TÜBİTAK Etik İhlal Savunması ve Savunma İstem Yazısı
TÜBİTAK Etik İhlal Savunması ve Savunma İstem Yazısı
TÜBİTAK Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu savunma istediğinde bir aylık süre işler. Savunma istem yazısının anlamı, dosyaya erişim hakkı, savunmanın içeriği ve sonrasında işleyen süreç.
TÜBİTAK Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu (AYEK) bir dosyada savunma isteyebilir. Yazı kişiye ulaştığı anda bir aylık süre işlemeye başlar. TÜBİTAK etik ihlal savunması, bu yazıya verilen yazılı cevaptır. Kurul, kişinin savunmasını almadan etik kural ihlali kararı veremez. Süre içinde geçerli bir mazeret olmaksızın cevap verilmezse savunma hakkından feragat edilmiş sayılır.
Savunma İstem Yazısı Ne Anlama Gelir?
Savunma istem yazısı, dosyanın Kurulun görev alanı içinde görüldüğünü gösterir. TÜBİTAK Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu Yönetmeliği ilk adımı 7. maddesinde kurar. Gündeme gelen konu önce kapsam yönünden incelenir. Kapsam dışı bulunan konu işlemden kaldırılır. Kurul, kapsam içinde gördüğü dosya için üyeleri arasından bir raportör belirler.
Yönetmeliğin 6. maddesi Kurula bir yetki verir. Kurul, ilgili kişiden bilgi, açıklama ya da savunma isteyebilir. Yazının kendisi bir yaptırım değildir. Yine de dosyanın ön incelemeyi geçtiğini ve karar aşamasına yaklaştığını gösterir.
Yazının içeriği çoğu kez üç bilgiyle sınırlıdır. İddiaya konu olan yayın ya da proje, iddianın özeti ve cevap için verilen süre. Bazı yazılara ek belge de konulur. Ek yoksa dosyadaki belgeler ayrıca istenir.
Aynı dönemde başka kararlar da alınmış olabilir. Yönetmeliğin 7. maddesi bunun dayanağını verir. Kurul, kişinin yürüyen projelerinin devamına, yeni başvurularının kabulüne ve Kurumdaki görevlerinin durumuna karar verebilir. Proje yürütücüleri ve bursiyerler bu nedenle yazıyı aldıklarında proje ekranlarını da kontrol etmelidir.
Muhatap çevresi geniştir. Yönetmeliğin 2. maddesi önce Kuruma önerilen ve Kurumca desteklenen projeleri kapsar. Hakem, danışman, editör, panelist ve raportör gibi görevliler de kapsam içindedir. Kurulun dayanağı ise kanundur. 278 sayılı Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Kurulması Hakkında Kanun hükümleri bu yetkiyi verir.
Bu dosya, üniversite bünyesinde yürüyen süreçlerle karıştırılmamalıdır. YÖK ve ÜAK uygulamasında kullanılan etik kurul savunma örneği
Sık Sorulan Sorular
TÜBİTAK savunma istem yazısına kaç gün içinde cevap verilmelidir?
Süre bir aydır. TÜBİTAK Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu Yönetmeliği'nin 7. maddesine göre süre, Kurulun yazılı talebinin kişiye ulaştığı tarihte işlemeye başlar. Bu tarihin tebligat kaydıyla belgelenmesi gerekir.
Savunma süresi uzatılabilir mi?
Yönetmelikte otomatik bir ek süre yoktur. Buna karşılık 7. maddedeki düzenleme, geçerli mazereti olan kişinin savunma hakkından feragat etmiş sayılmayacağını gösterir. Mazeretin belgesiyle birlikte ve süre dolmadan Kurula yazılı olarak bildirilmesi gerekir.
Süre bir aydır. Yönetmeliğin 7. maddesinin dördüncü fıkrası başlangıcı gösterir. Süre, Kurulun yazılı talebinin kişiye ulaştığı tarihte işler. Tebligat zarfı veya elektronik tebligat kaydı bu nedenle dosyada saklanmalıdır.
Yazı çoğu kez posta yoluyla ya da e-tebligat ile gelir. İlk iş, gelen evrakın tarihini not almaktır. Süre o tarihte başlar. Cevap da yazılı biçimde ve süresi içinde Kurula ulaşmalıdır.
