Tez Savunması Reddi ve Düzeltme Kararına Karşı Dava Yolu

Jüri üyeleri, tezin kendilerine teslim edildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde toplanıp öğrenciyi sınava alır. Tez savunması dinleyicilere açık yapılır ve sunum ile soru-cevap bölümünden oluşur. Öğretim elemanları, lisansüstü öğrenciler ve alan uzmanları sınavı izleyebilir.

Bir aylık sınav süresi öğrenci lehine bir güvencedir. Sınavın makul sebep olmadan geciktirilmesi, azami sürenin tükenmesine yol açabilir. Jüri kurulmasına ilişkin usul hataları da davada ileri sürülebilecek yönler arasındadır. Örneğin kurum dışı üye şartına uyulmaması, doğrudan yönetmeliğe aykırılık oluşturur.

Jüri Tez Hakkında Hangi Kararları Verebilir

Jüri, tez savunması bittikten sonra tez hakkında salt çoğunlukla kabul, ret veya düzeltme kararı verir. Karar, sınavı izleyen üç gün içinde anabilim dalı başkanlığınca enstitüye tutanakla bildirilir. Salt çoğunluk üç kişilik jüride iki, beş kişilik jüride üç oy anlamına gelir.

Kabul, tezin başarılı sayılması demektir. Ret, tezin yetersiz bulunması sonucunu doğurur. Düzeltme ise tezin giderilebilir eksikler taşıdığını gösterir. Tez savunması tutanağı bu üç karardan birini içerir ve oy dağılımını yansıtır.

Doktorada jüri bu kararı dinleyicilere kapalı bir oturumda verir. Tutanak, kararın hukuki varlığını gösteren temel belgedir. Karar tarihi, oy dağılımı ve gerekçe, sonraki itiraz ve dava aşamalarında delil olarak kullanılır. Tutanağın bir örneğini istemek öğrencinin bilgi edinme hakkı kapsamındadır.

Yüksek Lisans ve Doktora Tez Süreci Nasıl Ayrışır

Tez savunması kuralları iki programda büyük ölçüde ortaktır; farklar süre ve jüri yapısında toplanır. Yönetmelikteki başlıca ayrımlar şunlardır.

• Jüri sayısı yüksek lisansta üç veya beş üyedir. Doktorada danışman dahil beş üyeden oluşur.

• Kurum dışı üye şartı yüksek lisansta en az bir, doktorada en az ikidir.

• Doktorada tezin sonuçlanması için ayrıca en az üç tez izleme komitesi raporu aranır.

• Düzeltme süresi yüksek lisansta en geç üç ay, doktorada en geç altı aydır.

• Doktorada jüri kararını dinleyicilere kapalı verir. Yüksek lisans için yönetmelikte böyle açık bir hüküm yoktur.

• Azami süre tezli yüksek lisansta altı yarıyıldır. Doktorada yüksek lisans derecesiyle kabul edilenler için on iki yarıyıldır.

Bu süreler yönetmelikten alındı. Senato düzenlemeleri bu çerçeveyi aşamaz; ancak teslim biçimi ve tez savunması takvimi gibi ayrıntıları doldurabilir. Somut bir dosyada önce ulusal yönetmelik, sonra ilgili üniversitenin kendi kuralları okunmalıdır.

Düzeltme Kararı Hangi Süreyi Başlatır

Tezi hakkında düzeltme kararı verilen yüksek lisans öğrencisi en geç üç ay içinde yeniden savunma yapar. Savunma, düzeltmeleri yapılan tez üzerinden ve aynı jüri önünde olur. Doktorada bu süre en geç altı aydır. İki düzenleme de jüriyi sabit tutar; ikinci tez savunması kural olarak ilk kararı veren jüri önünde yapılır.

Düzeltme kararı bir yaptırım değildir; teze ikinci bir imkân tanır. Ancak süre kaçırılırsa öğrenci bu imkânı kullanmamış duruma düşer. Sürenin hangi tarihten sayılacağı uygulamada tartışma yaratabilir. Tutanak tarihi ile öğrenciye bildirim tarihi farklıysa bu fark belgelenmelidir.

Düzeltme Sürecinde Hangi Adımlar İzlenir

İlk iş, jürinin istediği düzeltmelerin yazılı listesini almaktır. Liste tutanakta yoksa enstitüden istenir; çünkü ikinci değerlendirme bu liste üzerinden yapılır. Danışmanla birlikte bir çalışma planı kurulur ve süre geriye doğru hesaplanır.

Azami sürenin son yarıyılında düzeltme kararı alan öğrencinin durumu ayrıca değerlendirilmelidir. Üç aylık düzeltme süresi azami sürenin bitişiyle kesişebilir. Bu kesişimin nasıl çözüleceği dosyaya göre değişir ve enstitüyle yazılı iletişim burada belirleyici olur.

