Doçent kadrosunda jüri üç, profesör kadrosunda en az beş profesörden oluşur. Jüri tespit süresi, rapor süresi, gerekçe ölçüsü ve Ankara 16. İdare Mahkemesi kararı ışığında tek adaylı ilanlarda değerlendirme zorunluluğu.
Doçentlik atamalarında jüri, adayın ilan edilen kadroya uygunluğunu inceleyen kuruldur. Jürinin kaç kişiden oluşacağını 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu belirler. Doçent kadrosunda üç profesör görev alır. Profesör kadrosunda ise en az beş profesör seçilir. Aşağıda jürinin oluşumu, süreleri ve rapor ölçüsü ele alınmıştır.
Doçentlik Unvanı Jürisi ile Kadro Jürisi Ayrı Kurullardır
Uygulamada iki ayrı jüri sık sık karıştırılır. Birincisi doçentlik unvanını veren jüridir. Bu jüriyi Üniversitelerarası Kurul kurar. İkincisi doçent kadrosuna atama jürisidir. Onu ise üniversite rektörü belirler.
Unvan jürisi beş asıl ve iki yedek üyeden oluşur. Dayanağı 2547 sayılı Kanunun 24. maddesinin (b) bendidir. Alanda yeterli öğretim üyesi yoksa jüri üç asıl ve bir yedek üyeyle kurulur. Ayrıntılı usul Doçentlik Yönetmeliğinin 5. maddesindedir. Unvan sürecinin bütünü doçentlik yönetmeliği ve başvuru süreci yazısında incelenmiştir.
Kadro jürisi ise üç profesörden oluşur. Bu kurul unvanı değil, kadroya uygunluğu değerlendirir. Doçentlik atamalarında jüri denince uygulamada çoğunlukla bu ikinci kurul kastedilir. Unvan aşamasındaki uyuşmazlıklar doçentlik jürisine karşı dava ve hukuki yollar yazısında ayrıca ele alınmıştır.
Ayrım pratik bir sonuç doğurur. Unvan jürisine karşı açılacak dava Üniversitelerarası Kurula yöneltilir. Kadro jürisine dayanan işlemde ise davalı üniversitedir. Husumetin yanlış yöneltilmesi süre kaybına yol açar.
2547 sayılı Kanunun 24. maddesinin (e) bendi kuralı koyar. Doçentlik unvanına sahip olanlar ilan edilen kadrolara başvurur. Başvuranların durumunu incelemek üzere rektör üç profesör tespit eder. Bu profesörlerden varsa biri ilgili birim yöneticisidir. En az biri de o üniversite dışından seçilir.
Sık Sorulan Sorular
Doçent kadrosuna atamada jüri kaç kişiden oluşur?
Jüri üç profesörden oluşur. Varsa biri ilgili birim yöneticisidir ve en az biri o üniversite dışından seçilir. Kural 2547 sayılı Kanunun 24. maddesinin (e) bendi ile Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliğinin 11. maddesinde yer alır.
Profesörlük kadrosunda jüri neden beş kişidir?
2547 sayılı Kanunun 26. maddesi profesörlük için daha geniş bir kurul öngörür. Üniversite yönetim kurulu, en az üçü başka üniversitelerden olmak üzere en az beş profesör seçer. Doçent kadrosunda ise tek dış üye yeterlidir.
Doçentlik Atamalarında Jüri Nasıl Belirlenir ve Kaç Kişidir
Yönetmeliğin 11. maddesi aynı kuralı tekrarlar. Seçilecek üç profesörün adayın başvurduğu bilim alanıyla ilgili olması gerekir. Bilim alanı uyumu bu aşamada en çok tartışılan konudur. Alan dışından seçilen üye, raporun bilimsel değerini tartışmaya açar.
Dış Üye ve Bölüm Başkanı Zorunluluğu
Dış üye şartı jürinin tarafsızlığını korumak içindir. Üç profesörden en az biri başka bir üniversiteden olmalıdır. Yüksek teknoloji enstitüsünden seçim de aynı sonucu doğurur.
Yönetmelik bir zorunluluk daha getirir. İlan edilen kadronun bulunduğu birimin bölüm başkanı profesörse jüride yer alır. Bu durumda tespit edilecek üç profesörden biri bölüm başkanı olmak zorundadır. Bölüm başkanı profesör değilse bu zorunluluk uygulanmaz.
