TÜBİTAK Proje Reddine İtiraz ve İptal Davası

Panel Değerlendirme Sistemi Nasıl İşler?

Başvuru sahibi, öneriyi sisteme girerken araştırma destek grubunu ve paneli kendisi seçer. Bu seçim önerinin hangi uzman havuzuna düşeceğini belirler. Yanlış panel seçimi, konuya uzak hakemlerin görevlendirilmesine yol açabilir.

Süreç dış danışman değerlendirmesiyle başlar. Alanında çalışan akademisyenler öneriyi ayrı ayrı okur. Her biri kendi raporunu verir. Ardından panel toplanır. Panel, hakem raporlarını ve önerinin kendisini birlikte tartışır. Tartışmanın sonunda puan verilir. Panelin puanı yalnızca destek kararını belirlemez. Aynı puan proje teşvik ikramiyesi hesabına da esas alınır.

Başvuru formunda iki adım özellikle önemlidir. Birincisi panelist önerisi adımıdır. Başvuru sahibi burada dış danışman adı önerebilir. TÜBİTAK bu listeden seçim yapmak zorunda değildir. İkincisi çıkar ilişkisi bildirimidir. Değerlendirmede yer almasını istemediği kişileri gerekçesiyle bildirmek başvuru sahibinin elindedir. Bildirim yapılmazsa sonradan tarafsızlık itirazı güçleşir.

Panel raporu tek başına dava konusu olmaz. Panel görüşü hazırlık işlemidir. Hukuk düzeninde sonuç doğuran işlem, Başkanlığın verdiği destek kararıdır. Kesin ve yürütülebilir işlem ayrımı, idari işlem iptal davaları yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Ret Kararının Tebliği ve Gerekçeye Erişim

Yönetmeliğin 11. maddesi tebliği yazılı veya elektronik bildirim olarak tanımlar. Uygulamada bildirim çoğunlukla proje başvuru sistemi üzerinden yapılır. Süre bu bildirimin ulaştığı tarihte işlemeye başlar. Bildirimin ekran görüntüsü ve ulaşma tarihi saklanmalıdır.

İtirazın dayanağı, ret bildiriminde yer alan gerekçelerdir. Gerekçe tek bir genel cümleden ibaret olabilir. O hâlde yapılacak iş, cümleyi ölçüt bazında açmaktır. Hangi ölçütte hangi eksiklik saptandığı belirlenmeden savunma kurulamaz.

Belgeye erişimin sınırı vardır. Yönetmeliğin 15. maddesine göre komisyon ve kurul kararlarına dayanak oluşturan raporlar ile raportör ve birim isimleri gizlidir. Aynı madde şu istisnayı getirir:

Söz konusu bilgi ve belgeler, 09/10/2003 tarihli ve 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu çerçevesinde talep edilmesi halinde sadece başvuru yapan kişiye; raportör ve uzman isimleri belirtilmemek suretiyle verilebilir.

Bilgi edinme başvurusu yapılabilir. Ancak bu başvuru itiraz süresini durdurmaz. TÜBİTAK proje reddine itiraz süresi işlemeye devam eder. Belge beklenmeden itiraz dosyalanır. Sonradan gelen belge kurul aşamasında kullanılır. Aynı belge, açılacak davada da delil olarak sunulabilir.

TÜBİTAK Proje Reddine İtiraz Süresi

Süre on beş gündür ve tebliğ tarihinden itibaren işler. Sürenin son günü tatile denk gelirse süre uzar. Yönetmeliğe göre süre, tatil gününü izleyen ilk iş gününün bitimine kadar devam eder.

Süre geçtikten sonra yapılan başvuru incelenmez. Yönetmelik, süre ve yöntem dışında yapılan başvuruların değerlendirilmeyeceğini açıkça yazar. Yöntem şartı da en az süre kadar bağlayıcıdır. Başvuru TÜBİMER sistemindeki itiraz bölümünden yapılır. Elektronik posta ya da dilekçe ile yapılan bildirim itiraz sayılmaz.

Tek istisna mücbir sebeptir. Yönetmeliğin 16. maddesi bu hâlleri tek tek sayar. Doğal afet, kanuni grev, genel salgın hastalık, terör eylemi ve seferberlik ilanı bunlar arasındadır. Sebebin yetkili merciler tarafından belgelendirilmiş olması zorunludur. Belge kabul edilirse yeni bir süre işler. Bu süre, sebebin ortadan kalktığı günden itibaren on beş gündür.

Ücret konusu Başkanın kararına bırakılmıştır. Ücret belirlenmişse her başvuru için başvurudan önce ödenir. Ödeme belgesi de başvuru sırasında sisteme yüklenir.

İtiraz Başvurusunun Hazırlanması

Başvuru, İtiraz Başvuru Sistemine üç bilgi girilerek yapılır. Birincisi itiraz edilen program ve projeye ilişkin bilgilerdir. İkincisi itiraz gerekçeleridir. Üçüncüsü ücretin ödendiğine dair belgedir. Kurul, sistemde istenecek diğer bilgi ve belgeleri belirlemeye yetkilidir.

