TÜBİTAK 3501 Kariyer Geliştirme Programı Reddine İtiraz

Yedi Yıllık Süre Nasıl Hesaplanır

Yürütücünün, doktora veya eşdeğer derecesini aldığı tarihi izleyen yedi yıl içinde başvurması gerekir. TÜBİTAK bu şartı yıl bazında somutlaştırır. 2026 yılında başvuracak kişinin doktora derecesini aldığı tarih 1 Ocak 2019'dan önce olamaz.

Kadın araştırmacının doğum sebebiyle izne ayrılması hâlinde her doğum için bu süreye bir yıl eklenir. Uzatma kendiliğinden işlemez. Doğuma ilişkin belge ya da çocuğun kimlik belgesi, dilekçe ekinde TÜBİTAK'a iletilmelidir. Belgeyi göndermeyen araştırmacı, hak sahibi olduğu bir yılı fiilen kullanamaz.

Unvan ve Kadro Şartı Kimi Dışarıda Bırakır

Yürütücünün doçent ve altı akademik unvana sahip olması aranır. Profesör unvanını alan araştırmacı bu programda yürütücü olamaz. Yürütücü ayrıca projenin yürütüleceği kurumun kadrolu veya tam zamanlı personeli olmalıdır.

Herhangi bir kurumda çalışmayan doktora sonrası araştırmacılar için kadro şartı aranmaz. Bu kişiler proje teşvik ikramiyesi almamak koşuluyla yürütücü olabilir. Daha önce aynı programdan destek almış olmak ise yeni başvuruyu tamamen kapatır.

Rektör, rektör yardımcısı, başhekim, genel müdür ve bakan gibi en üst düzey yöneticiler yürütücü olamaz. Bu kişiler görev sürdükçe ancak danışman ya da araştırmacı olabilir. TÜBİTAK merkez ve enstitülerinde çalışanlar ise bu programda hiçbir görev alamaz.

Görev sayısı da sınırlıdır. Bir kişi bu program kapsamında aynı anda en fazla bir projede yürütücü, iki projede araştırmacı olabilir. ARDEB kota puanının üst sınırı 6'dır. Yürütücülük 2 puan, araştırmacılık 1 puan sayılır. Danışmanlık, bursiyerlik ve yardımcı personellik bu kotaya girmez.

Programda Yaş Sınırı Var mı

Programın adı genç araştırmacıyı işaret eder. Yine de TÜBİTAK'ın güncel şart listesinde sayısal bir yaş sınırı yer almaz. Ölçüt yaş değil, doktora derecesinin üzerinden geçen süredir.

Kırk yaşını aşmış bir araştırmacı, doktorasını yedi yıl içinde almışsa başvurabilir. Buna karşılık yaşı küçük ama doktorası 2018 tarihli bir araştırmacı 2026 yılında başvuramaz. Yaş üzerinden kurulan bir itiraz bu nedenle sonuç vermez.

Değerlendirme Ölçütleri ve Panel Süreci

Proje önerileri beş boyut altında incelenir. Bu boyutlar Kariyer Geliştirme Potansiyeli, Özgün Değer, Yöntem, Proje Yönetimi ve Yaygın Etki başlıklarını taşır. TÜBİTAK'ın yayımladığı 3501 değerlendirme formunda her boyut için ayrı sorular yer alır.

Değerlendirici altı basamaklı bir ölçek kullanır. Ölçeğin en üst basamağı "Çok iyi", en alt basamağı "Çok yetersiz" olarak tanımlanmıştır. Her boyutun altında güçlü yönler ve eksiklikler ayrı ayrı gerekçelendirilir. Bu yapı, ret yazısındaki olumsuz görüşün hangi soruya dayandığını okumayı mümkün kılar.

Kariyer Geliştirme Potansiyeli Ne Anlama Gelir

Bu boyut programın ayırt edici ölçütüdür ve üç soru içerir. İlk soru, yürütücünün yüksek lisans, doktora veya tıpta uzmanlık çalışmalarının öneriyle ilişkisini ve farklarını sorgular. İkinci soru, önerinin yürütücünün kariyer gelişimine olası katkılarını ölçer.

Üçüncü soru daha da özeldir. Önerinin yürütücüye yeni yetenekler ve disiplinlerarası çalışma yetkinliği kazandırma potansiyelini arar. Doktora tezinin doğrudan devamı niteliğindeki öneriler bu boyutta zorlanabilir. Ret gerekçesi bu boyuttan geliyorsa, itirazın da bu üç soruya göre kurulması gerekir.