TÜBİTAK etik ihlal savunması hazırlanırken ilk kontrol edilecek nokta bu tarihtir. Bir ay içinde cevap verilmemesi tek başına ihlalin kabulü anlamına gelmez. Ancak geçerli mazeret yoksa kişi savunma hakkından feragat etmiş sayılır. İnceleme de mevcut bilgi, belge ve delillere göre sürer.
Yönetmelik savunma için otomatik bir ek süre öngörmez. Buna karşılık aynı fıkrada "geçerli mazeret" kaydı vardır. Mazeret belgelenirse gecikme sonuç doğurmayabilir. Sağlık raporu, yurt dışı görevlendirme ve belgeye erişimdeki gecikme bu kapsamda sayılır. Kişi bunları yazılı olarak Kurula bildirir. Bildirimin süre dolmadan yapılması gerekir.
Karşılaştırma bu boşluğu görünür kılar. Yönetmeliğin 8. maddesi danışman raporu için bir aylık süre öngörür. Ek süre verilebileceğini de açıkça yazar. Savunma bakımından benzer bir hüküm bulunmaz.
Zamanaşımı da bu aşamada gündeme gelir. Yönetmeliğin 11. maddesi bu yetkiyi süreyle sınırlar. Kurulun incelemeye başlama yetkisi, eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren beş yıldır. Konu aynı zamanda suç oluşturabilir. Ceza davası açılırsa bu süre durmuş sayılır.
Savunma Hazırlığında Dosyaya Erişim Hakkı
Savunmanın gücü, iddianın dayandığı belgeyi görmekle artar. Yönetmeliğin 12. maddesi Kurul kararlarını ve işlem dosyasındaki belgeleri gizli sayar. Aynı madde bir istisna getirir. Bu bilgi ve belgeler, 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu çerçevesinde verilebilir. Alıcı da yalnızca hakkında inceleme yapılan kişidir.
Erişimin sınırı da maddede yazılıdır. Raportör, danışman, uzman, birim ve iddia sahibinin isimleri belirtilmez. İhbarın kimden geldiği bu nedenle öğrenilemez. Buna karşılık iddiaya dayanak yapılan belgeler istenebilir.
Erişim başvurusu yazılı olur. 4982 sayılı Kanunun 11. maddesi bir süre koyar. Erişim kural olarak on beş iş günü içinde sağlanır. Bilgi kurum içindeki başka bir birimden gelecekse süre otuz iş gününe çıkar. Uzatma da gerekçesiyle birlikte bildirilir.
TÜBİTAK etik ihlal savunması dosyaya erişim talebiyle birlikte yürütülür. Erişim talebi savunma süresini kendiliğinden durdurmaz. İki ayrı yazı hazırlamak bu yüzden yerinde olur. Biri belge talebini, diğeri mazerete dayalı ek süre isteğini içerir.
Etkili Bir Savunmanın Ana Unsurları
Savunmanın iki ayrı hedefi vardır. Birincisi, eylemin Yönetmeliğin 9. maddesinde sayılan davranışlardan hiçbirine girmediğini göstermektir. İkincisi, eylem o tanıma girse bile kasıt veya ağır ihmal bulunmadığını ortaya koymaktır.
İkinci hedef sonucu doğrudan değiştirir. Yönetmeliğin 10. maddesinin birinci fıkrası bu ayrımı kurar. İhlal kasıt ya da ağır ihmal sonucu gerçekleşmemişse kişi yazılı olarak uyarılır. Aynı maddenin ikinci fıkrası ise yaptırım için ek bir şart arar. Kasıt veya ağır ihmalin inandırıcı ve yeterli belgelerle ispatlanması gerekir.
TÜBİTAK etik ihlal savunması metni üç bölümde toplanabilir. Maddi olaylar, hukuki dayanaklar ve deliller ayrı başlıklar altında yazılır. Kapanış bölümü hangi sonucun istendiğini açıkça gösterir.
Savunmanın dili sade kalmalıdır. Kurul üyeleri farklı alanlardan gelir ve dosyayı kendi alanı dışından okuyan üye de bulunur. Bu yüzden alana özgü her terim kısa bir cümleyle açıklanır. Belgeye bağlanan kısa cümle, uzun cümleden daha iyi iş görür.
