Yurt dışındaki bir yükseköğretim kurumundan mezun olan kişi, denklik başvurusunda sınava yönlendirilebilir. Seviye tespit sınavlarında alınan sonuç, denklik belgesinin verilip verilmeyeceğini doğrudan etkiler. Yükseköğretim Kurulu bu sınavların yapısını 2016 yılında köklü biçimde değiştirdi. Aşağıda hem o dönemde alınan kararlar hem de bugün yürürlükte olan uygulama açıklanmaktadır.
Seviye Tespit Sınavı Nedir
Seviye tespit sınavı, yurt dışından alınan diplomanın Türkiye'deki eşdeğer programla aynı yeterliği taşıyıp taşımadığını ölçer. Sınav, Yükseköğretim Kurulunun yürüttüğü Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi içinde yer alır. Sistemin ikinci bileşeni ilmi hüviyet tespitidir. Denklik incelemesinde temel yeterliliklerde eksiklik görülürse başvuru sahibi sınava yönlendirilir. Programın niteliği hakkında tereddüt doğduğunda da aynı karar verilebilir.
Sınav kararı her dosyada çıkmaz. Denklik başvurusu yapan kişi, hakkında böyle bir karar bulunmasa da isteğe bağlı olarak sınava girebilir. Sürecin hangi aşamasında sınavın gündeme geldiği başvurunun içeriğine göre değişir. Ayrıntı için diploma denklik başvurusu yazısına bakılabilir. Seviye tespit sınavlarında başarılı olmak ise denklik incelemesinin tek ölçütü değildir.
Sınavın Dayanağı Hangi Mevzuattır
Yükseköğretim Kurulunun denklik yetkisi 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu 7 nci maddesinde düzenlenir. Madde, yurt dışındaki kurumlardan alınan diplomaların denkliğini tespit görevini Kurula verir. Uygulamanın ayrıntısı Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinde yer alır. Sınavların hangi alanlarda ve hangi kurumlarca yapılacağı ise her yıl yayımlanan kılavuzla duyurulur.
Kılavuz, Yükseköğretim Yürütme Kurulunun kararıyla yürürlüğe girer. Bu nedenle bir yılın kuralları başka bir yıl için doğrudan kullanılamaz. Güncel metne YÖK denklik birimi sayfasından ulaşılabilir. Başvuru öncesinde ilgili yılın kılavuzunun okunması, sonradan doğan hak kayıplarını azaltır. Kılavuzda ayrıca sınavın hangi tarihte ve hangi illerde yapılacağı duyurulur.
Genel Kurul Kararıyla Hangi Değişiklikler Yapıldı
Yükseköğretim Genel Kurulu 15 Aralık 2016 tarihli toplantısında 2017 yılı sınavlarına ilişkin köklü bir değişikliğe gitti. Kararların ana hatları aşağıda sıralanmıştır. Ayrıntılar ise o dönem yayımlanan sınav kılavuzunda gösterildi.
Sık Sorulan Sorular
Seviye tespit sınavında başarılı sayılmak için kaç puan gerekir?
Kılavuzlarda başarı eşiği yüz üzerinden kırk puan olarak uygulanır. Yabancı dil yeterliğinin ölçüldüğü sınavlarda ise en az seksen puan aranır. Ham puan, doğru sayısından yanlış sayısının dörtte biri düşülerek bulunur. Eşik her yıl kılavuzla ilan edildiği için başvurudan önce doğrulanmalıdır.
Aynı seviye tespit sınavına kaç kez girilebilir?
Bir aday için tanınan sınav hakkı en çok iki kezdir. İki denemede de başarısız olan aday, sınavı Kurulun belirlediği ikinci bir üniversitede tamamlar. Hakkın nasıl hesaplandığı ilgili yılın kılavuzunda gösterilir. Bu sıralamanın izlenmesi zorunludur.
Sınavların Gazi Üniversitesi tarafından yılda iki kez yapılmasına karar verildi.
Sınavın birinci ve ikinci aşaması birleştirilerek tek oturuma indirildi. Bu karar, daha önce haklarında birinci ve ikinci aşama kararı çıkan adayları da kapsadı. Birinci aşamada başarılı olan adaylar da yeni düzenlemenin içinde sayıldı.
Değerlendirmede ham puan, doğru cevap sayısından yanlış cevap sayısının dörtte biri çıkarılarak bulunur. Sınavdan sonra yapılan analizlerde veya itiraz üzerine hatalı soru tespit edilirse, o soru iptal edilir. Bu durumda değerlendirme kalan soru sayısı üzerinden yapılır.
Seviye tespit sınavlarında başarılı sayılmak için gereken asgari puan 100 üzerinden 40 olarak belirlendi.
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından tıp doktorluğu, diş hekimliği ve öğretmenlik alanlarında yürütülen uygulamanın ise aynen devam etmesi kararlaştırıldı.
Bu kararların pratik sonucu, tek oturumda tamamlanan ve puanlama ölçütü açıkça ilan edilen bir sınav yapısı oldu. Yanlış cevabın doğruyu kısmen götürmesi kuralı da böylece netleşti. Söz konusu düzenleme, adayın sınava iki aşama yerine tek seferde hazırlanmasını sağladı. Kararlar, o tarihte devam eden başvuruları da kapsadığı için geçiş dönemi tartışmaları doğurdu. Sonraki yıllarda ise sınav düzeni yeniden ele alındı.
