Yurt Dışı Diploma Tanıma ve Denklik İşlemleri

Yönetmeliğin dayanakları 2 nci maddesinde sayılır. Bunlar şunlardır:

• 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 7 nci maddesi

• 11/4/1997 tarihli Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme

• 16/1/2009 tarihli Türkiye ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti üniversitelerinin karşılıklı tanınmasına dair anlaşma

Metin bugüne kadar dokuz kez değişti. Son değişiklik 28 Şubat 2026 tarihli ve 33182 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Güncel metne mevzuat bilgi sistemi üzerinden ulaşılabilir. Son değişikliğin tam metni ise 28 Şubat 2026 tarihli Resmî Gazete sayfasındadır.

Geçiş hükümleri de metinde yer alır. Yönetmeliğin geçici 1 inci maddesi eski başvuruları düzenler. Usul hükümleri dışında, başvurunun yapıldığı tarihteki mevzuat uygulanır. Kişi lehine olan hâllerde ise yeni hükümler uygulanır.

Sonraki değişikliklerin de kendi geçiş maddeleri vardır. Geçici 3 üncü ve 4 üncü maddeler bunlara örnektir. Bu nedenle başvuru ve kayıt tarihleri dosyada ilk bakılan verilerdir.

Bir Yükseköğretim Kurumu Hangi Şartlarda Tanınır?

Bir yükseköğretim kurumunun tanınması için üç koşuldan biri yeterlidir: ülkesinde akademik derece verme yetkisi, şubenin menşe ve faaliyet ülkesinde tanınması veya uluslararası örgüt çatısında faaliyet. Koşul sağlansa bile terör bağlantısı, standart altı eğitim veya sahte belge hâllerinde kurum tanınmaz. Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrası üç koşul sayar. Bunlardan birinin varlığı yeterlidir:

• Kurumun faaliyet gösterdiği ülke makamlarınca akademik derece vermeye yetkili sayılması

• Başka bir ülkede faaliyet gösteren şubelerin hem menşe hem faaliyet ülkesince tanınması

• Türkiye'nin üyesi olduğu uluslararası örgütlerin çatısı altında faaliyet göstermesi

Bu koşullar incelemenin ilk basamağıdır. Kurum tanınmıyorsa diğer ölçütlere geçilmez. Koşullar kuruma ve programa birlikte bakar. Bir kurumun tanınması, her programının tanındığı anlamına gelmez.

Koşulları Sağlamayan Kurumlarda Hangi Ölçütler Aranır?

Kurul bu kurumları fakülte-program yapısı, akademik kadro, eğitim süresi, öğretim türü ve AKTS uyumu, bilgiye erişim ve kalite güvencesi ölçütleriyle birlikte değerlendirir. Ölçütlerin sağlanmış sayılması için ayrıca en az üç fakülte ile bir lisansüstü enstitünün varlığı ve en az bir dönem mezun verilmiş olması aranır. Aynı maddenin ikinci fıkrası ikinci bir yol açar. Kurum ilk fıkradaki koşulları sağlamıyorsa şu hususlar dikkate alınır:

• Fakülte ve program yapılanmasının Türk sistemindeki temel esasları sağlaması

• Bünyesinde en az üç fakülte ve bir lisansüstü enstitü bulunması

• Programların akademik kadro yeterliklerini karşılaması

• Eğitim sürelerinin ve AKTS karşılıklarının uyumlu olması

• Kurum bilgisine ulaşılabilecek açık mekanizmaların bulunması

• Akreditasyon ve kalite güvence süreçlerinin anlaşılır olması

• En az bir dönem mezun verilmiş olması

Bu ölçütler birlikte değerlendirilir. Karar Kurul tarafından verilir.

Karar Kim Tarafından Verilir?

Tanınma değerlendirmesi Kurul kararıyla sonuçlanır. Dosya önce Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığında incelenir. Gerektiğinde ilgili ülkenin yetkili makamlarıyla yazışma yapılır. Türkiye'nin dış temsilcilikleri bu yazışmalarda görev alır.

Kurum bilgisi e-Devlet üzerinden de sorgulanabilir. Sorgu hizmeti okul tanıma belgesi başlığı altındadır. Sorgu sonucu Kurula başvuru uyarısı veriyorsa dilekçe yolu kullanılır.

Hangi Hâllerde Kurum veya Program Tanınmaz?

Kurumun veya programın terör örgütleriyle bağlantısı 2547 sayılı Kanunun ek 31 inci maddesi çerçevesinde tespit edilmişse ya da kurum sahte belge düzenlemişse tanıma verilmez. Eğitim Türkiye standartlarının altındaysa veya mezun yeterliklerini sağlamıyorsa ve SYBS ile telafisi asgari süre ve kredinin yarısından fazlasını gerektiriyorsa da kurum tanınmaz. Yönetmeliğin 5 inci maddesinin üçüncü fıkrası üç ret sebebi sayar. İlk fıkradaki koşullar sağlansa bile bu hâllerde tanıma verilmez. Bu kurumlardan alınmış belgeler denklik işlemleri açısından değerlendirilmez.

