TÜBİTAK Başvuru Yasağı Süresi ve Yeniden Başvuru Şartları
TÜBİTAK Başvuru Yasağı Süresi ve AYEK Sevki Sonrası Tekrar Başvuru
TÜBİTAK'ta etik ihlal tespiti hâlinde uygulanan başvuru ve destek yasağının süresi, başlangıç tarihi ve kapsamı ile AYEK sevki sırasındaki geçici kısıtlar ve itiraz yolu.
TÜBİTAK başvuru yasağı süresi, etik ihlalin türüne göre altı aydan beş yıla kadar değişir. Süre bantları, TÜBİTAK Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu Yönetmeliği'nin 10 uncu maddesinde ihlal türüne göre ayrı ayrı belirlenmiştir. Yasak kendiliğinden işlemez. Kurulun önerisi üzerine Başkan karar verir ve süre Başkanlık onay tarihinde başlar.
TÜBİTAK Başvuru Yasağı Hangi Hallerde Uygulanır?
Yaptırımın kapısını Yönetmeliğin 9 uncu maddesi açar. Bu madde, etiğe aykırı başlıca davranışları tek tek sayar:
Uydurma, çarpıtma ve aşırma
Tekrar yayım ve dilimleme
Destekleyen kuruluşu belirtmeme
Haksız yazarlık
Kendi çalışmasından usulüne uygun kaynak göstermeden alıntı yapma
Kurumca sağlanan kaynakları amacına veya usulüne aykırı kullanma
Kabul ve taahhüt beyanlarına uymama
Hakemlik ve panelistlik gibi görevlerde görevi ihmal veya kötüye kullanma
Asılsız veya dayanaksız etik kural ihlali iddiasında bulunma
Listede sayılan bir davranışın varlığı tek başına yetmez. 10 uncu maddenin birinci fıkrası, ihlalin kasıt ya da ağır ihmal sonucu gerçekleşmediğine karar verilen hâlde yazılı uyarı öngörür. Bu durumda kişiye destek veya başvuru kısıtı uygulanmaz. TÜBİTAK başvuru yasağı süresi ancak ikinci fıkradaki şartlar gerçekleştiğinde gündeme gelir.
Kasıt ve Ağır İhmal Ayrımı Neden Belirleyicidir
Yönetmelik iki şartı birlikte arar. İhlalin kasıt ya da ağır ihmalle işlenmesi ve bunun inandırıcı ve yeterli belgelerle ispatlanması gerekir. Kayıt hatası, birim karışıklığı veya biçimsel eksiklik bu eşiği tek başına aşmaz. Savunmanın ilk ekseni bu nedenle çoğu dosyada kusur tartışmasıdır. Türlerin genel çerçevesi
Sık Sorulan Sorular
TÜBİTAK başvuru yasağı en fazla kaç yıl olabilir?
Yönetmeliğin 10 uncu maddesindeki en ağır bant beş yıla kadardır. Uydurma, çarpıtma, aşırma, haksız yazarlık, Kurum kaynaklarının usulsüz kullanımı ve görevi ihmal bu banttadır. Başkan gerekçe göstererek süreyi 1/3 oranında artırabilir. Beş yıl içinde tekrar eden bir ihlalde süre ayrıca yarısı kadar artar.
Yasak hangi tarihte başlar?
Başkanlık onay tarihinde başlar. Yönetmeliğin 10 uncu maddesinin ikinci fıkrası bunu açıkça belirtir. Kurul kararının tarihi ya da kararın tebliğ tarihi başlangıç sayılmaz. Tebliğ tarihi yalnızca itiraz ve dava sürelerinin hesabında dikkate alınır.
AYEK incelemesi sürerken TÜBİTAK'a yeni proje başvurusu yapılabilir mi?
Dayanak, Resmî Gazete'de yayımlanan bir yönetmelik değildir. TÜBİTAK Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu Yönetmeliği, Bilim Kurulunun 7/11/2015 tarih ve 247 sayılı toplantısında kabul edilmiştir. Metin, 12/5/2018 tarih ve 277 sayılı Bilim Kurulu kararıyla geniş ölçüde değiştirilmiştir. Yönetmelik dayanağını 17/7/1963 tarihli ve 278 sayılı Kanundan alır.
