Yüksek Lisans Affı 2026 ve Doktora Başvurusu Şartları
Yüksek Lisans Affı 2026 ve Doktora Öğrencilerinin Başvurusu
Yüksek lisans affı tezli, tezsiz ve doktora programlarını kapsıyor. Başvuru ilişiğin kesildiği enstitüye 9 Aralık 2026 tarihine kadar yapılır ve azami süre yeni kayıt tarihinden itibaren yeniden başlar.
Yüksek lisans affı 2026 düzenlemesi tezli, tezsiz ve doktora programlarının tamamını kapsıyor. Dayanağı, 2547 sayılı Kanun'a eklenen geçici 85. maddedir. Başvuru, ilişiğin kesildiği yükseköğretim kurumuna 9 Aralık 2026 tarihine kadar yapılır. Başvurusu kabul edilen öğrenci 2026-2027 eğitim öğretim yılında öğrenimine devam eder.
Yüksek lisans affı hangi lisansüstü öğrencileri kapsıyor
Kanun kademe ayrımı yapmıyor. Geçici 85. madde, hazırlık dâhil bütün sınıflarda intibak, önlisans, lisans tamamlama, lisans ve lisansüstü öğrenimi gören öğrencilerden söz eder. Lisansüstü ifadesi tezli yüksek lisansı, tezsiz yüksek lisansı, doktorayı ve sanatta yeterliği kapsar.
Yüksek lisans affı iki gruba tanınır. Birinci grup, her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilen öğrencilerdir. İkinci grup, programı kazandığı hâlde kaydını yaptırmayan adaylardır.
İlişik kesme sebebi kanunda sınırlandırılmamıştır. Azami süresi dolan öğrenci de kapsamdadır. Tez savunmasına girmeyen, kredili derslerini tamamlayamayan, yeterlik sınavında başarısız olan öğrenci de başvurabilir. Kendi isteğiyle kaydını sildirenler madde metninde açıkça sayılmıştır. Öğrenci disiplin cezaları sebebiyle ilişiği kesilenler için de aşağıda sayılan istisnalar dışında engel bulunmuyor.
Bir tarih sınırı var. Yükseköğretim Kurulu, 9 Aralık 2026 tarihinden önce ilişiği kesilmiş olma şartını açıkça yazdı. Bu tarihten sonra ilişiği kesilen öğrenci geçici 85. maddeye dayanamaz. Kayıt hakkı kazanıp kayıt yaptırmayan adaylar için ise böyle bir tarih şartı aranmıyor.
Vatandaşlık değişikliği tek başına engel sayılmadı. İlişiği kesildikten sonra Türk vatandaşlığından çıkan ve yabancı uyruklu statüsüne geçen kişiler de başvurabilir. Buradaki tek şart, vatandaşlık haklarının kullanılmamasına dair bir yargı kararının bulunmamasıdır.
Kanun sınırlı sayıda istisna getirdi. Terör suçu ile kasten öldürme suçlarından (Türk Ceza Kanunu madde 81, 82 ve 83) mahkûm olanlar yararlanamaz. İşkence (madde 94 ve 95) ve eziyet (madde 96) suçları da aynı kapsamdadır. Cinsel saldırı (madde 102), çocukların cinsel istismarı (madde 103) ve uyuşturucu madde imal ve ticareti (madde 188) suçları da listeye alındı.
Sahte belge sebebiyle kaydı iptal edilenler ile kayıt sırasında sahte belge verenler de dışarıda kaldı. 5846 sayılı Kanun'un 71. maddesindeki suçlar bakımından da aynı kural geçerlidir. Terör örgütlerine üyelik, mensubiyet, iltisak veya irtibat nedeniyle ilişiği kesilenler kapsam dışıdır. Maddenin tam metni 7592 sayılı Kanun'un Resmî Gazete nüshasında yer alıyor.
