Görevden Uzaklaştırma Tedbiri ve Yükseköğretimde Uygulaması
Yükseköğretim Disiplin Soruşturması ile Görevden Uzaklaştırma
Görevden uzaklaştırma bir disiplin cezası değil, 2547 sayılı Kanunun 53/B maddesinde düzenlenen ihtiyati tedbirdir. Kararı kimin verdiği, üç aylık sürenin nasıl uzadığı, maaşın üçte ikisi kuralı ve dava yolu bu yazıda anlatılıyor.
Görevden uzaklaştırma tedbiri, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 53/B maddesinde düzenlenir. Kanun bunu ihtiyati bir tedbir olarak tanımlar. Tedbir bir disiplin cezası değildir ve kişinin kusurlu olduğunu göstermez. Amacı, görevi başında kalmasında sakınca görülen kişiyi soruşturma boyunca görevden ayırmaktır.
Görevden Uzaklaştırma Tedbiri Nedir
Kanun tedbiri kamu hizmetinin gereklerine bağlar. Devlet ve vakıf yükseköğretim kurumlarında uygulanabilir.
Kapsam geniştir. Üst kuruluş ve yükseköğretim kurumu yöneticileri, öğretim elemanları, memurlar ve diğer personel kapsamdadır.
Ölçü, kişinin görevi başında kalmasında sakınca bulunmasıdır. Bu sakınca somut olarak gösterilmelidir.
Delilleri karartma ihtimali sık dayanaktır. Tanıklara etki etme ya da hizmetin aksaması da gerekçe yapılabilir.
Soyut bir kuşku yeterli değildir. Görevden uzaklaştırma tedbiri gerekçesiz alınırsa sebep unsuru yönünden sakatlanır.
Kanun bu hâlleri saymaz. Takdir idareye aittir. Ancak takdir sınırsız değildir.
Yargı denetimi iki soruyu sorar. İlki, olay gerçekten var mı. İkincisi, tedbir bu olayla orantılı mı.
Uygulamada üç gerekçe öne çıkar. Delillerin karartılması riski. Tanıklara baskı ihtimali. Hizmetin aksama tehlikesi.
Bu risklerin somut olması beklenir. Kişi ile tanıkların aynı birimde çalışması bir örnektir. Şikâyetçi öğrencinin dersine girmesi de örnektir.
Sadece iddianın ağır olması yetmez. Ağır isnat tek başına tedbiri haklı kılmaz.
Kişinin görev yeri de dikkate alınır. Farklı bir birimde görevlendirme yeterli olabilir.
Daha hafif bir yol varken ağır yolu seçmek ölçüsüzlüktür. Bu değerlendirme dava dosyasında ileri sürülür.
Sık Sorulan Sorular
Görevden uzaklaştırma bir disiplin cezası mıdır?
Hayır. 2547 sayılı Kanunun 53/B maddesi bunu ihtiyati tedbir olarak tanımlar. Tedbir kusur tespiti içermez ve özlük dosyasına ceza olarak işlenmez. Soruşturmanın herhangi bir aşamasında alınabilir.
Tedbir en fazla ne kadar sürer?
Karar üç ay için alınır. Sebepler devam ediyorsa her defasında üç ay uzatılabilir. Kanunda toplam bir üst sınır yazmaz. Uzatma kararlarının gerekçeli olması ve ölçülülük ilkesine uyması beklenir.
Uzaklaştırma Kararında Hangi Bilgiler Bulunmalıdır
Karar yazılı olur. Sözlü bildirim yeterli değildir.
Metinde bulunması beklenen unsurlar şunlardır.
Kararın dayandığı kanun maddesi
Hakkında işlem yapılan kişinin görevi ve unvanı
Tedbiri gerektiren somut sebep
Tedbirin başlangıç tarihi ve süresi
Karara ilişkin teklif varsa teklifi yapan makam
Gerekçe bölümü en çok tartışılan kısımdır. Matbu bir cümle gerekçe sayılmaz.
Karar tebliğ edilmeden sonuç doğurmaz. Tebliğ tarihi dava süresinin de başlangıcıdır.
Tebliğ yazısı saklanmalıdır. Tarihi gösteren belge sonradan bulunamayabilir.
Görevden Uzaklaştırmaya Kim Karar Verir
Yetki kanunda sayılmıştır. Sayım sınırlıdır ve genişletilemez.
