İdare Avukatı

İdare Hukuku Nedir?

İdare hukuku, kamu kurumlarının işlem ve eylemlerini denetleyen hukuk dalıdır. Bakanlıklar, belediyeler, üniversiteler ve düzenleyici kurullar bu alanın içindedir. Kurumun her işlemi yargı denetimine tabidir. İdare avukatı, bu işlemlere karşı açılan davaları hazırlar ve yürütür.

İdare hukukunun temel dayanağı Anayasadır. Yargılama usulünü 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu belirler. Uyuşmazlıklara idare mahkemeleri, bölge idare mahkemeleri ve Danıştay bakar. Görevli mahkemeyi işlemin türü gösterir.

Hukuki güvenlik ilkesi bu alanın omurgasını kurar. Birey, idarenin işlemine karşı hakkını idari yargıda arar. Mahkeme hukuka aykırı işlemi iptal eder. İdarenin eyleminden doğan zararı ise tam yargı davası karşılar. İdare avukatı bu iki dava türünü baştan ayırır.

İdari Dava Nedir?

İdari dava, birey ile idare arasındaki uyuşmazlığı çözen yargı yoludur. Davaya idare mahkemeleri bakar. Konu, idarenin tek yanlı işlemi ya da fiilî eylemidir.

İdari davada tartışma, işlemin hukuka uygunluğu üzerinde yürür. Başlıca dava konuları şunlardır.

• İdari işlemin iptali. Kişi, hukuka aykırı bulduğu kararın ortadan kalkmasını ister. Disiplin cezası, ruhsat iptali ve atama kararı tipik örneklerdir.

• Tazminat talebi. İdarenin hatalı işlemi ya da eylemi zarar doğurmuşsa kişi tam yargı davası açar.

• İdari sözleşme uyuşmazlıkları. Kamu kurumu ile özel kişi arasındaki sözleşmeden doğan uyuşmazlıklar da idari yargıya gider. Örneğin yapım sözleşmesinden çıkan anlaşmazlık bu gruba girer.

• İdarenin eylemleri. Hizmet kusuru, ihmal ya da kötü işleyen kamu hizmeti de dava konusu olur.

İdari yargı yalnız hukuka uygunluğu denetler. Ancak mahkeme idarenin yerine geçip işlem kuramaz. Takdir yetkisini ortadan kaldıracak biçimde karar da veremez. İdari işlem iptal davaları yazısı bu sınırı ayrıntılandırır.

İdari İşlemin Unsurları ve İptal Sebepleri Nelerdir?

Her idari işlem beş unsurdan oluşur. Yetki, şekil, sebep, konu ve amaç bu unsurları verir. Bunlardan birindeki hukuka aykırılık iptal sebebi doğurur. İdare avukatı dava dilekçesini çoğu zaman bu beş başlık üzerine kurar.

Yetki unsuru işlemi kimin kurduğunu sorgular. Yetkisiz makamın kurduğu işlem tek başına sakat kalır. Şekil unsuru ise usulü denetler. Örneğin savunma alınmadan verilen disiplin cezası bu nedenle ayakta kalmaz.

Sebep unsuru, işlemin dayandığı maddi olayı arar. Gerçekleşmemiş bir olaya dayanan işlem hukuka aykırıdır. Konu unsuru işlemin doğurduğu sonucu tartar. Amaç unsuru ise kamu yararını arar; kişisel husumetle kurulan işlem bu yönden sakat kalır.

İdari Dava Türleri Nelerdir?

Dava türlerini İdari Yargılama Usulü Kanunu ikinci maddesinde sayar. Üç ana tür vardır.

• İptal davası. Menfaati ihlal edilen kişi, hukuka aykırı işlemin iptalini ister. Karar, işlemi kurulduğu andan itibaren ortadan kaldırır.

• Tam yargı davası. Hakkı ihlal edilen kişi, uğradığı maddi ve manevi zararın tazminini ister. Dava işlemle ya da eylemle birlikte gündeme gelir.

• İdari sözleşme davaları. Kamu hizmeti için kurulan sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar bu gruba girer. İmtiyaz şartlaşmalarından doğan davalar da aynı başlıktadır.

Davacı, iptal ile tam yargı talebini birlikte de ileri sürer. Kişi hem işlemin iptalini hem zararının karşılanmasını ister. İdare avukatı bu tercihi menfaat ile hak ayrımına göre yapar.