Maddi Olayların Açıklanması
Kurul dosyayı yazılı belge üzerinden okur. Anlatım da bu nedenle tarih sırasını izler. Savunma, hangi proje veya yayının hangi tarihte ve hangi sürümüyle söz konusu olduğunu tek tek gösterir.
Somut belge genel açıklamadan güçlüdür. Destekleyen kuruluşu belirtmeme iddiasında iki belge işe yarar. Bunlar, proje numarasının teşekkür bölümünde yer aldığı makale sürümü ile dergiye gönderim yazışmasıdır. Haksız yazarlık iddiasında ise başka belgeler öne çıkar. Yazar katkı beyanları, veri toplama kayıtları ve ekip yazışmaları dosyaya eklenir.
Eke konulan her belge bir sıra numarası taşır. Metin de o numaraya atıf yapar. Kurul, iddia ile belge arasındaki bağı böylece hızlı kurar.
Ham veriler ayrı bir başlık altında yer alır. Benzerlik iddialarında yüzde değeri tek başına yetmez. Eşleşen bölümleri gösteren tam rapor da eklenir. Kaynakça hatası ile kaynak göstermeden alıntı arasındaki fark önemlidir. Bu ayrım çoğu zaman ancak belgelerle görünür olur.
Hukuki Dayanakların Gösterilmesi
İddianın hangi bende dayandığı önce belirlenir. Yönetmeliğin 9. maddesi her davranışı ayrı ayrı tanımlar. Uydurma, çarpıtma, aşırma, tekrar yayım, dilimleme, destekleyen kuruluşu belirtmeme ve haksız yazarlık bunlar arasındadır. Tanımlar arasındaki fark yaptırımın süresini değiştirir. Sitedeki etik ihlal türleri sayfası bu tanımları karşılaştırmalı olarak ele alır.
Süre bantları 10. maddenin üçüncü fıkrasında yazılıdır. Destekleyen kuruluşu belirtmemede alt sınır altı aydır. Aşırma ve haksız yazarlık hâllerinde ise alt sınır bir yıla çıkar. İddianın daha hafif bende girdiğini göstermek bu yüzden somut bir kazanç sağlar.
Kapsam itirazı da hukuki bir dayanaktır. Yönetmeliğin 6. maddesinin ikinci fıkrası iki alanı ayrı tutar. İnsan etiği ve hayvan etiği konuları Kurulun görev alanı dışındadır. Böyle bir dosyada bilgi ve belgeler gereği yapılmak üzere ilgili kuruma gönderilir.
Bilirkişi ve Uzman Görüşünün Kullanılması
Kurul kendi uzmanına başvurabilir. Yönetmeliğin 8. maddesi bir veya daha fazla danışmanın görüşüne başvurulabileceğini düzenler. Danışman raporunu en geç bir ay içinde Kurula sunar. Danışmanın kimliği savunan tarafa bildirilmez.
Bu dengesizlik özel uzman görüşüyle karşılanabilir. TÜBİTAK etik ihlal savunması ekinde, alanında çalışan bir akademisyenin yazılı görüşüne yer verilebilir. Görüş, yöntemin alandaki teamüle uygunluğunu açıklayabilir. İki metin arasındaki benzerliğin niteliğini de ortaya koyabilir.
Uzman görüşü dava aşamasında da işe yarar. İdari yargıda teknik inceleme gündeme gelebilir. İdari aşamada sunulan rapor da mahkemenin soracağı soruları şekillendirir. Yargılama sırasında bilirkişi raporuna itiraz usulü ise ayrı kurallara bağlıdır.
Savunmada Sık Yapılan Hatalar
En ağır hata süreyi kaçırmaktır. Bunu telefonla veya yüz yüze görüşerek açıklama yaptığını düşünmek izler. Yönetmelik yazılı usulü esas alır ve dosyada yalnızca yazılı belge kalır.
Genel bir savunma metni yazmak da sonucu zayıflatır. Metin hangi iddiaya cevap verdiğini göstermezse Kurul iddiayı kendi çerçevesinde değerlendirir. Savunma, yazıda geçen bendi ve eylem tanımını doğrudan karşılamalıdır.
