Denklik İncelemesinde Kalış Süresi Hesabı Nasıl Yapılır

Hesap şöyle kurulur. Bir eğitim ve öğretim dönemi yetmiş iş günü kabul edilir. Yüzde 70 eşiği uygulanınca kırk dokuz gün çıkar. Öğrencinin o dönemde ülkede geçirdiği gün sayısı bu rakamla karşılaştırılır.

Sorun yetmiş sayısının kaynağıdır. Bu sayı yönetmelikte yazmaz. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununda da yer almaz. Savunmalarda hangi senato kararından alındığı çoğu zaman gösterilmez.

Kalış süresi hesabı bu yüzden dava dilekçesinin ilk hedefi olur. İdareden sayının dayanağı sorulur. Cevap gelmezse eksiklik dosyaya geçer.

Üniversite Senato Kararları Neden Tek Ölçü Vermiyor

Yükseköğretim Kanunu dönem uzunluğunu tek başına belirlemez. Düzenleme yetkisi üniversitelere bırakılmıştır. Üniversiteler de bunu kendi yönetmelik ve senato kararlarıyla yapar.

Akademik takvimi belirleme görevi 2547 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinde senatoya verilir:

“Üniversitenin yıllık eğitim - öğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak”

Kararlar birbirinden farklıdır. Aradaki başlıca ayrımlar şunlardır.

• Bazı üniversiteler süreyi hafta üzerinden yazar

• Bazıları doğrudan gün sayısı verir

• Bir kısmı sınav haftalarını süreye katar

• Bir kısmı sınav dönemini süre dışında tutar

• Ara tatillerin sayılıp sayılmayacağı da değişir

Bu tablo tek bir ulusal ölçü doğurmaz. Öğrenci, kaç gün kalması gerektiğini önceden öğrenemez. İdarenin kanuniliği ve idari işlemin belirliliği ilkeleri bu noktada tartışmaya girer. Ankara 18. İdare Mahkemesi de yurt dışında kalış süresinden ret işlemini bu belirsizlik nedeniyle iptal etmiştir.

Belirsizliğin sonucu şudur. Sebep unsuru net olmayan bir işlem, konu unsuruyla bağ kuramaz. Kalış süresi hesabı da bu bağın kurulamadığı yerde çöker.

Karşılaştırma İçin Hangi Üniversite Seçilir

Dilekçede somut bir karşılaştırma yapmak yararlıdır. Türkiye'de aynı alanda eğitim veren bir programın akademik takvimi seçilir. Takvimdeki ders günü sayısı esas alınır.

Seçimin ölçütü program benzerliğidir. Aynı derece, aynı alan ve benzer öğretim düzeni aranır. Devlet üniversitesi tercih edilirse karşılaştırma daha kolay savunulur.

Birden çok üniversitenin takvimi de sunulabilir. Aralarındaki fark, tek bir ulusal ölçü bulunmadığını doğrudan gösterir.

Karşılaştırma tek başına yeterli olmaz. Yurt dışındaki programın takvimi de dosyaya konulmalıdır. İki takvim yan yana okunduğunda öğretim yükü görünür hâle gelir.

Dönem Başına Hesap ile Toplam Süre Hesabı Arasındaki Fark

Yürürlükteki metin dönem başına hesap yapar. Her eğitim ve öğretim dönemi ayrı ayrı değerlendirilir. Bir dönemdeki eksiklik başka dönemdeki fazlalıkla kapatılmaz.

Durum her zaman böyle değildi. 14/4/2020 tarihli değişiklik bir tolerans getirmişti. Ön lisansta bir, lisansta üç dönemdeki eksiklik, toplam süre yeterliyse dikkate alınmıyordu.

12/8/2023 tarihli değişiklik bendin üçüncü ve dördüncü cümlelerini değiştirdi. Tolerans böylece metinden çıktı.

Toleransın kalkması eski dosyaları etkilemez. Değişiklik yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir. Geriye yürüme tartışması bu nedenle ayrıca yapılır. Değişikliğin resmî metni 12 Ağustos 2023 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı.

Bu ayrım tarihe bağlıdır. 2020 ile 2023 arasında yapılan başvurularda tolerans hükmü yürürlükteydi. Kalış süresi hesabı o dosyalarda toplam süre üzerinden de savunulabilir.

