Vakıf Üniversitesinin Ek Ücret Talebi ve Ders Tekrarı Ücreti
Vakıf Üniversitesinin Ek Ücret Talebi ve Ders Tekrarı Ücreti
Daha önce ücreti ödenmiş bir dersin tekrarı için yeniden ücret alınamaz; kayıt döneminden sonra ilan edilmemiş kalem istenemez. Yazı, 2547 sayılı Kanunun ek 9. maddesi ile YÖK usul ve esasları üzerinden ek ücret türlerini, itiraz yolunu ve iade davasını açıklıyor.
Vakıf üniversitesinin ek ücret talebi ancak kayıt döneminden önce ilan edilmiş bir kaleme dayanıyorsa geçerlidir. Ücreti ödenmiş bir dersin tekrarı için yeniden ücret istenemez; tek dersi kalan öğrenciden de tam dönem ücreti alınamaz. Bu kuralların dayanağı 2547 sayılı Kanunun ek 9. maddesi ile YÖK'ün bu maddeye göre çıkardığı usul ve esaslardır. Kurala aykırı alınan para sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri istenebilir.
Vakıf Üniversitesi Öğrenciden Hangi Ücretleri İsteyebilir
Ücreti belirleme yetkisi mütevelli heyettedir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun ek 9. maddesi bunu tek cümleyle söyler: "Öğrencilerden alınacak ücretler mütevelli heyet tarafından tespit edilir." Aynı maddenin ilk fıkrası ise öğretim süreleri ve öğrenci hakları konusunda vakıf kurumlarını Kanuna bağlar. Yetki geniştir, fakat sınırsız değildir.
Sınır 2025 sonunda daraldı. 4 Aralık 2025 tarihli 7566 sayılı Kanun ek 9. maddeye yeni bir cümle ekledi. Buna göre yerleştirme yılı dışındaki öğrenim ücretleri YÖK'ün tespit edeceği esaslara göre belirlenir. YÖK bu esasları hazırladı. 28 Ağustos 2026 tarihli duyurusuyla da vakıf kurumlarına bildirdiğini açıkladı. Yıllık artış oranı bu esasların konusudur ve ayrı bir yazıda ele alınacaktır.
Ek ücret için belirleyici hüküm usul ve esasların 6. maddesinin ikinci fıkrasıdır: "Kayıt döneminden sonra her ne ad altında olursa olsun açıkça ilan edilmemiş ilave/beklenmedik ücret ve ücret artışı talebinde bulunulamaz." Aynı metnin 4. maddesi ücretin yıllık ve belirli bir tutar olarak tespit edilmesini ister. 5. maddeye göre ücret en geç haziran sonuna kadar kurumun resmî sitesinde ilan edilir. Vakıf üniversitesinin ek ücret talebi bu ilan çizgisine takılır. Kayıt sonrasında ortaya çıkan "materyal ücreti", "kayıt yenileme bedeli" ya da "belge ücreti", adı ne olursa olsun, ilan edilmemişse istenemez.
İki kalem bu çerçevede meşrudur. Yaz okulu ücreti 4. maddeye göre ders veya kredi başına ayrıca belirlenir. Bu ücret o yılın kredi başına tutarını aşamaz. Taksitli ödemede ilan edilmiş vade farkı da ücretle birlikte gösterilmişse geçerli sayılır. Tam burslu öğrenci ise ek 9. maddenin üçüncü fıkrası gereği eğitim ve öğretim süreçleri için hiçbir ücret ödemez.
Sık Sorulan Sorular
Vakıf üniversitesi kaldığım ders için ayrıca ücret isteyebilir mi?
Ücreti daha önce ödenmiş bir dersten kalıp üst sınıfa geçtiyseniz o ders için ek ücret istenemez. Bu kural Yükseköğretim Kurulunun 2547 sayılı Kanunun ek 9. maddesine dayanarak çıkardığı usul ve esasların 6. maddesinde yer alır. Dönem veya yıl tekrarı gerekiyorsa ücret yalnız tekrar edilen ders için ve kredi başına tutarı aşmayacak biçimde alınabilir.
Sözleşmede yazmayan bir ücret kalemi ödenmek zorunda mıdır?
