Bu makalemizde; Çalışma vizesi nedir, Çalışma izni nasıl alınır, Süreli çalışma izni nasıl alınır, Süresiz çalışma izni nasıl alınır, Bağımsız çalışma izni nasıl alınır, Turkuaz kartlıların çalışması…
Çalışma izni, yabancıya Türkiye'de çalışma ve ikamet hakkı veren resmî belgedir. Bu belgeyi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı düzenler. Başvuru yurt içinde doğrudan Bakanlığa yapılır. Yurt dışında ise Türkiye Cumhuriyeti büyükelçilik ve başkonsolosluklarına başvurulur.
İzinsiz çalışmak ve yabancı çalıştırmak yasaktır.
İzin türleri süreli, süresiz, bağımsız ve istisnai olmak üzere ayrılır.
Turkuaz Kart ise nitelikli yabancılara verilen ayrı bir belgedir.
Sağlık ve eğitim alanlarında önce ön izin alınması zorunludur.
Usulüne uygun başvurular kural olarak otuz gün içinde sonuçlandırılır.
Eksik belge varsa değerlendirme ertelenir ve erteleme süresi otuz günü aşamaz.
Uzatma başvurusu, sürenin dolmasına altmış gün kalmasından itibaren yapılır.
Yurt dışından izin alan yabancı altı ay içinde Türkiye'ye gelmek zorundadır.
Temel kaynak 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunudur.
Başvurudan önce yabancının ülkeye usulüne uygun biçimde girmiş olması gerekir. Bu ön şart sağlanmazsa başvuru sonuçsuz kalır.
Çalışma Hürriyeti Nedir
Çalışma izni nasıl alınır sorusuna cevap verebilmek için öncelikle çalışma hürriyeti kavramı açıklanmalıdır. Çalışma hürriyeti, “bir şahsın iş yapmak, bir teşebbüse girişmek ve mesleğini yahut icra etme hürriyeti” olarak tanımlanabilir (BERKİ, ERGÜNEY, 1963). Yine İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 23. Maddesi;
“1. Herkesin çalışma, işini özgürce seçme, adil ve elverişli koşullarda çalışma ve işsizliğe karşı korunma hakkı vardır.
2. Herkesin, herhangi bir ayrım gözetilmeksizin, eşit iş için eşit ücrete hakkı vardır.
3.Çalışan herkesin, kendisi ve ailesi için insan onuruna yaraşır bir yaşam sağlayacak düzeyde, adil ve elverişli ücretlendirilmeye hakkı vardır; bu, gerekirse, başka toplumsal korunma yollarıyla desteklenmelidir.
4.Herkesin, çıkarını korumak için sendika kurma ya da sendikaya üye olma hakkı vardır.” Demekle çalışma hakkını ve hürriyetini güvence almıştır.
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesinden 2015 yılında mezunu olmuştur. Türk ve Alman vatandaşıdır. Cumhuriyet Üniversitesi Yüksek Lisans eğitimi almıştır. Ayrıca Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinde Marka-Patent-Fikri Sınai Haklar eğitimi sertifikasına sahiptir. 2016 yılından itibaren Ankara Barosu mensubu olup 2022…
Google aramalarında ve yapay zeka özetlerinde yazılarımızı öncelikli görmek için sitemizi tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyebilirsiniz.
Türk hukukunda çalışma hakkının kaynağı Anayasadır. Anayasanın 48 inci maddesi çalışma ve sözleşme hürriyetini güvence altına alır. Anayasanın 49 uncu maddesi ise çalışmayı hem hak hem ödev sayar. Yabancılar bakımından bu hak ayrı bir izin rejimine bağlanmıştır.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Çalışma ve sözleşme hürriyeti” kenar başlıklı 48. Maddesi; “Herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahiptir. Özel teşebbüsler kurmak serbesttir.
Devlet, özel teşebbüslerin milli ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun yürümesini, güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağlayacak tedbirleri alır.” Diyerek yabancı veya vatandaş fark etmeksizin herkesin çalışma hürriyetine sahip olduğunu söylemiştir.
