Öğrenci Affı Askerlik Ertelemesi Nasıl Yapılır?

Af, askerlik için özel bir ayrıcalık da getirmedi. Yükseköğretim Kurulu ertelemeyi doğrudan 7179 sayılı Kanun'a bağladı. Aftan dönen öğrenci, ertelemede diğer bütün öğrencilerle aynı kurallara tabidir. Kanun koyucu bu konuda ayrık bir hüküm koymadı.

Öğrenci affı askerlik ertelemesi değerlendirmesinde dört nokta öne çıkar. Yükümlünün yaşı ile kayıt yaptırdığı kademe ilk ikisidir. Daha önce aynı veya üst kademeden mezun olunup olunmadığına da bakılır. Son nokta, kayıt anında yoklama kaçağı ya da bakaya durumunun bulunup bulunmadığıdır.

Bu yüzden askerlik durumunu kayıttan önce netleştirmek yerinde olur. Yaş sınırını aşanlar ile yoklama kaçağı durumunda olanlar için kayıt, ertelemeyi tek başına kurtarmaz. Bu engeller aşağıda ayrı başlıklarda ele alınıyor.

Öğrencilik ertelemesinde yaş sınırları kademeye göre değişir

7179 sayılı Kanun'un 20. maddesinin ikinci fıkrası temel kuralı koyar. Lise veya dengi okul öğrencilerinin askerliği 22 yaşına kadar ertelenir. Fakülte, yüksekokul ve meslek yüksekokulu öğrencilerinde sınır 28 yaştır. Erteleme, mezuniyete veya ilişik kesilmesine kadar sürer.

Yaş hesabında yılın sonu esas alınır. Kanundaki ölçü, ilgili yaşın tamamlandığı yılın sonunu geçmeme şartıdır. Örneğin 28 yaşını 2026 içinde dolduran lisans öğrencisinin ertelemesi en geç 31 Aralık 2026'da biter.

Lisansüstü satırlar ikinci fıkradan değil, dördüncü fıkradan gelir. İki fıkra arasındaki fark yalnız yaş değildir. Dördüncü fıkradaki ertelemeler takdire bağlıdır ve ayrı bir başlıkta açıklanmıştır.

Yurt dışında okuyanlar için ek bir şart aranır. İkinci fıkranın (ç) bendine göre bu öğrencilerin ertelemesi, öğrenciliğin yetkili Türk makamlarınca tanınmasından sonra yapılır. Tanıma gerçekleşince yukarıdaki yaş sınırları aynen uygulanır.

Yoklama kaçağı ve bakaya kalanlar öğrencilik ertelemesi alamaz

İki kavramı kanunun tanım maddesi ayırır. Yoklama kaçağı, tabi olduğu yoklama yılı içinde yoklamasını yaptırmayan kişidir. Bakaya ise sevke tabi olduğu hâlde sevkini yaptırmayanları ve sevk edildiği birliğe katılmayanları anlatır. Her iki durum da 7179 sayılı Kanun'un 3. maddesinde tanımlanmıştır.

Aftan dönecekler için en ağır sınır bu noktada yer alıyor. Kanunun 20. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendine göre, yoklama kaçağı veya bakaya kaldıktan sonra okula kayıt yaptıran kişinin askerliği öğrencilik nedeniyle ertelenmez. Sevke tabi tutulacağı celp tarihine kadar kayıt yaptıranlar için de sonuç aynıdır.

Bu kural, öğrenci affı askerlik ertelemesi bakımından af kitlesinin önemli bir bölümünü doğrudan etkiler. İlişiği yıllar önce kesilen kişinin öğrencilik ertelemesi de o tarihte sona ermiştir. Sonrasında yoklamasını yaptırmayan yükümlü, yoklama kaçağı durumuna düşer. Böyle bir kişinin af ile yeniden kayıt yaptırması, erteleme hakkını geri getirmez.

Lisansüstü ertelemelerde de benzer engel vardır. Dördüncü fıkranın (e) bendi, yoklama kaçağı ve bakayaların bu fıkra kapsamında ertelenmeyeceğini söyler. Tek istisna, öğrenim başlangıç tarihinin yoklama kaçağı kalınan tarihten önce olmasıdır.

Askerlik durumunu kayıttan önce kontrol etmek bu grup için özellikle gereklidir. Askerlik durum belgesi e-Devlet üzerinden alınabilir. Belgedeki kayıt, erteleme beklentisinin gerçekçi olup olmadığını gösterir.

