Tazminat Hukuku Nedir?
Tazminat hukuku; bir kişinin hukuka aykırı bir eylem veya işlem nedeniyle uğradığı zararın giderilmesini düzenleyen hukuk dalıdır. Temel amacı, zarara uğrayan kişiyi mümkün olduğunca zarardan önceki durumuna kavuşturmaktır. Tazminat hukuku büyük ölçüde 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümlerine dayanır; ancak iş, trafik, sağlık, idare ve tüketici hukuku gibi pek çok alanla da doğrudan ilişkilidir.
Tazminat hukukunda zarar, temel olarak ikiye ayrılır:
Maddi Zarar: Kişinin mal varlığında meydana gelen azalma ya da elde edilemeyen kazançtır. Tedavi giderleri, kazanç kaybı, araç hasarı gibi kalemler bu kapsamdadır.
Manevi Zarar: Kişinin duygu dünyasında meydana gelen elem, acı ve üzüntüdür. Manevi tazminat, bu manevi zararı bir ölçüde telafi etmeyi amaçlar.
Tazminat Avukatı Kimdir?
Tazminat avukatı, tazminat hukuku alanında uzmanlaşmış avukatları tanımlamak için kullanılan ifadedir. Hukuk sistemimizde avukatlar belirli bir alanda resmi sertifikasyon almak zorunda değildir; ancak bir avukatın bu alanda deneyim biriktirmesi ve etkili hizmet vermesi yaygındır.
Tazminat avukatı; trafik kazası, iş kazası, malpraktis, haksız fiil ve sözleşmeye aykırılık gibi çok çeşitli sebeplerden doğan tazminat taleplerinde müvekkillerini bilgilendirir, zararın tespitini sağlar ve gerektiğinde dava açarak müvekkilini temsil eder. Tazminat davalarında zararın doğru hesaplanması ve delillendirilmesi kritik olduğundan, uzman bir avukatın desteği büyük önem taşır.
Tazminat Sorumluluğunun Şartları
Bir kişinin tazminat ödemekle sorumlu tutulabilmesi için genellikle şu şartların bir arada bulunması gerekir:
Fiil (Hukuka Aykırı Eylem): Zarara yol açan bir eylem veya eylemsizlik bulunmalıdır.
Zarar: Kişinin maddi veya manevi bir zarara uğramış olması gerekir.
Kusur: Kural olarak, zarara yol açan kişinin kusurlu (kast veya ihmal) olması aranır. Ancak bazı hallerde kusursuz sorumluluk da söz konusu olabilir.
İlliyet (Nedensellik) Bağı: Fiil ile zarar arasında doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi bulunmalıdır.
Bu şartların varlığı ve ispatı, tazminat davasının başarısı açısından belirleyicidir. Bu nedenle delillerin doğru toplanması ve sunulması önemlidir.
Haksız Fiilden Doğan Tazminat
Haksız fiil; bir kişinin hukuka aykırı ve kusurlu davranışıyla başkasına zarar vermesidir. Türk Borçlar Kanunu’nun 49. maddesi uyarınca, kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren kişi, bu zararı gidermekle yükümlüdür.
Haksız fiil sorumluluğu; darp, yaralama, malın zarar görmesi, hakaret gibi çok geniş bir yelpazedeki durumlarda gündeme gelir. Zarar gören kişi, hem maddi hem de manevi tazminat talep edebilir. Haksız fiilden doğan tazminat davalarında zamanaşımı süreleri özel önem taşıdığından, hakların zamanında ileri sürülmesi gerekir.
Sözleşmeye Aykırılıktan Doğan Tazminat
Taraflar arasında geçerli bir sözleşme varsa ve taraflardan biri sözleşmeden doğan yükümlülüğünü hiç veya gereği gibi yerine getirmezse, karşı taraf bu nedenle uğradığı zararın tazminini talep edebilir. Sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumlulukta, borçlunun kusuru bulunduğu karine olarak kabul edilir; yani kusursuz olduğunu borçlu ispat etmelidir.
