Doçentlik Yedek Jüri Raporu Ne Zaman Değerlendirilir
Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı ve Yedek Jüriler
Doçentlik değerlendirmesinde yedek jüri üyesinin raporu yalnız asıl üyenin hukuken geçerli mazereti hâlinde sıraya girer. Kanun, yönetmelik ve dava yolu ayrıntılarıyla.
Doçentlik değerlendirmesinde asıl ve yedek üye ayrımı biçimsel bir ayrıntı değildir. Kanun, yedek üyenin raporunu yalnız belirli bir şartla devreye sokar. Buna karşın dosyalar uygulamada asıl ve yedek üyeye aynı anda açılmaktadır. Bu yüzden doçentlik yedek jüri raporları, olmaması gereken hâllerde sonucu belirlemektedir.
Doçentlik Jürisini Kim Belirler
2547 sayılı Kanunun 24. maddesi ve Doçentlik Yönetmeliği hükümleri uyarınca doçentlik değerlendirmesini yürütme görevi Üniversitelerarası Kurul Başkanlığına verilmiştir. Kurul, adayların yayın ve çalışmalarının değerlendirilmesine ilişkin esasları tespit eder. Jürilerin seçimi de aynı yetkinin parçasıdır.
Jüriyi fiilen belirleyen organ Doçentlik Komisyonudur. Doçentlik Yönetmeliğinin 8. maddesinin ikinci fıkrası bu görevi düzenler. Komisyon, objektif ve denetlenebilir yönteme göre asıl ve yedek üyeleri belirler.
Jüri üyeliği için tek bir şart aranır. Öğretim üyesinin 2547 sayılı Kanunun 26. maddesine göre profesör olarak atanmış olması gerekir. Bu şart devlet ve vakıf yükseköğretim kurumları için aynıdır.
Aday listesi rastgele hazırlanmaz. Liste, Yükseköğretim Kurulu personel veri tabanı esas alınarak belirlenir. Asıl ve yedek üyelikler bu liste içinden seçilir. Seçim ölçütlerinin objektif olması gerekir.
Komisyon ayrıca jüride ortaya çıkan maddi hataları düzeltir. Bu yetki de aynı maddede yer alır. Jüri belirlemesinin ayrıntıları doçentlik atamalarında jürinin rolü yazısında ele alınmıştır.
Doçentlik Yedek Jüri Sayısı Kaçtır
Yönetmeliğin 5. maddesi jüri yapısını belirler. Süresi içinde başvurusunu tamamlayan her aday için ayrı jüri kurulur.
Kural olarak beş asıl ve iki yedek üyeden oluşan jüri kurulur.
Alanda yeterli öğretim üyesi yoksa jüri üç asıl ve bir yedek üyeden oluşur.
Sık Sorulan Sorular
Doçentlik jürisinde kaç yedek üye bulunur?
Kural olarak jüri beş asıl ve iki yedek üyeden oluşur. Adayın başvurduğu alanda yeterli öğretim üyesi bulunmuyorsa jüri üç asıl ve bir yedek üyeden kurulur. Bu düzenleme Doçentlik Yönetmeliğinin 5. maddesinde yer alır.
Yedek jüri üyesinin raporu her hâlde dikkate alınır mı?
Hayır. 2547 sayılı Kanunun 24. maddesinin (b) fıkrasına göre yedek üye raporları, asıl üyenin hukuken geçerli bir mazerete dayalı olarak raporunu verememesi hâlinde sırasına göre değerlendirmeye esas alınır. Şart gerçekleşmeden yedek raporun sonucu belirlemesi hukuka aykırıdır.
Üç kişilik jüri de kurulamıyorsa en yakın bilim alanından tamamlama yapılır.
Bir üyeye, bir başvuru döneminde kural olarak üçten fazla görev verilmez.
Buna göre doçentlik yedek jüri sayısı iki veya birdir. Yedek üyelik, jüriyi genişleten bir kadro değildir. Amaç, asıl üyenin görevi yapamadığı hâlde sürecin durmamasını sağlamaktır.
Bu ayrımın pratik sonucu nettir. Beş kişilik jüride karar verecek üye sayısı beştir. Yedeklerle birlikte yedi olmaz. Aksi kabul, başarı eşiğini fiilen yükseltir.
