Eş götürülemez garnizon, ailenin götürülmesinde sakınca görülen askerî görev yeridir. Memur eşin başka yere atanma, aylıksız izin ve lojman hakları mevzuata göre açıklanıyor.
Eş götürülemez garnizon, askerî personelin ailesini yanında götürmesinin güvenlik veya askerî sebeplerle uygun görülmediği görev yeridir. Mevzuatta bu yer "aile götürülmesinde sakınca bulunan yer" ya da "aile götürülemeyecek görev yeri" diye anılır. Eşi böyle bir yere atanan memur, eşinin yanına değil başka bir yere atanmayı isteyebilir. Bu imkân en açık biçimde Millî Savunma Bakanlığı ve Jandarma memurları için düzenlenmiştir.
Eş Götürülemez Garnizon Ne Demek?
Garnizon kavramı Subay ve Astsubay Atama Yönetmeliği madde 4'te tanımlanır. Buna göre garnizon, birlik, kurum ve karargâhların konuşuna göre belirlenen ve yönergede gösterilen atama yeridir. Garnizon çoğu zaman bir il veya ilçeye denk gelir. Yine de asıl ölçü, birliğin konuşlandığı yerdir.
"Eş götürülemez" kısmı ise yönetmeliğin tanımlar listesinde yer almaz. Bu, personelin ailesiyle birlikte yaşamasının sakıncalı görüldüğü yerler için kullanılan bir uygulama terimidir. Akademik yazında da benzer bir ifade geçer. İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi'nde 2022'de yayımlanan bir çalışma, "aile götürülemeyen garnizon dışı görevler" ifadesini kullanır.
Eş götürülemez garnizon bu yüzden kanunda tanımlanmış bir statü değildir. Bir yerin bu nitelikte olup olmadığına ilgili komutanlık karar verir. Hukuki sonuç doğuran hükümler ise eşin memur olduğu durumlar için yer değiştirme yönetmeliklerinde bulunur.
Mevzuatta Bu Kavram Hangi İfadelerle Geçer?
Düzenleme
Kullanılan ifade
Sonucu
MSB Personeli Yer Değiştirme Yönetmeliği, madde 10/4
Aile götürülmesinde sakınca bulunan yerler
Sık Sorulan Sorular
Eş götürülemez garnizona atanan asker ailesini yanında götürebilir mi?
Kural olarak hayır, çünkü bu nitelendirme ailenin orada yaşamasının sakıncalı görüldüğü anlamına gelir. Sakınca güvenlik, askerî durum veya yaşam koşullarından kaynaklanabilir. Ailenin özel olarak bölgeye gidip gidemeyeceği, yerin durumuna ve komutanlığın talimatına bağlıdır.
Eşi bu garnizona atanan memur eşe ücretli veya ücretsiz izin verilir mi?
Bu durum için ayrıca tanımlanmış ücretli bir izin yoktur. Eşi sürekli görevle atanan memura 657 sayılı Kanun madde 108/D uyarınca, eşin görev süresi içinde aylıksız izin verilebilir. Aynı Kanunun 72. maddesindeki kısmi ödemeli izin ise eşin kurumunun veya boş kadronun bulunmadığı sınırlı hâllerde gündeme gelir.
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesinden 2015 yılında mezunu olmuştur. Türk ve Alman vatandaşıdır. Cumhuriyet Üniversitesi Yüksek Lisans eğitimi almıştır. Ayrıca Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinde Marka-Patent-Fikri Sınai Haklar eğitimi sertifikasına sahiptir. 2016 yılından itibaren Ankara Barosu mensubu olup 2022…
Google aramalarında ve yapay zeka özetlerinde yazılarımızı öncelikli görmek için sitemizi tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyebilirsiniz.
Jandarma ve Sahil Güvenlik memur yönetmeliği, madde 5/1-f
Aile götürülemeyecek görev yerleri
Farklı ile atanma talebi dikkate alınabilir
Kamu Konutları Yönetmeliği, madde 33/1-g
Aileyi götürmede siyasi, askerî veya emniyet sakıncası
Aile, görev bitene kadar konutta kalır
Üçünde de sakınca olup olmadığına kurum karar verir. Hiçbiri bir yer listesi vermez.