Ayrıca 4857 Sayılı İş Kanunu’nda işçinin vatandaşlığı ile ilgili bir hüküm yoktur. Bu sebeple yabancılar da kural olarak Türkiye’de işçi statüsüyle çalışabilmektedir (ERGİN, 2007).
Yine Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Çalışma hakkı ve ödevi” kenar başlıklı 49. Maddesi ise, “Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir.” Demekle çalışmanın aynı zamanda bir ödev olduğunu vurgulamıştır.
Çalışmanın bir ödev olduğu vurgulanmakla beraber Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Zorla çalıştırma yasağı” kenar başlıklı 18. Maddesi;
“Hiç kimse zorla çalıştırılamaz. Angarya yasaktır.
Şekil ve şartları kanunla düzenlenmek üzere hükümlülük veya tutukluluk süreleri içindeki çalıştırmalar; olağanüstü hallerde vatandaşlardan istenecek hizmetler, ülke ihtiyaçlarının zorunlu kıldığı alanlarda öngörülen vatandaşlık ödevi niteliğindeki beden ve fikir çalışmaları, zorla çalıştırma sayılmaz.” Diyerek zorla çalıştırmanın yasak olduğunu da belirtmiştir. Dolayısıyla yabancılar da çalışma vizesi alarak çalışabilmektedir.
Çalışma İzni Nasıl Alınır
İlk şart, yabancının ülkeye usulüne uygun biçimde girmiş olmasıdır. İkinci şart, geçerli bir iş veya hizmet sözleşmesinin bulunmasıdır. Yurt içi başvuruyu kural olarak işveren elektronik ortamda yapar. Yurt dışı başvurusunu ise yabancının kendisi konsolosluğa yapar.
Başvuru Nasıl Değerlendirilir
Çalışma izni nasıl alınır? Hangi Bakanlık çalışma izni verir? Bu sorulara cevap olarak, usulüne uygun olarak ülkeye girmiş olan yabancıların, çalışma vizesini nasıl alacağı 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu’nda düzenlenmiştir. Yabancıların çalışması, kural olarak izne bağlanmıştır. Bu izin, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından verilir. 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu’nun 7. Maddesinin 4. Fıkrası, “Çalışma izni başvurusu uluslararası işgücü politikasına göre değerlendirilir.” Demektedir. Dolayısıyla çalışma vizesi verilebilmesi için, çalışma izin başvurusunun uluslararası işgücü politikalarına göre değerlendirilip onay verilmesi gerekmektedir. Bu onay geldiği takdirde kişiler çalışma vizesi alabilir.
Yasal Tanım ve İzin Zorunluluğu
Çalışma izni, 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu’nun “Tanımlar” kenar başlıklı 3. Maddesinin c bendinde, “Bakanlıkça resmî bir belge şeklinde düzenlenen ve geçerlilik süresi içinde yabancıya Türkiye’de çalışma ve ikamet hakkı veren izni” olarak tanımlanmıştır. Bu izin ile çalışmak şarttır. Zira 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu’nun “Çalışma izninde yetki ve yükümlülük” kenar başlıklı 6. Maddesinin 2. Fıkrası, “Bu Kanun kapsamında yer alan yabancıların çalışma izni olmaksızın Türkiye’de çalışmaları veya çalıştırılmaları yasaktır.” Demektedir.
Dolayısıyla Türkiye’de çalışabilmek için çalışma vizesi almak şarttır. Bu durumun istisnası ise yine Uluslararası İşgücü Kanunu’nun aynı maddesinin 3. Fıkrasında “Diğer kanunlarda ya da Türkiye’nin taraf olduğu ikili veya çok taraflı anlaşmalar veya uluslararası sözleşmelerde çalışma izni almadan çalışabileceği belirtilen yabancılar, bu Kanuna göre çalışma izni almadan çalışabilir veya çalıştırılabilirler” Denilmek suretiyle düzenlenmiştir.
Başvuru Hangi Makama Yapılır
Çalışma vizesi alabilmek için öncelikle başvuru yapılmalıdır. Bu başvuru hem yurt içinde hem de yurt dışında yapılabilir. 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu’nun “Çalışma izni başvurusu ve değerlendirilmesi” kenar başlıklı 7. Maddesinin 1. Fıkrasında, “Çalışma izni başvuruları yurt içinde doğrudan Bakanlığa, yurt dışında yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti büyükelçilikleri veya başkonsolosluklarına yapılır.