Hangi Günler Hesaba Katılmıyor

Bendin güncel metni bir sınır çizer. Eğitim ve öğretim faaliyetleri dışındaki süreler hesaplamaya dahil edilmez.

Bu kural şu günleri kapsam dışında bırakır.

• Yaz tatili ve iki dönem arasındaki boşluk

• Akademik takvimde öğretim yapılmayan resmî tatiller

• Dönem başlamadan önceki ve bittikten sonraki günler

Uygulamada bu sınır her zaman gözetilmez. Bazı dosyalarda hafta sonları ve resmî tatiller düşülerek daha düşük bir sayı çıkarılır. Böyle bir hesapta öğrencinin fiilen bulunduğu süre eksik görünür.

Giriş ve Çıkış Günleri Nasıl Sayılır

Sayımda küçük bir tercih büyük fark yaratır. Giriş günü ile çıkış günü ikisi birden sayılabilir. Yalnız biri de sayılabilir.

Dört yıllık bir eğitimde onlarca giriş çıkış olur. Her seferinde bir gün eksik sayılırsa toplam belirgin biçimde düşer. Kalış süresi hesabı bu ayrıntı yüzünden sakatlanabilir.

İdareden sayım yönteminin açıklanması istenmelidir. Yöntem yazılı olarak gösterilmezse tablo denetlenemez.

Vize ve ikamet süreçleri de kayda yansır. İkamet izni başvurusu ülkede bulunmayı zorunlu kılar. Bu belgeler dosyada süreyi destekleyen ek delil olur.

Okul kayıtları da istenebilir. Derse katılım listesi, sınav giriş belgeleri ve laboratuvar kayıtları bu kapsamdadır. Üniversiteden yazılı olarak talep edilmeleri gerekir.

Talep yazısına başvuru numarası ve öğrenci numarası yazılır. Yanıt gecikirse ikinci bir yazı gönderilir. Yazışma kayıtları da dosyaya eklenir.

Akademik Takvim Neden Dosyanın Merkezinde

Dönem sınırlarını gösteren tek belge akademik takvimdir. Takvim yoksa idare dönem başlangıcını kendi varsayımıyla belirler.

Üniversiteden alınacak takvim yıl yıl istenmelidir. Belgede ders dönemi, sınav haftası ve tatil aralıkları ayrı ayrı görünmelidir. Kalış süresi hesabı ancak bu belgeyle denetlenebilir.

Giriş Çıkış Dökümü Nasıl Okunur

Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi iki belge ister. Pasaportun işlem gören sayfaları ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümü.

Bu belge şartı Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde şöyle düzenlenir:

“Türkiye Cumhuriyeti uyruklu başvuru sahiplerinden yükseköğrenim süresince kullanılan pasaportların asılları veya giriş-çıkış tarihlerini gösteren ve işlem gören sayfalarının (…) onaylanmış okunaklı sureti ile il emniyet müdürlüğünden alınmış giriş-çıkış belgesi”

Döküm her geçişi tarih olarak sıralar. İdare, iki tarih arasındaki günleri ülkede geçirilmiş sayar. Sayım sırasında giriş ve çıkış günlerinin ikisinin birden sayılıp sayılmadığı önem taşır.

Kayıt eksik kalabilir. Kara sınırından yapılan geçişlerde pasaport her zaman okutulmaz. Bu durumda uçak bileti, otobüs bileti, konaklama kaydı ve banka hareketleri tamamlayıcı delil olur.

Belgeleri toplamadan önce denklik ön değerlendirme aracını kullanarak dosyanın genel görünümünü görebilirsiniz.

Kalış Süresi Hesabında Sık Görülen Hatalar

Dosyalarda tekrarlanan birkaç hata vardır. Bunlar hem idare hem başvuru sahibi tarafında görülür.

• Dönem sınırlarının akademik takvim yerine takvim yılına göre çizilmesi

• Sınav haftalarının öğretim süresine hiç katılmaması

• Hafta sonlarının ve resmî tatillerin ülkede geçirilen günden düşülmesi

• Yatay geçiş veya ders transferi yapılan dönemlerin ayrı değerlendirilmemesi

• Tez veya bitirme projesi dönemlerinin ders dönemiyle aynı sayılması

Bu hatalar tek başına ret kararını hukuka aykırı kılmaz. Ancak hesabın güvenilirliğini düşürür. İdarenin tablosu denetlenebilir değilse işlemin sebebi de tartışmalı hâle gelir.

