Yurt dışı diploma denkliği, akademik hukuk alanının en çok soru alınan başlıklarından biridir. Denklik başvurusunun reddi, mezunun mesleğe girişini fiilen durdurur. Bu sayfa, konunun ulusal televizyonlarda anlatıldığı yayın kayıtlarını ve güncel hukuki çerçeveyi bir arada verir.
Kısa cevap: Yurt dışı diploma denkliği başvurusu, Yükseköğretim Kuruluna, yönetmelikte sayılan belgelerle ve Kurulun belirlediği usulle, şahsen ya da vekâletnameli kişi aracılığıyla yapılır. Başvurunun reddi hâlinde, ret kararının tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Dava süresi içinde önce idareye başvurulursa bu süre durur.
Denklik işlemlerinin dayanağı Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğidir. Yönetmelik, 5 Aralık 2017 tarih ve 30261 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Metne Resmî Gazete sayfasından ulaşılabilir. Aşağıdaki bölümler başvuru, ret ve dava aşamalarını sırayla ele alır.
Denklik Mağduriyeti Televizyonda Nasıl Anlatıldı
FOX Ana Haber, diploma denklik mağduriyetini 22 Temmuz 2019 tarihli bülteninde işledi. Yayında denklik bekleyen mezunların yaşadığı sorunlar anlatıldı. Hukuki sürecin işleyişine de değinildi. Yayının kaydını YouTube üzerinden izleyebilirsiniz.
Av. Enes Baltacı, 13 Aralık 2017 tarihinde Business Channel Türk ekranında konuyu değerlendirdi. Programda denklik başvurularının reddi ve dava yolu konuşuldu. Her iki yayın da akademik hukuk gündeminin kamuoyuna taşındığı dönemlere aittir. Bu yayının kaydına da YouTube üzerinden ulaşabilirsiniz.
Diploma Denkliği Nedir
Denklik, yurt dışında alınan diplomanın Türk yükseköğretim sistemindeki karşılığının belirlenmesidir. İşlemi Yükseköğretim Kurulu yürütür. Tanıma ise diplomayı veren kurumun geçerli bir yükseköğretim kurumu sayılmasıdır. İki kavram akademik hukuk uygulamasında sık karıştırılır.
Tanıma, denklikten önce gelen bir aşamadır. Yönetmeliğin 5. maddesi kurumun tanınması için aranan koşulları sayar. Kurumun, faaliyet gösterdiği ülke makamlarınca akademik derece vermeye yetkili sayılması bunlardan biridir. Tanınmayan bir kurumdan alınan diploma denklik incelemesine bile girmez.
İkinci aşamada program incelenir. Yönetmeliğin 6. maddesi, tanınan kurumdan alınan diplomanın hangi program için verildiğine bakar. Mezuniyet alanının Türk yükseköğretim sisteminde bir karşılığı bulunmalıdır. Karşılığı olmayan alanlarda denklik, diplomada yazan alan için verilir.
Ret kararına karşı iptal davası idare mahkemesinde açılır. Yükseköğretim Kurulu Ankara'da bulunduğu için dava Ankara idare mahkemelerinde görülür. Süre, kararın tebliğini izleyen günden başlayarak altmış gündür. Dilekçede işlemin hangi unsurunun sakat olduğu ayrı ayrı gösterilir.
Denklik başvurusu aylardır sonuçlanmazsa başvuru sahibi ne yapabilir?
İlgili kişi, işlemin yapılmasını isteyen bir dilekçeyle Kurula başvurabilir. 2577 sayılı Kanunun 10 uncu maddesine göre otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. Dava açma süresi bu tarihten sonra işlemeye başlar. Yönetmelikte bağlayıcı bir karar süresi bulunmadığı için uzayan dosyalarda bu yol kullanılır.
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesinden 2015 yılında mezunu olmuştur. Türk ve Alman vatandaşıdır. Cumhuriyet Üniversitesi Yüksek Lisans eğitimi almıştır. Ayrıca Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinde Marka-Patent-Fikri Sınai Haklar eğitimi sertifikasına sahiptir. 2016 yılından itibaren Ankara Barosu mensubu olup 2022…
Google aramalarında ve yapay zeka özetlerinde yazılarımızı öncelikli görmek için sitemizi tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyebilirsiniz.