Yurt dışında yapılan çalışma izni başvuruları Türkiye Cumhuriyeti büyükelçilikleri veya başkonsolosluklarınca Bakanlığa iletilir” demektedir. Dolayısıyla çalışma vizesi alabilmek için yurt içinde Bakanlığa, yurt dışında da Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin büyükelçilikleri ya da başkonsolosluklarına başvuru yapılabilir. Mezkûr fıkranın devamında ise
Başvuru Yetkili Aracı Kurum Aracılığıyla da Yapılabilir
“Çalışma izni başvuruları yetkili aracı kurum tarafından da yapılabilir.
Çalışma izni uzatma başvurusu, çalışma izni süresinin dolmasına altmış gün kalmasından itibaren ve her durumda çalışma izni süresi dolmadan yapılır. Bu süre dolduktan sonra yapılan uzatma başvuruları reddedilir.
Çalışma izni başvurusu uluslararası işgücü politikasına göre değerlendirilir.
Bakanlıkça gerek görülen hâllerde, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının görüşleri dikkate alınır.
Bakanlık, Uluslararası İşgücü Politikası Danışma Kurulu kararları doğrultusunda çalışma izni başvurusunun değerlendirilmesinde ve çalışma izni puanlama sisteminin oluşturulmasında kullanılacak kriterleri belirler.
Başvuruda eksik bilgi veya belgelerin olması hâlinde, bu eksiklikler tamamlanıncaya kadar başvurunun değerlendirilmesi ertelenir. Erteleme süresi, bilgi veya belge eksikliklerinin tamamlanmasını geciktiren mücbir bir sebebin varlığının resmî bir makamdan belgelendirildiği hâller dışında otuz günü aşamaz. Erteleme süresi sonunda eksiklikleri tamamlanmayan başvurular reddedilir.
Usulüne uygun olarak yapılan başvuruların değerlendirilmesi, bilgi ve belgelerin tam olması kaydıyla otuz gün içinde tamamlanır.” Demektedir. Çalışma vizesi almak istiyorsanız usuller çerçevesinde başvurmanız gerekmektedir. Yine çalışma izni başvuruları kişi tarafından yapılabileceği gibi yetkilendirilmiş aracı kurumlar tarafından da yapılabilir. Burada Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının birtakım özel kuruluşları yetkilendirebileceği kabul edilmiştir.
Yurt Dışından Başvuruda Altı Aylık Gelme Zorunluluğu
Uluslararası İşgücü Kanunu’nun 12. Maddesinin 2. Fıkrası, “Yurt dışından yapılan başvuruya istinaden çalışma izni verilen yabancı, çalışma izninin geçerliliğinin başladığı tarihten itibaren altı ay içinde Türkiye’ye gelmek zorundadır. Bu süre içinde Türkiye’ye gelmeyen yabancının çalışma izni iptal edilir” demektedir. Dolayısıyla yurtdışından başvuru yapıldığı takdirde iznin geçerliliğinin başladığı tarihten itibaren 6 ay içerisinde Türkiye’ye gelmeyen yabancının çalışma izni iptal edilmektedir. Çalışma izni iptal edilmişse yeniden çalışmak isteyen kişiler tekrar çalışma izni almak zorunda kalmaktadır.
Dışişleri Bakanlığına Yapılacak Başvurular
Başvuru makamı kural olarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı olmakla beraber, birtakım kişiler başvurularını istisnaen Dışişleri Bakanlığı’na yapmaktadır. Bu husus, Uluslararası İşgücü Kanunu’nun “Dışişleri Bakanlığına yapılacak başvurular” kenar başlıklı 14. Maddesinde belirtilmiştir;
“Yabancı ülkelerin Türkiye’deki diplomatik ve konsüler temsilciliklerinin;
a) Bağlı birimi olarak faaliyet gösteren okullarda, kültür kurumlarında ve din kurumlarında görevli yabancılar, çalışma izni muafiyeti,
b) 18/4/1961 tarihli Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi ve 24/4/1963 tarihli Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi kapsamında bağlı birimi sayılmayan okul, kültür veya din kurumlarında görevli yabancılar çalışma izni almak kaydıyla çalışabilirler.