Düzeltilen tez, yeniden danışman görüşüyle enstitüye sunulur. İntihal yazılım raporu bu aşamada tekrar alınır. Bir karşılaştırma cetveli hazırlamak ikinci tez savunması için somut bir zemin kurar. Cetvel, jürinin işaret ettiği her eksikliğin nasıl giderildiğini gösterir. Aynı belge, olası bir davada özenin kanıtı olarak da işe yarar.

İkinci Savunmada Başarısızlık İlişiği Keser

İkinci tez savunması sonunda da başarısız bulunan öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir. Bu sonuç yüksek lisans için 9. maddenin sekizinci fıkrasında, doktora için 22. maddenin altıncı fıkrasında yazılıdır. İlişik kesme kararı ayrı bir idari işlem olarak tesis edilir ve öğrenciye tebliğ edilir. Dava süresi bu tebliğ ile işlemeye başlar.

Tezin Reddedilmesi Hangi Sonucu Doğurur

İlk savunmada tezi başarısız bulunarak reddedilen öğrencinin de üniversite ile ilişiği kesilir. Yönetmelik ret hâlinde ayrıca bir telafi süresi öngörmez. Bu yönüyle ret, düzeltmeden çok daha ağır bir sonuç taşır; aradaki fark tutanağa yazılan değerlendirmeye dayanır.

Ret gerekçesinin tutanakta açıkça gösterilmesi gerekir. Hangi bölümün neden yetersiz bulunduğu yazılmamışsa işlemin sebep unsuru tartışmalı hâle gelir. Soyut ifadelerle kurulan bir ret kararı, açılacak davada işlemi sakatlayan yön olarak ileri sürülebilir.

Ret, intihal tespitiyle karıştırılmamalıdır. Ret bilimsel yetersizliğe dayanır; intihal iddiası ise ayrıca disiplin boyutu taşır ve ayrı bir usulde incelenir. İki süreç aynı tezde yan yana yürüyebilir.

Tezi Reddedilen Öğrenci Tezsiz Diploma Alabilir mi

Tezi reddedilen yüksek lisans öğrencisi, talepte bulunursa tezsiz yüksek lisans diploması alabilir. Bunun için tezsiz programın ders kredi yükü, proje yazımı ve benzeri gereklerini yerine getirmiş olmak şarttır. Bu hak 9. maddenin dokuzuncu fıkrasında düzenlenmiştir.

Doktora tezinde başarılı olamayan öğrenciye de talebi hâlinde tezsiz yüksek lisans diploması verilebilir. Dayanak, 17. maddenin dördüncü fıkrası ile 22. maddenin 16/9/2017 tarihli değişik son cümlesidir. Talep şartına dikkat edilmelidir; enstitü bu diplomayı kendiliğinden düzenlemez.

Talep dilekçesi enstitüye verilir. Enstitü, ders kredi yükünün ve proje şartının karşılanıp karşılanmadığını inceler. Şartlar sağlanmadığı gerekçesiyle verilen ret de ayrı bir idari işlemdir ve dava konusu edilebilir. Diploma talebi, ilişik kesme işlemine karşı dava açma hakkını ortadan kaldırmaz.

Tez Savunmasına Girmeyen Öğrenci Başarısız Sayılır mı

Azami süre içinde tez savunmasına girmeyen öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir. Yönetmeliğin 7. maddesi tezli yüksek lisansta azami süreyi altı yarıyıl olarak belirler. Doktorada azami süre, yüksek lisans derecesiyle kabul edilenler için on iki yarıyıldır. Aynı hüküm, azami süreler içinde tez çalışmasında başarısız olan öğrenciyi de kapsar.

Sürenin başlangıcı, sayılmayan dönemler ve ek süreler azami öğrenim süresi dolan öğrencinin ilişiğinin kesilmesi sayfasında ayrıntılı anlatıldı. Kendi dönem hesabınızı azami öğrenim süresi hesaplama aracı ile çıkarabilirsiniz. Geçerli bir mazerete dayanan kayıt dondurma kararı, sürenin işleyişini etkileyebilir.

Jüri Kararına Karşı Enstitüye İtiraz Edilebilir mi

Yönetmelik, jüri kararına karşı özel bir itiraz yolu düzenlememiştir. Buna karşılık birçok üniversitenin kendi yönetmeliği, sınav sonuçlarına maddi hata itirazını belirli bir süreye bağlar. Bu sürenin uzunluğu üniversiteden üniversiteye değişir; ilgili enstitünün mevzuatına bakmak gerekir.

Genel imkân ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesindedir. İlgili, dava açma süresi içinde işlemin kaldırılmasını veya geri alınmasını üst makamdan isteyebilir. Bu başvuru, işlemeye başlamış olan dava süresini durdurur. Altmış gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve kalan süre yeniden işler.