Tam Yargı Davasında Zarar Nasıl İspatlanır?

Tam yargı davası, idarenin sorumluluğunu para ile karşılar. Davacı önce zararını somut biçimde ortaya koyar. Fatura, ödeme belgesi, bilirkişi raporu ve maluliyet raporu bu ispatı taşır. Ayrıca zarar ile idarenin işlemi arasındaki illiyet bağını göstermek gerekir.

Sorumluluğun iki temeli vardır. Birincisi hizmet kusurudur; kamu hizmeti hiç işlememiş, geç işlemiş ya da kötü işlemiştir. İkincisi kusursuz sorumluluktur; idare kusuru olmasa bile riski üstlenir. İdarenin eylemlerinden doğan sorumluluğu yazısı bu ayrımı ayrıntılandırır.

Manevi tazminat ayrı bir kalem oluşturur. Mahkeme burada zararın parayla ölçülemeyen yönünü değerlendirir. Talep edilen tutar dava dilekçesinde açıkça yer alır. İdare avukatı bu tutarı belirlerken hem harç yükünü hem ıslah imkânını birlikte hesaba katar.

Yürütmenin Durdurulması Ne Zaman İstenir?

Dava açmak, işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Bu yüzden davacı yürütmenin durdurulmasını ayrıca ister. Mahkeme iki şartı birlikte arar. İşlem açıkça hukuka aykırı olmalı ve uygulama telafisi güç zarar doğurmalıdır. İdare avukatı bu talebi dava dilekçesiyle birlikte sunar.

Talep özellikle geri dönüşü zor işlemlerde önem taşır. Yıkım kararı, görevden uzaklaştırma ve ruhsat iptali bu gruptadır. Bu nedenle dilekçe, zararın somut ve yakın olduğunu göstermelidir. Soyut anlatım talebi zayıflatır. Mahkeme talebi reddederse davacı, bu karara karşı bir üst yargı merciine itiraz eder.

Dava Öncesi İdari Başvuru Zorunlu mu?

Bazı işlemlerde dava yolundan önce idareye başvurmak gerekir. Diğer işlemlerde ise bu başvuru bir seçenektir. İdare avukatı önce hangi grubun geçerli olduğunu belirler.

• Zorunlu başvuru. Kanunun açıkça aradığı hâllerde dava yolu, ancak başvurudan sonra açık hâle gelir. Vergi uyuşmazlıklarındaki uzlaşma ve bazı disiplin itirazları bu gruba girer.

• İhtiyari başvuru. Kişi, dava açma süresi içinde işlemi kuran makama ya da üst makama başvurur. Bu başvuru işlemekte olan dava süresini durdurur.

Yanlış yapılan bir başvuru dava süresini kurtarmaz. Ayrıca idare otuz gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır. Bundan sonra süre yeniden işler ve başvuruya kadar geçen süre de hesaba katılır. İdari işlemin geri alınması ve kaldırılması yazısı bu kurumları ayrı ele alır.

Üniversite ve YÖK Kararlarına Karşı İdari Dava Nasıl Açılır?

Üniversiteler de birer kamu tüzel kişisidir. Bu yüzden akademik ve idari kararları idari yargı denetler. Kadro ilanı, jüri raporu, atama işlemi ve disiplin cezası bu kararların başında gelir. Akademik kadro iptal davaları yazısı süreci örneklerle anlatır. İdare avukatı bu dosyalarda hem 2547 sayılı Kanuna hem de idari yargı usulüne birlikte bakar.

Yükseköğretim Kurulu kararları da aynı denetime tabidir. Denklik başvurusunun reddi, etik ihlal kararı ve unvan işlemleri sık dava konusu olur. Öğretim elemanının disiplin dosyası için akademik personel disiplin soruşturması yazısı ayrı bir çerçeve sunar. Memur dosyaları içinse memur disiplin cezası itiraz ve iptal davası yazısı yol gösterir.

İdari Davada Görevli ve Yetkili Mahkeme Nasıl Belirlenir?

İdari yargıda ilk soru görev sorusudur. Genel görevli mahkeme idare mahkemesidir. Vergi uyuşmazlıklarına ise vergi mahkemesi bakar. Bazı davalarda Danıştay ilk derece mahkemesi olarak görev yapar. Ülke çapında uygulama alanı bulan düzenleyici işlemler bu gruba girer.