(2) Yabancı ülkelerin Türkiye’deki diplomatik ve konsüler temsilciliklerinde diplomatik kadro üyesi, konsolosluk memuru, idari ve teknik kadro üyesi ve konsolosluk hizmetlisi, Türkiye’deki uluslararası kuruluşlarda uluslararası memur ve idari ve teknik personel olarak görev yapan kişilerin;
a) Eş ve çocukları ile karşılıklılık esasına veya ilgili ülkeyle yapılmış bulunan ikili anlaşmaya göre belirlenmiş yakınları; bu Kanunda, ilgili ikili anlaşmada ve mevzuatta zikredilen çalışma izni muafiyeti hükümleri saklı kalmak kaydıyla Türkiye’de çalışma izni alarak, b) Özel hizmetinde çalışan yabancılar, çalışma izni muafiyeti alarak, çalışabilirler.
(3) Bu maddenin ikinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen yabancıların, aynı fıkrada belirtilen statüde olmayan işveren yanında çalışmak üzere yurt içinden yapacakları çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti başvuruları kabul edilmez.
Bu madde kapsamındaki başvurular Dışişleri Bakanlığına yapılır. Dışişleri Bakanlığınca uygun görülen başvurular Bakanlığa iletilir. Bakanlığa iletilen bu başvurulara çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti düzenlenmesinde İçişleri Bakanlığının olumlu görüşü aranır.” Demektedir. Dolayısıyla Dışişleri Bakanlığı’ndan çalışma izni nasıl alınır sorusuna cevap olarak bu maddede belirtilen başvurular Dışişleri Bakanlığı’na yapılır.
Ön İzin Usulü Nasıl İşler
Sağlık, eğitim veya Ar-Ge hizmetlerinde çalışma izni nasıl alınır sorusu da oldukça karşılaşılan bir sorundur. Söz konusu işlerde yabancıların, yapacakları işte yeterli donanıma sahip olup olmadığının belirlenebilmesi amacıyla ön izin prosedürü getirilmiştir. Uluslararası İşgücü Kanunu’nun “Ön izin” kenar başlıklı 8. Maddesi;
“Mesleki yeterlilik gerektiren sağlık ve eğitim hizmetlerinde çalışacak yabancıların çalışma izni başvurularının değerlendirilmesinde ön izin alınması zorunludur.
Sağlık hizmetlerinde Sağlık Bakanlığı, eğitim hizmetlerinde Millî Eğitim Bakanlığı bu hizmetlerde mesleki faaliyette bulunacak yabancılara ön izin vermeye yetkili olup ön izin alınması gereken meslekler anılan bakanlıkların görüşü alınarak Bakanlıkça belirlenir.
Ön izin alan yabancıların çalışma izni başvurularının değerlendirilmesinde, bu Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi hükmü uygulanmaz.
4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 34 üncü maddesi uyarınca çalışacak yabancı uyruklu öğretim elemanlarına çalışma izni, Yükseköğretim Kurulunun ilgili mevzuata göre vereceği ön izne istinaden Bakanlıkça verilir. Ön izne istinaden çalışacak yabancı öğretim elemanlarının çalışma izni başvurularının değerlendirilmesinde, bu Kanunun 7 nci maddesinin dördüncü, beşinci ve altıncı fıkraları ile (f), (g) ve (ğ) bentleri saklı kalmak üzere 9 uncu maddesinin birinci fıkrası uygulanmaz.
Çalışma izni uzatma başvuruları da ilgili bakanlığın veya Yükseköğretim Kurulunun ön iznine tabidir.
28/2/2008 tarihli ve 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun ve ilgili mevzuat kapsamında Ar-Ge Merkezi Belgesi olan firmalarda Ar-Ge personeli olarak çalışacak yabancıların çalışma izni başvuruları Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının olumlu görüşü olması hâlinde değerlendirilir.” Demektedir.