Birinci sebep terör bağlantısıdır. Kurumun veya programın terör örgütleriyle bağlantısının 2547 sayılı Kanunun ek 31 inci maddesi çerçevesinde tespit edilmesi aranır. İkinci sebep eğitim düzeyidir. Verilen eğitimin Türkiye'de kabul edilebilecek standartların altında olması ve telafisinin asgari süre ile kredinin yarısından fazlasını gerektirmesi bu kapsamdadır. Üçüncü sebep sahte belge düzenlenmesidir.

Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği md. 5/3-a terör bağlantısı bulunan kurumun tanınmayacağını şöyle düzenler:

“Birinci fıkradaki koşulları sağlamasına rağmen, aşağıdaki durumlardan herhangi birinin varlığı halinde ilgili yükseköğretim kurumu veya programı Kurul kararıyla tanınmaz ve bu kurumlardan alınmış belgeler denklik işlemleri açısından değerlendirilmez: a) İlgili yükseköğretim kurumunun veya programının, Türkiye Cumhuriyeti Devleti tarafından terör örgütü olarak kabul edilen örgütlerle bağlantısının 2547 sayılı Kanunun ek 31 inci maddesi çerçevesinde tespit edilmiş olması,”

Tanınırlık kararları tanıma ve denklik dosyalarının yönünü tamamen değiştirir. Konunun ayrıntısı için denklikte tanınmayan üniversitelerin durumu yazısı incelenebilir.

Ret sebepleri kuruma ilişkindir. Kişiye ilişkin ret sebepleri ayrıca düzenlenmiştir. İki grubun karıştırılmaması gerekir.

Tanıma Belgesi Ne İşe Yarar?

Tanıma belgesi, kurumun ve programın akademik derece vermeye yetkili sayıldığını gösterir. Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde tanımlanmıştır. Tanım, belgenin denklik belgesi niteliği taşımadığını açıkça yazar.

Belge birçok işlemde kullanılabilir. Kurulun bilgilendirmesine göre başlıca kullanım alanları şunlardır:

• Öğrenim görülecek kurumun tanınırlığının öğrenilmesi

• Türkiye'deki kurumlara yatay geçiş başvurusu

• Lisansüstü eğitim başvurusu

• Askerlik tecil işlemleri

• Kamu kurumlarına bilgi sunulması

• Doktora denkliği için Üniversitelerarası Kurula başvuru

Belge çoğu ülke için e-Devlet üzerinden alınabilir. Kurulun duyurusuna göre birkaç ülke bu kapsamın dışındadır. Bu ülkelerdeki kurumlar için dilekçeyle başvurulur. Dilekçe örneği Kurulun sitesinde yayımlanır.

Belge için randevu alınması gerekmez. Başvuru elden veya posta yoluyla yapılabilir.

Tanıma Kararı Denklik Sonucunu Bağlar mı?

Bağlamaz. Yükseköğretim Kurulu bunu 27 Temmuz 2026 tarihli bilgilendirmesinde açıkça belirtmiştir. Bir kurumun tanınıyor olması, diplomanın kendiliğinden denk sayılacağı anlamına gelmez.

Aynı üniversiteden mezun iki kişi farklı sonuç alabilir. Yönetmelik bunu açıkça öngörür. Alınan dersler, uygulamalar ve projeler ayrı ayrı tartılır.

Denklik mezuniyetten sonra ayrıca değerlendirilir. Değerlendirme diploma ve öğrenim sürecine ilişkin belgeler üzerinden yapılır. Bu ayrım tanıma ve denklik sürecinin en çok yanlış anlaşılan noktasıdır. Bilgilendirmenin tamamı Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı sayfasındadır.

Kurul, denklik sonucunun önceden bildirilemeyeceğini de duyurmuştur. Başvurular Komisyon ve Kurullarca münferiden değerlendirilir. Bu nedenle mezuniyetten önce bağlayıcı bir görüş verilmemektedir.

Öğrenime Başlamadan Önce Nelere Bakılmalı?

Öğrenime başlamadan önce kurumun tanınıp tanınmadığı, programın eğitim dili ve dil yeterlik şartları ile sıralama şartı aranan alanlarda başarı sıralaması önceden araştırılmalıdır. Kurul, adaylara birkaç kontrol önermektedir. Bunlar şunlardır:

• Kurumun tanınıp tanınmadığının önceden kontrol edilmesi

• Tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukukta sıralama şartlarının incelenmesi

• Programın eğitim dili ve dil yeterlik şartlarının araştırılması

• Eğitim türünün mevzuata uygun olup olmadığının kontrolü

• İlgili ülkedeki eğitim müşavirliğinde özel öğrenci dosyası açtırılması

Bu kontroller tanıma ve denklik sürecinde sonradan doğacak sorunları azaltır. Kayıt yapıldıktan sonra çoğu şart geriye dönük düzeltilemez.