Yetki ise yer bakımından dağılımı gösterir. Kural olarak işlemi kuran idarenin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. Ancak kamu görevlilerine ilişkin bazı davalarda görev yerinin mahkemesi öne çıkar. Taşınmaza ilişkin uyuşmazlıklarda ise taşınmazın bulunduğu yer belirleyici olur. Yanlış mahkemede açılan dava süre kaybı doğurur; bu nedenle idare avukatı görev ve yetki incelemesini ilk adımda yapar.

İdare Avukatı Kimdir?

İdare avukatı, idare hukuku alanında dosya deneyimi biriktirmiş avukattır. Türk hukukunda avukatlar için resmî bir uzmanlık belgesi yoktur. Ancak uygulamada avukatlar belirli alanlarda yoğunlaşır.

İdare avukatı iptal ve tam yargı davalarını açar. Yürütmenin durdurulmasını ister ve müvekkilini idari yargıda temsil eder. Bu alandaki sıkı süreler ile özel usul kuralları çoğu zaman dosyanın kaderini belirler.

İdare Avukatının Verdiği Hizmetler

İdare avukatı dosyanın her aşamasında farklı bir iş yapar. Başlıca hizmet başlıkları şunlardır.

• İdarenin hukuka aykırı işlemine karşı iptal davası açmak ve takip etmek.

• İdarenin işlem ve eyleminden doğan zarar için tam yargı davası açmak.

• Yürütmeyi durdurma talebini somut zararla gerekçelendirmek.

• İdari başvuru ve itiraz dilekçelerini hazırlamak.

• Disiplin soruşturmasında savunma yazmak ve ceza kararına karşı dava açmak.

• Kamu ihale uyuşmazlıklarında danışmanlık ve temsil hizmeti vermek.

• İmar, kamulaştırma ve çevre uyuşmazlıklarında hukuki destek sunmak.

• Memur ve kamu görevlilerinin özlük hakları için dava yürütmek.

• İdare hukukuna ilişkin genel danışmanlık vermek.

İdare Avukatının Baktığı Davalar

• İdari işlemlerin iptali davaları.

• Tam yargı, yani tazminat davaları.

• Disiplin cezalarının iptali davaları.

• Memur atama, nakil ve görevden alma işlemlerine karşı davalar.

• Kamu ihale kararlarına ilişkin uyuşmazlıklar.

• İmar planı ve imar işlemlerinin iptali davaları.

• Kamulaştırma bedelinin tespiti davaları.

• Vergi uyuşmazlıklarına ilişkin davalar.

• Ruhsat, izin ve lisans işlemlerine karşı davalar.

• Üniversite ve YÖK kararlarına karşı iptal davaları.

• Belediye ve valilik işlemlerine karşı davalar.

İdari Para Cezasına Karşı Hangi Yol İzlenir?

İdari para cezalarında tek bir yol yoktur. Kimi cezada görevli merci sulh ceza hâkimliğidir. Kimi cezada ise idare mahkemesi görevlidir. Ayrımı, cezayı öngören kanun belirler. Yanlış mercie yapılan başvuru çoğu zaman süre kaybına yol açar.

Başvuru süresi de mercie göre değişir. Kabahatler mevzuatına tabi cezalarda süre on beş gündür. İdari yargıya tabi cezalarda ise genel dava süresi işler. İdari para cezasına itiraz ve iptal davası yazısı bu ayrımı örneklerle gösterir.

İdari Davada Süreler Nasıl Hesaplanır?

İdari yargıda süreler hak düşürücüdür. Dolayısıyla sürenin geçmesi, işlem hukuka aykırı olsa bile dava hakkını bitirir. İdare avukatı bu yüzden ilk görüşmede tebliğ tarihini sorar.

• İptal davası süresi kural olarak tebliğden itibaren altmış gündür.

• Vergi mahkemelerinde ise bu süre otuz gündür.

• İdareye yapılan başvuru işlemekte olan süreyi durdurur.

• Tam yargı davası için Kanun ayrı bir süre düzeni kurar.

Süre hesabı tebliğ tarihine, tatil günlerine ve başvuru tarihlerine göre değişir. Sitedeki idari dava süresi hesaplama aracı ilk hesap için pratik bir başlangıç sunar. Doğru hesap için yine de dosyadaki tebligat belgesine bakmak gerekir.

İdari Yargıda İstinaf ve Temyiz Nasıl İşler?

İlk derece mahkemesinin kararı çoğu dosyada son sözü söylemez. Taraflar kararı bölge idare mahkemesine taşır. İstinaf başvurusu, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde gerçekleşir. İdari yargıda istinaf yazısı bu aşamayı anlatır.