Kurum bakımından da bir sınır var. Polis Akademisi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ile Millî Savunma Üniversitesine bağlı enstitüler madde kapsamı dışında tutuldu. Bu kurumlar adına başka bir üniversitede okurken ilişiği kesilen öğrenciler de yararlanamaz.
Yükseköğretim Kurulu bir istisna daha ekledi. Hukuken geçerli olmayan yollarla kayıt yaptırdığı gerekçesiyle ilişiği kesilen kişiler aftan yararlanamıyor.
Başvuru nereye ve hangi tarihe kadar yapılır
Yüksek lisans affı başvurusunun muhatabı, ilişiğin kesildiği yükseköğretim kurumudur. Lisansüstü öğrenciler için bu kurum ilgili enstitüdür. Kayıt hakkı kazanıp kayıt yaptırmayan aday ise programı kazandığı üniversiteye başvurur.
Süre dört aydır. Kanun 9 Ağustos 2026'da yürürlüğe girdiği için son gün 9 Aralık 2026'dır. Başvurusu kabul edilenler, 2547 sayılı Kanun'un 44. maddesindeki esaslara göre 2026-2027 eğitim öğretim yılında öğrenimine başlar. Kanun ara dönemde başlama imkânı tanımıyor. Erken başvuru yapmak da bu takvimi öne çekmez.
Programın üniversite bağlantısı sonradan değişmişse başvuru, programın aktarıldığı kuruma yapılır. Kapatılan vakıf yükseköğretim kurumlarının lisansüstü öğrencileri için ayrı bir yol öngörüldü. Bu öğrenciler koordinatör üniversiteye başvurur. İşlemleri eşdeğer programlar dikkate alınarak koordinatör üniversite yürütür.
Kapatılan kurumlarda mezuniyet aşaması ayrıca düzenlendi. Tüm derslerini alıp mezun olamayan öğrencinin işlemlerini koordinatör üniversite yürütür. Mezuniyet aşamasına gelmemiş ve hiçbir kuruma yerleştirilmemiş öğrenciler ise başvuru süresi bittikten sonra yerleştirilir. Bu gruptaki öğrenciler eğitime 2026-2027 yılının bahar döneminde başlar.
Yurt dışındaki üniversitelerle yürütülen ortak lisansüstü programlarda durum farklıdır. Program hâlâ devam ediyorsa üniversite öğrencinin kaydını yapar. Program sona ermişse enstitü öğrenciyi eşdeğer programa intibak ettirir.
Süreyi kaçıranlar için iki istisna
Mücbir sebeple başvuramayanlar için ek süre tanındı. Bu kişiler engelin ortadan kalktığı tarihten itibaren bir ay içinde başvurabilir. Sağlık nedeniyle başvuramayanlar ise heyet raporunu 9 Aralık 2026 mesai bitimine kadar sunmak zorundadır.
Askerlik ayrı bir istisnadır. Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte silah altında olanlar terhisten sonraki iki ay içinde başvurabilir. Yeniden öğrenime başlayanların askerlik ertelemesi ise 7179 sayılı Kanun'un 20. maddesine göre yapılır.
Başvuruda hangi belgeler işe yarar
Kanun, yüksek lisans affı için tek tip bir başvuru formu getirmedi. Her üniversite formu ve istenecek ekleri kendi duyurusunda belirliyor. Yine de dosyanın çekirdeği her yerde benzerdir.
İlk belge kimlik fotokopisidir. İkincisi, ilişik kesme işlemini gösteren karar veya yazıdır. Bu belge enstitü arşivinde bulunsa bile öğrencinin elinde olması işi hızlandırır. Karar tarihi ve sebebi okunaklı olmalıdır.
Transkript üçüncü sıradadır. Enstitü, daha önce başarıyla tamamlanan dersleri intibakta bu belgeye göre değerlendirir. Tez aşamasında ayrılan öğrenci için tez konusu ve danışman bilgisi de önem taşır.
