İntihal savunması, isnadın hangi metne ve hangi kaynağa dayandığı belirlendikten sonra hazırlanır. Akademisyen bu iddia nedeniyle iki ayrı aşamada dinlenir. Önce etik kurul incelemesinde, sonra disiplin soruşturmasında görüş verir. Her iki aşamada da yazılı savunma için en az yedi gün süre verilir.
İntihal Savunması Hangi Aşamada İstenir
İntihal savunması bakımından 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu sıralı bir usul kurar. Sırayı gösteren hüküm, 53/A maddesinin birinci fıkrasının (b) bendidir. Bilimsel araştırma ve yayın etiğine ilişkin fiillerde, soruşturma başlatılmadan önce etik kurul incelemesi zorunludur. İntihal iddiası doğrudan disiplin soruşturmasına dönüşemez.
İnceleyecek kurul, iddianın doğduğu dosyaya göre değişir. Doçentlik başvurusundaki iddiaları Üniversitelerarası Kurul komisyonları ele alır. Kadro, atama ve yükseltme dosyalarındaki iddialara ise üniversitenin etik kurulu bakar. İntihal etik ihlalinin tanımı, türleri ve cezaları ayrı bir yazıda ele alındı.
Etik Kurul İncelemesi ile Disiplin Soruşturması Nasıl Ayrılır
Etik kurul, fiilin bilimsel etik kurallarına aykırı olup olmadığını saptar. Ölçütü, Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi gibi metinlerdir. Bu yönergenin 4. maddesinin (a) bendi intihali tanımlar. Disiplin amiri ise aynı fiilin kanundaki disiplin suçunu oluşturup oluşturmadığına bakar.
Bu ayrım intihal savunması yapısını belirler. Etik kurula verilen metin bilimsel dayanaklara ağırlık verir. Disiplin dosyasındaki savunma ise kanun, usul ve kasıt tartışmasını öne çıkarır. Aynı metnin iki dosyaya kopyalanması çoğu zaman yetersiz kalır.
Savunma İsteme Yazısı Geldikten Sonra Hangi Süreler İşler
İntihal savunması süreleri tebliğ tarihini izleyen günden itibaren işler. Soruşturmacının gönderdiği ifadeye davet yazısı yedi günden az süre veremez. Ceza vermeye yetkili makamın savunmaya davet yazısı için de alt sınır yedi gündür. Verilen süre uzatılabilir, ancak uzatma talebinin yazılı ve gerekçeli olması beklenir.
Soruşturmanın kendisi de süreye bağlıdır. 53/A maddesinin (l) bendine göre soruşturma, görevlendirme yazısının tebliğinden itibaren iki ay içinde tamamlanır. Soruşturmacı gerekçe göstererek ek süre isteyebilir. Disiplin amiri bu talebi zamanaşımı sürelerini gözeterek karara bağlar.
Görevden Uzaklaştırma Tedbiri Savunmayı Nasıl Etkiler
Soruşturma sürerken görevden uzaklaştırma tedbiri alınabilir. 2547 sayılı Kanun'un 53/B maddesi bu tedbiri üç ay süreyle sınırlar. Sebepler devam ederse süre her defasında üç ay uzatılabilir. Tedbir bir ceza değildir, ihtiyati niteliktedir.
Tedbir uygulanan kişiye aylığının üçte ikisi ödenir. Göreve iade zorunlu olursa kesilen üçte bir de geri verilir. Bu ayrım savunmada açıkça dile getirilir. Tedbirin uzatılmasına karşı ayrıca dava açılabilir. Süre, tedbir kararının tebliğini izleyen günden başlar.
Anayasa Mahkemesi Kararından Sonra Savunma Hakkı Nasıl Değişti
Anayasa Mahkemesi 13/10/2022 tarihinde E.2022/87, K.2022/121 sayılı kararı verdi. Karar, 2 Şubat 2023 tarihli ve 32092 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Mahkeme, 53/A maddesinin ikinci fıkrasındaki savunma hükümlerinin bir bölümünü iptal etti. Gerekçe, isnadı yeterince bilmeyen kişinin etkili savunma yapamamasıydı. Bu iptal kararının ayrıntılı gerekçesi sitede ayrıca yayımlandı.
İptal edilen hükümlerin yerine yeni bir düzenleme geldi. 7592 sayılı Kanun'un 6. maddesi, 53/A maddesinin ikinci fıkrasını tümüyle değiştirdi. Kanun 9 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı ve aynı gün yürürlüğe girdi. Maddenin başlığı da "Disiplin soruşturması, ifade alma ve savunma hakkı" oldu.