Yükseköğretim üst kuruluş başkanları
Devlet yükseköğretim kurumlarında atamaya yetkili amirler
Vakıf yükseköğretim kurumlarında rektörler
Bağımsız vakıf meslek yüksekokullarında müdürler
Soruşturmayı yürütenler tedbiri teklif edebilir. Teklif tek başına sonuç doğurmaz. Kararı yetkili amir verir.
Üst düzey görevliler için usul farklıdır. Rektörlerin, bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürlerinin ve dekanların görevden uzaklaştırılmasına Yükseköğretim Genel Kurulu karar verir.
Kanun iki ayrı süre koyar. Biri tedbirin kendisine, diğeri soruşturmanın başlamasına ilişkindir.
Tedbirin Süresi Ne Kadardır
Kanun net bir süre koyar. Görevden uzaklaştırma tedbiri üç ay süreyle alınabilir.
Süre kendiliğinden uzamaz. Uzatma için ayrı bir karar gerekir.
Sebepler devam ediyorsa tedbir her defasında üç ay uzatılabilir. Uzatma kararı da gerekçeli olmalıdır.
Uygulamada uzatma kararları matbu metinlerle alınabiliyor. Aynı cümlelerin tekrarı, sebeplerin gerçekten devam ettiğini göstermez.
Toplam bir üst sınır yazılmamıştır. Buna karşılık tedbirin ölçülü olması gerekir. Soruşturma tamamlandığı hâlde süren uzaklaştırma tartışmaya açıktır.
Süre dolduğunda tedbir kendiliğinden sona erer. Kişi göreve iade edilir.
İade için ayrı bir talep gerekmez. Yine de yazılı başvuru yapmak yararlıdır.
Kurum iade işlemini geciktirebilir. Gecikme süresi için de hak talebi doğar.
Uzatma kararı süre bitmeden alınmalıdır. Süre dolduktan sonra alınan karar tartışmalıdır.
On İş Günü İçinde Soruşturmaya Başlama Zorunluluğu
Kanun bir güvence daha getirir. Görevinden uzaklaştırılanlar hakkında on iş günü içinde soruşturmaya başlanması şarttır.
Süre tedbiri izleyen günden hesaplanır. İş günü ölçüsü kullanıldığı için hafta sonu ve resmî tatiller sayılmaz.
Soruşturmaya başlanmaması ağır bir eksikliktir. Tedbir bu hâlde dayanaksız kalır.
Sorumluluk da doğar. Süresinde soruşturmaya başlamayan yetkililer hukuki, mali ve cezai sorumluluğa tabidir.
Aynı sorumluluk başka hâllerde de geçerlidir. Tedbirin kaldırılmasının zorunlu olduğu durumda kaldırmayan yetkili de sorumludur.
Keyfî uygulama ayrıca yaptırıma bağlanmıştır. İşlemi garaz ya da kin nedeniyle yaptığı anlaşılan yetkili aynı sorumluluk altındadır.
Bu hüküm, görevden uzaklaştırma tedbiri kararlarının denetlenebilir olmasını amaçlar. Soruşturmanın nasıl yürütüleceği disiplin ceza soruşturması usulü yazısında anlatılıyor.
Uzaklaştırılan Kişinin Maaşı ve Sosyal Hakları Ne Olur
Mali sonuç kanunda düzenlenmiştir. Görevden uzaklaştırılanlar sosyal hak ve yardımlardan yararlanmaya devam eder.
Aylık veya ücret ise tam ödenmez. Tedbir süresince aylığın ya da ücretin üçte ikisi ödenir.
Kalan üçte bir kesilir. Kesinti geçicidir ve şarta bağlıdır.
Göreve tekrar başlatılmanın zorunlu olduğu hâllerde kesilen üçte bir ödenir. Ödeme kişinin talebi olmadan da yapılmalıdır.
Devlet yükseköğretim kurumlarında çalışanlar için ek bir kural vardır. Görevden uzakta geçen süre kademe ilerlemesinde değerlendirilir.
Bu sürenin, dereceye yükselmek için gereken en az bekleme süresini aşan kısmı da dikkate alınır. Üst dereceye yükselme hâlinde bu derecede kademe ilerlemesi yapılır.