Kapsam 2 nci maddede belirlenmiştir. Kuruma önerilen, Kurum tarafından desteklenen ve sonuçlanan akademik projeler ile destekler kapsam içindedir. Teşvik ve ödül faaliyetleri ile Kurum yayınları da aynı kapsamda sayılır. Hakem, danışman, uzman, editör, panelist, moderatör, izleyici, raportör ve kurul üyesi gibi görevliler de bu görevleri yönünden Yönetmeliğe tabidir.
Bu yaptırım bir disiplin cezası değildir. 10 uncu maddenin sekizinci fıkrası, Kurum personeli hakkında ayrıca ilgili mevzuata göre işlem yapılacağını belirtir. Üniversitede yürüyen süreç ise 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun disiplin hükümlerine tabidir. İki süreç birbirinden bağımsız ilerler ve sonuçları farklı olabilir.
Yasak Süresi Nasıl Belirlenir?
10 uncu maddenin üçüncü fıkrası, kasıt ya da ağır ihmalle işlenen fiilleri gruplara ayırır. Her grup için ayrı bir süre bandı öngörülmüştür:
Destekleyen kuruluşu belirtmeme ile kendi çalışmasından kaynak göstermeden alıntı yapma hâllerinde altı aydan bir yıla kadar
Kabul ve taahhüt beyanlarına uymama hâlinde bir yıldan üç yıla kadar
Tekrar yayım ve dilimleme hâllerinde bir yıldan iki yıla kadar
Uydurma, çarpıtma, aşırma, haksız yazarlık, Kurum kaynaklarını usulüne aykırı kullanma ve görevi ihmal veya kötüye kullanma hâllerinde bir yıldan beş yıla kadar
Bu bantlar 12/5/2018 tarihli Bilim Kurulu kararıyla yeniden düzenlenmiştir. Daha eski metne dayanan kaynaklarda farklı rakamlar görülebilir. TÜBİTAK başvuru yasağı süresi tartışılırken karar tarihinde yürürlükte olan metin esas alınmalıdır. Örneğin uydurma etik ihlali iddiasında bugün uygulanan bant bir yıldan beş yıla kadardır.
Asılsız ihbar ayrı bir yapıdadır. İhbarda bulunan kişiye ihbarının asılsız çıktığı bildirilir ve bir daha ihbar bildiriminin kabul edilmeyeceği duyurulur. Kurul ayrıca bir yıl süreyle proje süreçlerinin sürdürülmemesini önerebilir. Yürürlükteki projelerin teşvik ikramiyesinin ödenmemesi de aynı önerinin konusudur.
Başkanın Süreyi Artırma ve Azaltma Yetkisi
Süre bandı son söz değildir. 7 nci maddenin altıncı fıkrası, Başkana gerekçe göstererek süreyi 1/3 oranında artırma veya azaltma yetkisi verir. Bu yetki, 10 uncu maddedeki azami süreler göz önüne alınmaksızın kullanılır. Somut olayın niteliği bu değerlendirmenin ölçütüdür. Süre ayrıca eylemin niteliğine, kusurun ağırlığına ve yaptırım kararının sonuçlarına göre belirlenir.
TÜBİTAK Başvuru Yasağı Süresi Tekrar Hâlinde Nasıl Artar
10 uncu maddenin dokuzuncu fıkrası tekerrürü ayrıca düzenler. Yaptırım kararının onaylandığı tarihten itibaren beş yıl içinde yeni bir ihlal tespit edilirse yaptırım süresi yarısı kadar artırılır. Bu pencere, ilk yasak sona erdikten sonra da işlemeye devam eder.
Yasağın Başlangıç Tarihi ve Hesaplanması
Başlangıcı 10 uncu maddenin ikinci fıkrası açıkça belirler. Yaptırım, Başkanlık onay tarihinden başlamak üzere uygulanır. Kurul kararının alındığı tarih değil, Başkanın onay tarihi esastır. TÜBİTAK başvuru yasağı süresi bu nedenle tebliğ tarihinden değil onay tarihinden hesaplanır.
Ayrım pratik sonuç doğurur. Onay ile tebliğ arasında geçen zaman yasağın içinden sayılır. Kişinin Kurumdaki hakemlik, danışmanlık veya kurul üyeliği görevleri de onay tarihinde sonlandırılır. Dosyadaki onay tarihi bilinmiyorsa Başkanlıktan yazılı olarak istenmesi yerinde olur.
