduğu birimin disiplin kurulu.

• Rektörün verdiği uyarma ve kınama cezalarında üniversite disiplin kurulu.

• Aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında üniversite disiplin kurulu.

Merci, itiraz tarihinden itibaren 60 gün içinde karar verir. İtirazın kabulü hâlinde ceza tüm sonuçlarıyla ortadan kalkar. Ancak amir veya kurul yeni bir işlem kurabilir. Bu işlemi, kabul gerekçesine uygun olarak en geç 3 ay içinde kurar. Yükseköğretim disiplin soruşturmalarında itiraz mercileri kanun metniyle listelenmiştir.

İptal Davası Hangi Mahkemede ve Hangi Sürede Açılır

Disiplin kararları yargı denetimi dışında bırakılamaz. Anayasa'nın 129. maddesi bu güvenceyi düzenler. Bu nedenle uyarma ve kınama cezasına karşı da dava açılabilir.

Akademisyen disiplin soruşturması kararlarına karşı dava açma süresi 60 gündür. Süre, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesine dayanır. Süre, yazılı bildirimi izleyen günden başlar. Tatil günleri de süreye dahildir. Ancak sürenin son günü tatile denk gelirse süre uzar. Bu hâlde süre, tatili izleyen çalışma gününün bitiminde dolar. İtiraz yoluna gidilmişse hesap aynı Kanun'un 11. maddesine göre yapılır. Bu nedenle akademisyen, itiraz tarihini ve itiraz sonucunun tebliğ tarihini not almalıdır.

Yetkili mahkeme cezanın sonucuna göre değişir. Görevle ilişkiyi kesmeyen cezalarda yetkili yer, ilgilinin görevli bulunduğu yerdir. Göreve son verme ve görevden uzaklaştırmada ise son görev yeri esas alınır. Akademisyen disiplin soruşturması sonrası açılacak dava, her iki hâlde de idare mahkemesine gider. Akademik personel disiplin soruşturmasında itiraz ve dava daha geniş bir çerçevede ele alınmıştır.

Yürütmenin Durdurulması Hangi Şartlarda İstenir

Dava açılması işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz. Mahkeme iki şart birlikte varsa yürütmeyi durdurabilir. Birincisi, işlemin uygulanmasıyla telafisi güç veya imkânsız zararın doğmasıdır. İkincisi, işlemin açıkça hukuka aykırı olmasıdır.

Mahkeme kararını kural olarak davalı idarenin savunmasını aldıktan sonra verir. Bu nedenle dilekçe zararı somut olarak açıklamalıdır. Kademe ilerlemesinin durdurulması gibi cezalarda özlük ve parasal kayıplar da gösterilebilir.

Akademisyen Disiplin Soruşturması Konusunda Avukat Desteği

Akademisyen disiplin soruşturması bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Dosyadaki belgeler ve varsa idari ya da yargısal kararlar da bu değerlendirmeye girer. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez. Soruşturma etik inceleme, doçentlik veya atama süreçleriyle bağlantılıysa değerlendirme ayrıca genişler. Doçentlik jürisine karşı dava ve hukuki yollar ile akademik personel disiplin soruşturması rehberi bu bağlantılı süreçler için başlangıç noktasıdır.

Bu konuda, istediğiniz tarih ve saatte, canlı ve görüntülü hukuki destek almak için Online Danışmanlık Sistemimizden randevu oluşturabilirsiniz. Sorularınızın cevaplarını aldıktan sonra karar vermek için "Avukata Sor" formuna da yazabilirsiniz. Bu durumda ilgili avukat sizi "Avukata Sor" formuna bıraktığınız telefon numarası üzerinden arayacaktır.

Sorularınızı gün içinde dönüş yapılan Avukata Sor formuna yazabilirsiniz. Hızlı görüntülü veya telefonla görüşme için online danışmanlık sisteminden randevu da alabilirsiniz. Online danışmanlıkta gün ve saati seçebildiğiniz gibi görüşme tipini de seçersiniz. Zoom, Teams, WhatsApp veya telefon üzerinden görüşme yapılabilir. Ödemenin ardından randevunun oluşturulduğuna dair bilgilendirme e-postası gönderilir. Sistemde bir sorun yaşanırsa iletişim numaraları üzerinden görüşme elle planlanabilir. Görüşme öncesinde ifadeye davet yazısı, savunma yazısı, soruşturma raporu ve tebligatların hazır olması işi kolaylaştırır. Delil yetersizliği tartışılacaksa şüphe ile disiplin cezası verilmesi konulu karar özeti de incelenebilir.