Kabul anlamına gelebilecek ifadeler ayrı bir risk doğurur. "Farkında olmadan olmuş olabilir" gibi cümleler ağır ihmal tartışmasını güçlendirir. Kusurun bulunmadığı ileri sürülüyorsa gerekçesi belgeyle kurulmalıdır.
Ortak yazarların birbirini suçlaması da sık görülen bir yanlıştır. Bu yaklaşım katkı beyanlarını çelişkili hâle getirir ve her iki dosyayı da zorlaştırır.
Ek listesi olmadan gönderilen savunma da sorun yaratır. Hangi belgenin neyi kanıtladığı yazılmazsa dosya okunmadan kalabilir. Kısa bir ek listesi bu riski büyük ölçüde giderir.
Karşı ihbar ise doğrudan yeni bir risk üretir. Yönetmeliğin 9. maddesi burada ayrı bir bent taşır. Asılsız veya dayanaksız etik kural ihlali iddiasında bulunmak da ihlaldir. Aynı Yönetmeliğin 10. maddesi bunun yaptırımını gösterir. Bu kişilerin proje süreçleri bir yıl süreyle sürdürülmez.
Savunma Verilmezse Ne Olur?
İnceleme durmaz. Yönetmeliğin 7. maddesi burada açık bir sonuç bağlar. Geçerli mazeret olmadan bir ay içinde cevap verilmezse savunma hakkından feragat edilmiş sayılır. Kurul mevcut bilgi, belge ve delillere göre incelemeye devam eder.
TÜBİTAK etik ihlal savunması sunulmadığında dosyada yalnızca iddia sahibinin anlatımı ve Kurumun kayıtları kalır. Raportör Nihai İnceleme Raporunu bu belgelerle hazırlar.
Bilgilendirme bakımından da fark doğar. Yönetmeliğin 7. maddesinin yedinci fıkrası, kişiye yazılı bilgi verilmesini iki hâle bağlar. Ya ihlal tespiti yapılmış olacak ya da kişiden açıklama veya savunma alınmış olacak.
Sonradan savunma sunmak da her zaman mümkün olmaz. Karar alındıktan sonra dosya itiraz aşamasına geçer. Bu aşamada tartışma, yeni bir savunma üzerinden değil, verilen karar üzerinden yürür.
Dava aşamasında da sonuç değişebilir. Savunma verilmemiş bir dosyada iddiaların idari aşamada hiç tartışılmadığı görülür. Mahkemeye ilk kez sunulan belgenin ağırlığı bu nedenle farklı değerlendirilebilir.
Savunma Sonrası Süreç Nasıl İlerler?
Savunma dosyaya girdikten sonra raportör devreye girer. Yönetmeliğin 7. maddesinin beşinci fıkrası raportörün işini tanımlar. Raportör mevcut bilgi ve belgeleri değerlendirir ve Nihai İnceleme Raporunu hazırlar. Kurul son değerlendirmesini yaparak kararını verir.
Karar tek başına uygulanmaz. Aynı maddenin altıncı fıkrası sırayı gösterir. Kurul kararını Kurul Başkanı, Kurum Başkanına sunar. Yaptırım önerisi ancak Başkanın onayıyla hüküm doğurur.
Başkanın takdir yetkisi savunmayı doğrudan ilgilendirir. Başkan, önerilen yaptırım süresini üçte bir oranında artırabilir veya azaltabilir. Bunun için somut olayın niteliğini dikkate alır ve gerekçesini gösterir. Kararı yeniden incelenmek üzere Kurula iade etme yetkisi de vardır.
TÜBİTAK etik ihlal savunması sonrasında verilen kararın kapsamı geniş olabilir. Yönetmeliğin 10. maddesi bunu ayrıca düzenler. Yürüyen proje, burs ve etkinliklerdeki görevin devamı ile yeni başvuruların kabulü hakkında karar verilebilir. Yaptırım süresince hakemlik, panelistlik, editörlük ve izleyicilik gibi görevler yapılamaz.