Sağlık ve eğitim hizmeti verecek yabancılar için ön izin zorunludur. Sağlık alanında ön izni Sağlık Bakanlığı verir. Eğitim alanında ise Millî Eğitim Bakanlığı yetkilidir. Yükseköğretimde görev alacak yabancı öğretim elemanları için ön izni Yükseköğretim Kurulu verir.
Ar-Ge personeli bakımından ayrı bir usul öngörülmüştür. Bu başvurularda ilgili Bakanlığın olumlu görüşü aranır. Görüş olumsuzsa başvuru değerlendirmeye alınmaz. Uzatma başvuruları da aynı ön izne tabidir.
Başvuru Hangi Hâllerde Reddedilir
Çalışma vizesinde dikkat edilmesi gereken bir diğer nokta red sebepleridir. Çalışma izni almak için başvuru yapıldığında, ilgili Bakanlık bu başvuruyu reddedebilir. Red sebepleri Uluslararası İşgücü Kanunu’nun “Çalışma izni başvurusunun reddi” kenar başlıklı 9. Maddesinde;
“Bu Kanunun 7 nci maddesine göre yapılan değerlendirme neticesinde;
a) Uluslararası işgücü politikasına uygun olmayan,
b) Sahte veya yanıltıcı bilgi ve belgelerle yapılan,
c) Yabancı istihdam edilmesine ilişkin gerekçesi yeterli görülmeyen,
ç) Diğer kanunlarda Türk vatandaşlarına hasredilen iş ve meslekler için yapılan,
d) Gerekli nitelik ve uzmanlığı taşımadığı anlaşılan yabancılara ilişkin olan,
f) 6458 sayılı Kanunun 7 nci, 15 inci ve 54 üncü maddeleri kapsamında olduğu İçişleri Bakanlığınca bildirilen yabancılara ilişkin olan,
g) Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından Türkiye’de çalışmasında sakınca görülen yabancılara ilişkin olan,
ğ) Dışişleri Bakanlığının uygun görüşü olması durumu hariç, Türkiye Cumhuriyetinin tanımadığı veya diplomatik ilişkisinin bulunmadığı ülke vatandaşları için yapılan,
h) Kanuni süresi içinde yapılmayan veya eksiklikleri tamamlanmayan, başvurular reddedilir.” Diyerek red sebeplerini belirlemiştir. Çalışma vizesi almak isteniyorsa red sebeplerine dikkat edilmesi gerekir.
Çalışma İzni Türleri Nelerdir
İznin türü, yabancının statüsüne ve işin niteliğine göre değişir. Kanun beş ayrı türü düzenlemiştir.
Süreli izin.
Süresiz izin.
Bağımsız izin.
Turkuaz Kart sahiplerinin çalışması.
İstisnai izin.
Süreli İzin Kaç Yıl İçin Verilir
Süreli çalışma izni nedir, süreli çalışma izni nasıl alınır gibi pek çok soru bulunmaktadır. Süreli çalışma izni, yabancı kişinin çalışma başvurusunun onaylanması ile ilk verilen çalışma iznidir (DOĞAN,2018).
Uluslararası İşgücü Kanunu’nun “Çalışma İzni Türleri” kenar başlıklı 10. Maddesinin 1. Ve 2. Fıkraları;
“Başvurunun olumlu değerlendirilmesi hâlinde yabancıya, iş veya hizmet sözleşmesinin süresini aşmamak koşuluyla, gerçek veya tüzel kişiye ya da kamu kurum veya kuruluşuna ait belirli bir işyerinde veya bunların aynı işkolundaki işyerlerinde belirli bir işte çalışmak şartıyla ilk başvuruda en çok bir yıl geçerli çalışma izni verilir.
Bu Kanunun 7nci maddesine göre yapılacak uzatma başvurusunun olumlu değerlendirilmesi hâlinde yabancıya aynı işverene bağlı olarak ilk uzatma başvurusunda en çok iki yıl, sonraki uzatma başvurularında ise en çok üç yıla kadar çalışma izni verilir. Ancak, farklı bir işveren yanında çalışmak üzere yapılan başvurular bu maddenin birinci fıkrası kapsamında değerlendirilir.”