Bir yasak, TÜBİTAK proje reddine itiraz dilekçesinin sınırını çizer. Yönetmeliğin 12. maddesine göre başvuru, itiraz yoluyla eksik bilgi veya belge tamamlanarak genişletilemez. Aynı yolla başvuru uygun hâle de getirilemez. İtiraz, unutulan bir belgeyi sonradan eklemenin aracı değildir.

İkinci sınır kapsamla ilgilidir. Kurul yalnızca itiraz başvurusunda belirtilen hususları dikkate alır. Dilekçede yazılmayan bir eksiklik sonradan gündeme getirilemez. İtiraz dilekçesi bu nedenle tek seferlik bir imkândır. Dilekçe yazımına ilişkin genel ilkeler akademik dilekçe örnekleri sayfasında toplanmıştır.

Bilimsel Gerekçelere Karşı Savunma Kurgusu

Yönetmelik, kurulun kararını hangi ölçütler çerçevesinde vereceğini sayar. Bu ölçütler itirazın nasıl yazılacağını da gösterir:

• İtiraz gerekçelerinin proje başvuru dokümanına atıfta bulunularak oluşturulması.

• İtiraz gerekçelerinin, ret gerekçeleri ile uyumlu ve tutarlı olması.

• İtiraz gerekçelerinin somut ve ölçülebilir hususlar içermesi.

Üç ölçüt de aynı yöne bakar. Hakem görüşünün beğenilmediğini söylemek kurulu ikna etmez. Kurulun aradığı şey, hakemin başvuru dokümanındaki bir bilgiyi atladığının gösterilmesidir. Bu yüzden TÜBİTAK proje reddine itiraz gerekçeleri, ret yazısındaki tespitlerin karşısına başvuru formunun ilgili bölümü konularak kurulur.

Yöntem şöyle işler. Ret gerekçesindeki cümle önce aynen aktarılır. Sonra o konunun başvuru formunda nerede açıklandığı gösterilir. Başlık ve sayfa numarası verilir. Son olarak aradaki çelişki tek cümleyle özetlenir. Yeni deney sonucu veya yeni bütçe kalemi eklemek bu aşamada işe yaramaz. Aksine, genişletme yasağı nedeniyle itirazın reddine gerekçe olur.

Kurulun yetkisi de sınırlıdır. Yönetmelik, kurulun proje destek başvurusunu değerlendirmeyeceğini açıkça belirtir. Kurul projeye puan vermez. Kurul yalnızca yeniden değerlendirme yapılıp yapılmayacağına karar verir.

Usul Hatalarının Tespiti

Usule ilişkin itirazlar çoğu zaman bilimsel tartışmadan daha güçlüdür. Yönetmelik bu itirazları açıkça kapsama alır. Kapsama giren kişiler hakem, danışman, uzman, editör, panelist, moderatör ve raportördür. Komite veya kurul üyeleri de aynı kapsamdadır. Etik kural ihlalleri ise kapsamın dışındadır. Onlar Araştırma ve Yayın Etiği Kurulunun işidir.

Uygulamada şu noktalar incelenir. Başvuruda çıkar ilişkisi bildirilen bir kişi değerlendirmede görev almış mıdır? Ret gerekçesi, çağrı metninde bulunmayan bir şarta mı dayanmaktadır? Rapor, önerinin gerçekten içerdiği bir yöntemi yok saymakta mıdır?

Zaman boyutu da denetlenir. Komisyon ve kurul, itiraza konu faaliyetin başvuru anındaki durumunu esas alır. Başvuru tarihinden sonra yürürlüğe giren bir kural geçmişe uygulanamaz.

İdare hukuku bakımından bunlar sebep ve şekil sakatlığıdır. İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesi iptal davasını beş sakatlık hâline bağlar. Bunlar yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden hukuka aykırılıktır. Usul hatası, dava aşamasında en somut biçimde ortaya konabilen aykırılıktır.

İtirazın İncelenme Usulü

TÜBİTAK proje reddine itiraz başvurusu iki aşamalı bir incelemeden geçer. Başvuru önce TÜBİMER tarafından İtiraz İnceleme Komisyonuna iletilir. Komisyon esasa girmez. Komisyonun baktığı şey uygunluktur. Yönetmeliğin kapsam, süre ve şekil maddeleri ilk ölçüttür. Program mevzuatındaki usul şartları ikinci ölçüttür.

Uygun bulunan başvuru İtiraz Değerlendirme Kuruluna gider. Kurul dokuz üyeden oluşur. Üyelerin ikisi Başkanlık temsilcisidir. Beşi akademisyen, biri sanayici ve biri hukukçudur. Kurul başkanı bir raportör görevlendirir. Raportör gerekirse ilgili birimden bilgi, belge ve açıklama ister. Nihai inceleme raporunu kurula raportör sunar.