Yönetmeliğin 17. maddesi ayrı bir imkân tanır. Jürilere yurt içindeki yabancı uyruklu profesörler görevlendirilebilir. Yükseköğretim Kurulunun tanıdığı yurt dışı kurumlardaki profesörler de görev alabilir.
Jüri Kaç Gün İçinde Belirlenir
Doçentlik atamalarında jüri tespiti süreye bağlanmıştır. Rektör, ilana son başvuru tarihinden itibaren on beş gün içinde üç profesörü belirler. Sözlü sınav yapılan kurumlarda süre farklı işler. Bu hâlde on beş günlük süre sözlü sınavların bitiş tarihinden başlar.
Sözlü sınav her kadroda yapılmaz. Yalnızca ek koşulları arasında sözlü sınav bulunan kurumlarda uygulanır. Sözlü sınav jürisini rektörün talebi üzerine Üniversitelerarası Kurul belirler. Bu jüri beş asıl ve iki yedek üyeden oluşur. Sözlü sınavların denetimi sözlü sınavların yargısal denetimi yazısında ayrıca incelenmiştir.
Kadro ilanının kendisi de ayrı kurallara tabidir. İlanda adaylara on beş günden az başvuru süresi tanınamaz. İlan süreci akademik kadro ilanı ve atama süreci yazısında ele alınmıştır.
Doçent Kadrosuna Başvurmanın Ön Şartları Nelerdir
Jüri aşamasına gelmeden önce iki şart aranır. Birincisi doçentlik unvanıdır. Yönetmeliğin 8. maddesi bu şartı açıkça yazar. Yurt dışında alınan unvan da geçerli olabilir. Bunun için Üniversitelerarası Kurulun Türkiye'de geçerli sayması gerekir.
İkinci şart üniversitenin ek koşullarıdır. Kanunun 24. maddesinin (d) bendi bu yetkiyi tanır. Ek koşul yalnızca bilimsel kaliteyi artırma amacına yönelik olabilir. Objektif ve denetlenebilir nitelikte olması da şarttır. Ayrıca Yükseköğretim Kurulunun onayından geçmesi gerekir.
Ek koşullar jüriyi doğrudan bağlar. Jüri üyesi önce adayın ek koşulları karşılayıp karşılamadığına bakar. Ek koşul sağlanmıyorsa bilimsel değerlendirmeye geçilmez.
İlan ve başvuru usulü ise 9. maddede düzenlenmiştir. Doçent kadroları Resmî Gazetede ilan edilir. Aynı ilan üniversitenin internet ana sayfasında da yayımlanır. Aday dosyasını dört nüsha olarak rektörlüğe teslim eder. Dosya özgeçmişi, bilimsel çalışmaları ve yayınları kapsar.
Sözlü Sınav Şartı Olan Kurumlarda Süreç Nasıl İşler
Bazı üniversiteler ek koşullar arasına sözlü sınav koyar. Bu durumda doçentlik atamalarında jüri iki kez devreye girer. Önce sözlü sınav jürisi çalışır. Sonra üç profesörden oluşan kadro jürisi rapor yazar.
Sözlü sınav jürisi beş asıl ve iki yedek üyeden oluşur. Jüriyi rektörün talebi üzerine Üniversitelerarası Kurul belirler. Alanda yeterli öğretim üyesi yoksa jüri en yakın bilim alanından tamamlanır. Bu da mümkün değilse üç asıl ve bir yedek üye yeterlidir.
Sınavın yürütülmesi ayrıntılı kurallara bağlanmıştır. Jüri, üye tamsayısıyla toplanır. Sınav öğretim üyelerine açık yapılır. Sınavın yeri, tarihi ve saati internet sayfasında ilan edilir. Birden fazla aday varsa her aday için ayrı sınav yapılır.
Karar kapalı oturumda alınır. Jüri, üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verir. Karar tutanakla imza altına alınır. Aday başarısız bulunursa jüri gerekçeli karar hazırlar. Gerekçe zorunluluğu burada da geçerlidir.