Aynı süre akademik yükselme için gerekli bekleme süresinden sayılır. Böylece tedbir kariyeri kalıcı biçimde geriletmemiş olur.
Döner sermaye ödemesi ayrı bir başlıktır. Ödeme fiilen yapılan hizmete bağlıdır. Görev yapılmadığı için bu kalem çoğu zaman kesilir.
Ek ders ücreti de aynı mantıkla ödenmez. Ders verilmediği için hak doğmaz.
Bu kesintiler tedbirin hukuka aykırılığı hâlinde talep edilebilir. Talep tam yargı davasıyla ileri sürülür.
Uzaklaştırma Süresince Hangi Görevler Durur
Tedbir görevi askıya alır. Kişi kadroda kalır ancak fiilen çalışmaz.
Ders verme ve sınav yapma durur. İdari görevler de yürütülemez.
Tez danışmanlığı uygulamada sorun yaratır. Öğrencinin mağdur olmaması için genelde geçici danışman atanır.
Jüri üyelikleri de düşer. Atama ve yükseltme jürilerinde yerine yeni üye belirlenir.
Unvan ise etkilenmez. Doçent ya da profesör unvanı tedbirle kaybedilmez.
Kütüphane ve sistem erişimleri kapatılabilir. Bu kapatma savunma hazırlığını zorlaştırır.
Bu nedenle evrak inceleme talebi yazılı yapılmalıdır. Savunma aşamasının kuralları savunma hakkı yazısında anlatılıyor.
Tedbir Ne Zaman Kaldırılır
Kanun kaldırma hâllerini ayrı ayrı yazar. Kaldırma çoğu zaman kendiliğinden yapılmalıdır.
Soruşturma sonunda kamu görevinden çıkarma cezası önerilmemişse tedbir derhal kaldırılır. Kararı, tedbiri alan yetkililer verir.
Kişinin görevi başında kalması soruşturmayı engellemiyorsa tedbir süre dolmadan da kaldırılabilir. Delillerin toplanması bittiğinde bu şart genellikle gerçekleşir.
Göreve iade hâlleri de sayılmıştır. Kamu görevinden çıkarmadan başka bir disiplin cezası verilenler, kararın kesinleşmesiyle göreve iade edilir.
Disiplin soruşturması af ile kaldırılanlar da aynı şekilde göreve döner. Tedbir süresinin dolması da iade sebebidir.
Kaldırma talebi yazılı yapılmalıdır. Talebin reddi ayrı bir idari işlemdir ve dava konusu edilebilir.
Dilekçede iki nokta öne çıkar. İlki, tedbir sebebinin ortadan kalktığıdır. İkincisi, soruşturmanın ilerlediğidir.
Talebe belge eklenmelidir. İfade tutanağı ve savunma yazısı bu belgelerdendir.
Kurum cevabını yazılı vermelidir. Sözlü ret, dava dosyasında kanıtlanamaz.
Sessiz kalma da bir sonuç doğurur. Otuz gün içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır.
Bu ret üzerine dava açılabilir. Süre, otuz günlük sürenin bitiminden işlemeye başlar.
Soruşturma Bitmeden Tedbir Kalkar mı
Kalkabilir. Kanun buna açıkça izin verir.
Ölçü, kişinin görevde olmasının soruşturmayı engelleyip engellemediğidir. Deliller toplandıysa engel kalmaz.
İfadeler alınmış ve belgeler dosyaya girmişse talep güçlenir. Talep dilekçesinde bu aşamalar tek tek yazılmalıdır.
Memurlar ve Sözleşmeli Personel Aynı Kurala mı Tabidir
Kanun kapsamı geniş tutar. 53/B maddesi memurları ve diğer personeli de sayar.
Üniversitede çalışan 657 sayılı Kanuna tabi memur da uzaklaştırılabilir. Karar yetkisi yine atamaya yetkili amirdedir.
Disiplin cezası tarafında ise ayrım vardır. Memurlar hakkında 657 sayılı Kanunun 125 inci maddesi uygulanır.
Öğretim elemanı dışındaki sözleşmeli personel bakımından tablo farklıdır. Bu kişiler 4857 sayılı İş Kanununa ve sözleşmeye tabidir.
Yine de görevden uzaklaştırma tedbiri metinde bu grubu da kapsar. Uygulamada iş sözleşmesinin askıya alınması ile karıştırılmamalıdır.