Hangi Garnizonlar Eş Götürülemez Sayılır?
Eş götürülemez garnizon listesi kamuya açık bir mevzuat metninde yer almaz. Subay ve Astsubay Atama Yönetmeliği madde 17, garnizonların Subay ve Astsubay Atama Yönergesi ile belirleneceğini söyler. Bu yönerge Resmî Gazete'de yayımlanan bir düzenleme değildir. Personel, garnizonun niteliğini atama emrinden ve birlik kanalından öğrenir.
Garnizonun derecesi ise 16. maddedeki ölçütlere göre belirlenir. Barınma, eğitim ve sağlık imkânları, güvenlik ve asayiş ile günlük yaşam koşulları bunlar arasındadır. Okulu, hastanesi ve konutu yetersiz bir yerde aile ile yaşamak fiilen de zorlaşır. Eş götürülemez nitelik çoğu zaman bu koşulların bir arada bulunduğu yerlerde gündeme gelir.
Liste sabit de değildir. Kara Kuvvetleri garnizonları beş dereceye ayrılır ve 4. ile 5. derece garnizonlar sıralı hizmet garnizonudur (madde 52 ve 53). Garnizon dereceleri, madde 18'e göre sonu 0 ve 5 ile biten yıllarda ya da zorunlu hâllerde güncellenir. Bu nedenle bir yerin bugün eş götürülemez garnizon sayılması, birkaç yıl sonra da öyle kalacağı anlamına gelmez.
Eşin durumunu belgelemenin en güvenli yolu, eşin bağlı olduğu personel biriminden yazılı teyit almaktır. Askerî personelin genel atama düzeni için subayların ve astsubayların tayin hakkı yazısına bakılabilir.
Eşi Eş Götürülemez Garnizona Atanan Memur Ne Yapabilir?
Eşi eş götürülemez garnizona atanan memurun önünde dört yol vardır. Kurum içi özel hükme dayanarak başka bir yere atanmayı isteyebilir, genel aile birliği mazeretine başvurabilir, aylıksız izin talep edebilir ya da görev yerinde kalabilir. Hangisinin uygun olduğu, memurun çalıştığı kuruma ve eşin görev süresine göre değişir.
"Diğer personel kanunlarına göre zorunlu atamaya tabi olan eşin ilgili mevzuatı uyarınca aile götürülmesinde sakınca bulunan yerlere atanması halinde, memurun, eşinin atandığı yerden başka bir yere atanmayı talep etmesi mümkündür. Bu durumda atama talep edilen yerde norm kadro sayıları ve zorunlu çalışma sürelerine ilişkin kısıtlayıcı hükümler uygulanmaz."
Bu hükümle memur, eşinin garnizonuna gitmek zorunda kalmaz. Ailenin yaşadığı ili ya da çocukların okuduğu şehri talep edebilir. Talep edilen yerde norm kadro dolu olsa bile bu engel işlemez. Zorunlu çalışma süresinin dolmamış olması da talebi kesmez.
Örneğin eşi astsubay olan ve MSB'ye bağlı bir birimde çalışan bir memur düşünülebilir. Eşi aile götürülmesinde sakınca bulunan bir yere atanır. Memur, çocukların okulu nedeniyle ailenin yaşadığı ile atanmak ister. Madde 10/4 bu talebe dayanak olur ve memur o ile atanmayı isteyebilir.
Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında çalışan memurlar için de benzer bir kural vardır. Jandarma ve Sahil Güvenlik memurlarının yer değiştirme yönetmeliği madde 5/1-f bu durumu ayrıca düzenler. Eşi aile götürülemeyecek görev yerine atanan memurun farklı ile atanma talebi, kadro imkânı ve hizmet ihtiyacı içinde dikkate alınabilir. Bu ifade MSB hükmünden daha esnektir. İdarenin takdir alanı geniştir, ama gerekçesiz bir ret yargı denetimine açıktır.