Sözlü sınavda başarısız olan aday kadro jürisine hiç ulaşamaz. Bu nedenle sınav aşamasındaki usul hataları ayrıca önem taşır. Sınav tutanağının içeriği yargısal denetimin dayanağını oluşturur.
Profesörlük Kadrosunda Jüri Neden Beş Kişidir
Profesörlükte jüri sayısı beştir. Kural 2547 sayılı Kanunun 26. maddesinde yer alır. Maddenin (b) bendinin ikinci alt bendi jüriyi tarif eder.
Jüriyi burada rektör değil, yönetim kurulu seçer. Üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulu en az beş profesör belirler. Bu profesörlerin en az üçü başka üniversitelerden olmalıdır. Doçent kadrosunda tek dış üye yeterken profesörlükte üç dış üye aranır.
Sayı farkının gerekçesi kadroların ağırlığıdır. Profesörlük akademik kariyerin son basamağıdır. Değerlendirmenin daha geniş bir kurula yaptırılması istenmiştir. Doçentlik atamalarında jüri sayısının üçte kalması da aynı kademelenmenin sonucudur.
İki Kadro Arasındaki Süreler Farklıdır
Yönetmeliğin 15. maddesi profesörlük için ayrı süreler koyar. Farkı şöyle özetlemek mümkündür:
Doçent kadrosunda jüri, son başvuru tarihinden itibaren on beş gün içinde tespit edilir.
Profesör kadrosunda jüri, son başvuru tarihinden itibaren bir ay içinde seçilir.
Doçent kadrosunda profesörler raporlarını bir ay içinde bildirir.
Profesör kadrosunda rapor süresi, belgelerin verildiği tarihi izleyen iki aydır.
Süre aşımının sonucu her iki kadroda aynıdır. Rapor süresinde gelmezse dosyalar aynı usulle belirlenen başka profesörlere gönderilir. Yani süre aşımı tek başına adayın aleyhine sonuç doğurmaz.
Jüri Raporu Ne Kadar Gerekçeli Olmalıdır
Rapor, doçentlik atamalarında jüri değerlendirmesinin tek yazılı ürünüdür. Bu nedenle gerekçe ölçüsü uyuşmazlıkların merkezindedir.
Yönetmeliğin 11. maddesi doçent kadrosu için kişisel rapor ister. Rektör dosyaları profesörlere gönderir. Profesörler her aday hakkında ayrı ayrı görüş bildirir. Birden fazla aday varsa tercihlerini de yazarlar.
Profesörlük için ölçü daha ayrıntılıdır. Yönetmeliğin 15. maddesi raporun içeriğini sayar. Raporda adayın bilimsel veya sanatsal nitelikleri değerlendirilir. Yöneticilik, yapıcılık ve geliştiricilik özellikleri de belirtilir. Bilim ve sanat adamı yetiştirme konusundaki çabalar ayrıntılı olarak yazılır.
Unvan aşamasında ise ölçü yönetmelikte açıkça yazılıdır. Doçentlik Yönetmeliğinin 6. maddesi ayrıntılı ve gerekçeli rapor arar. Jüri üyesi adayın çalışmalarının niteliğini ve alana katkısını esas alır.
Bu ölçüler yargısal denetimin dayanağıdır. Tek cümlelik ya da tek sıfattan ibaret bir rapor denetlenemez. Rapor, hangi eserin neden yetersiz görüldüğünü göstermelidir. Yedek üye raporlarının sırası da tartışma konusu olabilir. Bu konu Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı ve yedek jüriler yazısında ele alınmıştır.
Jüri üyesinin tarafsızlığı da tartışma konusu olabilir. Yönetmelikte reddi usulü ayrıca düzenlenmemiştir. Buna karşılık genel idare hukuku ilkeleri uygulanır. Aday ile jüri üyesi arasında akademik çekişme bulunduğu ileri sürülebilir. İddia belgeye dayandığında yönetim kurulunun bunu karşılaması beklenir.
Yönetim Kurulunun Gerekçeli Görüşü Neden Önemlidir
Jüri raporu süreci bitirmez. Doçent kadrosunda karar zinciri üç halkalıdır. Önce jüri raporları gelir. Sonra yönetim kurulu görüş bildirir. En sonunda rektör atama kararını verir.