Denklik Belgesi ile Mezuniyet Denklik Belgesi Farkı Nedir?

Yönetmeliğin 8 inci maddesi bu ayrımı düzenler. Başvuru mezuniyet belgesiyle yapılmışsa mezuniyet denklik belgesi düzenlenir. Diploma aslı ibraz edilmişse diploma denklik belgesi verilir.

Ayrım belgenin dayandığı evraktan doğar. Diploma henüz düzenlenmemişse mezuniyet belgesi kullanılır. Diploma sonradan alınırsa yeni bir başvuru gerekmez.

Kurul, iki belgenin aynı işlevi gördüğünü duyurmuştur. Geçerlilik bakımından aralarında fark yoktur. Belgeler güvenli elektronik imzayla imzalanır. Başvuru sahipleri belgelerini doğrulama koduyla elektronik ortamdan temin eder.

Belgede yer alacak alan ve unvan ayrıca önem taşır. Bu konu için diploma denklikte eşdeğerlikler ve unvan yazısı incelenebilir.

Belgelerde Aranan Biçim Şartları

Belgelerin asıl olması aranır. Islak imza ve mühür beklenir. Dijital ortamda hazırlanan renkli çıktılar kabul edilmez. Onaylı Türkçe tercüme de istenir.

Onayı Türkiye Cumhuriyeti noterleri yapabilir. Dış temsilcilikler de onay verebilir. Bazı ülkeler için apostil şerhi ayrıca aranır. Ülkeye özgü kurallar Kurulun sitesinde duyurulur.

Dosya Hangi Aşamalardan Geçer?

Süreç e-Devlet üzerinden yapılan ön başvuruyla başlar. Ardından randevu günü belgeler kontrol edilir. İnceleme birkaç aşamada yürür:

• Okul tanıma incelemesi

• Belgelerin gerçekliği ve kalış süresi kontrolü

• Bilim Alanı Danışma Komisyonu görüşü

• Tanıma ve Denklik Komisyonu incelemesi

• Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararı

Ön inceleme aşamasında iki işlem yapılır. Birincisi dış temsilcilikler aracılığıyla yapılan teyit yazışmasıdır. İkincisi kalış sürelerinin hesaplanmasıdır. Hesap, pasaport ve giriş çıkış kayıtları üzerinden yürür.

Aşamalar e-Devlet üzerinden izlenebilir. Ekranda görünen aşama adı dosyanın hangi birimde olduğunu gösterir. Kararlar beyan edilen adrese tebliğ edilir.

Belgelerde eksiklik tespit edilirse süre tanınır. Bu süre içinde tamamlanmayan başvuru iade edilir. İlgilinin talebi üzerine ek süre verilebilir. Dayanak 4 üncü maddenin üçüncü fıkrasıdır.

Başvuru ücretlidir ve her yıl belirlenir. Ücret Kurulun sitesinde duyurulur. Yatırılan ücret iade edilmez.

Başvuru sürecinin belge listesi ve ayrıntıları için diploma denklik başvurusu ve denklik belgeleri yazısına bakılabilir. Dosyanın hangi yola gireceğini önden görmek için denklik ön değerlendirme aracı kullanılabilir.

İnceleme süresi dosyaya göre değişir. Kurul, sürenin ülkeye, programa ve yazışmalara bağlı olduğunu duyurmuştur. Bilim Alanı Danışma Komisyonu incelemesi de süreyi etkiler. Bu nedenle sabit bir süre verilmemektedir.

İşlemleri devam eden kişiler için ayrı bir belge vardır. Askerlik tecili veya iş başvurusu gibi ihtiyaçlarda bu yazı talep edilebilir. Talep dilekçeyle yapılır.

İnceleme Sonunda Hangi Kararlar Çıkar?

Üç ana sonuç vardır. Birincisi doğrudan denkliktir. Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci fıkrası bu hâlleri sayar. Kayıt yılında sıralama kuruluşlarının en az üçünde ilk dört yüzlük dilimde yer alan kurumların diplomaları bu kapsamdadır.

İkincisi Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi kararıdır. Aynı maddenin üçüncü fıkrası bu yolu düzenler. Sistem; ders tamamlama, seviye tespit sınavı, ilmi hüviyet tespiti, staj tamamlama ve proje yapma gibi uygulamalardan oluşur.

Sistem kararı bir ret kararı değildir. Eşdeğerlik, belirlenen işlemin tamamlanması şartına bağlanır. Seviye tespit sınavında başarı eşiği 100 üzerinden 40 puandır.