Süreç için bir de üst sınır vardır. Yönetmeliğin 7. maddesi burada altı aylık bir ölçü koyar. İnceleme ve değerlendirmeler, konunun gündeme alınmasından itibaren bu sürede bitmelidir. Süreç uzarsa Kurul gecikme gerekçesini Başkanlığa iletir.
Karar kişinin çalıştığı kuruma da bildirilir. Yönetmeliğin aynı maddesi bu bildirimi öngörür. Yaptırım kararı, kişinin bağlı bulunduğu kurumun üst yöneticisine gizli belge biçiminde iletilir. Bu bildirim üniversitede ayrı bir disiplin sürecini tetikleyebilir.
Savunmanın İtiraz ve Dava Aşamasına Etkisi
Savunma, sonraki aşamaların çerçevesini kurar. Karara karşı itiraz edilebilir. Yönetmeliğin 7. maddesinin yedinci fıkrasına göre süre, tebliğ tarihinden itibaren on beş gündür. İtiraz başvuruları incelenmek üzere Başkan tarafından Kurula gönderilir.
TÜBİTAK etik ihlal savunması ile itiraz dilekçesi arasındaki bağ burada görünür hâle gelir. İtiraz aşamasında yeni bir anlatım kurmak yerine, savunmada sunulan belgelerin nasıl değerlendirildiği tartışılır.
Yargı yolu ayrıca açıktır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu dava açma süresini 7. maddesinde belirler. Özel kanununda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde bu süre idare mahkemelerinde altmış gündür. Aynı Kanunun 11. maddesi bir durma sebebi getirir. Dava açma süresi içinde üst makama yapılan başvuru bu süreyi durdurur.
İptal davasında idari işlem, tesis edildiği tarihteki maddi ve hukuki duruma göre denetlenir. Savunma aşamasında sunulmayan bir belge, ilk kez dava dosyasına girdiğinde aynı ağırlığı taşımayabilir. Savunma bu yüzden ileride açılacak davanın ilk taslağı işlevini görür.
TÜBİTAK Etik İhlal Savunması Konusunda Avukat Desteği
TÜBİTAK etik ihlal savunması bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
TÜBİTAK etik ihlal savunması hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya Avukata Sor formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Dosya kural olarak gizlidir. Yönetmeliğin 12. maddesi, bilgi ve belgelerin 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu çerçevesinde yalnızca hakkında inceleme yapılan kişiye verilebileceğini düzenler. Erişim başvurusu yazılı yapılır ve kurum kural olarak on beş iş günü içinde cevap verir.
İhbarı kimin yaptığını öğrenebilir miyim?
Hayır. Yönetmeliğin 12. maddesi, verilecek bilgi ve belgelerde raportör, danışman, uzman, birim ve iddia sahibinin isimlerinin belirtilmeyeceğini yazar. Savunma bu nedenle kişiye değil, iddianın içeriğine yöneltilir.
Savunma vermezsem dosya kapanır mı?
Kapanmaz. Geçerli mazeret olmaksızın bir ay içinde cevap verilmezse savunma hakkından feragat edilmiş sayılır ve inceleme mevcut belgelerle sürer. Kurul, savunma alınmadan da nihai raporunu ve kararını üretebilecek duruma gelir.
Etik ihlal kararına karşı ne kadar sürede itiraz edilir?
Tebliğ tarihinden itibaren on beş gündür. Yönetmeliğin 7. maddesinin yedinci fıkrası bu süreyi belirler ve itirazın Başkan tarafından Kurula sevk edileceğini düzenler. İdari yargı yolu ise 2577 sayılı Kanunun 7. maddesindeki altmış günlük süreye tabidir.
TÜBİTAK etik ihlal incelemesinde zamanaşımı süresi nedir?
Beş yıldır. Yönetmeliğin 11. maddesine göre Kurulun incelemeye başlama yetkisi, iddiaya konu eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren beş yıl sürer. Eylem aynı zamanda suç oluşturur ve ceza davası açılırsa bu süre durmuş sayılır.
TÜBİTAK İşlemleri
TÜBİTAK 3501 Kariyer Geliştirme Programı Reddine İtiraz
3501 programı ret kararına karşı 15 günlük TÜBİMER itirazı, yedi yıllık başvuru penceresi, Kurulun aradığı üç ölçüt ve altmış günlük dava süresi.