İlk başvuruda verilecek süre en çok bir yıldır. Aynı işveren yanında yapılan ilk uzatmada en çok iki yıl verilir. Sonraki uzatmalarda süre en çok üç yıla kadar uzayabilir. Farklı bir işveren yanında çalışmak için yapılan başvuru ise ilk başvuru gibi değerlendirilir.
Süresiz İzin Kimlere Verilir
Süresiz çalışma izni nedir, süresiz çalışma izni nasıl alınır gibi pek çok soru bulunmaktadır. Süresiz çalışma izni, Uluslararası İşgücü Kanunu’nun “Tanımlar” kenar başlıklı 3. Maddesinde, “Yabancıya, Türkiye’de süresiz çalışma hakkı veren çalışma izni” olarak tanımlanmıştır. Uluslararası İşgücü Kanunu’nun 10/3 maddesine göre, süresiz çalışma iznine başvurabilecek olan yabancılar,
Türkiye'de uzun dönem ikamet izni bulunan yabancılar bu izne başvurabilir.
En az sekiz yıl kanuni çalışma izni bulunan yabancılar da aynı haktan yararlanır.
Süresiz izin, yabancıya Türkiye'de süresiz çalışma hakkı verir. Başvuru yine Bakanlığa yapılır. Bu izin, seçme ve seçilme hakkı ile kamu görevine girme hakkını kapsamaz.
Bağımsız İzin Kimlere Verilir
Bağımsız çalışma izni nedir, bağımsız çalışma izni nasıl alınır gibi pek çok soru bulunmaktadır. Bağımsız çalışma izni, Uluslararası İşgücü Kanunu’nun 3. Maddesinde, “Yabancıya Türkiye’de kendi ad ve hesabına çalışma hakkı veren çalışma izni” olarak tanımlanmıştır. Yine Uluslararası İşgücü Kanunu’nun 10. Maddesinin 5. Ve devamı fıkralarında bağımsız çalışma iznini kimlerin alabileceği gösterilmiştir. Mevcut hükme göre ;
“13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa göre kurulmuş olan;
a) Limited şirketlerin şirket ortağı olan müdürü,
b) Anonim şirketlerin şirket ortağı olan yönetim kurulu üyesi,
c) Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin yönetici olan komandite ortağı,
olan yabancılar çalışma izni alarak çalışabilirler. Profesyonel meslek mensubu yabancılara, diğer kanunlarda belirtilen özel şartların sağlanması kaydıyla bağımsız çalışma izni verilebilir. Bağımsız çalışma izninin uluslararası işgücü politikası doğrultusunda değerlendirilmesinde, yabancının; eğitim düzeyi, mesleki deneyimi, bilim ve teknolojiye katkısı, Türkiye’deki faaliyetinin veya yatırımının ülke ekonomisine ve istihdama etkisi, yabancı şirket ortağı ise sermaye payı ile Uluslararası İşgücü Politikası Danışma Kurulu önerileri doğrultusunda Bakanlıkça belirlenecek diğer hususlar dikkate alınır.
Bağımsız çalışma izni, bu maddede yer alan süre sınırlamalarına tabi olmaksızın süreli olarak düzenlenir.” Demektedir. Bağımsız çalışma izninin süresi Bakanlığın takdir yetkisinde olup, çalışma vizesinin süresi değişebilmektedir.
Turkuaz Kart Sahipleri Nasıl Çalışır
Turkuaz Kart, nitelikli yabancılara verilen özel bir belgedir. Kart sahibi, süresiz iznin sağladığı haklardan yararlanır. Eş ve bakmakla yükümlü olunan çocuklara ikamet izni yerine geçen belge verilir. Kart, ilk üç yılı geçiş süresi olmak üzere düzenlenir.
Turkuaz kart, Uluslararası İşgücü Kanunu’nun 3. Maddesinde; “Yabancıya, Türkiye’de süresiz çalışma hakkı, mevzuat hükümlerine göre eş ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarına ise ikamet hakkı veren belge” olarak tanımlanmıştır. Esasen turkuaz kart, nitelikli yabancılara verilen özel bir çalışma iznidir (EKŞİ, 2016).
Turkuaz Kartın kapsamı Uluslararası İşgücü Kanununun 11 inci maddesinde düzenlenmiştir. Madde metni şöyledir.