Dosyaların Asıl ve Yedek Üyeye Aynı Anda Açılması
Uygulamada başvuru dosyaları asıl ve yedek üyelere aynı anda gönderilmektedir. Doçentlik Bilgi Sistemi üzerinden erişim de eş zamanlı açılmaktadır. Bu yöntem sürece iki yönlü zarar vermektedir.
Yedek üyeler, henüz sıraları gelmeden rapor hazırlamaktadır. Bu raporların bir kısmı sübjektif değerlendirmeler içermektedir. Somut bilgi ve belgeye dayanmayan raporlar da düzenlenmektedir. Adaylar bu nedenle mağdur olmaktadır.
Uygulamanın iki savunulabilir gerekçesi ileri sürülmektedir. Birincisi sürecin hızlanmasıdır. İkincisi ise asıl üyenin çekilmesi hâlinde zaman kaybının önlenmesidir. Her iki gerekçe de kanunun açık hükmünü aşamaz.
Hız, kanuna aykırılığın haklı sebebi olamaz. Kaldı ki yönetmelik zaten bir ay artı bir aylık süre öngörmüştür. Süre yönetimi için ayrı bir araç bulunmaktadır.
Eser inceleme aşamasını geçen ve unvanı hak eden aday bile etkilenebilmektedir. Doçentlik yedek jüri üyelerinden birinin asgari koşul veya etik inceleme yönündeki raporu süreci uzatmaktadır. Bazı dosyalarda başvuru iptal edilmekte, bazılarında aday başarısız sayılmaktadır. Sonuçta asıl üyelerin raporları fiilen yok sayılmaktadır.
Zararın büyüklüğü sürelerden kaynaklanır. Doçentlik başvurusu yılda iki kez yapılır. Bir dönemin kaybı altı ayı bulur. Başarısızlık kararı verilirse kayıp üç döneme çıkar.
Bu tabloda kaybedilen yalnız zaman değildir. Aday, kadro ilanlarına da başvuramaz. Görev süresi uzatma sürecinde de dezavantajlı duruma düşer.
Kanun Yedek Üye Raporunu Hangi Şartla Değerlendirmeye Alır
2547 sayılı Kanunun 24. maddesinin (b) fıkrası konuyu açıkça düzenler. Hükümde şu ifade yer alır:
“…Doçentlik sınav jürisinde yer alan asıl ve yedek üyeler, adayın yayın ve çalışmalarını değerlendirerek hazırladıkları ayrıntılı ve gerekçeli kişisel raporlarını Üniversitelerarası Kurula gönderirler. Asıl üyelerin hukuken geçerli bir mazerete dayalı olarak raporunu verememesi halinde, yedek üyelerin raporları, sırasına göre değerlendirmeye esas alınır.”
Hüküm iki ayrı kural içerir. Birinci cümle rapor hazırlama görevine ilişkindir. İkinci cümle ise raporun sonuca etkisini düzenler. Yedek üye rapor hazırlayabilir; ancak bu rapor kendiliğinden değerlendirmeye esas alınmaz.
Değerlendirmeye esas alınabilmesi için iki şart birlikte aranır. Asıl üyenin raporunu verememiş olması gerekir. Bu engelin hukuken geçerli bir mazerete dayanması da şarttır. Şartlar gerçekleşmeden doçentlik yedek jüri raporunun sonucu belirlemesi hukuka aykırıdır.
Kanun ayrıca bir sıra kuralı koyar. Yedek üye raporları “sırasına göre” esas alınır. Yani ikinci yedek, birinci yedekten önce devreye giremez. Sıra da idarenin takdirine bırakılmamıştır.
Yönetmelik Bu Kuralı Nasıl Somutlaştırır
Yönetmeliğin 6. maddesi yedek üyenin devreye gireceği hâlleri sayar. Bu hâller sınırlı ve somut niteliktedir.
Raporunu süresi içinde sisteme yüklemeyen üyenin görevi sonlandırılır.
Mazereti üniversite yönetim kurulunca kabul edilen üyenin üyeliği sonlandırılır.
Ek süre içinde rapor düzenlemeyen üyenin görevi sonlandırılır.
Asgari şart görüşünde ısrar eden üyenin yerine yedek raporu alınır.
İstifa veya emeklilik hâlinde yeni görevlendirme yapılabilir.
