Online First Doçentlik Başvurusunda Hangi Tarih Esas Alınır
Online First Doçentlik Başvurusunda Yayın Tarihi Uyuşmazlıkları
Doçentlik başvurusunda erken görünüm sürümü yayımlanmış makale sayılmaz. Kabul tarihi, ilk çevrim içi tarih ve basım tarihi ayrımının başvuruya etkisi.
Doçentlik başvurusunda bir makalenin erken görünüm sürümü yayımlanmış makale sayılmaz. Üniversitelerarası Kurul, başvuru tarihinde yayım süreci bitmemiş çalışmaları beyannameye almaz. Bu yüzden online first doçentlik dosyalarında en sık çıkan tartışma, tek bir makalenin hangi tarihe göre sayılacağıdır. Yanlış tarih seçilirse başvuru asgari koşul aşamasında iptal edilebilir.
Bir Akademik Makalenin Üç Ayrı Tarihi Vardır
Aday çoğu zaman tek bir yayın tarihi olduğunu düşünür. Oysa bir makalenin geçmişinde birbirinden farklı üç tarih durur. Bunlar kabul tarihi, ilk çevrim içi erişim tarihi ve cilt ile sayının basım tarihidir. Üçü arasında bazen bir yıldan uzun süre geçer.
Bu ayrımı bilmeyen aday doğru makaleyi yanlış döneme yazabilir. Sorun da tam burada başlar.
Aradaki boşluğun sebebi basittir. Dergiler sayıyı belirli sayfa hacmine göre kapatır. Sıradaki makale sayı dolana kadar bekler. Bekleme süresi bazı alanlarda iki yılı bulur.
Kabul Tarihi Yayım Anlamına Gelmez
Kabul yazısı, derginin makaleyi yayımlamayı kararlaştırdığını gösterir. Bu aşamada dizgi, sayfa numarası ve son okuma henüz bitmemiştir. Dergi yönetimi metni yayımdan çekebilir. Bu yüzden kabul tarihi doçentlik beyanı için tek başına dayanak olmaz.
Bazı dergiler kabul yazısında tahmini sayı bilgisi de verir. Bu bilgi bağlayıcı değildir. Sayı planı editör değişikliğiyle veya özel sayı kararıyla kayabilir.
Erken Görünüm ile Son Sürüm Arasındaki Fark
Erken görünüm, hakem sürecini bitirmiş metnin cilt ve sayı beklerken erişime açılmasıdır. Yayıncılar bu aşamayı "online first", "early access" veya "early view" olarak etiketler. Metin okunur durumdadır ama künyesi eksiktir. Cilt, sayı ve sayfa aralığı henüz belli değildir.
Son sürümde ise künye tamamlanır. Sayfa numarası yerleşir, sayı bilgisi eklenir ve makale içindekiler listesine girer. Bazı yayıncılar bu aşamada metinde küçük düzeltmeler de yapar. Kurulun aradığı bütünlük tam olarak bu son hâldir.
Etiketler yayıncıdan yayıncıya değişir. Aynı aşamaya "in press" veya "gelecek sayı" diyen dergiler de vardır. Adlandırma değişse de hukuki sonuç aynıdır.
Sık Sorulan Sorular
Online first makale doçentlik başvurusunda sayılır mı?
Hayır. Üniversitelerarası Kurulun dönem soru cevap belgesine göre "online published", "early access" veya "early view" ibaresi taşıyan çalışmalar yayımlanmış makale sayılmaz. Bu metinlerde değişiklik ihtimali sürdüğü için beyannamede puanlanmaz. Makale ancak cilt ve sayı içinde çıktıktan sonra beyan edilebilir.
DOI numarası almış bir makale yayımlanmış kabul edilir mi?
DOI tek başına yeterli değildir. Kurulun açıklamasına göre DOI numarası almış bir yayının aynı zamanda yayım süreçlerini tamamlamış olması gerekir. DOI, metnin kalıcı adresini verir; sürecin bittiğini göstermez.
Üniversitelerarası Kurulun dönem soru cevap belgeleri bu noktada açıktır. 2026 Mart dönemi belgesine göre yayımlanmış makale, başvuru tarihi itibarıyla yayım için bütün süreçleri tamamlanmış çalışmadır. Aynı belge "online published", "early access", "early view", "available online" ve "in progress" ibaresi taşıyan çalışmaların yayımlanmış sayılmadığını yazar. Gerekçe de açıktır. Bu metinlerde hâlâ değişiklik ihtimali vardır.