Hesap şöyle yapılır. Önce dosyadaki onay tarihi bulunur. Bant içinde belirlenen süre bu tarihe eklenir. Tebliğ tarihi hesaba katılmaz. Ara dönemde yapılan başvurular da yasağın içinde sayılır.
Sürenin bir de önü vardır. 11 inci madde, Kurulun incelemeye başlama yetkisini eylem tarihinden itibaren beş yılla sınırlar. Üzerinden beş yıl geçmiş davranışlar zamanaşımına uğramış sayılır. Aynı konu suç teşkil eder ve ceza davası açılırsa bu zamanaşımı durur. Ayrıntı etik ihlallerinin incelenmesinde zamanaşımı yazısındadır.
Yasak Hangi Program ve Destekleri Kapsar?
Kapsamı 10 uncu maddenin dördüncü fıkrası çizer. Karar; Kuruma önerilen, desteklenme kararı verilen veya yürütülmekte olan her türlü proje, burs ve etkinlikteki görevi kapsayabilir. Kuruma yapılacak yeni başvuruların kabul edilip edilmeyeceği de aynı fıkrada düzenlenmiştir. TÜBİTAK başvuru yasağı süresi tek bir kalemi değil, birden çok başlığı birlikte kapatabilir.
Fıkranın son cümlesi mutlaktır. Hakkında yaptırım kararı alınan kişiler Kurum tarafından verilen ödüllere aday gösterilemez. Beşinci fıkra ise değerlendirme görevlerini kapatır. Yaptırım süresince hakem, danışman, uzman, editör, panelist, moderatör, izleyici, raportör ve kurul üyeliği yapılamaz.
Yasak Kurumla sınırlı kalır. Üniversitedeki kadro, ders ve tez danışmanlığı bu karardan doğrudan etkilenmez. Başka kurumların destek programları da Yönetmeliğin kapsamı dışındadır. Kısıt yalnızca Kurumun kendi süreçleri için doğar. Bağlı olunan kuruma yapılan bildirim ise ayrı bir süreci başlatabilir.
Yürütücü, Araştırmacı ve Bursiyer Sıfatları Ayrı Değerlendirilir
Yönetmelik tek tip bir yasak öngörmez. Her başlık için ayrı karar verilir ve karar kişiye özgüdür. Yürütücülükten çıkarılan bir araştırmacının aynı projede bursiyer olarak kalıp kalamayacağı karar metnine bakılarak anlaşılır. TÜBİTAK başvuru yasağı süresi boyunca hangi sıfatların kapandığı yalnızca karar metninden okunabilir.
AYEK Sevki Devam Ederken Yeni Başvuru Yapılabilir mi?
İddia içeren başvurular önce Başkana ulaşır. 7 nci maddenin birinci fıkrası uyarınca Başkan, inceleme yapılması için dosyayı Kurula sevk eder. AYEK sevki tek başına bir yaptırım değildir. Bu aşamada henüz bir ihlal tespiti yoktur.
Buna karşılık inceleme aşaması sonuçsuz da değildir. Aynı maddenin üçüncü fıkrası, konunun görev alanına girdiğine karar verilmesi hâlinde Kurula ayrı bir yetki tanır. Kurul, ilgili kişinin yürüyen proje ve etkinliklerinin devam edip etmeyeceğine karar verebilir. Yeni başvuruların kabul edilip edilmeyeceği, yayın ve sunum yapılması ile değerlendirme süreçlerinde görev alınması da aynı kararın konusudur.
Bu karar tedbir niteliğindedir ve TÜBİTAK başvuru yasağı süresi ile karıştırılmamalıdır. İnceleme sonunda ihlal bulunmazsa kısıt kalkar. On birinci fıkra, tüm inceleme ve değerlendirmelerin gündeme alınmasından itibaren altı ayda tamamlanmasını esas alır. Süreç uzarsa Kurul gerekçesini Başkanlığa iletir.
Sevk aşamasında başvuru yapmak yasak değildir. Ancak Kurul, başvurunun kabul edilmemesine daha önce karar vermiş olabilir. Bu nedenle sevk yazısının ve varsa tedbir kararının içeriği önce okunmalıdır. Kurul bu aşamada Kurum birimlerinden veya bir danışmandan görüş de isteyebilir. Görevlendirilen danışman raporunu en geç bir ay içinde Kurula sunar.