Altıncı maddenin üçüncü fıkrası şu hükmü içerir:
“Değerlendirme raporunu süresi içinde Doçentlik Bilgi Sistemine yüklemeyen jüri üyesinin görevi sonlandırılır ve yedek üyelerin raporları sırasıyla değerlendirmeye alınır.”
Fıkra bir sırayı anlatır. Önce görev sonlandırılır. Ancak bundan sonra yedek rapor sıraya girer. İki işlem arasında bir sıra ilişkisi vardır.
Görevin sonlandırılması ayrı bir idari işlemdir. Bu işlem Doçentlik Komisyonu kararıyla yapılır. Karar dosyada bulunmuyorsa sıranın işlediği kabul edilemez.
Dördüncü fıkra ise mazeret yolunu düzenler. Jüri üyesi, rapor hazırlamasına engel bir hâl doğduğunda çekilme talebini yazılı olarak bildirir. Talep, görev yaptığı yükseköğretim kurumuna iletilir. Mazereti üniversite yönetim kurulunca kabul edilen üye, kararın örneğini süresi içinde Kurula bildirir.
Etik İhlal İddiası İleri Sürüldüğünde Süreç Nasıl İşler
Etik iddia, süreci bir anda durduran bir işlemdir. Yönetmeliğin 7. maddesi bu konuyu düzenler. İddiayı ileri süren üye gerekçeli rapor hazırlar. İddiaya konu eserleri de rapora ekler.
Kurul, dosyayı ilgili etik komisyona gönderir. Karar verilinceye kadar başvuruyla ilgili işlem yapılmaz. Süreç bu aşamada askıya alınır.
İnceleme sonucunda iddia doğru bulunmayabilir. Bu hâlde değerlendirme kaldığı yerden devam eder. Ayrıca iddiada bulunan jüri üyesinin görevi sonlandırılır. Bu kural 12/6/2020 tarihli değişiklikle eklenmiştir.
İddianın doğru bulunması hâlinde başvuru iptal edilir. Aday en erken izleyen üçüncü dönemde yeniden başvurabilir. Karar, disiplin işlemleri için adayın kurumuna da bildirilir.
Mülga Yönetmeliğe Yapılan Atıflara Dikkat Edilmelidir
Konuya ilişkin pek çok metin, Doçentlik Sınav Yönetmeliğine atıf yapmaktadır. Bu yönetmelik 7/2/2015 tarihli ve 29260 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştı. Ancak 15/4/2018 tarihli Doçentlik Yönetmeliğinin 9. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.
Eski metindeki hükümlerin karşılığı bugün yeni yönetmeliktedir. Dilekçe ve dava dilekçelerinde güncel madde numaraları kullanılmalıdır. Mülga hükme dayanan bir itiraz, esasa girilmeden karşılık bulmayabilir.
Başarı Şartı Kaç Olumlu Raporla Sağlanır
Başarı şartı Yönetmeliğin 6. maddesinin sekizinci fıkrasında düzenlenmiştir. Hüküm şöyledir:
“Beş üyeden oluşan jürilerde en az üç üyenin, üç üyeden oluşan jürilerde ise en az iki üyenin adayı başarılı bulması halinde aday başarılı sayılır.”
Bu hesap, değerlendirmeye esas alınan raporlar üzerinden yapılır. Sıraya girmemiş bir doçentlik yedek jüri raporu bu hesaba katılamaz. Katıldığında çoğunluk yapay biçimde değişir.
Basit bir örnek durumu gösterir. Beş asıl üyeden üçü adayı başarılı bulmuş olsun. Bu hâlde aday başarılı sayılır. Yedek üyenin olumsuz raporu bu sonucu değiştirmez.
Uygulamada ise farklı bir tablo görülmektedir. Yedek üyenin raporu dosyaya girdiğinde denge bozulmaktadır. Bu durum, eser inceleme sürecinin sonucunu da tartışmalı hâle getirmektedir.
Başarısız bulunan aday hemen yeniden başvuramaz. Eksik bulunan eser ve faaliyetleri tamamlamak kaydıyla en erken izleyen üçüncü dönemde başvurabilir. Asgari şart nedeniyle başvurusu iptal edilen aday ise en erken izleyen ikinci dönemde başvurabilir.
Asıl Yedek Ayrımı Diğer Süreçlerde Nasıl Uygulanır
Asıl ve yedek ayrımının tek bir amacı vardır. Asıl olan görevi yapamadığında sürecin kesintiye uğramaması gerekir. Aynı mantık başka akademik süreçlerde de görülür.