İfadeye Davet Yazısında Neler Bulunmak Zorundadır
Yeni (a) bendi soruşturmacıya somut bir yükümlülük getirir. Yazıda, kişi hakkındaki iddiaların neler olduğu açıkça belirtilir. Süre içinde sözlü ya da yazılı ifade verilmezse dosyadaki mevcut delillerle işlem yapılır. Soruşturmacı, topladığı deliller kapsamında teklifte bulunur.
İddiaların açıkça yazılmaması intihal savunması hakkını sakatlar. Böyle bir yazı gelirse hemen yazılı soru sorulur. Sorulacak şey, hangi eserin ve hangi bölümün isnada konu edildiğidir. Bu talep yazılı olarak kayda geçirilir. Sözlü sorulan soru dosyada iz bırakmaz.
Savunmaya Davet Yazısı Hangi Bilgileri İçermelidir
Yeni (b) bendi ikinci aşamayı düzenler. Bu kez yazıyı soruşturmacı değil, ceza vermeye yetkili makam gönderir. Kanun, yazıda yer alacak bilgileri tek tek sayar:
teklife esas alınan eylemin neden ibaret olduğu,
bu eyleme karşılık gelen disiplin cezasının ne olduğu,
savunma için verilen süre, yedi günden az olamaz,
süresinde savunma yapılmazsa savunma hakkından vazgeçmiş sayılacağı,
karar verilirken mevcut delillerin esas alınacağı.
Bu bilgilerden biri eksikse yazı kanuna uygun sayılmaz.
Böylece akademisyen, hangi cezanın önerildiğini bilerek savunma yapar. Kademe ilerlemesinin durdurulması ile üniversite öğretim mesleğinden çıkarma teklifi aynı savunmayı gerektirmez. Teklif edilen ceza yazıda yer almıyorsa bu eksiklik savunmada ileri sürülebilir.
Soruşturma Evrakını İnceleme Hakkı Savunmayı Nasıl Değiştirir
53/A maddesinin yeni (c) bendi açık bir güvence getirdi. Savunmaya davet yazısında, kişiye evrakı savunmadan önce inceleyebileceği bildirilir. İnceleme talebi yazılı olarak yapılır ve dosyaya girer.
Kanun metni, incelemenin savunma hakkı kullanılmadan önce yapılacağını söyler. Bu yüzden talep, savunma süresi işlerken hemen verilir. Dilekçeye soruşturma dosyasının numarası ve tarihi yazılır. Talebin kayda girdiği gün de not edilir.
Evrak incelemesi intihal savunması içeriğini doğrudan belirler. Şikâyet dilekçesi, bilirkişi görüşü, etik kurul kararı ve benzerlik çıktısı bu aşamada görülür. Bu belgeler görülmeden yazılan intihal savunması, çoğu zaman varsayıma dayanır. Örneğin hangi kaynak metinle eşleşme kurulduğu ancak dosyadan anlaşılır.
İntihal Savunmasında Hangi İddialar İleri Sürülür
İntihal savunması çekirdeği, fiilin kanundaki tanımı karşılamadığını göstermektir. 2547 sayılı Kanun'un 53. maddesi intihali ayrı bir fiil olarak sayar. Madde, başkalarına ait özgün fikir, metot, veri veya eserleri konu alır. Bunları bilimsel kurallara uygun atıf yapmadan kendine ait gibi göstermek yaptırıma bağlanmıştır. Etkili bir intihal savunması bu unsurları tek tek ele alır. Her unsur ayrı bir başlık altında tartışılır.
İlk soru, alınan bölümün özgün olup olmadığıdır. Yöntem anlatımı, tanım cümleleri ve mevzuat aktarımı çoğu zaman özgünlük taşımaz. İkinci soru, atfın gerçekten yapılıp yapılmadığıdır. Metin içinde atıf varken kaynakçada eksik kalan künye, farklı bir tartışmadır.
Atıf Hatası ile Kasıtlı İntihal Ayrımı Nasıl Kurulur
Ayrım, kaynağı gizleme iradesinin bulunup bulunmadığında toplanır. Kaynak metin eserde anılıyorsa gizleme iradesinden söz etmek güçleşir. Sayfa numarasının yanlış yazılması ya da tırnağın unutulması bu iradeyi tek başına göstermez.
Bu yaklaşım kurul kararlarında da karşılık bulur. Sitede yayımlanan kaynak göstermede özensizliğe ilişkin etik komisyon kararı buna örnektir. Kararda dikkatsizlik saptanmış, ancak etik ihlal bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Savunmada bu ayrımın somut belgeyle desteklenmesi gerekir.