Başvuru sahibinin kendi tablosunu hazırlaması bu nedenle önemlidir. Tablo, idarenin sayısıyla yan yana konulduğunda farkın kaynağını gösterir.

Tablonun elektronik ortamda hazırlanması işi kolaylaştırır. Tarihler arası gün farkı otomatik hesaplanır. Böylece aritmetik hata riski azalır.

Tablo idari başvuruda da kullanılabilir. Aynı belge sonra dava dilekçesine eklenir. Böylece iki aşamada tutarlı bir anlatım kurulur.

Ret Yerine Sınav Kararı Verilmesi Hesabı Nasıl Etkiler

Yönetmelik ret ile denklik arasında üçüncü bir yol tanır. Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi 3 üncü maddede tanımlanmıştır. Sistem ders tamamlama, staj tamamlama, proje ve sınav araçlarını içerir.

7 nci maddenin üçüncü fıkrası bu yolu düzenler. Kazanımlarda yetersizlik görülürse ilgili bu işlemlere tabi tutulur.

Sınav kararı verildiğinde tartışmanın konusu değişir. Artık gün sayısı değil, eksik kazanımın ne olduğu sorulur. İdareden hangi derslerin neden eksik görüldüğü istenir.

Kalış süresi hesabı yine de önemini korur. Süre eksikliği sınav kararının gerekçesi olarak gösterilmişse, hesabın doğruluğu ayrıca denetlenir. Konuya ilişkin bir örnek hukuk alanındaki denklik sınavı kararında yer alıyor.

Yargı Dosyalarında Görülen Gün Sayıları

Uygulamada çok farklı gün sayıları yargı önüne gelmiştir. Sitede daha önce yayımlanan dosya notlarında şu sonuçlar aktarılmıştır.

• Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 27 günlük sürede sınav kararı verilmesini uygun bulmuştur

• Danıştay 8. Dairesi, 79 günlük sürede verilen reddi iptal etmiştir

• Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi, 191 günlük süreden verilen reddi iptal etmiştir

• Ankara idare mahkemelerinde 64 ve 77 günlük sürelerden verilen retler iptal edilmiştir

Sitede daha önce aktarılan, künyesi yayımlanmamış dosya bazlı örnekler aşağıdadır; genel bir eşik olarak okunmamalıdır:

Bu satırlardaki karar künyeleri yayımlanmamıştır. Sonuçlar bu nedenle genel bir kural olarak değil, dosya bazlı örnek olarak okunmalıdır. Her dosyada program, ülke ve belge durumu farklıdır.

Gün sayılarının dağılımı da dikkat çekicidir. Listede 27 gün ile 191 gün arasında değişen dosyalar vardır. Bu aralık, tek bir eşik uygulanmadığını gösterir.

Aynı gün sayısının iki dosyada farklı sonuç doğurması mümkündür. Programın süresi, ders yükü ve öğretim düzeni sonucu değiştirir.

Ülke farkı da sonucu etkiler. Bazı ülkelerde öğretim yılı daha kısadır. Bazılarında sınav dönemi ayrı bir takvimde yürür. Bu farklar dosyada belgeyle gösterilmelidir.

Yatay geçişle gelen dosyalarda tablo ikiye ayrılır. Önceki kurumdaki dönemler ayrı, sonraki kurumdaki dönemler ayrı gösterilir. Aksi hâlde iki kurumun takvimi birbirine karışır.

Ders transferi yapılan dönemler ayrıca açıklanır. Transfer edilen dersler için ülkede bulunma zorunluluğu doğmaz. Bu ayrım tabloda ayrı bir satırda gösterilir.

Uzaktan yürütülen derslerde durum farklıdır. Programın örgün olup olmadığı ayrıca incelenir. Uzaktan öğretimde kalış süresi hesabı aynı biçimde kurulmaz. Bu ihtimalde Yönetmeliğin uzaktan öğretime ayrılan hükümleri uygulanır.