Belge bir cümle daha ekler. Başvuru tarihinden sonra yayımlanacağı belirtilen eserler beyannamede kullanılamaz. Dergi yayımdan vazgeçebileceği için bu risk adaya yüklenmez.
Peki başvuru tarihi tam olarak hangi gündür? Başvuru, aday dosyayı Doçentlik Bilgi Sisteminde sonlandırdığında tamamlanır. Bu nedenle ölçüt dönemin açılış günü değil sonlandırma günüdür. Makalenin o gün itibarıyla sayıda çıkmış olması beklenir.
Uygulamada esas alınan tarih, cilt ve sayının yayımlandığı tarihtir. Yine de her dönemin şart metni ayrı yayımlanır. Bu nedenle online first doçentlik beyanından önce kendi döneminizin belgesini okuyun. Önceki dönemin açıklaması güncelliğini yitirmiş olabilir. Faaliyet türüne göre ölçüt de değişebilir; kitap bölümü, bildiri ve patent için tarih ölçütü ayrı tanımlanır.
Dönem belgeleri Kurulun kendi sitesinde yayımlanır. Şart tablosu, başvuru kılavuzu ve soru cevap metni ayrı dosyalardır. Üçü birlikte okunmalıdır. Kılavuzda geçmeyen bir ayrıntı çoğu zaman soru cevap metninde yer alır.
Ön Baskı ile Hakemli Yayın Aynı Şey Değildir
Ön baskı, hakem değerlendirmesinden geçmeden paylaşılan taslak metindir. Yazar bu metni açık arşivlere yükler. Erken görünüm ise hakem sürecini tamamlamış metindir. İki kayıt aynı kategoride değildir. Yine de ikisi de yayımlanmış makale sayılmaz.
Ön baskı arşivleri metne ayrı bir kalıcı adres verir. Bu adres bilimsel paylaşım için yararlıdır. Ancak hakem raporu, editör kararı ve dergi künyesi bulunmaz. Bir eserin hakemli sayılabilmesi için bu üç unsur gerekir.
Ön baskı kaydı atıf bakımından da farklıdır. Bazı veri tabanları ön baskıya yapılan atıfı ayrı sayar. Beyannamede atıf gösterirken kaynağın hangi sürüme yapıldığına bakılır.
Online first doçentlik dosyasında bu iki kaydı ayırmak gerekir. Ön baskıyı tamamlanmış yayın gibi göstermek yanlış beyan tartışması doğurur.
DOI Numarası Neyi Gösterir
DOI, metne verilen kalıcı bir dijital kimliktir. Yayıncı bu numarayı çoğu zaman erken görünüm aşamasında verir. Kurulun belgesi, DOI almış olmanın tek başına yeterli olmadığını belirtir. Numaranın yanında yayım süreçleri de tamamlanmalıdır. Yani DOI makalenin var olduğunu gösterir, bittiğini göstermez.
DOI kaydında bazen yalnız çevrim içi tarih görünür. Cilt ve sayı alanları boş kalır. Bu boşluk, makalenin hâlâ sırada beklediğinin işaretidir.
Yayın Tarihini Nasıl Belgelendirebilirsiniz
Tarih tartışmasının çözümü belgedir. Online first doçentlik dosyasına şu kayıtları eklemek işe yarar:
Yayıncı sitesindeki makale sayfasının tam görüntüsü
Cilt, sayı, sayfa aralığı ve yıl bilgisini taşıyan künye
DOI kaydının açılış sayfası
Derginin ilgili sayısının içindekiler listesi
Gerekiyorsa editörden alınan tarih yazısı
Ekran Görüntüsünde Nelerin Görünmesi Gerekir
Ekran görüntüsü çoğu zaman eksik alınır. Görüntüde adres satırı, makale başlığı ve tarih alanı birlikte görünmelidir. Sayfanın yalnız orta kısmını kesmek işe yaramaz. Görüntünün alındığı gün de dosyaya yazılır.
