Denklikte Tanınmayan Üniversiteler ve Mezunlarının Durumu

SYBS, Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi'nin kısaltmasıdır. Tanımı Yönetmelik m.3/1-j'de yer alır. Ders tamamlama, staj tamamlama, proje yapma ve sınav bu sistemin araçlarıdır.

Denklikte tanınmayan üniversitelerin durumu bu üç sebepten hangisine dayanıyorsa tartışma da o zeminde yürür. Terör örgütü bağlantısı iddiası ile eğitim kalitesi iddiası aynı delil düzenine tabi değildir. Birinci grup iltisaklı üniversiteden mezun denklik sorunu sayfasında ayrıca ele alınmıştır.

Tanıma Kararı ile Denklik Kararı Aynı Şey midir

İki karar birbirine sık karıştırılır. Tanıma kurumla ilgilidir. Denklik ise kişinin diplomasıyla ilgilidir. Yönetmelik m.3 her iki kavramı ayrı ayrı tanımlar.

Tanıma kararı, kurumun akademik derece vermeye yetkili sayılıp sayılmadığını gösterir. Denklik kararı ise diplomanın Türk yükseköğretim sisteminde hangi alan ve düzeye eşdeğer olduğunu belirler. Bu ayrım sonucu doğrudan etkiler. Kurum tanınmıyorsa diploma zaten incelemeye alınmaz.

Denklikte tanınmayan üniversitelerin durumu söz konusu olduğunda inceleme ilk aşamada durur. Program içeriği, ders yükü ve AKTS karşılaştırması yapılmaz. Yönetmelik m.6/1 bu incelemeyi yalnızca tanınan kurum mezunları için öngörür. Bu nedenle ret gerekçesinin hangi bende dayandığı önemlidir.

Ret yazısında yalnızca kurumun tanınmadığı belirtiliyorsa itiraz da bu noktaya yoğunlaşır. Eşdeğerlik tartışması ancak tanıma engeli aşıldıktan sonra anlam kazanır. Eşdeğerlik ve unvan ilişkisi diploma denklikte eşdeğerlikler ve unvan sayfasında ayrıca açıklanmıştır.

Tanınmama Kararının Mezun İçin Sonucu Nedir

Denklikte tanınmayan üniversitelerin durumu nedeniyle denklik başvurusu reddedilir. Ret, Yönetmelik m.7/6-a gereğidir. Karar, kişinin yurtdışında geçirdiği öğrenimi yok saymaz. Ancak diploma, Türk yükseköğretim sisteminde bir dereceye eşdeğer sayılmaz.

Bu sonucun pratik yansıması geniştir. Denklik belgesi şu işlemlerde aranır.

• Kamu görevine giriş ve kadro atamaları.

• Kanunla düzenlenmiş mesleklerin icrası.

• Lisansüstü programlara başvuru.

• Unvan kullanımı ve özlük haklarına esas öğrenim durumu.

Meslek icrası kanunla düzenlenmiş alanlarda sonuç daha ağırdır. Tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuk bu alanlardadır. Yönetmelik m.9/1 bu alanlarda mesleğe ilişkin özel mevzuatı saklı tutar. Denklik belgesi olmadan meslek icrası mümkün değildir. Bu sonucun eğitim hakkı yönünden değerlendirilmesi denklik kararları ve evrensel eğitim hakkı yazısında yapılmıştır.

Aynı bentte bir istisna vardır. Tanınmayan bir kurumdan tanınan başka bir kuruma geçenlerin dosyası incelemeye alınır. Şartı, öğrenimin en az yüzde yetmişinin tanınan kurumda tamamlanmasıdır. Oran, tamamlanan kredi ve ders yükü üzerinden hesaplanır. Bu nedenle transkript ve ders eşleştirme belgeleri dosyanın belirleyici parçasıdır. Denklikte tanınmayan üniversitelerin durumu incelenirken bu belgelerin eksikliği ret riskini artırır.

Türkiye'den Yoğun Başvuru Alan Tanınmayan Üniversiteler

Denklik uyuşmazlıklarında adı en sık geçen okul Travnik Üniversitesi'dir. Struga Üniversitesi ve Avrupa Üniversitesi de aynı grupta anılır. Uluslararası Travnik Üniversitesi, MİT ve FON Üniversitesi ise 2017 yılı tartışmasının merkezindedir.