Bitirilen okulun dengi veya alt kademesine dönüşte erteleme yapılmaz

İkinci fıkranın (a) bendi bir başka sınır koyar. Bitirdiği okulun dengi veya daha alt seviyesindeki programa kayıt yaptıranların askerliği ertelenmez. Lisans mezunu bir kişi, af ile yarım kalan önlisans programına dönerse erteleme alamaz. Aynı kişi bir başka lisans programına dönerse de sonuç değişmez. Yeni program, bitirdiği okulun dengidir.

Daha üst kademeye geçişte durum farklıdır. Lisans mezunu, af ile lisansüstü programa dönerse dördüncü fıkradaki erteleme gündeme gelebilir. Çift anadal öğrencisinde ise erteleme, bir programdan mezun olunsa bile diğer anadal üzerinden yürütülür.

Mezuniyet ertelemesi sürerken yapılan kayıt ertelemeyi geri getirir

Kanun, okuldan ayrılanlara da sınırlı bir koruma tanır. 20. maddenin üçüncü fıkrasına göre fakülte, yüksekokul veya meslek yüksekokulundan ilişiği kesilenlerin askerliği iki yıl süreyle ertelenir. Süre, ilişik kesme tarihinden itibaren işler. Bu erteleme 28 yaşın tamamlandığı yılın sonunu geçemez.

Lise mezunları için de benzer bir hak vardır. Mezuniyetten itibaren istek hâlinde üç yıl, mesleki ve teknik lise mezunlarında ilave üç yıl erteleme yapılır. Bu süreler 22 ve 25 yaş tavanlarına bağlıdır. Liseden sonra hiç üniversiteye girmemiş olup af ile kayıt hakkını kullanacaklar bu hesabı gözetmelidir.

Aynı fıkranın (c) bendi af için önemli bir kapı açar. Erteleme süresi içinde bir yükseköğretim kurumuna kayıt yaptıran kişinin askerliği, yeniden öğrencilik nedeniyle ertelenir. Yani ilişiği yakın tarihte kesilen ve iki yıllık koruması süren kişi, af kaydıyla öğrenci ertelemesine geri dönebilir.

Fark, yoklama kaçağı bölümündeki grupla karşılaştırınca netleşir. İlişiği yeni kesilen kişi erteleme koruması altındadır ve af kaydı bu korumayı öğrenci ertelemesine çevirir. Yıllar önce ayrılan ve yoklamasını yaptırmayan kişi ise bu kapıdan geçemez. İki durum arasındaki çizgiyi, ilişik kesme tarihi ile askerlik işlemlerinin seyri belirler.

Halen askerde olanlar af başvurusunu terhisten sonra yapabilir

Geçici 85. madde, silah altındakiler için ayrı bir süre öngördü. Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte askerlik görevini yapmakta olanlar, terhislerini takip eden iki ay içinde başvurabilir. Başvuru, ilişiğin kesildiği yükseköğretim kurumuna yapılır. Dört aylık genel süre bu kişiler için engel oluşturmaz.

Bu hükmün amacı fiilî bir engeli gidermektir. Askerdeki kişinin dört aylık süre içinde belge toplaması ve başvuru yapması çoğu zaman mümkün olmaz. Kanun koyucu bu yüzden süreyi terhise bağladı.

Terhis tarihi 9 Aralık 2026'dan sonra da olabilir. İki aylık süre terhisle işlemeye başladığı için hak kaybı doğmaz. Başvuruya terhis belgesinin eklenmesi ispat bakımından yararlıdır.

İstisna yalnız yürürlük tarihinde askerde olanları kapsar. Askere kanunun yürürlüğünden sonra gidenler bu ek süreden yararlanamaz. Onlar için dört aylık genel süre geçerlidir ve başvurunun 9 Aralık 2026'ya kadar yapılması gerekir.

Yaş sınırını aşanlar ve askerliğini bitirenler aftan yararlanabilir

Öğrenci affı askerlik ertelemesi alamamak, af hakkını ortadan kaldırmaz. Geçici 85. madde, af başvurusu için bir yaş sınırı içermez. Kayıt hakkı ile askerlik ertelemesi birbirinden bağımsız iki konudur. Kırk yaşındaki bir kişi de yarım kalan bölümüne dönebilir.

Yaş sınırını aşan öğrencinin askerlik yükümlülüğü ise devam eder. Bu kişi öğrenimini sürdürürken celp dönemine göre askerlik planını ayrıca yapmak zorundadır. Askerlik hizmeti sırasında öğrencilik haklarının nasıl korunacağı, kayıtlı olunan üniversitenin mevzuatına göre değişir. Bu ihtimaldeki seçenekleri kayıttan önce öğrenci işlerine sormak yerinde olur.