Bibliyografik kayıtlar da destek belgesidir. Crossref ve yayıncı katalogları makalenin künye alanlarını ayrı ayrı gösterir. Bu kayıtlarda çevrim içi tarih ile sayı tarihi farklı satırlarda durur. İki satırı birlikte sunmak tartışmayı kısaltır.
Editör yazısı özellikle değerlidir. Yayıncı, makalenin hangi tarihte hangi sayıda çıktığını yazılı olarak bildirebilir. Bu belge sonraki itiraz ve dava aşamasında da kullanılır. Başvuru ekranlarının hangi belgeyi hangi alana istediğini Üniversitelerarası Kurulun başvuru sayfasından izleyebilirsiniz.
Dizin ve Çeyreklik Bilgisi Hangi Tarihe Bağlıdır
Dergilerin dizin durumu yıldan yıla değişir. Kurul, makalenin yayımlandığı tarihte derginin hangi dizinde tarandığını esas alır. Başvurudan sonra dergi dizinden çıkarılırsa aday sorumlu tutulmaz. Çeyreklik diliminin sonradan değişmesi de aynı kurala bağlıdır.
Makalenin veri tabanına giriş tarihi ayrı bir konudur. Web of Science ve Scopus kayıtları çoğu zaman gecikmeyle oluşur. Erken görünüm kaydı bazen aylar önce görünür. Bu gecikme derginin dizin durumunu değiştirmez.
Ulusal dizinde de benzer bir soru çıkar. Bir derginin TR Dizin kapsamında olup olmadığı ULAKBİM'in dizinlenen dergi listesinden görülür. Liste dönem dönem güncellenir. Makalenin çıktığı yıla ait kaydı almak gerekir.
Bu kural online first doçentlik tartışmasında iki yönlü işler. Erken görünüm tarihi ile basım tarihi farklı yıllara düşerse dizin kaydı da değişebilir. Dilim belgesini hangi yıla göre alacağınızı doçentlik başvurusunda Q değeri ve çeyreklik belgesi yazımızda anlattık. Dizin türleri arasındaki farkı ise atıf indeksleri yazımızda bulabilirsiniz.
Yayının Hangi Bölümde Puanlanacağı
Her çalışma beyannamede yalnız bir bölümde puanlanır. Aynı yayını iki ayrı bölüme yazmak mümkün değildir. Yayına yapılan atıflar ise ayrı bölümde değerlendirilir. Bölüm seçimi başvuru sırasında adaya aittir ve sonlandırmadan sonra değişmez.
Birden fazla bölümde puanlanabilecek çalışmalarda seçim önem taşır. Yanlış bölüm seçimi asgari koşulda eksik puan doğurabilir. Seçimden önce dönemin puan tablosunu satır satır okumak gerekir.
Başlıca yazar şartı da tarihle birlikte değerlendirilir. Başlıca yazar tanımı her temel alanda farklıdır. Bu yüzden yayının hem tarihi hem yazar sırası aynı anda kontrol edilir.
Online first doçentlik dosyasında bu kural ek bir risk yaratır. Erken görünüm kaydı ile basılı kayıt iki ayrı yayın gibi görünebilir. İkisini ayrı satır olarak beyan etmek tekrar beyan tartışması doğurur. Eser ayrımları için doçentlik başvurusunda eser türleri yazımıza bakabilirsiniz.
Son Başvuru Gününe Yakın Çıkan Yayınlar
Doçentlik Yönetmeliğinin 4. maddesine göre başvuru, Mart ve Ekim ayının yirminci günü başlar. Başvuru ilgili ayın son çalışma günü mesai bitiminde kapanır. Bu kısa pencere birçok adayda sıkışma yaratır.
Makale son günlerde basıma girerse aday ikilemde kalır. Beklerse dönemi kaçırır, erken beyan ederse iptal riskine girer. Doçentlik Bilgi Sisteminde başvuru sonlandırıldıktan sonra bilgi değişikliği kabul edilmez. Bu nedenle online first doçentlik kaydı taşıyan bir makalede sonlandırma anını iyi seçmek gerekir.
Pratik ölçü şudur. Sayı çıkmadan sonlandırmayın, çıkacağına güvenerek de bekletmeyin. Aynı makale bir sonraki dönemde sorunsuz beyan edilebilir. Yönetmelik, asgari şart nedeniyle başvurusu iptal edilen adayın izleyen dönemde yeniden başvurmasına izin verir. Yine de bir dönem beklemek, iptal kararı almaktan hafiftir. Dosyanın hazırlık sırasını doçentlik başvuru dosyası hazırlama yazımızda bulabilirsiniz.