Süreç elektronik ön başvuruyla başlar. Yönetmeliğin ek 1. maddesi, ön başvurunun e-Devlet ya da Kurul sayfası üzerinden yapılmasını öngörür. Sisteme yüklenen belgeler daha sonra asıllarıyla karşılaştırılır. Güncel duyurular Yükseköğretim Kurulu denklik birimi sayfasından takip edilebilir.
Başvuru şahsen ya da vekâletnameli kişi tarafından yapılır. Yönetmeliğin 4. maddesi istenen belgeleri sayar. Diploma aslı, onaylı sureti ve onaylı Türkçe tercümesi bu belgelerin başında gelir. Not çizelgesi, kimlik belgesi ve başvuru formu da dosyaya eklenir.
Pasaport kayıtları ayrı bir yer tutar. Türkiye Cumhuriyeti uyruklu başvurucudan öğrenim süresince kullanılan pasaportlar istenir. İl emniyet müdürlüğünden alınan giriş çıkış belgesi de dosyaya konur. Bu belgeler yurt dışında kalış süresinin hesabında kullanılır.
Eksik belge başvuruyu hemen sonuçsuz bırakmaz. Yönetmeliğin 4. maddesi, eksikliğin giderilmesi için süre verilmesini öngörür. İlgilinin talebi üzerine ek süre de tanınabilir. Belgeler verilen sürede tamamlanmazsa başvuru iade edilir.
Seviye ve Yeterlilik Belirleme Sistemi Nedir
Kısaca SYBS olarak anılan sistem, eksik görülen yeterliliğin ölçülmesine yarar. Yönetmeliğin 11. maddesi bu kapsamdaki uygulamaları sayar. Seviye tespit sınavı, ilmi hüviyet tespiti ve ders tamamlama bunların başında gelir. Staj tamamlama, klinik pratik ve proje uygulamaları da aynı kapsamdadır.
SYBS her başvuruda uygulanmaz. Yönetmeliğin 7. maddesi doğrudan denklik verilen hâlleri gösterir. Kurul tarafından belirlenen sıralama kuruluşlarının en az üçünde ilk dört yüzlük dilimde yer alan kurumlar bunlardandır. Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi kılavuzundaki yurt dışı programlara yerleşenler de bu kapsamdadır.
“Türk yükseköğretim sisteminde eşdeğer bir karşılığının olması hâlinde, yükseköğrenime başlanılan yıl Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenmiş olan sıralama kuruluşlarınca yapılan dünya üniversite sıralamalarının … en az üçünde ilk dört yüzlük dilim içerisinde yer alan yükseköğretim kurumlarından alınan diplomalara”
Ders transferiyle geçiş yapanlar için ayrı bir kural vardır. Öğrenimin en az yüzde yetmişini yukarıdaki kurumlarda tamamlayanlar sınava tabi tutulmaz. Bunların dışında kalan programlar ise ayrı bir incelemeden geçer. Komisyon, temel kazanımları, dersleri, stajı ve projeleri karşılaştırır.
Yetersizlik tespit edilirse SYBS işlemlerinden biri ya da birkaçı uygulanır. Sağlık programlarında Sağlık Bakanlığının görüşü de alınır. Karar, Tanıma ve Denklik Dairesi Başkanlığının ön inceleme raporuyla başlar. Nihai rapor ise Yükseköğretim Yürütme Kurulunda karara bağlanır.
Denklik Kararı Ne Kadar Sürede Çıkar
Yönetmelikte kesin bir karar süresi yoktur. Dosyanın incelenmesi aylar sürebilir. Bekleyen başvurucu için idari yargı yine de bir yol sunar. 2577 sayılı Kanunun 10. maddesi bu noktada devreye girer.
İlgili, idareye başvurup işlem yapılmasını isteyebilir. İdare otuz gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır. Bu tarihten sonra dava açma süresi işlemeye başlar. Akademik hukuk uygulamasında bu yol, uzayan dosyalarda sık kullanılır.
“Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.”
Denklik Belgesi Nasıl Düzenlenir
Olumlu karar sonrasında belge düzenlenir. Akademik hukuk bakımından belgenin türü de sonuç doğurur. Yönetmeliğin 8. maddesi iki ayrı belgeden söz eder. Başvuru mezuniyet belgesiyle yapılmışsa mezuniyet denklik belgesi verilir. Diploma aslı sunulmuşsa diploma denklik belgesi düzenlenir.