Listeden çıkarılabilecek tek genel gözlem şudur. Gün sayısı tek başına belirleyici olmamıştır. Mahkemeler idarenin yöntemine bakmıştır. Eğitimin içeriği incelenmeden yapılan bir kalış süresi hesabı yeterli görülmemiştir.

Gerekçesiyle birlikte yayımlanan bir karar örneği yurt dışında kalış süresinden ret konulu ana yazıda yer alıyor.

İdarenin Hesabına Karşı Nasıl İtiraz Edilir

İlk yol idari başvurudur. İdari Yargılama Usulü Kanununun 11 inci maddesi bunu düzenler. Dava süresi içinde işlemi yapan makama veya üst makama başvurulabilir. Başvuru dava süresini durdurur. Otuz gün içinde cevap gelmezse istek reddedilmiş sayılır.

Başvuru dilekçesine hesap tablosu eklenmelidir. Tabloda her dönem ayrı satır olarak gösterilir. Satırda dönemin tarih aralığı, öğretim günü sayısı ve ülkede geçirilen gün sayısı yer alır.

İdarenin sayısı ile kendi sayınız arasındaki fark böylece görünür hâle gelir. Kalış süresi hesabı tartışması ancak bu düzeyde somutlaşınca sonuç verir.

Tabloya kaynak sütunu eklemek de yararlıdır. Her satırın hangi belgeye dayandığı yazılır. Pasaport sayfası, emniyet dökümü veya akademik takvim bu sütunda gösterilir.

Başvuruda sunulmayan bir belge sonradan da eklenebilir. Ancak geç sunulan belge, savunma turlarını uzatır ve karar süresini geciktirir.

Hesap Hatası Dava Dilekçesinde Nasıl Gösterilir

Hesap hatası, idarenin dayandığı dönem ve gün sayısı ile başvuru sahibinin kendi tablosu yan yana konularak gösterilir; farkın hangi dönemde ve neden doğduğu belirtilir. Dava açma süresi 2577 sayılı Kanunun 7 nci maddesine göre altmış gündür. Süre yazılı bildirimi izleyen günden başlar. Kanunun metni mevzuat bilgi sisteminde bulunur.

Dilekçede dört başlık ayrı ayrı işlenir.

• İdarenin dayandığı yönetmelik hükmü ve yürürlük tarihi

• Dönem uzunluğunun hangi senato kararından alındığı

• Öğretim dışı günlerin hesaba katılıp katılmadığı

• Eğitimin içeriği ve düzeyi yönünden bir inceleme yapılıp yapılmadığı

Yürütmenin durdurulması talebi de dilekçeyle birlikte ileri sürülebilir. Talep, açık hukuka aykırılık ve telafisi güç zarar şartlarına dayanır.

Zararın somut olduğu gösterilmelidir. Atama takvimi, kadro ilanı veya mesleğe kabul süresi bu amaçla kullanılabilir. Yalnız genel bir mağduriyet iddiası yeterli görülmez.

Dosyaya bilirkişi incelemesi talebi de eklenebilir. Talep, dönem sürelerinin karşılaştırılmasına yönelik olur. Mahkeme bu talebi dosyanın durumuna göre değerlendirir.

Karar aleyhe çıkarsa istinaf yolu açıktır. Başvuru, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde yapılır. Dosya Ankara Bölge İdare Mahkemesinde incelenir.

Yeni bir denklik başvurusu da yapılabilir. Ancak yeni başvuru dava süresini durdurmaz. İki yolun birlikte yürütülmesi bu nedenle dikkat ister.

Denklik kararı yargıdan dönerse idare yeni bir işlem kurar. Bu işlemde eğitimin içeriğine bakılması beklenir. Aynı gerekçenin tekrar edilmesi yeni bir uyuşmazlık doğurur.

Kazanılan davadan sonra aynı gerekçeyle yeni bir ret kararı verilebilmektedir. Bu ihtimal yargı kararının uygulanmamasına ayrılan yazıda ele alınıyor. Genel çerçeve için YÖK denklik davaları ve itirazlar sayfasına bakılabilir. Güncel duyurular ise tanıma ve denklik sayfasında yayımlanıyor.

Kalış Süresi Hesabı Konusunda Avukat Desteği

Kalış süresi hesabı bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.

Kalış süresi hesabı hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya avukata soru sorma formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.