Bu tür tazminat talepleri; satım, kira, eser, hizmet ve benzeri her türlü sözleşmeden doğabilir. Zararın kapsamı ve talep edilebilecek kalemler, sözleşmenin niteliğine göre değişir.
Trafik Kazasından Doğan Tazminat
Trafik kazaları, tazminat davalarının en sık karşılaşılan sebeplerinden biridir. Trafik kazası sonucunda maddi hasar, yaralanma veya ölüm meydana gelebilir. Bu durumlarda talep edilebilecek başlıca tazminat kalemleri şunlardır:
Araç ve Eşya Hasarı: Kaza nedeniyle araçta ve diğer eşyalarda oluşan maddi zarar.
Tedavi Giderleri ve Kazanç Kaybı: Yaralanan kişinin tedavi masrafları ile çalışamadığı dönemdeki gelir kaybı.
Sürekli İş Göremezlik Tazminatı: Kaza nedeniyle kalıcı sakatlık oluşması halinde talep edilir.
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Ölümlü kazalarda, hayatını kaybeden kişinin desteğinden yoksun kalan yakınları için talep edilir.
Manevi Tazminat: Kazazedenin veya yakınlarının yaşadığı elem ve üzüntü için.
Trafik kazası tazminatlarında; sürücü, işleten ve sigorta şirketi gibi birden fazla sorumlu bulunabilir. Zorunlu trafik sigortası kapsamındaki talepler için önce sigorta şirketine başvurulması gerekebilir.
İş Kazası ve Meslek Hastalığından Doğan Tazminat
İş kazası veya meslek hastalığı sonucunda işçinin uğradığı zararlar için işverene karşı tazminat davası açılabilir. İşçinin yaralanması durumunda tedavi giderleri, kazanç kaybı ve iş göremezlik tazminatı; ölümü halinde ise yakınları için destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat talep edilebilir.
İş kazası tazminatlarında işverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini alıp almadığı ve kusur oranı önemli rol oynar. Bu davalarda genellikle kusur ve maluliyet oranlarının tespiti için bilirkişi incelemesi yapılır.
Tıbbi Hatadan (Malpraktis) Doğan Tazminat
Bir sağlık çalışanının tıbbi standartlara aykırı, kusurlu uygulaması sonucu hastanın zarar görmesi durumunda maddi ve manevi tazminat davası açılabilir. Malpraktis nedeniyle açılan tazminat davalarında; sağlık kuruluşunun resmi veya özel olmasına göre görevli mahkeme ve sorumluluk esasları değişir. Bu davalarda da kusurun ve zararın tespiti için tıbbi bilirkişi incelemesi belirleyicidir.
Tazminat Avukatının Verdiği Hizmetler
Tazminat avukatının müvekkillerine sunduğu başlıca hizmetler şunlardır:
Zararın tespiti ve talep edilebilecek tazminat kalemlerinin belirlenmesi,
Sigorta şirketlerine ve sorumlulara başvuru yapılması, uzlaşma görüşmelerinin yürütülmesi,
Maddi ve manevi tazminat davalarının açılması ve takibi,
Destekten yoksun kalma ve iş göremezlik tazminatı taleplerinin hazırlanması,
Bilirkişi ve maluliyet raporlarına itiraz edilmesi,
İcra takibi yoluyla tazminat alacağının tahsili,
Tazminat hukukuna ilişkin genel danışmanlık.