Üçüncüsü rettir. Ret sebepleri 7 nci maddenin altıncı fıkrasında sayılmıştır. Tanınmayan kurum, açık öğretim, kalış süresi eksikliği ve başarı sıralaması şartının sağlanmaması bu sebepler arasındadır. Tanıma ve denklik dosyalarında en sık tartışılan başlıklar bunlardır.

Denklik incelemesi şu üç sonuçla biter:

Ret Sebepleri Nelerdir?

Denklik başvurusu şu hâllerde reddedilir: kurumun tanınmaması, açık öğretim veya dışarıdan eğitimle alınmış olması ya da programın alan ve derece bakımından denk görülmemesi. Öğrenim görülen ülkede bulunma yani kalış süresinde eksiklik bulunması da ret sebebidir. Yönetmeliğin 7 nci maddesinin altıncı fıkrası ret hâllerini sayar. Başlıcaları şunlardır:

• Tanınmayan bir kurumdan alınan diploma

• Açık öğretim veya dışarıdan eğitim yoluyla alınan diploma

• Programın alan ve derece bakımından denk görülmemesi

• Öğrenim dili Türkçe olan yurt dışı programlar

• İlgili ülkedeki kalış süresinde eksiklik

• Ara derecelere ilişkin başvurular

• Dil belgesinin süresinde sunulmaması

Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği md. 7/6-a tanınmayan kurumdan alınan diplomanın reddini şöyle düzenler:

“Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınmayan yükseköğretim kurumlarında görülen eğitim-öğretim sonunda alınan diplomalara/mezuniyet belgelerine ilişkin denklik başvuruları reddedilir. Ancak Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınmayan bir yükseköğretim kurumundan, tanınan başka bir yükseköğretim kurumuna geçerek öğrenimini tamamlayanların diplomaları/mezuniyet belgeleri, öğreniminin en az %70'ini tanınan yükseköğretim kurumundan almış olmaları hâlinde incelemeye tabi tutulur.”

Her sebep ayrı bir hukuki tartışma doğurur. Ret gerekçesi karar metninden okunur. Gerekçe belirtilmeden kurulan işlem ayrıca tartışılabilir. Bu nedenle karar metni eksiksiz istenir.

Karara Karşı Hangi Yollar Açıktır?

İlk yol Kurula yeniden inceleme talebidir. Talep gerekçeli bir dilekçeyle yapılır ve ücrete tabidir. Yeni belge de bu aşamada sunulabilir. Yeniden inceleme sonucu yeni bir idari işlemdir. Bu işleme karşı da dava açılabilir. İdari başvuru dava hakkını ortadan kaldırmaz.

İkinci yol iptal davasıdır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu genel dava süresini altmış gün olarak belirler. Süre işlemin tebliğini izleyen günden başlar. Kanunun 11 inci maddesi kapsamında idareye yapılan başvuru süreyi durdurur.

Sürenin başlangıcı tebligat tarihidir. Tebligat ulaşmazsa dilekçeyle yeniden gönderim istenebilir. Adres güncellemesi de dilekçeyle yapılır. Bu ayrıntı süre tartışmasını doğrudan etkiler.

Dava dilekçesinde işlemin sakat unsuru gösterilir. Tanıma ve denklik uyuşmazlıklarında sebep unsuru öne çıkar. Somut karşılaştırma yapılmadan kurulan işlemler bu başlıkta tartışılır. Yürütmenin durdurulması talebi ayrıca değerlendirilir. Talep, işlemin uygulanması hâlinde doğacak zarara bağlıdır. Mahkeme bu ölçütü somut olaya göre inceler.

Dava türleri ve süre ayrıntıları için YÖK denklik davaları ve itirazları yazısı incelenebilir.

Doktora Denkliği Kim Tarafından Yapılır?

Yükseköğretim Kurulu yalnız ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının işlemlerini yürütür. Doktora diplomalarının denkliği Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı tarafından yapılır. Kurul bunu duyurularında belirtmiştir.

Yabancı uyruklular için ayrı bir kolaylık vardır. Klinik uygulaması olan sağlık alanları dışındaki programlarda lisansüstü başvuru için denklik gerekmez. Bu kişiler tanıma yazısıyla başvuru yapabilir. Türk vatandaşları için ise denklik başvurusu aranır.

Doktora başvurusunda da okul tanıma belgesi kullanılır. Belge Üniversitelerarası Kurula sunulur. İki kurumun görev ayrımı bu noktada nettir. Doçentlik ve profesörlük denkliği de ayrı bir usule tabidir. Bu işlemler Üniversitelerarası Kurul tarafından yürütülür.

Tanıma ve Denklik İşlemleri Konusunda Avukat Desteği

Tanıma ve denklik işlemleri bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.

Dosyanız hakkında size özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya çevrim içi soru formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.