Üniversitelerde kadro başvurularında dosya incelemesiyle görevlendirilen asıl jüri üyeleri mazeret bildirmeden yedekler devreye giremez.
Kamu kadrolarında asıl ve yedek ayrımı yapılmışsa asıl aday hakkından vazgeçmeden yedek çağrılmaz.
Etik incelemede asıl bilirkişiler mazeret bildirmeden dosya yedek bilirkişiye gönderilmez.
Bu örneklerin ortak yönü açıktır. Yedeklik, bir bekleme sırasıdır. Sıra atlandığında işlem sebep unsuru yönünden sakatlanır.
Sakatlık iki başlıkta toplanabilir. Birincisi yetki ve usul yönünden ortaya çıkar. İkincisi ise sebep unsurunu ilgilendirir.
Usul yönü: yedek üye, sırası gelmeden rapor vermiştir.
Sebep yönü: karar, esas alınmaması gereken bir rapora dayanmıştır.
Sonuç yönü: çoğunluk hesabı gerçek jüri iradesini yansıtmamıştır.
Rapor Süreleri Nasıl İşler
Süreler Yönetmeliğin 6. maddesinde belirlenmiştir. Jüri üyesine, her aday için rapor hazırlamak üzere azami bir ay süre verilir. Doçentlik Komisyonu gerekli hâllerde bir aya kadar ek süre verebilir.
Süre içinde rapor yüklenmezse görev sonlandırılır. Bu andan itibaren doçentlik yedek jüri üyesinin raporu sıraya girer. Sıralama da rastgele değildir; yedek üyeler sırasıyla değerlendirmeye alınır.
Uygulamada süre şu şekilde işler.
Jüri kurulur ve dosya asıl üyelere açılır.
Her üyeye rapor için azami bir ay verilir.
Gerekirse bir aya kadar ek süre tanınır.
Süre geçerse üyenin görevi sonlandırılır.
Bu andan sonra doçentlik yedek jüri raporu sıraya girer.
Sürenin işleyişi, sonucun ne zaman ilan edileceğini de belirler. Başvuru durumu ekranındaki ifadelerin anlamı doçentlik başvuru durumu yazıları yazısında açıklanmıştır.
Jüri Bilgileri ve Raporlar Erişime Açılır
Aday, kendisini değerlendiren üyeleri bilme hakkına sahiptir. 2547 sayılı Kanunun 24. maddesinin (b) fıkrası bu konuda açıktır. Jüri üyelikleri, jüri, değerlendirmeye esas alınan raporlar ve başvuru sonucu elektronik ortamda erişime açılır.
Bu bilgiler, erişime açıldığı tarihi izleyen beşinci gün tebliğ edilmiş sayılır. Aynı kural Yönetmeliğin 5. maddesinin dördüncü fıkrasında yer alır. Beşinci gün kuralı dava süresinin başlangıcını da belirler.
Erişime açılan belgeler dikkatle incelenmelidir. Raporun hangi üyeye ait olduğu ve hangi tarihte yüklendiği önemlidir. Bu iki veri, sıranın usulüne uygun işleyip işlemediğini gösterir.
Aday üç soruyu sırayla sormalıdır. Rapor kime aittir? Bu kişi asıl mı yedek midir? Yedekse asıl üye neden rapor verememiştir?
Cevaplar dosyadan çıkmıyorsa belge talebi gerekir. Doçentlik yedek jüri sırasının belgesiz kabul edilmesi doğru değildir.
Usulsüz Yedek Raporuna Karşı Hangi Yol İzlenir
Aday önce hangi işlemin sonucu belirlediğini tespit etmelidir. Dava, sonucu doğuran işleme karşı açılır.
Başvurunun asgari şart gerekçesiyle iptali kararı
Etik inceleme sonucunda verilen başvuru iptali kararı
Eser inceleme sonucunda başarısız sayılma kararı
İdari Yargılama Usulü Kanununun 7. maddesi uyarınca dava açma süresi altmış gündür. Süre, tebliğ tarihini izleyen günden başlar. Aynı Kanunun 11. maddesine göre dava süresi içinde idareye başvurulabilir. Bu başvuru süreyi durdurur.