Hayır. 6502 sayılı Kanunun 4. maddesi sözleşme koşullarının tüketici aleyhine değiştirilmesini ve yasal yükümlülük kapsamındaki edimler için ek bedel istenmesini yasaklar. Yükseköğretim Kurulu usul ve esasları da kayıt döneminden sonra ilan edilmemiş hiçbir ilave ücretin istenemeyeceğini belirtir. Ücret bilgisinin yazılı olarak verildiğini ispat yükü üniversiteye aittir.
Vakıf üniversitesinin ek ücret talebi en sık tekrar derslerinde gündeme gelir. Usul ve esasların 6. maddesinin yedinci fıkrası bu konuda açıktır. Üst sınıfa geçen ve önceki yılın ücretini ödemiş bir öğrenci düşünülsün. Daha önce alıp kaldığı ve ücreti ödenmiş alt sınıf dersleri için bu öğrenciden ek ücret alınamaz. Kuralın mantığı basittir: dönem ücreti o dönemin müfredatının karşılığıdır. Dersten kalmak yeni bir ücret sebebi yaratmaz.
Kural yeni değildir; yazılı hâle gelmesi yenidir. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi aynı ilkeyi 18 Mart 2020 tarihli kararında uyguladı (E. 2017/1899, K. 2020/3378). Dayanak YÖK'ün 15 Eylül 2008 tarihli kararıydı. Kararın özetindeki cümle şöyledir: "Vakıf üniversitelerince, öğrencilerin başarısız olduğu ya da hiç almadığı derse ilişkin bir sonraki dönem alacağı dersler için öğretim ücreti dışında her ne ad altında olursa olsun ayrı bir ücret alınması hukuka aykırıdır." Daire aynı yerde bir ayrım da yaptı. Dönemin uzaması nedeniyle ücret alınmasına engel yoktur.
Tekrar Dersinde Ücret Nasıl Hesaplanır
Tekrar için ücret alınabilen hâllerde tavan kredi başına tutardır. Dayanak usul ve esasların 6. maddesinin altıncı fıkrasıdır. Dönem veya yıl tekrarında yalnız tekrar gerektiren ders ya da dönem için ücret alınır. Bu ücret, o dönemde alınması zorunlu ders veya kredi başına düşen tutarı aşamaz.
Hesap yöntemi Kanunun 46. maddesinin (c) fıkrasında verilmiştir. Dersin kredisi, dönemde alınması gereken toplam krediye oranlanır. Çıkan katsayı dönem ücretiyle çarpılır. Bir örnek: dönem ücreti 120.000 TL, dönem kredisi 30, tekrar dersi 3 kredi olsun. Ders başına tutar 12.000 TL olur. Aynı öğrenciden 120.000 TL'nin tamamı istenirse aradaki fark ek ücrettir.
Normal Öğrenim Süresini Aşan Öğrenciden İstenen Ücretler
Normal süre ile azami süre farklı kavramlardır. Kanunun 44. maddesinin (c) fıkrasına göre dört yıllık lisans programı azami yedi yılda tamamlanır. İki yıllık ön lisans için azami süre dört yıldır. Beşinci yılına giren lisans öğrencisi normal süreyi aşmıştır, fakat hâlâ öğrencidir. Bu dönemde ödenecek ücretin ölçüsü yine 6. maddenin altıncı fıkrasıdır. Yalnız tekrar gerektiren ders veya dönem için ücret alınır; kredi başına tavan aşılamaz.
YÖK duyurusunda bu sonucu somutlaştırdı. Yalnızca tek dersi kalan öğrenciden tam dönem öğrenim ücreti alınamaz. Kalan dersi üç olan öğrenci için de ölçü değişmez; ücret üç dersin kredisiyle sınırlıdır. Normal süreyi aşan öğrenciden istenebilecek tutar, öğrencinin gerçekten aldığı ders kadardır.
Azami süre dolduğunda tablo değişir. 30 Temmuz 2026 tarihli 7592 sayılı Kanun, 44. maddedeki ek sınav düzenini yeniden yazdı. Son sınıf öğrencisine kaldığı dersler için iki ek sınav ve tekrar hakkı tanındı. Sınırsız sınav hakkı kullanan öğrenci ise sınava girdiği ders başına ücret ödemeye devam eder; Kanun bunu açıkça söyler. Bu aşamadaki ilişik kesme kuralları azami öğrenim süresi ve ilişik kesme yazısında anlatılıyor.