Diğer Kurumlardaki Memurlar Mazeret Tayini İsteyebilir mi?
Öğretmen, sağlık çalışanı veya başka bir bakanlıkta çalışan memur için tablo farklıdır. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik madde 14, aile birliğine dayalı mazeret tayinini düzenler. Buna göre eşi zorunlu yer değiştirmeye tabi bir görevde bulunan memur, eşinin bulunduğu yere atanabilir.
Ancak genel yönetmelik memuru eşinin yanına götürmeyi amaçlar. Eşin bulunduğu yer eş götürülemez garnizon olduğunda bu yol sonuç vermez. Genel yönetmelikte başka bir yere atanma imkânını açıkça veren bir hüküm de yoktur. Bu durumda talep, kurumun kendi yönetmeliğine ve idarenin takdirine kalır.
Mazeret Tayininde Süre ve Belge Kuralları Nelerdir?
Genel yönetmeliğin 12. maddesine göre aile birliği mazereti belgelenirse memur, zorunlu çalışma süresini doldurmadan atanabilir. Ancak bu atamalar atama dönemine bağlıdır. Dönem dışında yalnız sağlık ve can güvenliği mazeretleri işler. Memur mazeretin sürdüğünü her yıl Ocak ayında belgeler, mazeret bitince de eksik zorunlu hizmetini tamamlar.
MSB yönetmeliğinin 11. maddesi iki ayrı kural daha koyar. İlk atamada tercihini eşinin garnizonu dışında yapıp aile bütünlüğünü kendi isteğiyle bozan memurun mazeret talebi değerlendirilmez. Buna karşılık eşin garnizonu sonradan değişirse talep yeniden ele alınır. Danıştay İkinci Dairesi 8.5.2024 tarihli, E. 2020/1384, K. 2024/2794 sayılı kararla aynı maddenin dokuzuncu fıkrasındaki "Sağlık ve" ibaresini iptal etmiştir. Böylece MSB'de yıllık belge yükümlülüğü yalnız aile birliği mazeretiyle atananlar için kalmıştır.
Eşinin Görev Süresince Aylıksız İzin Alınabilir mi?
657 sayılı Kanun madde 108/D, bu durumda en çok başvurulan hükümdür. Sürekli görevle yurt içine atanan ve başka personel kanunlarına tabi olanların memur eşlerine, görev süresi içinde aylıksız izin verilebilir. Subay ve astsubaylar 926 sayılı Kanuna tabidir. Bu nedenle hüküm, eşi asker olan memur için de dayanak olabilir. "Verilebilir" ifadesi izni idarenin takdirine bırakır.
Aynı Kanunun 72. maddesi ayrıca kısmi ödemeli bir izin öngörür. Yer değiştirmeye tabi memurun atandığı yerde eşinin kurumu ya da uygun boş kadro yoksa, memur eşe eşinin görev süresiyle sınırlı izin verilebilir. Kanun bu izinde net aylığın olağanüstü hal bölgesinde yüzde 60'ını, kalkınmada birinci derece öncelikli yörelerde yüzde 50'sini, ikinci derecede yüzde 25'ini öngörür. Diğer yörelerde memur ücretsiz izinli sayılır.
Bu izinde kadro saklı tutulur, ama süre memuriyet boyunca dört yılı geçemez. Ücretsiz izin süresinin emeklilikten sayılması için kesenek ve kurum karşılığını memur her ay kendisi yatırır. Bölge tanımları 1994 düzenlemesinden kalmadır. Hangi yerin hangi oran kapsamına girdiğini kurumdan yazılı olarak sormak gerekir.
Dilekçeye Hangi Belgeler Eklenir?