Bosna Hersek ve Kuzey Makedonya kaynaklı başvurular iki karar üzerinden şekillendi. 2015 yılının Şubat ayında alınan kararla bu okulların tanınırlığı kaldırıldı. Aynı yılın Haziran ayında ikinci bir karar alındı. Bu karara göre okulda hâlen okuyanlara doğrudan denklik verilmeyecekti. İlgililer sınava tabi tutulacaktı. Türkiye'ye dönüp başvuranların talepleri ise reddedilecekti.

Tanınmayan üniversiteler arasında sayılan okullar için kararlar farklı tarihlerde alınmıştır. Her okulun dosyası kendi tarihine ve kendi gerekçesine göre değerlendirilir. Ortak bir tarih varsaymak yanıltır.

Burada sayılan okullar, Türkiye'den en çok öğrenci gönderilen ve mağduriyetin en yoğun yaşandığı kurumlardır. Liste, denklikte tanınmayan üniversitelerin durumu yönünden tam sayım değildir. Bir okulun burada geçmemesi, tanındığı anlamına gelmez. Güncel durum her dosyada ayrıca sorgulanmalıdır. Aynı ülkeden mezun olanların yaşadığı benzer sorunlar Azerbaycan mezunu denklik mağdurları sayfasında da ele alınmıştır.

Tanınmama Gerekçesi Somut Olmak Zorundadır

Adı geçen okullara ilişkin karara dayanak yapılan rapor, denklik davalarında tartışılmıştır. Rapora yöneltilen eleştiriler şu başlıklarda toplanmıştır.

• Değerlendirmenin duyum ve rivayet düzeyinde bilgiye dayandırılması.

• Göndereni belirsiz posta ve e-posta iletilerinin veri sayılması.

• Okulu tercih eden öğrencilerin başarısı üzerinden genelleme yapılması.

• Gözlem gezilerinde karşılaşılan kişilerle yapılan görüşmelere dayanılması.

• Öğrenim ücretinin düşüklüğünün kalitesizlik göstergesi sayılması.

Bu eleştirilerin hukuki karşılığı sebep unsurudur. İdari işlem, hukuken geçerli ve somut bir sebebe dayanmak zorundadır. Denklikte tanınmayan üniversitelerin durumu hakkındaki karar da bu denetime tabidir. Sebep unsurundaki sakatlık iptal istemine dayanak yapılabilir.

Yönetmelik m.5/2 zaten ölçülebilir kriterler sayar. Kadro yeterliği, program yapısı, eğitim süresi ve AKTS karşılığı bunlardandır. Değerlendirmenin bu kriterler üzerinden yapılması beklenir. Somut ölçüme dayanmayan bir gerekçe yargı denetiminde zayıf kalır.

Bir Okulun Tanınıp Tanınmadığı Nasıl Öğrenilir

YÖK, tanıma bilgisini e-Devlet üzerinden sunar. Sorgulama, YÖK okul tanıma belgesi sorgulama hizmetiyle yapılır. Yurtdışında öğrenime başlamadan önce bu sorgulama yapılmalıdır. Sorgu sonucu, kayıt kararını verirken en somut veridir.

Sorgulamada kurum listede görünmüyorsa sonuç kesin sayılmaz. Bu durumda dilekçeyle YÖK'e başvurulur. Bazı okullar için sistem, Daire Başkanlığına müracaat uyarısı verir. Uyarı gelen okullar bakımından da yazılı başvuru gerekir.

Dört ülke için ayrı usul uygulanır. ABD, Hollanda, KKTC ve Ukrayna kurumları e-Devlet üzerinden sorgulanamaz. Bu ülkeler için YÖK Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı sayfasındaki dilekçe örneği kullanılır. Başvuru elden ya da posta yoluyla yapılır. E-Devlet erişimi olmayan yabancı uyruklular için de aynı yol geçerlidir.