Savunma Dilekçesine Hangi Belgeler Eklenir
İntihal savunması, iddiaya karşı bir belge listesiyle birlikte sunulur. Eserin tam metni ve künyesi ilk sıradadır. İsnada konu edilen kaynak eserin ilgili sayfaları da eklenir. Böylece kurul, iki metni yan yana görebilir.
Yazarlık iddialarında ek belgeler gerekir. Ortak yazar beyanı, dergi yazışmaları ve tez danışmanı yazısı bu kapsamdadır. Tezden üretilen makalelerde tez künyesinin gösterildiği sayfa da sunulur. Belgelere sıra numarası verilir. Dilekçede her birine ayrı ayrı gönderme yapılır.
Benzerlik Raporu Tek Başına İntihal Kanıtı Sayılır mı
Benzerlik raporu bir tarama çıktısıdır, hukuki nitelendirme değildir. iThenticate veya Turnitin gibi yazılımlar metni veri tabanlarıyla karşılaştırır. Yazılım eşleşen dizeleri bulur, ancak atfın doğru olup olmadığına bakmaz. Bu nedenle yüzde olarak verilen oran, tek başına isnadı ispatlamaz.
Raporda kaynakça, tırnak içi alıntılar ve yöntem bölümü de eşleşme olarak görünebilir. Aynı yazarın önceki yayınına yapılan atıflar da orana eklenir. Bu kalemler ayıklandığında oran çoğu kez belirgin biçimde düşer. Ayrıca yazılımların veri tabanları birbirinden farklıdır. Aynı metin iki ayrı yazılımda başka oranlar verebilir.
Benzerlik Raporuna Nasıl İtiraz Edilir
İtiraz, oran üzerinden değil eşleşme listesi üzerinden kurulur. Önce raporun tam sürümü ve filtre ayarları istenir. Sonra her eşleşmede kaynak var mı yok mu tek tek işaretlenir. Kaynakça ve alıntı filtreleri kapalıysa bu durum yazılı olarak bildirilir. Filtre ayarı değiştiğinde oran da değişir.
İntihal savunması sonucu bir tabloya dökülür. Tabloda eşleşen bölüm, kaynak eser, atfın yeri ve sayfa numarası yer alır. Bu çalışma savunmanın en somut ekidir.
Zamanaşımı Savunması Hangi Hallerde Sonuç Verir
Zamanaşımı, sürenin geçmesiyle soruşturma veya ceza verme imkânını ortadan kaldıran süredir. 2547 sayılı Kanun'un 53/C maddesi iki ayrı süre öngörür. Birinci süre, fiilin öğrenildiği tarihten işler. Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bu süre bir aydır. Bir ay içinde soruşturmaya başlanmazsa artık soruşturma açılamaz. Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarma cezalarında bu süre altı aydır.
İkinci süre fiilin işlendiği tarihten işler ve iki yıldır. Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma cezasını gerektiren fiilde bu süre altı yıla çıkar. Ancak madde önemli bir istisna içerir. Bilimsel eser akademik atama ve terfilerde kullanılırsa ya da yeniden yayımlanırsa süreler yeniden işlemeye başlar.
Bu istisna eski yayınlara dayanan dosyalarda tartışma yaratır. Eserin hangi tarihte hangi başvuruda kullanıldığı bu nedenle belgeyle ortaya konur. Konuya ilişkin bir Danıştay kararı ve zamanaşımı değerlendirmesi sitede yayımlandı.
Maddenin son fıkrası da intihal savunması hazırlanırken gözden kaçmamalıdır. Disiplin cezası yargı kararıyla iptal edilirse idare yeniden ceza verebilir. Bunun için kalan zamanaşımı süresi esas alınır. Süre dolmuşsa ya da üç aydan az kalmışsa en geç üç ay içinde karar verilir. Yeni işlem, iptal kararının gerekçesine uygun olmak zorundadır.
Soruşturmadaki Usul Hataları Savunmada Nasıl Kullanılır
Usul hataları intihal savunması ikinci ayağını oluşturur. Soruşturmacının görev ve unvanı, soruşturulanın unvanının altında olamaz. Etik kurul incelemesi yapılmadan başlatılan soruşturma da kanuna aykırıdır. Soruşturmacı ayrıca yalnızca görevlendirildiği konuda soruşturma yürütebilir. Savunma dilekçesinde bu eksiklikler ayrı başlıklar altında gösterilir.