Yeniden kayıt hakkı için de ücret kuralı konuldu. Duyuruya göre 7592 sayılı Kanun kapsamında yeniden kayıt yaptıran öğrencinin ücreti, intibak yapılan sınıfın ücretine göre belirlenir. Bu öğrencilerden başka bir ücret istenemez. Af şartları öğrenci affı yazısında ayrıca ele alınıyor.
Sözleşmede Yer Almayan Ek Ücretlerin Durumu
Öğrenci ile üniversite arasındaki ilişki kayıt sözleşmesi ve ilan edilmiş ücret tarifesiyle kurulur. Sonradan eklenen kalemin kaderini iki kanun belirler. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 4. maddesinin ikinci fıkrası şöyledir: "Sözleşmede öngörülen koşullar, sözleşme süresi içinde tüketici aleyhine değiştirilemez." Üçüncü fıkra da ek bedel yasağı koyar. Düzenleyenin yasal yükümlülükleri arasındaki edimler ve kendi menfaatine yaptığı masraflar için ek bedel istenemez.
Aynı maddenin dördüncü fıkrası ispat yükünü üniversiteye yükler. Tüketiciden istenecek her türlü ücret ve masraf bilgisi sözleşmenin eki olarak yazılı biçimde verilir. Verildiğinin ispatı düzenleyene aittir. Kayıt dosyasında böyle bir ek yoksa vakıf üniversitesinin ek ücret talebi dayanaksız kalır.
Sözleşmede "üniversite gerekli gördüğü ek ücretleri belirlemeye yetkilidir" gibi bir cümle bulunabilir. Bu kayıt önceden hazırlanmış standart sözleşmede yer alır. Bu yüzden müzakere edilmemiş sayılır. 6502 sayılı Kanunun 5. maddesine göre tüketici aleyhine dengesizlik yaratan şart kesin olarak hükümsüzdür. Sözleşmenin kalan hükümleri geçerliliğini korur. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 21. maddesi de aynı yönde çalışır. İçeriği öğrenme imkânı verilmeden sözleşmeye giren genel işlem koşulu yazılmamış sayılır. Öğrencinin tüketici sayılıp sayılmadığı ayrı bir yazının konusudur; burada yalnız sonucu önemlidir.
Sebepsiz Zenginleşme ve Haksız Tahsilat
Vakıf üniversitesinin ek ücret talebi hukuka aykırıysa ödenen para geçerli bir sebebe dayanmaz. Türk Borçlar Kanunu'nun 77. maddesi haklı sebep olmadan zenginleşeni geri vermekle yükümlü tutar. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi de anılan kararında aynı sonuca vardı. Fazla alınan ücretler sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri alınabilir. Konunun genel çerçevesi sebepsiz zenginleşme davası yazısında bulunuyor.
Bir tuzak 78. maddede saklıdır. Borçlu olmadığı parayı kendi isteğiyle ödeyen kişi, bunu ancak kendini borçlu sanarak ödediğini ispat ederse geri isteyebilir. Ücreti sessizce ödeyen öğrenci bu ispat yükünü taşır. Ödeme sırasında düşülen itiraz kaydı yükü hafifletir.
Süre 82. maddede yazar. İstem hakkı, geri isteme hakkının öğrenildiği tarihten itibaren iki yılda zamanaşımına uğrar. Her hâlde üst sınır ödemeden itibaren on yıldır. Birden fazla yıla yayılan ödemelerde her ödeme için süre ayrı işler. Bu yüzden eski faturaların tarihi dosyanın başında tespit edilir.
Ek Ücrete İtiraz ve İhtirazi Kayıtla Ödeme
Vakıf üniversitesinin ek ücret talebi karşısında ilk adım yazılı itirazdır. İtiraz öğrenci işlerine veya mali işler birimine dilekçeyle verilir; kayıtlı e-posta da olur. Dilekçede kalemin adı, tutarı ve dayanağı sorulur. Kurumun cevabı ya da sessizliği sonradan delil olur.
Kayıt engellenmesin diye ödeme yapılacaksa dekont açıklamasına "ihtirazi kayıtla ödenmiştir" yazılır. İhtirazi kayıt, ödemenin borcu kabul anlamına gelmediğini gösteren çekincedir. Bu ibare 78. maddedeki ispat sorununu büyük ölçüde çözer. Aynı gün ayrı bir dilekçeyle bildirmek daha güvenlidir.