Okul Tanıma Belgesi denklik belgesi değildir. Kurumun derece vermeye yetkili sayıldığını gösteren resmî yazıdır. Belge şu işlerde kullanılabilir.

• Yurtdışına gitmeden önce kurumun durumunu öğrenmek.

• Türkiye'deki bir üniversiteye yatay geçiş başvurusu yapmak.

• Doktora denkliği için Üniversitelerarası Kurula başvurmak.

• Bakanlık, baro, valilik ve üniversite gibi kurumlara bilgi vermek.

Denklikte Tanınmayan Üniversitelerin Durumu Değişebilir mi

Tanıma kararları sabit değildir. YÖK, akademik ve diplomatik görüşmelere göre değerlendirmesini güncelleyebilir. Devletin ilgili kurumlarından gelen yeni bilgi ve belgeler de sonucu etkiler. Bu yüzden tanınmayan üniversiteler listesi zaman içinde değişir.

Hangi tarihin esas alınacağı ayrı bir sorudur. Yönetmelik geçici m.1 bu soruyu cevaplar. Yönetmeliğin yürürlüğünden önce yapılan başvurularda, usul hükümleri dışında başvuru tarihindeki mevzuat uygulanır. Kişi lehine olan hâllerde ise yeni hükümler uygulanır.

Uygulamada bazı okullar için tarih ayrımı yapılmıştır. Örneğin bir kurumda 2016-2017 akademik yılından önce başlayanların başvuruları reddedilmektedir. Aynı kurumda bu yılda ve sonrasında başlayanlar olağan sürece tabidir.

Bu ayrım hukuki güvenlik ilkesiyle bağlantılıdır. Kayıt anında tanınan bir kuruma giren öğrencinin beklentisi korunmaya değer. Denklikte tanınmayan üniversitelerin durumu üzerine açılan davalarda bu argüman sık kullanılır. Kararın geçmişe yürütülüp yürütülmediği ayrıca incelenir.

Tanınan Bir Kuruma Geçiş Sonucu Nasıl Değiştirir

Öğrenimin bir bölümünü tanınan kurumda tamamlamak sonucu değiştirebilir. Yönetmelik m.7/6-a yüzde yetmiş eşiğini arar. Eşiği aşan dosya reddedilmez, incelemeye alınır.

Yönetmelik m.7/1 ayrı bir avantaj tanır. Dünya sıralamalarında en az üç kuruluşta ilk dört yüzlük dilimde yer alan kurumlar bu kapsamdadır. Bu kurumlara ders transferi ya da yatay geçişle geçenler için özel kural işler. Öğrenimin en az yüzde yetmişi orada tamamlanmışsa SYBS uygulanmaz. Sıralama ölçütünün ayrıntısı denklikte sıralama şartı sayfasında açıklanmıştır.

Uzaktan Öğretimde Tanıma Nasıl Değerlendirilir

Uzaktan öğretim için ek ölçütler vardır. Yönetmelik m.10 bu ölçütleri sıralar. Program dilinin Türkçe olmaması aranır. Uluslararası anlaşmayla kurulan kurumlar ve resmî dili Türkçe olan ülkeler bunun dışındadır.

Kazanımların örgün programla uyumlu olması da gerekir. Mezuniyet için gereken kredi toplamı, o ülkedeki eşdeğer örgün programın altında kalamaz. Öğrenim dilinde YÖK'ün kabul ettiği sınavlardan belirlenen puan istenir.

Yönetmelik m.10/3 bazı alanları tamamen kapatır. Tıp, diş hekimliği, eczacılık, hukuk, öğretmenlik, mühendislik ve mimarlık bu alanlardadır. Klinik uygulaması olan sağlık programları da kapsamdadır. Bu programlarda uzaktan öğretimle alınan diplomaya denklik işlemi yapılmaz. Konunun bir örneği uzaktan eğitim psikoloji bölümünün denklik başvurusu sayfasında incelenmiştir.

Tanınmama Kararına Karşı Hangi Yol İzlenir

Denklik başvurusunun reddi yazılı olarak bildirilir. Bildirim üzerine iki yol açıktır.

Birinci yol idari başvurudur. İlgili, işlemin kaldırılmasını ya da yeni bir işlem yapılmasını isteyebilir. Dayanak 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.11'dir. Bu başvuru, işlemeye başlamış dava süresini durdurur. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.