Belgeler bugün elektronik ortamda üretilir. Yönetmeliğin 11. maddesi güvenli elektronik imza şartını koyar. Başvuru sahibi belgesini doğrulama koduyla sistemden alır. Belgenin kaybı hâlinde Kurulun belirlediği usul uygulanır.
Belgelerin gerçekliği ayrıca denetlenir. Sahte ya da üzerinde tahrifat yapılmış belge tespit edilirse başvuru reddedilir. İlgili hakkında Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur. Bu yönüyle denklik dosyası ceza hukukuyla da kesişebilir.
Denklik Başvurusu Hangi Hâllerde Reddedilir
Ret sebepleri Yönetmeliğin 7. maddesinde tek tek sayılmıştır. Akademik hukuk davalarının büyük bölümü bu bentlere dayanır. İlk sebep kurumun tanınmamasıdır. Tanınmayan kurumdan tanınan bir kuruma geçenlerin diploması ise öğrenimin en az yüzde yetmişi tanınan kurumda geçtiyse incelenir.
İkinci sebep eğitimin biçimidir. Devam zorunluluğu bulunmayan açık öğretim ve dışarıdan eğitim yoluyla alınan diplomalar reddedilir. Ret kararında gerekçe gösterilmesi zorunludur. Bu bende dayanan kararlar akademik hukuk uyuşmazlıklarının önemli bir bölümünü oluşturur.
Üçüncü sebep program uyumsuzluğudur. Diplomaya esas program, alan ve derece bakımından Türk sistemindeki programlara denk görülmeyebilir. Böyle bir durumda başvuru reddedilir. Karşılaştırma, ders içerikleri ve kredi yükü üzerinden yapılır.
Dördüncü sebep başarı sıralaması şartıdır. Ortaöğrenimini Türkiye’de tamamlayanlar bakımından tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuk programları özel kurala tabidir. Kayıt olunan yurt dışı kurumun dünya sıralamalarının en az ikisinde ilk binde yer alması aranır. Bu şart sağlanmazsa merkezi yerleştirme sınavındaki asgari başarı sıralaması şartı devreye girer.
Beşinci sebep yurt dışında kalış süresidir. Pasaport ve giriş çıkış kayıtları incelenerek eksiklik tespit edilebilir. Bu süre her bir eğitim öğretim dönemi için yüzde yetmişten az olamaz. Eğitim öğretim faaliyetleri dışındaki süreler hesaba katılmaz.
Altıncı sebep derecenin niteliğidir. Ön lisans, lisans veya yüksek lisansa eşdeğer olmayan ara dereceler reddedilir. Yedinci sebep ise yabancı dil belgesidir. Yönetmelikte istenen dil belgesinin süresinde sunulmaması başvuruyu sonuçsuz bırakır.
Uzaktan Öğretimle Alınan Diplomalarda Durum Nedir
Uzaktan öğretim, akademik hukuk alanının tartışmalı başlıklarındandır. Yönetmeliğin 10. maddesi bu diplomalar için ayrı ölçütler koyar. Program dilinin Türkçe olmaması kural olarak aranır. Program kazanımlarının örgün eğitimle uyumlu olması da gerekir. Kredi toplamı, aynı ülkedeki örgün programın kredisine eşit ya da daha fazla olmalıdır.
Bazı alanlarda uzaktan öğretim diplomasına denklik hiç verilmez. Tıp, diş hekimliği, eczacılık, hukuk, öğretmenlik, mühendislik ve mimarlık bu alanlardandır. Kurulun belirlediği klinik uygulamalı sağlık programları da kapsam dışıdır. Ayrıntı için uzaktan eğitim psikoloji bölümünün denklik başvurusu yazımıza bakabilirsiniz.
Meslek İcrası Kanunla Düzenlenen Alanlarda Ne Değişir
Bazı mesleklerin icrası ayrı kanunlarla düzenlenmiştir. Tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuk bunların başında gelir. Yönetmeliğin 9. maddesi bu alanlarda özel mevzuatı saklı tutar. Denklik verilse bile meslek mevzuatındaki şartlar ayrıca aranır.
Akademik hukuk bakımından bu ayrım önemli bir sonuç doğurur. Denklik belgesi, mesleği yapma iznini kendiliğinden vermez. İlgili meslek kuruluşuna kayıt ya da ayrı bir sınav gerekebilir. Bu nedenle denklik dosyası meslek mevzuatıyla birlikte okunur.