Bölge idare mahkemesinin bazı kararlarına karşı temyiz yolu açıktır. Temyiz incelemesini Danıştay yapar. Süre burada da otuz gündür. İdari yargıda temyiz yazısı hangi kararların Danıştaya gittiğini gösterir. Kesin kararlarda ise bu yol kapalıdır.

Dava sırasında talep miktarını artırma imkânı da vardır. Islah kurumu bu imkânı bir kez verir. İdari yargıda ıslah yazısı kurumun sınırlarını gösterir. Bilirkişi raporuna itiraz için ise idari yargıda bilirkişi raporuna itiraz yazısı yol gösterir.

İdari Dava Dilekçesinde Neler Yer Alır?

Dilekçe davanın çerçevesini çizer. Tarafların kimliği, dava konusu işlem ve tebliğ tarihi ilk sırada gelir. Ardından hukuka aykırılık sebepleri başlıklar hâlinde gelir. Son bölüm talebi açıkça gösterir; iptal, tazminat ve yürütmeyi durdurma talebi ayrı ayrı yer alır.

Dilekçeye dayanak belgeleri de eklemek gerekir. Tebligat evrakı, işlem yazısı, başvuru dilekçesi ve varsa bilirkişi raporu bu ekleri oluşturur. Mahkeme eksik dilekçeyi reddeder ve otuz gün içinde yenileme imkânı tanır. Ancak bu imkân her eksikliği kapsamaz. İdare avukatı bu nedenle dilekçeyi ilk seferde tam kurmayı tercih eder.

İdari Dava Masrafları ve Harçlar

Harç tarifesi her yıl değişir. Genellikle iptal davaları maktu harca tabidir. Tam yargı davasında ise harç, istenen tazminat tutarına göre nispi olarak doğar. Davacı ayrıca tebligat gideri ve bilirkişi avansı yatırır.

Bilirkişi ve keşif incelemesi ek gider doğurur. İstinaf ve temyiz başvurusunun da ayrı harcı vardır. Davayı kaybeden taraf karşı vekâlet ücretini öder. Sitedeki dava harcı hesaplama aracı bu kalemler için ilk fikri verir.

Ödeme gücü bulunmayan davacı için adli yardım yolu vardır. Talep, dava dilekçesiyle birlikte mahkemeye gider. Mahkeme talebi kabul ederse harç ve yargılama giderleri geçici olarak devlet üzerinde kalır. Karar dosya üzerinden verilir; ret kararına karşı da itiraz imkânı bulunur.

İdare Avukatı Ücreti Nasıl Belirlenir?

Vekâlet ücretini 1136 sayılı Avukatlık Kanunu madde 164 düzenler. Ücret, avukat ile iş sahibi arasındaki sözleşmeyle doğar. Sözleşme, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesindeki tutarın altına inemez.

İdare avukatı ücreti davanın türüne ve dosyanın kapsamına göre değişir. Örneğin iptal davası, tam yargı davası ve disiplin dosyası aynı emeği gerektirmez. Bu yüzden ücreti avukat ve iş sahibi birlikte kararlaştırır.

İdari Davalarda Avukat Tutmak Zorunlu mu?

Kural olarak avukat zorunluluğu yoktur. İlgili kişi davayı kendisi açar ve takip eder. Ancak idare hukuku; hak düşürücü süreler, yürütmenin durdurulması usulü ve zorunlu başvuru kuralları içerir. Yanlış mahkemede açılan dava, işlem hukuka aykırı olsa bile sonuç doğurmaz. İdare avukatı bu riskleri baştan azaltır. Ayrıca dava dilekçesindeki hukuki sebepleri doğru sıralamak, yargılamanın seyrini de etkiler.

İdare Avukatına Nasıl Ulaşılır?

Baroya kayıtlı her avukatın iletişim bilgisi baro levhasında yer alır. Baronun internet sitesi bu levhayı yayımlar. Türkiye Barolar Birliği sayfası da baro listesine yönlendirir. Danıştay içtihadını araştırmak isteyenler ise Danıştay karar arama sistemine bakar.

İdare Avukatı Konusunda Avukat Desteği

İdari uyuşmazlıklar bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değişir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez. İdare avukatı desteğiyle dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilirsiniz. Talebinizi çevrim içi soru formu üzerinden de iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.