Kurul itirazı kabul ederse dosya yeniden değerlendirme için ilgili birime gönderilir. Bu gönderme Başkan Oluru ile olur. Birim, olur kendisine ulaştıktan sonra otuz gün içinde süreci başlatır. Yeniden değerlendirme sonucunda çıkan karara karşı yeni bir itiraz başvurusu yapılamaz.

İtiraz Reddedilirse İptal Davası Açılabilir mi?

Evet. İdari itiraz yolunun tüketilmesi dava hakkını ortadan kaldırmaz. Ret kararı kesin ve yürütülebilir bir idari işlemdir. Menfaati ihlal edilen proje yürütücüsü iptal davası açabilir.

Dava süresi idare mahkemelerinde altmış gündür ve yazılı bildirim tarihini izleyen günden başlar. Burada dikkat edilecek nokta sürelerin çakışmasıdır. Kurul kararı en geç altmış günde, danışman incelemesi varsa yetmiş beş günde çıkar. Bu süre, dava açma süresinden uzun olabilir.

Güvenli yol, iki süreyi birlikte takip etmektir. İdari itiraz yapılırken dava açma süresinin durup durmadığı ayrıca değerlendirilmelidir. Kanunun 11. maddesi, dava açma süresi içinde üst makama yapılan başvurunun süreyi durduracağını söyler. Bu hükmün TÜBİTAK itirazına uygulanıp uygulanmayacağı somut olaya göre değişir. Süre riski taşımamak için dava, ret kararının tebliğinden itibaren altmış gün içinde açılabilir.

Davalı taraf TÜBİTAK Başkanlığıdır. Yetkili mahkeme de bu adrese göre belirlenir. Kanunun 32. maddesi yetkiyi, işlemi yapan idari merciin bulunduğu yere bağlar. Başkanlık Ankara'da olduğu için dava kural olarak Ankara idare mahkemelerinde açılır. Yetki kuralı kamu düzenindendir ve mahkeme bunu kendiliğinden inceler.

Dava açmak işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Bu nedenle dilekçede ayrıca yürütmenin durdurulması talep edilir.

Takdir Yetkisinin Yargısal Denetimi

Bilimsel değerlendirme idarenin takdir alanındadır. Ancak takdir yetkisi denetimsiz değildir. İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin ikinci fıkrası sınırı şöyle çizer:

İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

Bu hüküm iki sonuç doğurur. Mahkeme projeye puan veremez ve desteklenmesine karar veremez. Buna karşılık mahkeme, ret kararının maddi ve hukuki sebebinin gerçekten var olup olmadığını inceler.

Denetimin somut konuları bellidir. Değerlendirme mevzuatta öngörülen usulle mi yapılmıştır? Ret gerekçesi başvuru dosyasındaki verilerle uyumlu mudur? Karar, çağrı metninde bulunmayan bir ölçüte mi dayanmaktadır? Bu sorular yerindelik denetimi değildir.

Teknik uyuşmazlıklarda mahkeme bilirkişi incelemesine başvurabilir. Bilirkişi raporunun kapsamı ve rapora itiraz usulü idari yargıda bilirkişi raporuna itiraz yazısında açıklanmıştır. İptal kararı verilirse işlem baştan itibaren ortadan kalkar. İdare, kararın gereğini yerine getirerek başvuruyu yeniden değerlendirir.

Yeniden Başvuru ile İtirazın Karşılaştırılması

İki yol farklı işlevler görür. TÜBİTAK proje reddine itiraz yolu mevcut kararı hedef alır ve süreye tabidir. Yeniden başvuru ise yeni bir çağrı döneminde, revize edilmiş öneriyle yapılır. Önceki ret kararı hukuken ayakta kalır.

Yeniden başvurunun da sınırı vardır. TÜBİTAK, 1001 programında aynı öneriyle üç kez desteklenmeme hâlinde dördüncü başvuruya izin vermez. Herhangi bir program kapsamında beş kez sunulup desteklenmeyen bir öneriyle de yeniden başvuru yapılamaz.

Bazı hâllerde itiraz yolu baştan kapalıdır. Yönetmelik, değerlendirme süreci sonuçlanmamış ya da olumlu sonuçlanmış başvuruları, kamunun ihtiyaçları doğrultusunda yürütülen programları, yarışma ve olimpiyat programlarını ve etik kurul kararlarını kapsam dışında bırakır. Bu durumlarda tercih, dava ile yeniden başvuru arasında yapılır.

Karar verirken üç ölçüt yol gösterir. Ret gerekçesi somut bir usul hatasına dayanıyorsa itiraz ve dava anlamlıdır. Gerekçe önerinin gerçek bir eksikliğini gösteriyorsa revizyonla yeniden başvuru daha hızlı sonuç verir. Süre kaçırılmışsa geriye yalnızca yeniden başvuru kalır. Benzer bir tercih, akademik teşvik ödeneği itiraz ve dava sürecinde de gündeme gelir.

TÜBİTAK Proje Reddine İtiraz Konusunda Avukat Desteği

TÜBİTAK proje reddine itiraz bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.

TÜBİTAK proje reddine itiraz hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya Avukata Sor formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.