Uzaklaştırma Kaydı Özlük Dosyasında Kalır mı
Tedbir bir ceza değildir. Bu nedenle ceza kaydı doğurmaz.
Buna karşılık işlem yazışmayla yürür. Karar ve iade yazıları özlük dosyasına girer.
Kayıtların silinmesi ayrıca talep edilebilir. Talep, atamaya yetkili amire yazılır. Dilekçede hangi yazıların silinmesi istendiği tek tek gösterilir. Belirsiz bir talep genellikle sonuçsuz kalır. Kurum cevabı yazılı istenmelidir.
Tedbir hukuka aykırı bulunmuşsa talep güçlenir. İptal kararı dilekçeye eklenir.
Kayıt sürerken atama süreçlerinde soru sorulabilir. Bu nedenle iade yazısının bir örneği saklanmalıdır.
Başvuru süreyi durdurur. Otuz gün içinde cevap gelmezse istek reddedilmiş sayılır.
Dilekçede yürütmenin durdurulması da istenmelidir. Tedbir sürerken verilen iptal kararı çoğu zaman geç kalır. Talebin şartları yürütmenin durdurulması yazısında açıklanıyor.
Uzatma kararları ayrı işlemdir. Her uzatma için süre yeniden işler ve her biri ayrıca dava edilebilir.
Kesilen üçte birlik tutar için tam yargı davası da açılabilir. İşlem hukuka aykırı bulunursa parasal sonuçları bu yolla istenir.
Dava dilekçesinde dosya kronolojisi kurulmalıdır. Tarihler işlemin ölçülü olup olmadığını gösterir.
Tedbir kararının tarihi ve tebliğ tarihi
Soruşturmaya başlama tarihi
İfade ve savunma yazılarının tarihleri
Uzatma kararlarının tarihleri ve gerekçeleri
Soruşturma raporunun tamamlanma tarihi
Bu liste tek başına güçlü bir delildir. On iş günlük şart ihlal edilmişse tabloda görünür.
Emsal kararlara Danıştay karar arama sisteminden ulaşılabilir. Görevden uzaklaştırma tedbiri davalarında gerekçenin somutluğu belirleyici olur.
Görevden Uzaklaştırma Tedbiri Konusunda Avukat Desteği
Görevden uzaklaştırma tedbiri bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Görevden uzaklaştırma tedbiri hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya ücretsiz soru formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Ödenir ancak eksik ödenir. Tedbir süresince aylığın veya ücretin üçte ikisi verilir. Sosyal hak ve yardımlar devam eder. Göreve iade zorunlu hâle gelirse kesilen üçte bir sonradan ödenir.
Kanun bu tedbir için ayrı bir idari itiraz mercii göstermez. Karara karşı doğrudan iptal davası açılabilir. Dava süresi tebliğden itibaren altmış gündür. Dava süresi içinde idareye başvurularak sürenin durdurulması da mümkündür.
Rektör veya dekan hakkında tedbiri kim uygular?
Rektörler, bağımsız vakıf meslek yüksekokulu müdürleri ve dekanlar için karar mercii Yükseköğretim Genel Kuruludur. Karar, disiplin amirinin teklifi üzerine alınır. Diğer personel için atamaya yetkili amir yetkilidir.
Tedbirden sonra soruşturma açılmazsa ne olur?
Kanun on iş günü içinde soruşturmaya başlanmasını şart koşar. Bu süreye uyulmaması tedbiri dayanaksız bırakır. Süresinde soruşturmaya başlamayan yetkililer hukuki, mali ve cezai sorumluluk altındadır.
Vakıf üniversitesinde de aynı kurallar mı uygulanır?
Evet. 53/B maddesi Devlet ve vakıf yükseköğretim kurumlarını birlikte sayar. Vakıf kurumlarında karar yetkisi rektöre, bağımsız vakıf meslek yüksekokullarında müdüre aittir. Ücrete ilişkin üçte iki kuralı bu kurumlarda da geçerlidir.
Disiplin Soruşturması
İntihal İddiası Nasıl İspatlanır ve Çürütülür
İntihal iddiası benzerlik yüzdesiyle değil, sayfa ve paragraf düzeyinde metin karşılaştırmasıyla ispatlanır. İspat yükü, bilirkişi incelemesi ve ilk yayın tarihinin belgelenmesi açıklanıyor.