Genel yönetmeliğin 14. maddesi, aile birliği mazeretine dayanan memurdan eşinin durumunu gösteren belgeyi ve evlilik belgesini ister. Eş götürülemez garnizon talebinde ayrıca şu belgeler işe yarar:
eşin atama emri ya da görev yeri yazısı,
garnizonun aile götürülemez nitelikte olduğunu gösteren birlik yazısı,
evlilik durumunu gösteren nüfus kaydı,
talep edilen yerle bağı gösteren belgeler, örneğin çocuğun okul kaydı.
Belge eksikse kurum talebi bekletebilir. Bu yüzden dilekçeyi verirken belgelerin tamamını eklemek ve bir alındı almak gerekir.
Talep Reddedilirse Ne Yapılabilir?
Atama talebinin reddi, iptal davasına konu olabilen bir idari işlemdir. 2577 sayılı Kanun madde 7'ye göre dava açma süresi, işlemin tebliğinden itibaren altmış gündür. Dava, ret gerekçesi, kadro durumu ve emsal atamalar incelenerek hazırlanır. Bu bilgiler, dava açılmadan önce 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu yoluyla kurumdan istenebilir. Ayrıntı için memur atama iptali davası yazısına bakılabilir.
Eş Götürülemez Garnizon ve Eş Durumu Tayini
Konuya askerin tarafından bakıldığında belirleyici hüküm, Subay ve Astsubay Atama Yönetmeliği madde 43'tür. Eşi asker olan subay ve astsubayın istekli olması hâlinde aynı garnizona atanması, hizmet ve kadro imkânı ölçüsünde dikkate alınır. Eşi devlet kurumunda çalışanların atamasında ise eşin memuriyet görevi göz önünde tutulur.
Bu hüküm, eş götürülemez garnizon atamasını eş durumu gerekçesiyle tamamen önlemez. Sıralı hizmet sırası, kadro ve ihtiyaç durumu da hesaba katılır. Yine de eşin memuriyeti, atamaya itirazda gösterilebilecek bir ölçüttür. Askerler için ayrıntı askerlerin eş durumundan tayini, kurumlar arası genel kurallar ise eş durumu tayini yazısındadır. Eşi asker olan öğretim elemanları akademisyenlerin eş durumundan tayini yazısına da bakabilir.
Eş Götürülemez Garnizonda Görev Süresi
Mevzuatta eş götürülemez garnizon için ayrı bir görev süresi yoktur. Süre, garnizonun derecesine göre belirlenir. Yönetmeliğin 4. maddesine göre garnizon hizmet süresi her garnizon için iki yıldan az olamaz.
Kara Kuvvetleri için madde 54 şu süreleri öngörür:
1. derece garnizonda 6-8 yıl,
2. derece garnizonda 4-6 yıl,
3. derece garnizonda 3-5 yıl,
4. derece garnizonda 3 yıl,
5. derece garnizonda 2 yıl.
Sıralı hizmet garnizonlarında süre itibari olarak 3 yıldır, yani 1095 gün. İtibari süre, orada geçen günlerin bir katsayıyla çarpılmasıyla bulunur. Teröristle mücadele ve sınır güvenliği gibi amaçlarla ülke dışında geçen sürelerin tamamı, madde 29'a göre 5. derece garnizon hizmetinden sayılır. Süre bazen uzatılabilir de. Madde 54'e göre 1. derece dışındaki garnizonlarda, personelin isteğiyle her seferinde bir yıl olmak üzere, en fazla garnizon hizmet süresi kadar uzatma yapılabilir.
Memur eş açısından bu süre doğrudan önemlidir. Aylıksız izin ve MSB'deki atama talebi, eşin bu garnizondaki görev süresine bağlanır. Görev bitip eş yeni bir garnizona atanınca aile birliği talebi bu yeni yere göre yeniden kurulur. Askerî tayin dönemleri için askerlerin tayin hakkı yazısı ayrıntı verir.
Eş Götürülemez Garnizon Sıralı Hizmet Garnizonuyla Aynı Şey midir?