Ödememenin sonucu sanıldığı kadar ağır değildir. Usul ve esasların 9. maddesi ücretin geç ödenmesi hâlinde cezai şart veya muacceliyet kaydı gibi ek mali yük getirilmesini yasaklar. Bu sebeple kayıt da silinemez. Kanunun 44. maddesi de azami süre içinde ücret ödenmemesi nedeniyle ilişik kesilmesini yasaklar. İstisna, dört yıl üst üste ödememe ve YÖK onayıdır. Ücret hiç ödenmez ve mazeret kabul edilmezse öğrenci yeni dönem için kayıt yaptıramaz.
Belgeler baştan toplanır. Haziranda ilan edilen ücret sayfasının tarihli görüntüsü, kayıt sözleşmesi ve ekleri, her dönemin faturası ile dekontu ve tekrar derslerini gösteren transkript dosyaya girer. Şikâyet için YÖK yolu da açıktır. Duyuruya göre CİMER üzerinden gelen ücret şikâyetlerini Yükseköğretim Denetleme Kurulu günlük olarak inceler. Ücret artış oranının ek 9. maddeye aykırı belirlenmesi ek 11. maddede yaptırım gerektiren fiiller arasında sayılır. Öngörülen yaptırım uyarma ve düzeltme istemedir.
Diploma Karşılığında Ödeme Şartının Geçerliliği
Bazı üniversiteler ücret borcu olan mezuna diplomayı vermez. Bu uygulamanın Kanunda veya usul ve esaslarda açık bir dayanağı yoktur. Usul ve esasların 9. maddesi ödememenin sonuçlarını sayar. Öğrenci yeni dönem için kayıt yaptıramaz ve öğrencilik haklarından yararlanamaz. Diplomanın alıkonulması bu sonuçlar arasında yoktur.
Hukuki nitelik de bu yönü destekler. Diploma, mezuniyet şartlarının sağlandığını belgeleyen akademik bir işlemdir. Ücret alacağı ise özel hukuk alacağıdır. Tahsil yolu icra takibi ya da alacak davasıdır. Alacağı diploma üzerinden zorla tahsil eden bir sözleşme şartı 6502 sayılı Kanunun 5. maddesi karşısında haksız şart sayılabilir. Türk Borçlar Kanunu'nun 25. maddesi de karşı tarafın durumunu ağırlaştıran genel işlem koşulunu yasaklar.
Diplomayı vermeyen üniversiteye önce yazılı başvuru yapılır. Cevap olumsuzsa iki ayrı yol gündeme gelir. Diploma düzenlenmemesi akademik nitelikte bir işlemdir. Bu işleme karşı idari yargıda iptal davası ve yürütmenin durdurulması talebi düşünülebilir. Borcun kendisi ise adli yargıda tartışılır. Bu konuda yerleşik bir yargı kararı bu yazı için doğrulanamadı. Dilekçe verilmeden önce güncel içtihat kontrol edilmelidir.
Ücretin İadesi İçin Başvuru ve Dava Yolları
Ek ücret uyuşmazlığı çoğu zaman iade talebine dönüşür. Sıra şöyle işler. Önce üniversiteye tutarı ve dayanağı belirten yazılı iade talebi gönderilir. Talep reddedilir veya cevapsız kalırsa uyuşmazlığın parasal değeri belirleyici olur.
6502 sayılı Kanunun 68. maddesine göre belirli bir değerin altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur. Bu sınır her yıl yeniden değerleme oranında artar. Güncel sınır Ticaret Bakanlığının o yıl yayımladığı tebliğden kontrol edilir. Sınırın üzerinde görevli mahkeme 73. maddeye göre tüketici mahkemesidir. Dava öğrencinin yerleşim yerinde de açılabilir. Dava öncesinde tüketici davalarında zorunlu arabuluculuk aşaması geçilir.
Yargı yolu tartışması burada kısa tutulur. Ücret ilişkisinin özel hukuk sözleşmesinden doğduğu görüşü adli yargıyı görevli sayar. Akademik işlemler ise idari yargıda görülür. Tüketici sıfatı, hakem heyeti sınırları ve görev tartışması öğrenim ücreti davalarını ele alan ayrı bir yazının konusudur.
Yargı Kararlarında Ek Ücret Uyuşmazlıkları
Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 18 Mart 2020 tarihli kararı bu alandaki temel örnektir. Öğrenci 2003-2004 döneminde kayıt yaptırmıştı. 2005-2006 güz yarıyılında yalnız üç tekrar dersi alabildi, buna rağmen tam dönem ücreti ödedi. Yaz okulunda aynı dersler için yeniden ücret alındığını da ileri sürdü. İlk derece mahkemesi talebi kısmen kabul etti.