Dil Programlarında Hangi Ek Şart Aranır
Yabancı dil ve edebiyat programları için ek bir şart vardır. Bu dillerin öğretmenliği, filoloji ve mütercim tercümanlık alanları da kapsamdadır. Mezun olunan program dilinde Kurulun kabul ettiği sınavdan puan istenir. Dünya sıralamalarının en az üçünde ilk dört yüzlük dilimdeki kurumlardan mezun olanlardan bu puan aranmaz.
Türkçe ile ilgili programlarda ayrı bir yol izlenir. Türk dili ve edebiyatı ile Türkçe öğretmenliği bu kapsamdadır. Kurulun belirlediği eşdeğer alanlarda sınav yapılır. Sınavda başarılı olunursa denklik belgesi düzenlenir.
Denklik Reddine Karşı Hangi Yollar Var
Ret kararına karşı, tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Bu süre içinde önce idareye başvurulursa süre durur; başvuru reddedilince kalan süre işlemeye devam eder (İYUK m.11). Ret kararı ilgiliye tebliğ edilir. Tebligat posta yoluyla ya da elektronik ortamda yapılır. Tebliğ tarihi, dava süresinin başlangıcıdır. Bu tarihin belgelenmesi akademik hukuk uyuşmazlıklarında ilk adımdır.
İlgili, dava açmadan önce idari başvuru yolunu deneyebilir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 11. maddesi bu imkânı tanır. Başvuru, dava açma süresi içinde işlemi yapan makama yapılır. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.
Asıl yol iptal davasıdır. Akademik hukuk uyuşmazlıklarının çoğu bu yolla çözülür. Dava açma süresi idare mahkemelerinde altmış gündür. Görevli yargı yeri idare mahkemesidir. Yükseköğretim Kurulu Ankara’da bulunduğundan dava Ankara idare mahkemelerinde açılır.
“Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.”
Dilekçede işlemin hangi unsurundan sakat olduğu gösterilir. Yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurları ayrı ayrı incelenir. Denklik dosyalarında en çok sebep unsuru tartışılır. Kurulun dayandığı olgunun gerçekte var olup olmadığı bu başlıkta ele alınır.
Yürütmenin durdurulması da istenebilir. Kanunun 27. maddesi bunun için iki şart arar. İşlemin açıkça hukuka aykırı olması gerekir. Ayrıca uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması aranır.
Akademik Hukuk Alanında Denklik Davaları Nasıl İlerler
Dava açıldıktan sonra mahkeme işlem dosyasını idareden ister. Kurulun ret gerekçesi ve komisyon raporları dosyaya girer. Mahkeme gerektiğinde ara kararla ek bilgi ister. Akademik hukuk davalarında bu ara kararlar çoğu zaman sonucu belirler.
Uyuşmazlık teknik bir karşılaştırma gerektirebilir. Böyle hâllerde bilirkişi incelemesine başvurulur. Bilirkişi, ders içeriklerini ve kredi yükünü Türk sistemindeki programla karşılaştırır. Rapora karşı itiraz edilebilir ve ek rapor istenebilir.
İptal kararı verilirse idare buna uymak zorundadır. Kanunun 28. maddesi, kararın gereğinin gecikmeksizin yerine getirilmesini emreder. Süre, kararın idareye tebliğinden itibaren otuz günü geçemez. Kurulun kararı uygulamaması ayrı bir hukuki sorumluluk doğurur.
Karar aleyhe çıkarsa istinaf yolu açıktır. Bölge idare mahkemesine başvuru süresi otuz gündür. Akademik hukuk dosyalarında istinaf aşaması çoğu zaman belirleyici olur. Süreç boyunca yeni belge sunma imkânı da değerlendirilir.
Başvuruya Hangi Tarihteki Mevzuat Uygulanır
Denklik mevzuatı sık değişmektedir. Yönetmeliğin geçici 1. maddesi bu soruna cevap verir. Kural olarak başvurunun yapıldığı tarihteki hükümler uygulanır. Usul hükümleri ise bu kuralın dışındadır.
Kişi lehine olan durumlarda yeni Yönetmelik uygulanır. İlke, sonradan gelen lehe düzenlemelerden yararlanma imkânı verir. Akademik hukuk davalarında hangi metnin uygulanacağı bu yüzden ayrıca tartışılır. Başvuru ve ret tarihleri dilekçede açıkça gösterilir.