İkinci yol doğrudan iptal davasıdır. Süre, İYUK m.7 uyarınca yazılı bildirimi izleyen günden başlar. Dava açma süresi altmış gündür. Başvuruya hiç cevap verilmemişse İYUK m.10 devreye girer. Otuz günün bitiminden sonra dava açma süresi işlemeye başlar.

Görevli ve Yetkili Mahkeme Hangisidir

Denklik işlemleri YÖK tarafından kurulur. YÖK'ün merkezi Ankara'dadır. Bu nedenle iptal davaları Ankara idare mahkemelerinde görülür. Dava dilekçesinde işlem tarihi ve sayısı açıkça gösterilmelidir.

Yürütmenin durdurulması talebi ayrıca yazılabilir. Talep, telafisi güç zararın varlığına ve açık hukuka aykırılığa dayandırılır. Denklikte tanınmayan üniversitelerin durumu iş veya kadro kaybı doğuruyorsa bu husus dilekçede somutlaştırılmalıdır.

Davada ileri sürülecek iddialar dosyaya göre değişir. Eksik inceleme ve sebep unsurundaki sakatlık sık görülen başlıklardır. Lizbon Sözleşmesi de dayanak yapılabilir. Bu sözleşmenin tam adı, Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme'dir. Yönetmelik m.2 sözleşmeyi dayanakları arasında sayar. Usul ayrıntısı YÖK denklik davaları ve itirazlar sayfasında ele alınmıştır.

Dava Kazanılırsa Denklik Kendiliğinden Gelir mi

İptal kararı idareye yeniden değerlendirme yükler. Çoğu dosyada karar, doğrudan denklik belgesi verilmesi anlamına gelmez. İdare, kararın gereklerine göre yeni bir işlem kurar.

İdarenin bu konuda süresi vardır. İYUK m.28 uyarınca idare, kararın icaplarına göre gecikmeksizin işlem tesis etmek zorundadır. Süre, kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.

Tanınmayan üniversiteler nedeniyle reddedilen dosyalarda inceleme yeniden başlar. Bu aşamada ek bilgi ve belge istenmesi mümkündür. Yetkinin dayanağı Yönetmelik m.6/3'tür. Sürecin somut bir örneği yargı kararı ile denklik alınması sayfasında anlatılmıştır. Ret gerekçesi tanıma dışında bir sebebe dayanıyorsa yol da değişir. Örneğin kalış süresi eksikliği ayrı bir bendin konusudur ve yurt dışında kalış süresi eksikliği nedeniyle ret sayfasında incelenmiştir.

Dava Dışında Hangi Başvuru Yolları Vardır

Yargı yolu tek seçenek değildir. Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuru da mümkündür. Bu başvuru idari işlemin hukuka ve hakkaniyete uygunluğunu inceletir. Kurumun tavsiye kararı idareyi bağlamaz. Ancak dosyaya ek bir değerlendirme kazandırır.

İkinci seçenek TBMM Dilekçe Komisyonudur. Anayasanın 74. maddesi dilekçe hakkını güvence altına alır. Tanınmayan üniversiteler nedeniyle mağdur olduğunu düşünenler bu yola da başvurabilir. Örnek metinler denklik konusunda Kamu Denetçiliği Kurumu dilekçesi sayfasında yer alır.

Bu başvurular dava süresini durdurmaz. İYUK m.11 kapsamındaki idari başvuru ile karıştırılmamalıdır. Süre riskini önlemek için dava takvimi ayrıca izlenmelidir.

Tanınmayan Üniversiteler Konusunda Avukat Desteği

Denklikte tanınmayan üniversitelerin durumu değerlendirilirken uygulanacak hukuki yol, somut olayın özelliklerine göre belirlenir. Mevcut belgeler ve varsa idari ya da yargısal kararlar da sonucu etkiler. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.

Tanınmayan üniversiteler hakkında dosyanıza özgü değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilirsiniz. avukata soru sayfamız üzerinden de talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.

Tanınmama kararına karşı dava süresi ne kadardır?