Daire kararı bozdu. Bozma gerekçesi ilkeyi reddetmez; tam tersine doğrular. Mahkeme, ödenen ücretlerin dönem ücreti dışında ek ücret olup olmadığını tespit etmeliydi. Bu tespit yapılmadan verilen hüküm yanılgılı bulundu.
Karardan iki sonuç çıkar. Birincisi, tekrar dersi için ayrı ücret alınması hukuka aykırıdır. Fazlası sebepsiz zenginleşme hükümleriyle geri alınır. İkincisi, dosya transkript ile fatura eşleştirmesi üzerine kurulur. Hangi dönemde hangi ders alındı ve o dönem için ne ödendi; bu iki soru belgeyle cevaplanır. Bilirkişi hesabı bu eşleştirme üzerinden yapılır.
Karar, 2025 tarihli kanun değişikliğinden ve 2026 tarihli usul ve esaslardan önce verildi. Yeni düzenleme aynı ilkeyi yazılı kurala dönüştürdü ve kredi başına tavanı ekledi. Bugün açılacak bir davada dayanak daha sağlamdır. YÖK kararlarının yanında doğrudan Kanunun ek 9. maddesi ve usul ve esasların 6. maddesi ileri sürülür.
Vakıf Üniversitesinin Ek Ücret Talebi Konusunda Avukat Desteği
Vakıf üniversitesinin ek ücret talebi bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Vakıf üniversitesinin ek ücret talebi hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilirsiniz. Talebinizi Avukata Sor formu üzerinden de iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Ödenen haksız ücret nasıl geri alınır?
Önce üniversiteye yazılı iade talebi gönderilir. Sonuç alınamazsa tutara göre tüketici hakem heyetine başvurulur ya da arabuluculuk aşamasından sonra tüketici mahkemesinde dava açılır. Talebin hukuki dayanağı Türk Borçlar Kanunu'nun 77. maddesindeki sebepsiz zenginleşme hükümleridir.
Ücret borcu olan öğrenciye diploması verilmeyebilir mi?
Mevzuatta ücret borcu nedeniyle diplomanın alıkonulmasına izin veren açık bir hüküm bulunmuyor. Usul ve esasların 9. maddesi ödememenin sonucu olarak yalnız yeni dönem kaydının yapılmamasını ve öğrencilik haklarından yararlanılamamasını öngörür. Diplomanın verilmemesi işlemine karşı yazılı başvuru ve ardından dava yolu değerlendirilebilir; bu konuda güncel içtihat ayrıca kontrol edilmelidir.
Ek ücret davası hangi mahkemede görülür?
Ücret uyuşmazlığı özel hukuk sözleşmesinden doğduğu için genel kabul adli yargı yönündedir ve 6502 sayılı Kanunun 73. maddesine göre tüketici mahkemesi görevlidir. Belirli tutarın altındaki uyuşmazlıklarda önce tüketici hakem heyetine gidilmesi zorunludur. Diploma veya kayıt gibi akademik işlemler ise idari yargıda dava edilir.
Tek dersi kalan öğrenciden dönem ücretinin tamamı alınabilir mi?
Alınamaz. Yükseköğretim Kurulunun 28 Ağustos 2026 tarihli duyurusuna göre normal öğrenim süresini aşan öğrenciden yalnız tekrar etmesi gereken ders için ücret alınabilir ve bu tutar kredi başına düşen miktarı aşamaz. Fazlası ek ücret sayılır ve geri istenebilir.
Haksız alınan ücretin iadesi için zamanaşımı ne kadardır?
Türk Borçlar Kanunu'nun 82. maddesine göre sebepsiz zenginleşme istemi, geri isteme hakkının öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde ödemeden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Birden fazla döneme yayılan ödemelerde her ödemenin tarihi ayrı değerlendirilir. Bu nedenle eski faturaların tarihleri dosyanın başında tespit edilmelidir.
Vakıf Üniversiteleri
Kapatılan Vakıf Üniversitesinde Akademik Personel Hakları ve Tazminat
Faaliyet izni kaldırılan vakıf üniversitesinde çalışan akademisyenin sözleşmesi hangi tarihte sona erer, alacağını kimden ister ve hangi mahkemeye başvurur.