Hayır, iki kavram örtüşebilir ama aynı değildir. Sıralı hizmet garnizonu, yönetmeliğin 4. maddesinde tanımlanan ve personelin önceden tebligatla sırayla gönderildiği garnizondur. Eş götürülemez nitelik ise ailenin orada yaşayıp yaşayamayacağına bakar. Sıralı hizmet garnizonu olmak tek başına ailenin götürülemeyeceği anlamına gelmez.
Memurlar için kullanılan "zorunlu çalışma süresi" de farklı bir kavramdır. Bu süre, memurun hizmet bölgelerinde çalışmak zorunda olduğu asgari süreyi anlatır. Eş götürülemez garnizon ise askerin görev yerinin niteliğine ilişkindir.
Asker Ailesi Eski Garnizondaki Lojmanda Kalabilir mi?
Kamu Konutları Yönetmeliği madde 33, konuttan çıkma sürelerini düzenler. Birinci fıkranın (g) bendi bu duruma doğrudan uyar:
"Geçici veya sürekli olarak yurt içi veya yurt dışı göreve atananlardan, ailesini beraberlerinde götürmesinde siyasi, askeri veya emniyet mülahazası ile sakınca görülenlerin aileleri, görevlinin bu görevi sona erdiği tarihte,"
Bu hükme göre aile, konutu ancak görev sona erdiğinde boşaltır. Oysa başka bir yere nakil hâlinde sıra tahsisli konutun iki ay içinde boşaltılması gerekir. Böylece eş götürülemez garnizon ataması, ailenin eski konutta kalmasına imkân tanır. Yeni garnizonda personelin kendi barınma düzeni ise o garnizonun imkânlarına ve kurum içi düzenlemelere bağlıdır.
Eş Götürülemez Garnizon Konusunda Avukat Desteği
Eş götürülemez garnizon bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Eş götürülemez garnizon hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya hukuki soru formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Eş götürülemez garnizonda lojman verilir mi?
Yeni garnizondaki barınma imkânı yerin koşullarına ve kurum içi düzenlemelere göre değişir, genel bir hak olarak yazılmamıştır. Ailenin eski görev yerindeki konutta kalması ise Kamu Konutları Yönetmeliği madde 33/1-g ile mümkündür. Bu durumda aile konutu, personelin o görevi sona erdiğinde boşaltır.
Eş götürülemez garnizonların listesine nereden ulaşılır?
Liste Resmî Gazete'de veya mevzuat sisteminde yayımlanmaz. Garnizonlar, Subay ve Astsubay Atama Yönergesi ile kurum içinde belirlenir. Eşin bağlı olduğu personel biriminden garnizonun niteliğini gösteren yazılı bir belge istemek en sağlıklı yoldur.
Memur eş zorunlu hizmetini bitirmeden tayin isteyebilir mi?
Evet, aile birliği mazeretiyle zorunlu çalışma süresi dolmadan atama istenebilir. Ancak mazeret sona erdiğinde eksik kalan süre tamamlanır. MSB memurlarında ayrıca talep edilen yerin norm kadrosu ve zorunlu süresi engel sayılmaz.
Eşin garnizonu değişirse memurun tayin talebi yeniden incelenir mi?
MSB personeli yönünden evet, eşin garnizonu sonradan değişirse atama isteği değerlendirmeye alınır. Bu kural, aile bütünlüğünü kendi isteğiyle bozanlar için konan sınırlamanın istisnasıdır. Diğer kurumlarda ise kurumun yönetmeliği ve atama dönemi esas alınır.
Tayin talebi reddedilen memur dava açabilir mi?
Evet, ret işlemine karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Dava süresi, işlemin tebliğinden başlayarak altmış gündür. Dilekçede eşin atama emri, garnizonun niteliği ve kurumdaki kadro durumu belgelenmelidir.
İdare Hukuku
Alkollü Araç Kullanma Cezası Ne Kadar?
Alkollü araç kullanma cezası 27 Şubat 2026'dan beri ilk ihlalde 25.000 TL ve altı ay ehliyet geri alma. Tekrarlarda tutarlar, test reddi, ticari sürücü iptali ve itiraz yolu.