Başvurunun kayda girdiğini gösteren belge çoğu zaman atlanıyor. Öğrenci, evrak kayıt numarasını veya elektronik başvuru çıktısını saklamalıdır. Bu belge, süresinde başvuru yapıldığının tek ispatı olabilir. Uyuşmazlık çıkarsa dosyanın kaderini bu tarih belirler.
Azami süre kayıt tarihinden itibaren yeniden başlar
Bu kural, yüksek lisans affı bakımından lisansüstü öğrenci için en kritiktir. Yükseköğretim Kurulu, azami sürenin kayıt tarihinden itibaren başlayacağına karar verdi. Geçmişte tüketilen yarıyıllar yeni süreye eklenmez. Bu karar, azami süresi dolduğu için ilişiği kesilenlere fiilen ikinci bir tam süre tanıyor.
Süreleri Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği belirler. Tezli yüksek lisansta program süresi dört yarıyıl, azami süre altı yarıyıldır (madde 7). Tezsiz yüksek lisansta süre en az iki, en çok üç yarıyıldır (madde 12).
Doktorada ölçü ikiye ayrılır. Tezli yüksek lisans derecesiyle kabul edilenlerde süre sekiz yarıyıl, azami süre on iki yarıyıldır. Lisans derecesiyle kabul edilenlerde süre on yarıyıl, azami süre on dört yarıyıldır (madde 17).
Kredili dersler için ayrı bir tavan işler. Yüksek lisans derecesiyle gelen doktora öğrencisi dersleri dört yarıyılda, lisans derecesiyle gelen altı yarıyılda tamamlamak zorundadır. Bilimsel hazırlıkta geçen süre bu hesaba katılmaz.
Somut sonuç şudur. 2019'da azami on iki yarıyılı dolduğu için ilişiği kesilen bir doktora öğrencisi, 2026 güz döneminde kayıt yaptırırsa on iki yarıyıllık süre sıfırdan işlemeye başlar.
Lisans derecesiyle doktoraya başlayanlar için bir güvence daha var. Tezde başarılı olamayan bu öğrencilere, gerekli kredi ve proje şartlarını yerine getirmişlerse talep üzerine tezsiz yüksek lisans diploması verilir.
Halen başka bir lisansüstü programa kayıtlı olanlar
Yönetmelik tek program kuralı getirir. Tezsiz yüksek lisans programları hariç, aynı anda birden fazla lisansüstü programa kayıt yaptırılamaz ve devam edilemez (madde 35).
Bu kural yüksek lisans affı başvurusunu da bağlar. Hâlen bir lisansüstü programa kayıtlı öğrenci, aftan yararlanmak isterse mevcut kaydını sildirmek zorundadır. Tezsiz yüksek lisans bu şartın dışındadır.
Örgün önlisans veya lisans programına kayıtlı olanlar için de benzer bir sınır var. Aynı düzeyde ikinci bir örgün programa başvuran öğrenci, devam ettiği programdaki kaydını sildirmelidir.
Eski tarihli çift kayıtlar için yönetmelikte geçiş hükmü bulunuyor. Yönetmeliğin yayımından önce aynı anda birden fazla lisansüstü programa kayıtlı olan öğrenciler hakkında tek program kuralı uygulanmaz. Bu istisna yalnızca o tarihten önceki kayıtları korur.
Birden fazla üniversiteye dönme hakkı kazanmış olmak da tek başına yeterli değildir. Kanunun yayımından önce bu durumda olanlar yalnızca birine kayıt yaptırabilir.
Araştırma görevlisi kadrosundan ilişiği kesilenler kadroya dönemez
Bu ayrım çok sayıda akademisyeni ilgilendiriyor. Yükseköğretim Kurulu, araştırma görevlisi kadrosundan ilişiği kesilenlerin kadroya dönemeyeceğine karar verdi. Af, öğrencilik statüsünü geri verir; kadroyu geri vermez.