Tarafsızlık da ayrı bir denetim konusudur. Soruşturmada görev alanlar, aynı dosyanın disiplin kurulundaki oylamasına katılamaz. Bu kurala aykırılık iptal sebebi oluşturabilir. Sitede yayımlanan disiplin soruşturmasının objektif yürütülmemesine ilişkin karar bu duruma örnektir.
ÜAK Etik Komisyonu Kararı Üniversiteyi Bağlar mı
Etik komisyon kararı ile disiplin cezası aynı işlem değildir. Üniversitelerarası Kurul, doçentlik başvurusu bakımından karar verir. Disiplin cezası verme yetkisi ise kişinin görev yaptığı yükseköğretim kurumundadır. Kurumun kendi değerlendirmesini yapmadan doğrudan ceza uygulaması tartışmalıdır. Disiplin amiri, isnadı kanundaki fiil tanımıyla yeniden karşılaştırmakla yükümlüdür. Bu karşılaştırma yapılmadan kurulan işlem, sebep unsuru yönünden sakat kalabilir.
Bu nedenle intihal savunması iki dosya için ayrı ayrı hazırlanır. Etik komisyon kararının gerekçesi tartışılırken kurumun bağımsız değerlendirme yükümlülüğü de hatırlatılır. ÜAK'ın üniversiteleri disiplin cezası vermeye zorlaması başlıklı yazı bu sorunu ayrıntılı biçimde inceliyor.
Disiplin Cezası Verilirse İtiraz ve Dava Yolu Nedir
Ceza verilmesi intihal savunması sürecinin sonu değildir. 2547 sayılı Kanun'un 53/F maddesine göre itiraz süresi, cezanın tebliğinden itibaren yedi gündür. İtiraz mercii, itiraz tarihinden itibaren altmış gün içinde karar verir. İtirazın kabulü hâlinde ceza tüm sonuçlarıyla ortadan kalkar.
Cezayı hangi makamın verdiği de savunmada önem taşır. 53/Ç maddesine göre uyarma ve kınama cezalarını sıralı disiplin amirleri verir. Aylıktan kesme ile kademe ilerlemesinin durdurulması cezaları birim disiplin kurulu kararıyla uygulanır. Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarma cezaları ise Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla verilir. Yetkisiz makamın verdiği ceza bu nedenle ayrıca tartışılır. Yetkili makam, önerilen cezayı aynen verebilir, hafifletebilir ya da reddedebilir. Teklif reddedilirse ret gerekçesine uygun olarak en geç üç ay içinde yeni işlem kurulabilir.
Yargı yolu ayrıca açıktır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi idare mahkemelerinde dava süresini altmış gün olarak belirler. Aynı Kanun'un 11. maddesi, dava süresi içinde üst makama başvuru imkânı tanır ve bu başvuru süreyi durdurur. Dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması da istenebilir.
İptal istemi, işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurlarındaki hukuka aykırılıklara dayandırılır. Savunma aşamasında toplanan belgeler bu davada doğrudan kullanılır. Bu nedenle savunma metni, dava dosyasının ilk taslağı gibi hazırlanır.
İntihal Savunması Konusunda Avukat Desteği
İntihal savunması bakımından uygulanacak hukuki yol; ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, dosyadaki belgelere ve varsa idari ya da yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez. Sürecin sonraki aşaması için akademik personel disiplin soruşturmasında itiraz ve dava yolu incelenebilir. Unvanın geri alınmasına ilişkin emsal yargı kararı özeti de aynı çerçevede okunabilir.
Bu konuda, istediğiniz tarih ve saatte, canlı ve görüntülü hukuki destek almak için Online Danışmanlık Sistemimizden randevu oluşturabilirsiniz. Sorularınızın cevaplarını aldıktan sonra karar vermek için Avukata Sor formuna da yazabilirsiniz. Bu durumda ilgili avukat sizi "Avukata Sor" formuna bıraktığınız telefon numarası üzerinden arayacaktır.
Sorularınızı gün içinde dönüş yapılan Avukata Sor formuna yazabilir ya da hızlı görüntülü veya telefonla görüşme için online danışmanlık sisteminden randevu alabilirsiniz. Online danışmanlıkta gün ve saati seçebildiğiniz gibi görüşme tipini de seçebilirsiniz; Zoom, Teams, WhatsApp veya telefon üzerinden görüşme yapılabilir. Ödemenin ardından randevunun oluşturulduğuna dair bilgilendirme e-postası gönderilir. Sistemde bir sorun yaşanırsa iletişim numaraları üzerinden bağlantı kurulduğunda görüşme elle planlanabilir. Savunma metninin biçimi için etik kurul savunma örneği sayfasındaki açıklamalar da incelenebilir.