Yönetmeliğin 11. maddesi yönetim kurulundan gerekçeli görüş ister. Gerekçe zorunluluğu 2018 sonrası metinde açıkça yazılıdır. Rektör kararını dosya inceleme sonuçlarına dayandırmak zorundadır.
Bu zincir idari işlemin sebep unsurunu görünür kılar. Gerekçesiz bir yönetim kurulu kararı denetimi engeller. Doçentlik atamalarında jüri raporları olumluyken atama yapılmamışsa gerekçe daha da önem kazanır.
Tek Aday Varsa Jüri Değerlendirmesi Yapılır mı
Bu soruyu Ankara 16. İdare Mahkemesi bir kararında yanıtladı. Karar 13/12/2019 tarihli ve E:2018/2324, K:2019/2448 sayılıdır.
Uyuşmazlık Hacettepe Üniversitesinde doğdu. Mühendislik Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü için kadro ilan edildi. İlanda yapısal jeoloji, tektonik ve jeomorfoloji alanında çalışma şartı arandı. Başka bir ek şart konulmadı.
Mahkeme ara kararıyla başka başvuru olup olmadığını sordu. İdare, kadroya davacıdan başka başvuru olmadığını bildirdi. Mahkeme buna rağmen jüri değerlendirmesinin zorunlu olduğunu belirtti. Tek aday da kadro için gerekli şartlar yönünden incelenir.
Mahkeme Takdir Yetkisini Nasıl Sınırladı
Kararda idarenin takdir yetkisi kabul edildi. Anayasanın 125. maddesi ve 2577 sayılı Kanunun 2. maddesi hatırlatıldı. Yargı kararıyla takdir yetkisi kaldırılamaz.
Mahkeme buna bir sınır ekledi. Takdir yetkisi sınırsız değildir. Hukuka, kamu yararına ve hizmet gereklerine uygun kullanılması gerekir. Adaylar bilimsel ve objektif ölçütlerle değerlendirilmelidir.
Olayda davacı ilandaki şartları taşıyordu. Doçentlik belgesi ve ilgili alanda yayınları vardı. Üç jüri üyesinden ikisi olumlu görüş bildirdi. Üçüncü üyenin raporu ise davacıyı zayıf aday olarak nitelemekten ibaretti. Yönetim kurulu kararı bu olumsuz görüş yönünde şekillendi.
Mahkeme somut gerekçe aradı. Atanmama yönündeki takdirin kamu yararı ve hizmet gerekleriyle açıklanması gerekiyordu. Davacının atanmasına engel somut bilgi veya belge ortaya konmamıştı. Salt takdir yetkisine dayanan işlem hukuka uygun bulunmadı ve iptal edildi.
Kararın pratik sonucu açıktır. Doçentlik atamalarında jüri raporlarının çoğunluğu olumluysa aksi yönde karar gerekçe ister. Benzer uyuşmazlıklar akademik kadroya atanmama davası yazısında ayrıca incelenmiştir.
Yabancı Uyruklu Öğretim Elemanlarında İlan İstisnası Kaldırıldı
Yönetmelikte 6 Mart 2026 tarihinde bir değişiklik yapıldı. Değişiklik yönetmeliği 33188 sayılı Resmî Gazetede yayımlandı.
Değişiklik üç fıkrayı yürürlükten kaldırdı. Bunlar 6, 11 ve 15. maddelerin son fıkralarıydı. Kaldırılan fıkralar sözleşmeli yabancı uyruklu öğretim elemanları için ilan şartına istisna getiriyordu.
Doçent kadrosu bakımından sonuç şudur. Yönetmeliğin 11. maddesinin beşinci fıkrası artık yoktur. Aynı istisna profesör kadroları için de kalkmıştır. Bu düzenleme doçentlik atamalarında jüri oluşumunu değil, ilan aşamasını ilgilendirir.
Kişiye Özel İlan Yasağı Jüri Aşamasını Nasıl Etkiler
Yönetmeliğin 3. maddesine 9 Mart 2021 tarihinde bir fıkra eklendi. Bu değişiklik 31418 sayılı Resmî Gazetede yayımlandı.
Kural iki yasak getirir. İlanda adayların lisansüstü tez veya uzmanlık tezi adları yazılamaz. Tezin adının bir kısmının yazılması da yasaktır. İkinci yasak daha geneldir. İlanda yalnızca belirli bir adayı tanımlayan özel şartlara yer verilemez.