Aynı kişi öğrencilik hakkını kullanabilir. İsterse ilişiğinin kesildiği lisansüstü programa yeniden kayıt olabilir. Tez çalışması bu statüde sürdürülür. Kadro ile öğrencilik arasındaki bu ayrım mali haklar bakımından da sonuç doğurur. Öğrenci statüsü maaş veya özlük hakkı sağlamaz.
Uzmanlık eğitimi için istisna tanındı. TUS, YDUS, DUS ve EUS sonucunda araştırma görevlisi olarak görev yaparken ilişiği kesilenler farklı değerlendirilir. Bu kişiler 657 sayılı Kanun'un 48. maddesindeki şartları taşıyorsa rektörlük anabilim dalını bildirir. Yükseköğretim Kurulu bu talep üzerine kadro aktarma izni verebilir. İntibak işlemini ise yükseköğretim kurumu yapar.
Yüksek lisans affı kapsamında geçmiş yıllar için borç çıkarılmaz. Kayıt tarihinden önceki yıllara ilişkin katkı payı veya öğrenim ücreti alınmayacağı açıkça belirlendi.
2026-2027 yılı normal kurallara tabidir. Üniversite bu ücreti, o yıl yeni kayıt yaptıran diğer öğrencilerle birlikte tahsil eder. Tutarı ilgili Cumhurbaşkanlığı Kararı belirler.
Bir kolaylık daha var. Kayıt yaptırıp güz yarıyılında yatay geçiş yapacak öğrenci, kayıt olduğu kuruma ayrıca ücret ödemez.
Vakıf üniversitelerinde burs meselesi ayrıca değerlendirilir. Burslu programa yerleşip kayıt yaptırmayan veya ilişiği kesilen öğrencinin burs hakkını üniversitenin yetkili kurulları karara bağlar. Kapatılan yükseköğretim kurumlarından dönenlerde ise bursların devam etmeyeceği belirtildi. Bu öğrenciler ilgili yıl için belirlenen öğrenim ücretini öder.
Danışman ataması ve tez sürecine dönüş
Derse devam ve ders intibakı üniversitenin işidir. Yükseköğretim Kurulu bu konuları yükseköğretim kurumunun ilgili kurullarına bıraktı. Daha önce başarıyla tamamlanan derslerin sayılması da bu kurulların kararına bağlıdır.
Danışman sorunu öngörülmüş durumda. Aftan dönen öğrenci sayısı arttığı için danışmanlık kotası esnetildi. Üniversitenin yetkili kurulları, yönetmelikteki danışmanlık sayılarını en fazla yüzde elliye kadar artırabilir.
Danışman atama süreleri yönetmelikte bellidir. Tezli yüksek lisansta danışman en geç birinci yarıyılın sonuna kadar atanır. Anabilim dalı başkanlığı tez konusunu ikinci yarıyılın sonuna kadar enstitüye önerir. Doktorada danışmanın en geç ikinci yarıyıl sonunda atanması zorunludur. Danışman ve tez konusu enstitü yönetim kurulu onayıyla kesinleşir.
Tez tamamlandığında ayrı bir yükümlülük doğar. Enstitü, tezin bir kopyasını üç ay içinde Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına gönderir. Bu aşamanın ayrıntıları lisansüstü tezlerin erişime açılması başlığında anlatılıyor.
Lisansüstünde yatay geçiş hakkı nasıl işler
Kanunun getirdiği geniş yatay geçiş hakkı önlisans ve lisans düzeyine aittir. Puan şartına dayalı bu imkân, ÖSYS veya YKS puanı üzerinden kurgulanmıştır. Açıköğretim programlarına geçiş de aynı düzeyle sınırlıdır.
Lisansüstünde ölçü farklıdır. Yükseköğretim Kurulu, aftan yararlanarak öğrencilik hakkı kazanan lisansüstü öğrencilerin Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin öngördüğü şartlar çerçevesinde yatay geçiş yapabileceğini belirledi. Yani genel yönetmelik şartları aranır.