Bütçe ve süre ayrıca görüşe bağlanır. Değerlendirici, proje süresi ve bütçe için ayrı görüş yazar. Altyapı kurmaya yönelik projeler desteklenmez. Makine ve teçhizat taleplerinin bütçeyle dengeli olması aranır. 2026 yılında doktora öğrencisi bursunun aylık üst sınırı 32.500 TL'dir. Doktora sonrası araştırmacı için bu sınır 43.500 TL'dir.

Ret Kararının Bildirilmesi

Sonuç, başvuruyu değerlendiren TÜBİTAK birimi tarafından bildirilir. İtirazlara ilişkin düzenleme, ret gerekçesini "sonuç yazısındaki ret gerekçesi veya gerekçeleri" olarak tanımlar. Bildirim yazılı ya da elektronik olarak yapılabilir.

Ret gerekçeleri iki kümede toplanır. Birinci küme bilimsel değerlendirmeye dayanır. Özgün değerin yetersiz bulunması, yöntemin tutarsız görülmesi veya iş paketlerinin ölçülebilir sayılmaması bu kümededir. İkinci küme başvuru şartına dayanır. Yedi yıllık sürenin aşılması, unvanın uygun olmaması veya belgenin eksik kalması bu gruba girer.

Ret yazısında hangi metnin tartışıldığı da ayrıca belirlenir. Dış danışmanların doldurduğu formlar, o kişilerin bireysel görüşlerini taşır. Nihai değerlendirme raporunu ise tüm dış danışman görüşleri doğrultusunda TÜBİTAK oluşturur. İtiraz, tekil bir danışman görüşüne değil bu nihai metne yöneltilir.

Değerlendiriciye ilişkin bilgiler gizlidir. Yönetmeliğin 15. maddesi, raportör ve uzman adlarının verilmeyeceğini düzenler. Belgeler 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu uyarınca istenebilir. Bu durumda belgeler yalnızca başvuru sahibine verilir. Adlar yazılmadan iletilir.

İtiraz Süresi ve Usulü

TÜBİTAK 3501 Kariyer Geliştirme Programı kararları da ortak itiraz düzenlemesinin kapsamındadır. İtiraz süresi, işlemin ilgiliye tebliğinden itibaren 15 gündür. Sürenin son günü tatile denk gelirse süre, tatil gününü izleyen ilk iş gününün bitimine kadar uzar. Başvuru yalnızca TÜBİMER Online Sistemi'ndeki itiraz bölümünden yapılır. Posta, faks ya da e-posta bu yolun yerini tutmaz. TÜBİTAK itirazlarına ilişkin Yönetmeliğin 11. maddesi kesindir: "Belirtilen süre (15 gün) ve yöntem dışında gerçekleştirilen başvurular bu Yönetmelik kapsamında değerlendirilmez."

Mücbir sebep tek istisnadır. Yönetmeliğin 16. maddesi bu hâlleri sayar. Deprem, yangın, su baskını, genel salgın hastalık ve kanuni grev listededir. Bu hâllerin yetkili merciler tarafından belgelenmesi gerekir. Belge kabul edilirse başvuru, mücbir sebebin kalktığı günden itibaren 15 gün içinde yapılır.

İtiraz önce Komisyona ulaşır. Komisyon, dosyanın geldiği tarihten itibaren en geç 15 gün içinde karar verir. Kabul edilen itiraz Kurula iletilir. Kurul en geç 60 gün içinde karar verir. Dosya danışman incelemesine gönderilirse bu süre 75 güne çıkar. Başvuru dilekçesinin kurgusuna ilişkin genel çerçeve TÜBİTAK proje reddine itiraz yazısında ayrıca ele alınmıştır.

Şart Eksikliği Nedeniyle Reddedilen Başvurularda İtiraz Yolu

Burada dar bir sınır vardır. Yönetmeliğin 2. maddesi, somut başvuru şartlarını taşımayan başvuruları kapsam dışında bırakır. Yedi yıllık pencereyi aşan ya da eksik belgeyle sunulan başvuru bu tanıma girebilir.

Böyle bir durumda TÜBİMER itiraz yolu işletilmeyebilir. Yönetmelik ayrıca itiraz yoluyla eksik bilgi veya belgenin tamamlanmasını açıkça yasaklar. Şart eksikliğine dayanan ret kararı tartışılacaksa, denetim doğrudan idari yargıda yapılır.