Savunma bu aşamada belirleyicidir. Dördüncü fıkra, etik kural ihlali kararı verilebilmesi için kişinin savunmasının alınmasını zorunlu tutar. Yazılı talebin ulaştığı tarihten itibaren bir ay içinde geçerli mazeret olmaksızın cevap verilmezse savunma hakkından feragat edilmiş sayılır. Biçim ve içerik için etik kurul savunma örneği yazısı yol gösterir.
Yasak Süresince Yürüyen Projelerin Durumu
Yürüyen projeler kendiliğinden sona ermez. 10 uncu maddenin dördüncü fıkrası, görevin devam edip etmeyeceğini Kurulun önerisine ve Başkanın kararına bağlar. Yürütücünün görevden ayrılması projenin akıbetini doğrudan etkiler. Ekipteki diğer araştırmacılar hakkında ayrı bir karar yoksa onların görevi değişmez.
Yayınlar yönünden ayrı bir sonuç doğar. Altıncı fıkra, Kurum yayınlarında etik kurallara aykırı hususlar içerdiği tespit edilen yazıların geri çekilmiş sayılacağını belirtir. Bu husus aynı yayın aracılığıyla gerekçesiyle birlikte duyurulur.
Karar kurum dışına da taşar. Yedinci fıkra uyarınca yaptırım kararı, kişinin bağlı bulunduğu kurumun üst yöneticisine gizli belge formatında yazılı olarak bildirilir. Üniversite bu bildirim üzerine kendi disiplin sürecini başlatabilir. İki sürecin ölçütü ve sonucu birbirinden bağımsızdır.
Başvuru Yasağı Kararına Karşı Hukuki Yollar
İlk yol Yönetmeliğin kendi içindedir. 7 nci maddenin yedinci fıkrası, alınan karara karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde itiraz hakkı tanır. İtiraz başvuruları incelenmek üzere Başkan tarafından Kurula sevk edilir.
On Beş Günlük İtiraz ve Altmış Günlük Dava Süresi Birlikte Yürür
Yaptırım kararı bir idari işlemdir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 7 nci maddesi, özel kanununda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde idare mahkemelerinde dava açma süresini altmış gün olarak belirler. Süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden işlemeye başlar. Aynı Kanunun 11 inci maddesine göre dava açma süresi içinde idareye yapılan başvuru, işlemeye başlamış süreyi durdurur. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve süre yeniden işler.
Yönetmelikteki itiraz, işlemi yapan makama yönelen bir başvurudur. Bu niteliğiyle 11 inci madde kapsamında sürenin durması sonucunu doğurabilir. Yine de altmış günlük dava süresinin ayrıca takip edilmesi güvenli yoldur.
Dava Dilekçesinde Hangi İddialar Yürütülebilir
Dilekçede iki ayrı iddia birlikte ileri sürülebilir. Biri ihlalin varlığına, diğeri sürenin ölçüsüne yöneliktir. Sürenin bant dışına taşması ya da artırımın gerekçesiz kalması ayrı bir hukuka aykırılık iddiası doğurur. Savunma alınmadan karar verilmesi de usul yönünden ayrı bir sakatlık sebebidir. Karar metnindeki kapsam belirsizse bu da dava konusu yapılabilir.
Yetkili Mahkeme ve Yürütmenin Durdurulması
Yetki kuralı Kanunun 32 nci maddesindedir. Özel bir düzenleme yoksa yetkili idare mahkemesi, dava konusu işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki mahkemedir. Konunun ayrıntısı etik ihlal davalarında yetkili mahkeme yazısındadır. Yürütmenin durdurulması için 27 nci maddedeki iki şartın birlikte gerçekleşmesi aranır. İşlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması gerekir. Talebin nasıl ileri sürüldüğü yürütmenin durdurulması yazısında anlatılmıştır.
Dosyadaki Belgelere Nasıl Ulaşılır
Dava hazırlığı belgeye dayanır. 12 nci madde, Kurul kararlarına dayanak oluşturan inceleme belgelerini ve raporları gizli sayar. Aynı madde bir istisna getirir. Bu bilgi ve belgeler, 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu çerçevesinde sadece hakkında inceleme yapılan kişiye verilebilir. Raportör, danışman, uzman, birim ve iddia sahibinin isimleri bu belgelerde belirtilmez.