Örgün programlara yönelik yatay geçişte bir zaman sınırı da var. Kanuna dayanan bu geçiş işlemi yalnızca 2026-2027 eğitim öğretim döneminde yapılır. Sonraki yıllarda genel yatay geçiş yönetmeliği uygulanır.
Karşılaştırma için yatay geçiş şartları başlığındaki genel çerçeveye bakılabilir. Uygulamada enstitü yönetim kurulu kararı belirleyici olur.
Başvurusu reddedilen lisansüstü öğrenci ne yapabilir
Yüksek lisans affı başvurusunun reddi bir idari işlemdir. Enstitü veya üniversite yönetim kurulunun kararına karşı iptal davası açılabilir. Görevli yargı yeri idare mahkemesidir. Dava, işlemi kuran üniversitenin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde açılır.
Süre kısadır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesine göre dava açma süresi tebliğden itibaren altmış gündür. Aynı Kanun'un 11. maddesi uyarınca üst makama başvurulması hâlinde bu süre işlemez.
İdareye yapılan başvurunun cevapsız kalması da sonuç doğurur. Aynı Kanun'a göre altmış gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. Dava süresi bu tarihten sonra yeniden işlemeye başlar.
Dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması da istenebilir. Eğitim öğretim yılı takvime bağlı olduğu için bu talebin gerekçesi somutlaştırılmalıdır.
Dosyanın belge yönü belirleyicidir. Mahkeme; başvuru dilekçesinin kayıt tarihini, ilişik kesme işleminin dayanağını ve ret gerekçesini birlikte inceler. Mahkeme, ret kararının hangi istisnaya dayandığını ayrıca denetler. Kanun ve Yükseköğretim Kurulu usul ve esasları dışında yeni şart getiren kararlar hukuka aykırılık iddiasına konu olabilir.
Yüksek Lisans Affı Konusunda Avukat Desteği
Yüksek lisans affı bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Yüksek lisans affı hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya Avukata Sor formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Azami süre yeni kayıt tarihinden itibaren işlemeye başlar. Daha önce tüketilen yarıyıllar bu hesaba eklenmez. Tezli yüksek lisansta altı yarıyıllık, doktorada on iki veya on dört yarıyıllık tavan yeniden başlar.
Aftan yararlanmak için mevcut lisansüstü kaydımı sildirmem gerekir mi?
Tezsiz yüksek lisans dışında evet. Yönetmelik aynı anda birden fazla lisansüstü programa kayıtlı olmayı yasaklıyor. Bu nedenle af kaydından önce mevcut programdaki kaydın silinmesi isteniyor.
Araştırma görevlisiyken ilişiği kesilen kişi kadroya dönebilir mi?
Hayır. Yükseköğretim Kurulu araştırma görevlisi kadrosuna dönüşün mümkün olmadığına karar verdi. Kişi yalnızca ilişiğinin kesildiği lisansüstü programa öğrenci olarak kayıt olabilir. TUS, YDUS, DUS ve EUS sonucu görev yapanlar için ayrı bir kadro tahsisi yolu öngörüldü.
Af başvurusunda geçmiş yılların harcı istenir mi?
Hayır. Kayıt tarihinden önceki yıllar için katkı payı veya öğrenim ücreti alınmaz. 2026-2027 yılı ücreti, o yıl yeni kayıt yaptıran diğer öğrencilerle birlikte tahsil edilir.
Af başvurum reddedilirse ne yapabilirim?
Ret kararına karşı idare mahkemesinde iptal davası açabilirsiniz. Dava açma süresi tebliğden itibaren altmış gündür. Üst makama başvurulması hâlinde bu süre işlemez.
Diğer Akademik Süreçler
Akademik Teşvik Ödeneği İtiraz ve İptal Davası
Akademik teşvik ödeneği itiraz süresi beş iş günüdür ve itiraz üniversite komisyonuna yapılır. İtirazın reddi hâlinde altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.