Dilekçede iddia somut biçimde kurulmalıdır. Asıl üyenin mazeret bildirip bildirmediği sorulmalıdır. Mazeret varsa üniversite yönetim kurulu kararı istenmelidir.
Talep sonucu bölümü de dikkatle yazılır. İşlemin iptali ilk taleptir. Koşulları varsa yürütmenin durdurulması istenir. Yeniden değerlendirme yapılması da ayrıca talep edilebilir. Konuya ilişkin dava yolları doçentlik jürisine karşı dava ve hukuki yollar yazısında toplanmıştır.
ÜAK’tan Talep Edilmesi Gereken Belgeler
Usul denetimi belgeye dayanır. Aşağıdaki belgeler dosyanın omurgasını oluşturur.
Jüri üyelerinin asıl ve yedek ayrımını gösteren liste
Her raporun sisteme yüklenme tarihi
Görevi sonlandırılan üye varsa buna ilişkin karar
Kabul edilmiş mazerete ilişkin üniversite yönetim kurulu kararı
Doçentlik Komisyonu kararının tam metni
Belge talebi tarih ve dönem bilgisiyle birlikte yapılmalıdır. Genel ifadelerle yazılan talepler kolayca reddedilir. Talep edilen her belge ayrı madde hâlinde yazılmalıdır.
Üniversitelerarası Kurul Başkanlığının bu uygulamadan vazgeçmesi gerekmektedir. Dosyaların yalnız asıl üyenin erişimine açılması yeterlidir. Asıl üyelerden mazeret bildiren olduğunda yedek üyeler rapor düzenlemelidir. Asgari koşul tartışmalarının ayrıntısı doçentlik asgari koşul itiraz ve dava yazısında ele alınmıştır.
Doçentlik Yedek Jüri Konusunda Avukat Desteği
Doçentlik yedek jüri uygulaması bakımından izlenecek hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Doçentlik yedek jüri raporu hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya soru sorma sayfamız üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Jüri üyesi çekilme talebini görev yaptığı yükseköğretim kurumuna yazılı olarak bildirir. Mazeretin üniversite yönetim kurulunca kabul edilmesi gerekir. Kabul kararının bir örneği süresi içinde Üniversitelerarası Kurula bildirilir.
Jüri üyesi raporunu süresinde yüklemezse ne olur?
Rapor için verilen azami süre bir aydır ve Doçentlik Komisyonu bir aya kadar ek süre verebilir. Raporunu süresinde Doçentlik Bilgi Sistemine yüklemeyen üyenin görevi sonlandırılır. Bu hâlde yedek üyelerin raporları sırasıyla değerlendirmeye alınır.
Kaç olumlu rapor başarı için yeterlidir?
Beş üyeli jürilerde en az üç, üç üyeli jürilerde en az iki üyenin adayı başarılı bulması gerekir. Bu hesaplama yalnız değerlendirmeye esas alınan raporlar üzerinden yapılır. Sıraya girmemiş bir yedek üye raporu hesaba katılmamalıdır.
Yedek üye raporu nedeniyle başarısız sayılan aday ne zaman yeniden başvurabilir?
Eser değerlendirmesinde başarısız sayılan aday, eksik bulunan çalışmaları tamamlamak kaydıyla en erken izleyen üçüncü dönemde başvurabilir. Asgari başvuru şartını sağlamadığı gerekçesiyle başvurusu iptal edilen aday ise en erken izleyen ikinci dönemde başvurabilir. Bu işlemlere karşı dava açılmışsa yeniden başvuru davanın kesinleşmesine bağlıdır.
Doçentlik sürecinde dava açma süresi ne zaman başlar?
Jüri bilgileri, değerlendirmeye esas alınan raporlar ve başvuru sonucu elektronik ortamda erişime açılır. Bu bilgiler, erişime açıldığı tarihi izleyen beşinci gün tebliğ edilmiş sayılır. İdari Yargılama Usulü Kanununun 7. maddesi uyarınca altmış günlük süre bu tarihten sonra işlemeye başlar.
Doçentlik
Doçentlik Dil Puanı ve Geçerlilik Süresi
Doçentlik başvurusunda 55 puan eşiği, YDS ve YÖKDİL sonuçlarının süresiz geçerliliği, uluslararası sınavlarda beş yıl ve TOEFL'de iki yıl sınırı ile ret hâlinde dava yolu.