“Uluslararası işgücü politikası doğrultusunda; eğitim düzeyi, mesleki deneyimi, bilim ve teknolojiye katkısı, Türkiye’deki faaliyetinin veya yatırımının ülke ekonomisine ve istihdama etkisi ile Uluslararası İşgücü Politikası Danışma Kurulu önerileri ve Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara göre başvurusu uygun görülen yabancılara Turkuaz Kart verilir.
Turkuaz Kart, ilk üç yılı geçiş süresi olmak kaydıyla verilir. Bakanlık, geçiş süresi içinde işveren veya yabancıdan yürütülen faaliyetlere ilişkin bilgi ve belge talep edebilir. Geçiş süresi içinde 15 inci madde uyarınca iptal edilmeyen Turkuaz Kartta yer alan geçiş süresi kaydı, yabancının başvurusu hâlinde kaldırılır ve süresiz Turkuaz Kart verilir. Bu başvuru, geçiş süresinin dolmasına yüz seksen gün kalmasından itibaren, her durumda geçiş süresi dolmadan yapılır. Bu süre dolduktan sonra geçiş süresi kaydının kaldırılmasına ilişkin yapılan başvuru reddedilir ve Turkuaz Kart geçersiz hale gelir.
Turkuaz Kartın Aile Bireylerine Etkisi
Turkuaz Kart sahibi yabancının, mevzuat hükümlerine göre eş ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarına Turkuaz Kart sahibi yakını olduğunu gösteren ve ikamet izni yerine geçen belge verilir.
Turkuaz Kart sahibi yabancı bu Kanunda düzenlenen süresiz çalışma izninin sağladığı haklardan yararlanır.
Turkuaz Kart uygulamasında; akademik alanda uluslararası kabul görmüş çalışmaları bulunanlar ile bilim, sanayi ve teknolojide ülkemiz bakımından stratejik kabul edilen bir alanda öne çıkmış olanlar ya da ihracat, istihdam veya yatırım kapasitesi olarak ulusal ekonomiye önemli katkı sağlayan ya da sağlaması öngörülenler nitelikli yabancı olarak değerlendirilir.
Geçici koruma sağlanan yabancılara bu madde hükümleri uygulanmaz.”
Turkuaz kart düzenlemesinin getirilme sebebi, nitelikli işgücünün ülkeye kazandırılmasıdır (ERKEN,2018). Turkuaz kart sahipleri süresiz çalışma izninin sağladığı haklardan yararlanacaktır. Turkuaz kart sahipleri için çalışma izni nasıl alınır sorusuna, turkuaz kart olduğu sürece çalışabilir cevabını veriyoruz.
İstisnai İzin Hangi Hâllerde Verilir
İstisnai izin, belirli özellikleri taşıyan yabancılara tanınır. Bu kişiler bakımından Kanunun bazı hükümleri uygulanmaz. İstisna, başvurunun kendiliğinden kabul edileceği anlamına gelmez.
Kimlere istisna tanınabileceği Uluslararası İşgücü Kanununun 16 ncı maddesinde sayılmıştır. Madde metni şöyledir.
“Bakanlıkça belirlenen uluslararası işgücü politikasına uygun olarak;
a) Eğitim düzeyi, ücreti, mesleki deneyimi, bilim ve teknolojiye katkısı ve benzeri özellikleri itibarıyla nitelikli işgücü olarak değerlendirilen,
b) Bilim ve teknolojiye katkısı, yatırım veya ihracat düzeyi, sağlayacağı istihdamın büyüklüğü ve benzeri özellikleri itibarıyla nitelikli yatırımcı olarak değerlendirilen,
c) Belirli bir süre için işvereni tarafından Türkiye’de gerçekleştirilen bir projede istihdam edilen,
ç) İçişleri Bakanlığı veya Dışişleri Bakanlığı tarafından Türk soylu olduğu bildirilen,
d) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşı,
e) Avrupa Birliği üyesi ülke vatandaşı,
f) 6458 sayılı Kanun uyarınca uluslararası koruma başvurusu sahibi, şartlı mülteci, geçici koruma sağlanan veya vatansız ya da mağdur destek sürecinden yararlanan insan ticareti mağduru,g) Bir Türk vatandaşı ile evli ve eşiyle Türkiye’de evlilik birliği içinde yaşayan,
ğ) Yabancı devletlerin ve uluslararası kuruluşların Türkiye’deki temsilciliklerinde diplomatik dokunulmazlığı olmadan çalışan,
h) Alanındaki başarısı ile uluslararası düzeyde temayüz etmiş olarak bilimsel, kültürel, sanatsal veya sportif amaçla Türkiye’ye gelen,
ı) Sınırötesi hizmet sunucusu, yabancılara bu Kanunun 7 nci, 9 uncu ve 10 uncu maddelerinin uygulanmasına ilişkin istisnalar tanınabilir.”