Tazminat Avukatının Baktığı Davalar
Trafik kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları
İş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat davaları
Tıbbi hata (malpraktis) nedeniyle tazminat davaları
Haksız fiilden doğan maddi ve manevi tazminat davaları
Sözleşmeye aykırılıktan doğan tazminat davaları
Destekten yoksun kalma tazminatı davaları
Boşanmada maddi ve manevi tazminat davaları
Kişilik haklarına saldırı (hakaret, iftira) nedeniyle tazminat davaları
İdarenin hizmet kusurundan doğan tam yargı (tazminat) davaları
Tazminat Davasında Zamanaşımı
Tazminat davalarında zamanaşımı süreleri hak kaybına yol açabilecek kadar önemlidir. Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde, zarar görenin zararı ve failini öğrendiği tarihten itibaren başlayan bir süre ile fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren işleyen daha uzun bir süre birlikte uygulanır. Ayrıca fiil aynı zamanda bir suç oluşturuyorsa, ceza kanunundaki daha uzun zamanaşımı süresi tazminat talebi için de geçerli olabilir.
Zamanaşımı sürelerinin türü ve başlangıcı olayın niteliğine göre değiştiğinden, hakların zamanında ileri sürülmesi için bir tazminat avukatına başvurulması önemlidir.
Tazminat Davası Masraf ve Harçları
Tazminat davası harçları her sene değişkenlik göstermektedir. Tazminat davaları nispi harca tabidir; yani ödenecek harç, talep edilen tazminat miktarına göre belirlenir. Güncel harçlara göre mahkemeye ödenmesi gereken harç, avans ve masraflar buna göre değişir. Davada çoğu zaman bilirkişi ve keşif yapıldığından bu incelemelere ilişkin ek giderler de ortaya çıkabilir. Ayrıca üst yargı yollarına başvuru harçları ile karşı vekalet ücretleri de gündeme gelebilir.
Tazminat Avukatı Ücreti
Avukatlık Kanunu’nun 164. maddesi vekalet ücretini düzenler. Bu maddeye göre vekalet ücreti, avukatlık sözleşmesi ile belirlenir; ancak bu belirleme süreci Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ile bağlıdır ve avukatlar tarifenin altında ücret kararlaştıramaz.
Tazminat avukatı ücreti; davanın türüne, talep edilen tazminat miktarına ve dosyanın kapsamına göre avukat ve iş sahibi tarafından belirlenir. Tazminat davalarında ücret çoğu zaman, dava sonunda hükmedilecek tutar üzerinden belirli bir oran olarak da kararlaştırılabilir; ancak bu oran ve tutarlar ilgili tarifelere aykırı olamaz. Her dosya farklı olduğundan, müvekkillerin avukatlarıyla özel olarak görüşerek durumlarını değerlendirmeleri gerekir.
Tazminat Davalarında Avukat Tutmak Zorunlu Mu?
Kural olarak tazminat davalarında avukat tutmak zorunlu değildir; ilgililer davayı kendileri açıp takip edebilir. Ancak tazminat davaları; zararın hesaplanması, bilirkişi incelemeleri, zamanaşımı süreleri ve sorumluların doğru belirlenmesi gibi teknik konular içerir. Eksik veya yanlış hesaplanan bir talep, hak kaybına yol açabilir. Bu nedenle sürecin uzman bir tazminat avukatıyla yürütülmesi, hakların eksiksiz korunması açısından büyük fayda sağlar.
Tazminat Avukatına Nasıl Ulaşılabilir?
Baroya bağlı olan tüm avukatların iletişim bilgileri baro levhasında yer almakta olup baronun web sitesi ya da baro aranarak ulaşılabilmektedir. Tazminat davası konusunda uzman bir avukat arayışındaysanız, baro levhası üzerinden avukat iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Tazminat Avukatı Akademik Hukuk & Danışmanlık’ta
Konusunda uzman bir tazminat avukatından destek almak, doğru ve hukuki açıdan sağlam bir konumda olmanıza yardımcı olabilir. Konusunda uzman avukat ile istediğiniz yerden görüntülü ve farklı şekilde iletişim kurmak ve bilgi almak için Online Danışmanlık Sistemimizden randevu alabilirsiniz.