DBS Beyannamesinde Tarih Alanlarının Doldurulması
Doçentlik Bilgi Sistemi tarih alanlarını serbest bırakır. Tutarlılık denetimi jüri aşamasında yapılır. Beyannamedeki yıl ile eklenen belgedeki yıl ayrışırsa soru işareti doğar.
Yönetmelik, adayın bütün akademik çalışmalarını özgeçmiş ve eserler listesinde göstermesini zorunlu tutar. Erken görünümde duran makale de bu listeye yazılır. Ancak beyannamede puanlanmaz. Bu ayrımı açıklama alanında yazmak yararlıdır.
Eksik bibliyografik bilgi de gizlenmez. Sayfa aralığı belli değilse makale numarası yazılır. Sayı bilgisi yoksa bu durum kısa bir notla belirtilir. Açıklık, jürinin gereksiz soru sormasını önler.
Belge yükleme alanı da doğru kullanılmalıdır. Her yayının tam metni sisteme ayrı ayrı yüklenir. Tarihi tartışmalı bir makalede künye sayfası ilk sayfa olarak konur. Böylece jüri tarihi aramak zorunda kalmaz. Yanlış beyan iddiasının sonuçlarını yanlış veya yanıltıcı beyan etik ihlali yazımızda inceledik.
Yayın Kaydında Sonradan Yapılan Değişiklikler
Yayıncılar bazen tarih kaydını sonradan düzeltir. Sayfa numarası değişir, sayı ertelenir veya makale başka cilde taşınır. Nadiren makale geri çekilir. Bu değişiklikler başvuru dosyasını doğrudan etkiler.
Geri çekme kaydı ayrı bir sorun doğurur. Yayıncı geri çekme notunu makale sayfasına ekler. Beyanname bu makale üzerine kurulmuşsa asgari koşul yeniden tartışılır. Sürüm değişikliğinde de aynı soru sorulur.
Düzeltme notu ise daha hafif bir haldir. Yayıncı erratum yayımlar ve künyeyi düzeltir. Bu durumda makalenin ilk basım tarihi korunur. Yine de düzeltme notunun kendisi dosyaya eklenir.
Değişikliği fark eden aday yeni ekran görüntüsünü ve yazışmayı saklamalıdır. Aynı kayıt sonraki dönemde tekrar kullanılacaksa güncel künye yeniden alınır. Online first doçentlik kaydının bir dönem sonra farklı görünmesi olağandır. Dosyayı kapatırken alınan görüntü, aylar sonra tek dayanak olabilir. Bu yüzden her belgeye alındığı tarih not düşülür. Aynı makalenin iki farklı görüntüsü varsa ikisi de saklanır.
Jüri İncelemesinde Çıkan Tarih Uyuşmazlığı
Doçentlik Yönetmeliğinin 6. maddesi iki ayrı incelemeyi ayırır. Önce asgari başvuru şartlarının sağlanıp sağlanmadığına bakılır. Sonra eserlerin niteliği ve alana katkısı değerlendirilir. Asgari şartları sağlamak, eser incelemesinde başarı anlamına gelmez.
Tarih uyuşmazlığı çoğunlukla birinci aşamada çıkar. Jüri, bir makalenin başvuru tarihinde yayımlanmadığı görüşünü bildirir. Bu rapor Doçentlik Komisyonunca incelenir. Komisyon aynı görüşteyse başvuru iptal edilir. İptal kararıyla birlikte ilgili jüri raporu adayın erişimine açılır. Diğer jüri üyelerinin raporları ise açılmaz.
Bazı dosyalarda tartışma beyan incelemesine kayar. Jüri, kaydın bilerek eksik gösterildiğini ileri sürer. Bu iddia asgari koşul incelemesinden farklı bir yola girer ve etik komisyonunda görülür. İki yolun ayrımını en baştan kurmak gerekir.
Savunma dilekçesinde bu ayrım açıkça yazılır. Tarih hatası ile kasıtlı yanıltma aynı şey değildir. Yayıncının künye alanını geç doldurması adayın kusuru sayılmaz. Bu noktada yazışma kayıtları belirleyici olur.