Başvuru dilekçesi soyut bir itiraz olmamalıdır. Jüri sayısındaki eksik, süre aşımı veya tutanaktaki çelişki gibi somut yönler tek tek gösterilmelidir. Bu yol, dava açılmadan önce dosyanın idare içinde yeniden ele alınmasını sağlayabilir.

İlişik Kesme İşlemine Karşı İptal Davası Nasıl Açılır

İlişik kesme işlemi kesin ve yürütülebilir bir idari işlemdir. İşlem; ret, ikinci savunmada başarısızlık veya savunmaya girmeme üzerine kurulmuş olabilir. Buna karşı 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca tebliğden itibaren altmış gün içinde iptal davası açılır. Görevli mahkeme idare mahkemesidir; yetkili mahkeme üniversitenin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir.

Dava dilekçesine savunma tutanağı, jüri kişisel raporları, düzeltme kararı, tebliğ belgesi ve not dökümü eklenir. Tez savunması sürecinde yapılan her yazışma dosyaya girmelidir. Süreç boyunca alınan e-postalar ve sistem kayıtları da delil değeri taşır.

Mahkeme işlemi iptal ederse ilişik kesme baştan itibaren ortadan kalkar. Öğrencilik statüsü geri döner ve savunma aşaması usulüne uygun biçimde yenilenir. İdare mahkemesi kararına karşı istinaf yolu açıktır. Öğrencilik statüsünü sona erdiren kararlarda temyiz yolu ayrıca değerlendirilir.

Mahkeme Jürinin Bilimsel Takdirini Denetler mi

İdari yargı yerindelik denetimi yapamaz; bu sınır 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde yazılıdır. Mahkeme, tezin bilimsel değeri hakkında jürinin yerine geçip kendi görüşünü koyamaz. Buna karşılık usul denetimi tamdır. Jürinin kurallara uygun kurulup kurulmadığı, sürelere uyulup uyulmadığı ve gerekçenin bulunup bulunmadığı incelenir.

Tezin niteliğine ilişkin uyuşmazlıklarda mahkeme bilirkişi incelemesine başvurabilir. Bilirkişi kurulu, çoğu dosyada aynı alandan öğretim üyeleri arasından seçilir. Rapor, jüri değerlendirmesinin dayanaklarını dosya üzerinden test eder ve karara esas alınabilir.

Rapora karşı itiraz hakkı vardır. İtirazın somut olması beklenir; hangi tespitin hangi kaynakla çeliştiği gösterilmelidir. Gerekirse ek rapor ya da yeni bilirkişi kurulu istenebilir. Bu talebi karşılamak mahkemenin takdirindedir.

Araştırma Görevlisi Olan Öğrencinin Durumu Nasıl Etkilenir

Lisansüstü öğrencilerin bir kısmı aynı zamanda araştırma görevlisidir. Bu kişilerde tez savunması sonucu iki ayrı statüyü birden etkileyebilir. Öğrencilik ilişiğinin kesilmesi, 2547 sayılı Kanun'un 50/d maddesi kapsamında istihdam edilen araştırma görevlisinin görevini de sona erdirebilir.

İki işlem hukuken ayrıdır. Öğrencilik ilişiğinin kesilmesi ile kadro ilişiğinin kesilmesi ayrı ayrı tesis edilir. Her biri ayrı ayrı dava edilebilir. Altmış günlük süre de her işlem için kendi tebliğ tarihinden işler. Akademik kadro uyuşmazlıklarının genel çerçevesi akademik kadro iptal davaları sayfasında yer alıyor.

Yürütmenin Durdurulması Talebi Ne Sağlar

İlişik kesme, dava sürerken sonuç doğurmaya devam eder; öğrencilik statüsü fiilen sona erer. Bu yüzden dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması da talep edilir. 2577 sayılı Kanun'un 27. maddesine göre iki şart birlikte aranır. İşlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararın doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması gerekir.

Yürütmenin durdurulması kararı verilirse öğrencilik statüsü dava süresince korunur ve tez çalışması sürdürülebilir. Kurumun şartları ve itiraz yolu yürütmenin durdurulması sayfasında ayrıntılı yer alıyor. Tez savunması takvimi dönemlere bağlı işlediği için bu talep dilekçede gerekçeli biçimde kurulmalıdır.

Talebin reddi hâlinde bir defaya mahsus itiraz yolu vardır. İtiraz, kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bölge idare mahkemesine yapılır. Süre kısadır ve kaçırılması hâlinde yeniden işletilemez. Tez savunması sonucuna bağlı ilişik kesme dosyalarında bu takvim baştan planlanmalıdır.

Tez Savunması Konusunda Avukat Desteği

Tez savunması reddi ve düzeltme kararı bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.

Tez savunması sonucuna ilişkin dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya Avukata Sor formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.

İkinci savunmada da başarısız olan öğrenci ne yapabilir