Jüri raporu tek başına dava konusu edilmez. Rapor, atama sürecinin hazırlık işlemidir. Dava konusu olan işlem atama ya da atamama kararıdır.
Dava süresi altmış gündür. Süre 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre işler. Başlangıç, işlemin yazılı bildirim tarihidir. Kanunun 11. maddesi uyarınca üst makama başvurulması süreyi durdurur.
Dilekçede jüri raporlarının istenmesi yerinde olur. Mahkeme ara kararıyla dosyayı idareden getirtir. Raporların gerekçesizliği bu aşamada değerlendirilir. Yürütmenin durdurulması talebi de dilekçede yer alabilir.
Bilirkişi incelemesi de gündeme gelebilir. Mahkeme, jüri raporlarındaki bilimsel değerlendirmeyi tek başına denetlemez. Denetim, işlemin sebep ve amaç unsurları üzerinden yürür. Buna karşılık raporun iç tutarlılığı incelenebilir. Aynı eserin bir üyece yeterli, diğerince yok sayılması buna örnektir.
Dava dilekçesinde şu belgeler istenir. İlan metni, başvuru dosyası, jüri tespit yazısı ve üç rapor bunların başında gelir. Yönetim kurulu kararı ile rektörlük onayı da dosyaya getirtilir. Belgelerin tamamı gelmeden gerekçe denetimi eksik kalır.
Kadro başka bir adaya verilmişse yürütmenin durdurulması talebinin önemi artar. Mahkeme, açık hukuka aykırılık ve giderilmesi güç zarar ölçütlerini birlikte inceler. İlana yönelik itirazlar için akademik kadro ilanına itiraz ve iptal davası yazısına bakılabilir. Doktor öğretim üyesi kadrosundaki farklı usul ise doktor öğretim üyesi ataması yazısında anlatılmıştır.
Doçentlik Atamalarında Jüri Konusunda Avukat Desteği
Doçentlik atamalarında jüri bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Doçentlik atamalarında jüri hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya uzman avukata soru formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Doçent kadrosunda rektör, ilana son başvuru tarihinden itibaren on beş gün içinde jüriyi tespit eder. Sözlü sınav yapılan kurumlarda süre sınavların bitiş tarihinden başlar. Profesörlük kadrosunda ise jüri bir ay içinde seçilir.
Jüri raporu ne kadar sürede hazırlanır?
Doçent kadrosunda profesörler raporlarını bir ay içinde bildirir. Profesörlük kadrosunda süre, belgelerin verildiği tarihi izleyen iki aydır. Rapor süresinde gelmezse dosyalar aynı usulle belirlenen başka profesörlere gönderilir.
Kadroya tek aday başvurmuşsa jüri değerlendirmesi yapılır mı?
Yapılır. Ankara 16. İdare Mahkemesinin 13/12/2019 tarihli ve E:2018/2324, K:2019/2448 sayılı kararında tek adaylı ilanlarda da jüri değerlendirmesinin zorunlu olduğu belirtilmiştir. Aday, kadro için gerekli şartları taşıyıp taşımadığı yönünden incelenir.
Jüri raporuna karşı tek başına dava açılabilir mi?
Rapor, atama sürecinin hazırlık işlemidir ve tek başına dava konusu edilmez. Dava, atama ya da atanmama işlemine karşı açılır. Süre altmış gündür ve işlemin yazılı bildirim tarihinden itibaren işler.
İki jüri üyesi olumlu görüş verdiği hâlde atama yapılmayabilir mi?
İdarenin takdir yetkisi vardır, ancak bu yetki sınırsız değildir. Anılan mahkeme kararında atanmama yönündeki takdirin somut bilgi ve belgeyle açıklanması gerektiği vurgulanmıştır. Gerekçesiz işlem hukuka aykırı bulunabilir.
Akademik Kadro
Akademisyen Ek İş Yapabilir mi? Dış Görev, Danışmanlık, Şirket ve YouTube Geliri
Devlet üniversitesindeki öğretim elemanı hangi dış işleri izinle yapabilir? Döner sermaye, görevlendirme, teknopark şirketi, YouTube geliri, disiplin ve dava yolu.