İtirazda Başarı Şansını Etkileyen Unsurlar

Kurul kararını üç ölçüte göre verir. Birincisi, itiraz gerekçelerinin proje başvuru dokümanına atıf yapılarak oluşturulmasıdır. İkincisi, itiraz gerekçelerinin ret gerekçeleriyle uyumlu ve tutarlı olmasıdır. Üçüncüsü, itiraz gerekçelerinin somut ve ölçülebilir hususlar içermesidir.

Bu ölçütler dilekçenin biçimini doğrudan belirler. Her itiraz noktasında üç halka kurulur:

• Ret yazısındaki cümle

• Başvuru dosyasının ilgili bölümü

• İkisi arasındaki somut çelişki

Genel bir haksızlık anlatımı bu halkaları kurmaz. Kurul yalnızca itiraz başvurusunda belirtilen hususları dikkate alır. Dilekçeye yazılmayan bir eleştiri sonradan gündeme getirilemez.

Kurul, gerek görürse dosya için danışman görüşü ister. Danışman incelemeyi gizlilik ilkesine uygun olarak yapar. Danışman yeniden değerlendirme önerirse, gereken sayının iki katı kadar panelist ya da hakem adını Kurula sunar. Dosyanın hangi panelistlerce ele alınacağına Kurul karar verebilir.

Kurul bilimsel değerlendirmeyi kendisi yapmaz. Görevi, başvurunun yeniden değerlendirilip değerlendirilmeyeceğine karar vermekle sınırlıdır. Bu nedenle itirazın hedefi paneli ikna etmek değil, değerlendirmede somut bir hata bulunduğunu göstermektir.

Değerlendirme, başvuru anındaki duruma göre yapılır. Başvurudan sonra yayımlanan makale veya alınan patent bu aşamada dikkate alınmaz.

İtirazın Reddi Halinde Dava Yolu

TÜBİTAK bir kamu kurumudur. Destek kararları da idari işlem niteliğindedir. Ret kararına karşı iptal davası açılabilir. Dava, davalı idare olarak TÜBİTAK gösterilerek Ankara idare mahkemelerinde açılır. Anayasa'nın 125. maddesi bu noktada açıktır: "İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır."

Dava Açma Süresi Ne Zaman İşler

İdare mahkemelerinde dava açma süresi altmış gündür. Bu süre 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde yer alır. Süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. Aynı Kanunun 11. maddesi de bu noktada işler. Dava süresi içinde idareye yapılan başvuru, süreyi durdurur. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.

Uygulamada iki takvim birlikte yürür. İtiraz için 15 gün, dava için altmış gün işler. Kurul kararı altmış günden geç çıkabilir. Bu yüzden dava süresi ayrıca izlenmelidir. Yargı aşamasının ayrıntıları TÜBİTAK kararlarına karşı iptal davası yazısında incelenmiştir.

Yürütmenin durdurulması da istenebilir. Kanunun 27. maddesi iki şartı birlikte arar. İşlemin açıkça hukuka aykırı olması gerekir. İşlemin uygulanması hâlinde telafisi güç ya da imkânsız zararların doğması da aranır. Yürütmenin durdurulması kararı bu iki ölçüte bağlıdır.

Dilekçeye ret yazısı, itiraz başvurusu ve Kurul kararı eklenir. Başvuru dosyasının tartışılan bölümleri de sunulur. TÜBİTAK 3501 Kariyer Geliştirme Programı dosyalarında delil, çoğunlukla bu dört belgenin karşılaştırılmasından çıkar.

Akademik Kariyer Planlamasında Ret Kararının Etkisi

Ret kararının sonucu tek bir projeyle sınırlı kalmaz. Yedi yıllık başvuru penceresi işlemeye devam eder ve her ret bu pencereden zaman götürür. Doktorasını 2019 yılında almış bir araştırmacı için pencere 2026 yılında kapanır.

Programın daha önce destek almamış olma şartı ikinci bir sonuç doğurur. Destek bir kez alındığında program tükenir. Destek alınamadığında ise süre tükenir. TÜBİTAK 3501 Kariyer Geliştirme Programı bu yönüyle tek şansa yakın bir yapı taşır.

Kayıp yalnız yürütücüyle sınırlı kalmaz. Bursiyer olarak görev alacak doktora öğrencisi, destek çıkmadığında başka bir kaynağa yönelir. Doktora sonrası araştırmacı için de aynı sonuç doğar. Ret kararı bu yönüyle küçük bir ekibin planını birlikte bozar.