Olumsuz Karara İtiraz ve İptal Davası Hazırlığı
İptal kararı ve jüri raporu elektronik ortamda erişime açılır. Yönetmelik, erişime açıldığı tarihi izleyen beşinci günü tebliğ tarihi sayar. Dava süresi bu tarihten işlemeye başlar. İdari Yargılama Usulü Kanununun 7. maddesi genel dava süresini altmış gün olarak belirler.
Dosya hazırlığında ilk iş yayın kronolojisini çıkarmaktır. Kabul, erken görünüm ve basım tarihleri belgeleriyle sıralanır. Sonra bu kronoloji, başvurulan dönemin şart metniyle eşleştirilir. Her tarihin karşısına dayandığı belge yazılır. Böylece iddia ile delil aynı satırda görünür.
Dava dilekçesiyle birlikte yürütmenin durdurulması da istenebilir. Talep, dönem kaybının telafisi güç zarar doğurduğu gerekçesine dayandırılır. Aynı Kanunun 11. maddesi uyarınca idareye başvurma yolu da açıktır. Bu yol dava süresini durdurur, ancak süreyi baştan başlatmaz.
Bilirkişiye Sorulacak Bilimsel Sorular
Online first doçentlik davalarında bilirkişi incelemesi sıkça gündeme gelir. Bilirkişiye sorulacak sorular teknik olmalıdır. Makale hangi tarihte hangi sayıda çıktı? Künye alanları ne zaman tamamlandı? Dizin kaydı hangi tarihte oluştu? Erken görünüm metni ile son metin arasında fark var mı? Bu dört soru raporun çerçevesini kurar.
Online First Doçentlik Uyuşmazlıklarında Avukat Desteği
Online first doçentlik uyuşmazlıkları bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Online first doçentlik uyuşmazlıkları hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya avukata soru sayfamız üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Makalem başvuru tarihinden sonra basıldıysa ne olur?
Başvuru tarihinden sonra yayımlanacağı belirtilen eserler beyannamede kullanılamaz. Bu makale özgeçmiş ve eserler listesine yazılır, ancak puan hesabına girmez. Aynı makale bir sonraki başvuru döneminde beyan edilebilir.
Erken görünüm sürümü ile basılı sürüm ayrı ayrı beyan edilebilir mi?
Hayır. Her çalışma beyannamede yalnız bir bölümde ve bir kez puanlanır. Aynı makaleyi iki ayrı kayıt gibi göstermek tekrar beyan ve yanlış beyan tartışması doğurur. Yayına yapılan atıflar ise ayrı bölümde değerlendirilir.
Derginin çeyreklik dilimi sonradan değişirse aday sorumlu olur mu?
Hayır. Makalenin yayımlandığı tarihte dergi hangi dizinde taranıyorsa o durum geçerlidir. Başvurudan sonra derginin dizinden çıkarılması veya çeyreklik diliminin değişmesi adaya yüklenemez. Bu nedenle dilim belgesinin yayım tarihine ait olması önemlidir.
Ön baskı arşivinde duran metin doçentlik başvurusunda kullanılabilir mi?
Ön baskı hakem değerlendirmesinden geçmemiş taslak metindir ve yayımlanmış makale sayılmaz. Aynı metin hakemli dergide çıktıktan sonra dergi künyesiyle beyan edilir. Ön baskı kaydını hakemli yayın gibi göstermek etik inceleme riski taşır.
Tarih gerekçesiyle iptal edilen başvuruya karşı ne yapılabilir?
İptal kararına karşı iptal davası açılabilir. Jüri raporu ve komisyon kararı erişime açıldığı tarihi izleyen beşinci gün tebliğ edilmiş sayılır ve dava süresi bu tarihten işler. İdari Yargılama Usulü Kanununun 7. maddesindeki altmış günlük süre içinde dava açılması gerekir.
Doçentlik
Doçentlik Dil Puanı ve Geçerlilik Süresi
Doçentlik başvurusunda 55 puan eşiği, YDS ve YÖKDİL sonuçlarının süresiz geçerliliği, uluslararası sınavlarda beş yıl ve TOEFL'de iki yıl sınırı ile ret hâlinde dava yolu.