Askerlik hizmetini tamamlamış kişi ise aftan serbestçe yararlanır. Bu durumda erteleme zaten gerekmez. Bedelli askerlik yapanlar için de aynı sonuç geçerlidir. 7179 sayılı Kanun'un 9. maddesine göre bedeli ödeyip temel eğitimi tamamlayanlar, askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılır. Askerliğe elverişli olmadığına karar verilenlerin de erteleme ihtiyacı bulunmaz.

Yüksek lisans ve doktora ertelemesi takdire bağlıdır

Lisansüstü erteleme, 20. maddenin dördüncü fıkrasında düzenlenir. Yurt içinde veya yurt dışında yüksek lisans yapanların askerliği 32 yaşına kadar ertelenebilir. Sanatta yeterlik, doktora ve tıpta uzmanlık gibi ihtisas eğitimlerinde sınır 35 yaştır.

Fıkradaki fiil bilinçli olarak farklıdır. İkinci fıkra "ertelenir" derken, dördüncü fıkra "ertelenebilir" der. Bu ertelemeler, Bakanlıkça belirlenen esaslar çerçevesinde yapılır. Af ile lisansüstü programa dönecekler bu farkı bilerek plan yapmalıdır.

Azami süre ile yaş sınırı da karıştırılmamalıdır. Yükseköğretim Kurulu, aftan dönenlerde azami öğrenim süresinin yeni kayıt tarihinden itibaren yeniden başlayacağını kabul etti. Ancak bu kural yalnız öğrencilik hakkını korur. Askerlik ertelemesindeki 32 ve 35 yaş tavanları, azami süre yeniden başlasa bile değişmez.

Affın enstitü ayağı ayrı kurallara bağlıdır. Tezli, tezsiz ve doktora programlarına dönüş şartları yüksek lisans affı ve doktora başvurusu yazısında anlatıldı. Oradaki başvuru takvimi ile buradaki erteleme kuralları birlikte okunmalıdır.

Erteleme kayıttan sonra öğrencilik durumuna bağlı olarak sürer

Af başvurusu kabul edilen kişi üniversiteye kaydını yaptırır. Erteleme işlemi, bu kayıttan sonra öğrencilik bilgisi üzerinden yürütülür. Askeralma işlemlerini yürütme görevi Millî Savunma Bakanlığı'na aittir.

Öğrenci affı askerlik ertelemesi üç hâlde sona erer. Öğrenci mezun olur, ilişiği kesilir veya yaş sınırı dolar. Hangisi önce gerçekleşirse erteleme o tarihte biter. Kayıt yenilememe gibi sebeplerle ilişiğin yeniden kesilmesi, ertelemeyi de sona erdirir.

Mezuniyet, ertelemeyi hemen sıfırlamaz. Dört yıl ve daha uzun programlardan mezun olanlar, istekleri hâlinde iki yıla kadar yeniden erteleme alabilir. Yüksek lisansı tamamlayanlara bir yıla kadar süre tanınır. Bu haklar 32 yaşın tamamlandığı yılın sonuyla sınırlıdır.

Gerçeğe aykırı bilgiyle yapılan ertelemeler geri alınır. Yirminci maddenin beşinci fıkrasına göre bu kişilerin işlemleri, ertelemeden önceki durumlarına göre yürütülür. Açıköğretim programına dönenler için de aynı kurallar geçerlidir. Kayıt tarafının ayrıntıları açıköğretim öğrencileri için af başvurusu yazısında yer alıyor.

Erteleme yapılmadığında idari yargı yolu açıktır

Öğrenci affı askerlik ertelemesi talebinin reddi bir idari işlemdir. Bu işleme karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesine göre dava süresi, yazılı bildirimden itibaren 60 gündür.

Dava öncesinde işlemi yapan makama başvuru da mümkündür. 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesindeki bu yol, dava süresini durdurur. Ret gerekçesinin yazılı olarak istenmesi, dava hazırlığını kolaylaştırır.

Davada yürütmenin durdurulması da istenebilir. 2577 sayılı Kanun'un 27. maddesi bunun için iki şart arar. İşlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız bir zarar doğmalı ve işlem açıkça hukuka aykırı görünmelidir. Celp tarihi yaklaşan bir öğrenci için bu talep sonuç üzerinde belirleyici olabilir.

Üniversitenin af başvurusuna dair işlemleri için de aynı yargı yolu geçerlidir. Başvurunun reddi veya kayıt talebinin işleme alınmaması hâlinde dava, işlemi yapan kuruma karşı açılır. Görevli mahkeme, işlemi yapan idarenin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir.

Öğrenci Affı Askerlik Ertelemesi Konusunda Avukat Desteği

Öğrenci affı askerlik ertelemesi bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.

Öğrenci affı askerlik ertelemesi hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya Avukata Sor formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.