Yasak Sona Erdikten Sonra Tekrar Başvuru
Süre dolduğunda ayrı bir kaldırma kararına gerek yoktur. Yönetmelik, yasağın sona ermesi için yeni bir işlem öngörmez. TÜBİTAK başvuru yasağı süresi dolduğunda kişi Kuruma yeniden başvurabilir. Bu nedenle onay tarihinin ve süre uzunluğunun doğru bilinmesi gerekir.
Yeni başvuru eski dosyayı silmez. Tekerrür penceresi, onay tarihinden itibaren beş yıl boyunca açık kalır. Bu pencere içinde yeni bir ihlal tespit edilirse yaptırım süresi yarısı kadar artar. TÜBİTAK başvuru yasağı süresi bittikten sonra da bu risk sürer.
Dava kazanılırsa sonuç değişir. 2577 sayılı Kanunun 28 inci maddesi, idareyi mahkeme kararının icaplarına göre gecikmeksizin işlem yapmaya zorunlu tutar. Bu süre, kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez. İptal kararı üzerine, yasak nedeniyle reddedilen başvuruların yeniden değerlendirilmesi gündeme gelir. İptal davasının genel çerçevesi idari işlem iptal davaları yazısındadır.
Süre bitmeden yapılan başvuru sonuç doğurmaz. Takvim bu yüzden çağrının son gününe göre değil, onay tarihine göre kurulur. Süre çağrı takvimiyle çakışıyorsa bir sonraki dönem beklenir.
Başvuru öncesinde iki belge elde bulunmalıdır. Bunlardan biri Başkanlık onay tarihini gösteren yazı, diğeri yaptırımın kapsamını gösteren karar metnidir. Karar metni, hangi sıfatların ve hangi başlıkların kapandığını gösteren tek kaynaktır.
TÜBİTAK Başvuru Yasağı Konusunda Avukat Desteği
TÜBİTAK başvuru yasağı bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
TÜBİTAK başvuru yasağı hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya Avukata Sor formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Yönetmelikte bu yönde doğrudan bir yasak yoktur. Ancak 7 nci maddenin üçüncü fıkrası, inceleme sırasında yeni başvuruların kabul edilip edilmeyeceğine karar verme yetkisini Kurula tanır. Böyle bir karar alınmışsa başvuru işleme alınmaz. Bu nedenle sevk yazısı ve varsa tedbir kararı önceden incelenmelidir.
Etik ihlal kararına karşı kaç gün içinde itiraz edilir?
Tebliğ tarihinden itibaren on beş gündür. Bu süre Yönetmeliğin 7 nci maddesinin yedinci fıkrasında düzenlenmiştir. İtiraz, incelenmek üzere Başkan tarafından Kurula gönderilir. İdare mahkemesinde dava açma süresi ise 2577 sayılı Kanunun 7 nci maddesi uyarınca altmış gündür.
Yasak süresince yürüyen TÜBİTAK projesi kendiliğinden sona erer mi?
Kendiliğinden sona ermez. Yürüyen proje, burs ve etkinlikteki görevin devam edip etmeyeceğine Kurulun önerisi üzerine Başkan karar verir. Karar kişiye özgüdür. Ekipteki diğer araştırmacılar hakkında ayrı bir karar yoksa onların görevi sürer.
Yasak bittikten sonra yeniden başvurmak için ayrı bir karar gerekir mi?
Gerekmez. Yönetmelik, sürenin dolmasıyla kısıtın kalkması için yeni bir işlem öngörmemiştir. Yine de başvuru öncesinde Başkanlık onay tarihini gösteren yazının ve yaptırımın kapsamını gösteren karar metninin elde bulunması yerinde olur.
Etik kural ihlali incelemesinde zamanaşımı süresi nedir?
Kurulun incelemeye başlama yetkisi, eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren beş yıldır. Yönetmeliğin 11 inci maddesi bu süreyi düzenler. Üzerinden beş yıl geçmiş davranışlar zamanaşımına uğramış sayılır. Aynı konuda ceza davası açılmışsa bu zamanaşımı durur.
TÜBİTAK İşlemleri
TÜBİTAK 3501 Kariyer Geliştirme Programı Reddine İtiraz
3501 programı ret kararına karşı 15 günlük TÜBİMER itirazı, yedi yıllık başvuru penceresi, Kurulun aradığı üç ölçüt ve altmış günlük dava süresi.