Başvurunun Reddine Karşı Hangi Yola Başvurulur
Ret kararı bir idari işlemdir. İlgili, karara karşı idare mahkemesinde iptal davası açabilir. Dava süresi kararın tebliğinden itibaren altmış gündür. Dava açmadan önce idareye başvurulursa süre bu başvuru üzerine yeniden işler.
İptal kararı, idarenin başvuruyu yeniden değerlendirmesini gerektirir. Mahkeme idarenin yerine geçerek doğrudan izin veremez. Ret kararıyla birlikte ikamet hakkı da sona erebileceğinden süreye dikkat edilir.
İzin ile İkamet İzni Arasındaki İlişki Nedir
Geçerli izin, aynı zamanda ikamet izni yerine geçer. Bu nedenle ayrıca ikamet izni almak gerekmez. İznin iptali veya süresinin dolması hâlinde ikamet hakkı da sona erer. Oturma izni başvurusu konusundaki ayrı kurallar başka bir çalışmamızda ele alınmıştır.
Geçici Koruma ve Uluslararası Koruma Kapsamındakiler Nasıl Çalışır
Geçici koruma sağlanan yabancılar ayrı bir yönetmeliğe tabidir. Bu kişiler kayıt tarihinden altı ay sonra başvuruda bulunabilir. Başvuruyu kural olarak işveren yapar. Ayrıntılar geçici koruma kapsamındaki yabancıların hakları başlıklı çalışmamızda incelenmiştir.
Uluslararası koruma başvurusu sahipleri için de özel bir kural vardır. Bu kişiler başvuru tarihinden altı ay sonra izin isteyebilir. Mülteci ve ikincil koruma statüsü sahipleri ise statüyü aldıktan sonra başvurur. Süreç için uluslararası koruma başvurusu başlıklı çalışmamıza bakılabilir.
Çalışma izni bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Başvurunuz veya ret kararınız hakkında dosyaya özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya çevrim içi soru formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
İzin dosyasında iş sözleşmesi, diploma ve pasaport bilgileri birlikte incelenir. Belgeler arasındaki tutarsızlık başvurunun reddine yol açabilir.
KAYNAKÇA
1-) BERKİ, O. F., ERGÜNEY, H., Yabancılar Hukuku ve Kanunlar İhtilafı ile İlgili Kararların Tahlil ve İzahları, Ankara 1963.
2-) ERGİN, Hediye., Yabancıların Çalışma ve İkamet İzninin İş Sözleşmesine Etkisi, Legal, İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, Cilt: 4, Sayı:16, 2007.
3-) DOĞAN, Vahit., Türk Yabancılar Hukuku, 3. B., Savaş Yayınevi, Ankara 2018.
4-) EKŞİ, Nuray., Yabancılar ve Uluslararası Koruma Hukuku, 4. Baskı, Beta Basım Yayın, İstanbul 2016.
5-) ERKEN, Baki., Uluslararası İşgücü Kanunu Çerçevesinde Türkiye’de Yabancıların Çalışması, TİSK Akademi Dergisi, C. 11 S. 22, s. 388-402., 2016.
Yabancılar Hukuku
Deport Avukatı
Deport avukatı; sınır dışı etme (deport), idari gözetim ve giriş yasağı gibi işlemlerde uzmanlaşmış, yabancılar ve göç hukuku davalarında tecrübeli ve müvekkillerine bu alanda hukuki hizmet veren avukattır.