Ret kararının doğrudan bir disiplin veya etik sonucu bulunmaz. Bilimsel değerlendirmeye dayanan ret, etik ihlal kararından farklıdır. Etik ihlal iddialarını TÜBİTAK Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu ayrı bir usulle inceler. Başvuru yasağı da ancak ayrı bir kararla gündeme gelir. TÜBİTAK başvuru yasağı süresi o karara göre belirlenir.

Sonraki Dönemlerde Yeniden Başvuru

TÜBİTAK 3501 Kariyer Geliştirme Programı başvurusunda dönem sınırı yoktur. Bu nedenle yeniden başvuru yıl içinde herhangi bir tarihte yapılabilir. Buna karşılık tekrar sayısı sınırlıdır.

Aynı Öneriyle Kaç Kez Başvurulabilir

TÜBİTAK'ın program sayfasındaki uyarı nettir. Aynı proje önerisi 3501'e daha önce sunulmuş olabilir. Bilimsel inceleme sonucunda üç kez uygun bulunmamışsa, aynı öneriyle dördüncü kez başvuru yapılamaz. Herhangi bir program kapsamında beş kez sunulup desteklenmeyen proje ile de başvuru yapılamaz.

Daha önce reddedilen aynı veya benzer öneri yeniden sunulacaksa Proje Önerisi Değişiklik Bildirim Formu doldurulur. Form, önceki ret gerekçeleri karşısında hangi değişikliklerin yapıldığını gösterir. Bu belge itirazın yerini tutmaz. İtiraz mevcut ret kararını hedef alır, form ise yeni bir başvuru kurar.

İtiraz ile yeniden başvuru arasındaki seçim usule bağlıdır. İtiraz kabul edilir ve başvuru yeniden değerlendirilirse, bu ikinci değerlendirmenin sonucuna karşı yeni bir itiraz yapılamaz. İlgili birim, Başkan Oluru kendisine ulaştıktan sonra otuz gün içinde yeniden değerlendirme sürecini başlatır.

Yeni başvuruda dosya baştan kurulur. Sistem, başvuru adımlarına girilen bilgilerden formu kendisi üretir. Onaydan sonra e-imza sürecinin 15 gün içinde tamamlanması gerekir. Bu süre kaçırılırsa başvuru geçerli hâle gelmez.

Emsal Uyuşmazlıklardan Çıkan Sonuçlar

Bu tür uyuşmazlıklarda yargısal denetim belirli bir sınır içinde kalır. Anayasanın 125. maddesi, yargı yetkisinin hukuka uygunluk denetimiyle sınırlı olduğunu belirtir. Aynı hüküm, yetkinin hiçbir surette yerindelik denetimi şeklinde kullanılamayacağını düzenler. Mahkeme, panelin bilimsel takdirinin yerine kendi takdirini koymaz.

Denetimin yöneldiği alan usuldür. İdari işlemin yetki, şekil, sebep, konu veya amaç unsurlarındaki hukuka aykırılık iptal sebebi oluşturabilir. Ret gerekçesinin dosyadaki bilgilerle çelişmesi veya gerekçenin hiç kurulmaması bu kapsamda tartışılır.

Gizlilik kuralı yargı aşamasında da etkisini sürdürür. Raportör ve uzman adları başvurana verilmez. Buna karşılık başvuru sahibi, kendi dosyasına ilişkin belgeleri isimler çıkarılarak isteyebilir. Mahkeme ise ara kararla idareden dosyanın tamamını getirtebilir.

Değerlendirme formundaki çıkar çatışması listesi burada işe yarar. Listede şu ilişkiler sayılır:

• Tez hocası ya da öğrencisi olmak

• Son üç yıl içinde ortak çalışma yapmış olmak

• Aynı kurumda görevli olmak

• Daha önce yargıda hasım taraf olmak

Belgelenebilen bir çıkar çatışması, işlemin sebep unsuruna yönelen somut bir iddia doğurur.

Bilimsel değerlendirmenin teknik yönü tartışmalıysa yargılamada bilirkişi incelemesi gündeme gelebilir. Raporun sonuçlarına karşı izlenecek yol idari yargıda bilirkişi raporuna itiraz yazısında açıklanmıştır. TÜBİTAK 3501 Kariyer Geliştirme Programı uyuşmazlıklarında dosyanın gücü, çoğunlukla bu somut usul iddialarında toplanır.

TÜBİTAK 3501 Kariyer Geliştirme Programı Konusunda Avukat Desteği

TÜBİTAK 3501 Kariyer Geliştirme Programı bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.

TÜBİTAK 3501 Kariyer Geliştirme Programı hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya Avukata Sor formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.

Doçent unvanı olan araştırmacı 3501 projesi yürütebilir mi?