Dava dosyasına konulacak belgeler de bu tartışmayı besler. Başvuru tarihini gösteren alındı belgesi ilk sırada gelir. Ret kararının tebliğ zarfı ve tebliğ tarihi de eklenir. Transkript, ders içerikleri ve pasaport kayıtları dosyanın esasını oluşturur.
Denklik Sürecinde Sık Yapılan Hatalar Nelerdir
İlk hata belgelerin eksik toplanmasıdır. Pasaport sayfaları çoğu kez yarım sunulur. Giriş çıkış belgesi ise sonradan istenir. Bu gecikme dosyayı aylarca bekletir. Belgelerin tercümesi de çoğu kez son anda yaptırılır.
İkinci hata tebliğ tarihinin kaydedilmemesidir. Elektronik tebligat kolayca gözden kaçar. Altmış günlük süre bu tarihte başlar. Süre kaçırılırsa dava usulden reddedilir. Elektronik tebligat kutusu bu yüzden düzenli aralıklarla açılmalıdır.
Üçüncü hata gerekçenin okunmamasıdır. Ret kararı hangi bende dayanıyorsa savunma da ona göre kurulur. Yanlış bent üzerinden yazılan dilekçe sonucu değiştirmez. Bu nedenle karar metni satır satır incelenir.
Ön değerlendirme için bir araç da hazırlanmıştır. Denklik Ön Değerlendirme Aracı, yurt dışı diplomanız için olası yolu gösterir. Araç doğrudan denklik, SYBS ve ret riski seçeneklerini ayırır. Sonuç bağlayıcı değildir ve dosya incelemesinin yerine geçmez. Araçtaki soru başlıkları, dosyada hangi belgelerin öne çıkacağını da gösterir. Bu yüzden başvuru öncesinde bir kez doldurulması yararlı olur.
Akademik Hukuk Konusunda Avukat Desteği
Akademik hukuk bakımından uygulanacak yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Akademik hukuk alanındaki bir dosya için değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya avukata soru sorma formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Uzaktan öğretimle alınan diplomaya denklik verilir mi?
Bazı alanlarda verilmez. Tıp, diş hekimliği, eczacılık, hukuk, öğretmenlik, mühendislik ve mimarlık ile Kurulun belirlediği klinik uygulamalı sağlık programları kapsam dışındadır. Diğer alanlarda program dili, kazanımlar ve kredi yükü Tanıma ve Denklik Yönetmeliğindeki ölçütlere göre incelenir.
Denklik belgesi mesleği yapma iznini kendiliğinden verir mi?
Hayır. Tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuk gibi icrası ayrı kanunlarla düzenlenen mesleklerde meslek mevzuatındaki şartlar ayrıca aranır. Belgenin alınması, ilgili meslek kuruluşuna kayıt veya ayrı bir sınav zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Meslek kuruluşunun aradığı ek şartlar başvurudan önce ayrıca öğrenilmelidir.
Denklik başvurusuna hangi tarihteki mevzuat uygulanır?
Kural olarak başvurunun yapıldığı tarihte yürürlükte olan hükümler uygulanır. Usule ilişkin hükümler bu kuralın dışındadır. Sonradan çıkan düzenleme başvuru sahibinin lehineyse yeni metin uygulanır. Başvuru ve ret tarihleri bu nedenle dilekçede açıkça gösterilir.
Denklik dosyasında pasaport kayıtları neden isteniyor?
Bu kayıtlar yurt dışında geçirilen sürenin hesaplanmasında kullanılır. Türkiye Cumhuriyeti uyruklu başvuru sahibinden öğrenim boyunca kullandığı pasaportlar ve emniyet müdürlüğünden alınan giriş çıkış belgesi istenir. Kalış süresi eksik görülürse başvuru bu gerekçeyle reddedilebilir. Sayfaların yarım sunulması dosyayı aylarca bekletir.
Denklik reddine karşı dava açmadan önce idareye başvurulabilir mi?
Evet. 2577 sayılı Kanunun 11 inci maddesine göre işlemi yapan makama veya üst makama başvurulabilir. Başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurur. Altmış gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve süre kaldığı yerden işler.
Bilgi Haberleri
MEMUR MAAŞ ZAMMI
2025 memur maaş zammı ve emekli memur maaşlarına yapılacak zam oranları büyük ölçüde enflasyon verilerine dayanmaktadır. Memur maaşlarına yönelik zam, enflasyon farkı ve toplu sözleşme zammının bir araya gelmesiyle hesaplanır. MEMUR ZAMMI NEDİR?