Bugün Sınavı Hangi Kurumlar Yapar
Aradan geçen sürede sınavı yapan kurumlar değişti. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi bugün tıp doktorluğu, diş hekimliği, eczacılık ve öğretmenlik alanlarında sınav yapar. Diğer alanlarda görev, Kurulun belirlediği üniversitelerdedir. Mühendislik, hukuk, hemşirelik ve fizyoterapi gibi alanlarda sınav Anadolu Üniversitesince yürütülür. Merkezî sınav kapsamında olmayan bazı dillerde ise Ankara Üniversitesi yetkilendirilmiştir.
Bu nedenle 2016 kararında geçen Gazi Üniversitesi bilgisi bugün geçerli değildir. Seviye tespit sınavlarında hangi kurumun görevli olduğu, ilgili yılın kılavuzundan kontrol edilmelidir. Sınav takvimi de her yıl yeniden ilan edilir. Merkezî sınavların tarihleri ÖSYM duyurularından izlenebilir.
Kurumun değişmesi adayın hazırlık biçimini de etkiler. Her kurum kendi soru yapısını ve sınav süresini belirler. Bu bilgiler ilgili kılavuzda tek tek gösterilir. Aday, alanına bakan kurumu doğrulamadan çalışma planı yapmamalıdır.
Seviye Tespit Sınavlarında Başarı Puanı Kaçtır
Sınavlarda başarılı sayılmak için 100 üzerinden en az 40 puan gerekir. Bu eşik, 2016 kararında belirlenen ölçütle aynıdır. Yabancı dil yeterliğinin ölçüldüğü sınavlarda ise eşik daha yüksektir. Söz konusu sınavlarda 100 üzerinden en az 80 puan aranır. Puan hesabında yanlış cevapların bir bölümü doğru cevaplardan düşülür.
Tıp doktorluğu alanında ayrı bir kolaylık uygulanır. Klinik bilimler sınavı yerine bazı uluslararası sınavların sonucu kabul edilebilir. Kılavuzda USMLE Step 3, PLAB Part 2, AMC, MCCQE Part 2 ve Staats Examen sayılır. Bu sınavlardan birini başaran adaydan ilgili aşamayı yeniden geçmesi beklenmez.
Kaç Kez Sınava Girme Hakkı Vardır
Sınava girme hakkı sınırsız değildir. Aday, aynı sınava en çok iki kez girebilir. İki denemede de başarısız olan aday, sınavı ikinci bir üniversitede tamamlar. Seviye tespit sınavlarında bu sıralamanın izlenmesi zorunludur. Hakkın nasıl hesaplandığı ilgili yılın kılavuzunda ayrıca gösterilir.
Sınav hakkının tükenmesi denklik başvurusunu kendiliğinden sonlandırmaz. Ancak temel yeterlik eksikliği giderilemediği için başvuru olumsuz sonuçlanabilir. Bu aşamada verilen karar bir idari işlemdir. İşleme karşı izlenecek yollar YÖK denklik davaları ve itirazlar yazısında ele alınmıştır.
Sınav Kararı ile İlmi Hüviyet Tespiti Nasıl Ayrılır
İki işlem aynı sistemin parçasıdır fakat farklı sorulara cevap verir. Seviye tespit sınavlarında ölçülen şey, mezunun alandaki temel bilgi ve becerisidir. İlmi hüviyet tespitinde ise adayın akademik birikimi bir komisyon önünde değerlendirilir. Bu yol daha çok lisansüstü derecelerde gündeme gelir.
Hangi yolun uygulanacağını başvurunun türü ve programın niteliği belirler. Doktora derecelerine ilişkin uyuşmazlıklar için doktora denklik davaları ve itirazları yazısı ayrıntı verir. İki işlemin sonucu da denklik kararının gerekçesine yansır.
Sınav Sonucuna İtiraz Nasıl Yapılır
Soru ve sonuçlara ilişkin itirazlar, sınavı yapan kuruma yöneltilir. İtirazın süresi ve usulü her sınavın kılavuzunda gösterilir. Süre çoğunlukla sonuçların ilanından itibaren kısa tutulur. Bu nedenle kılavuzdaki takvim, başvurudan önce okunmalıdır. İtiraz üzerine hatalı bulunan soru iptal edilir ve değerlendirme yenilenir.
İtirazın reddedilmesi yargı yolunu kapatmaz. Sınav sonucu ve buna dayanan denklik kararı idari işlem niteliğindedir. Bu işlemlere karşı idari işlem iptal davaları yolu açıktır. Dava açılmadan önce başvuru dosyasındaki bütün yazışmaların saklanması yararlı olur.
Denklik Kararına Karşı Dava Süresi Nedir
Denklik başvurusu hakkında verilen karar ilgiliye tebliğ edilir. Tebliğden itibaren altmış gün içinde iptal davası açılabilir. Süre, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu 7 nci maddesinden gelir. Aynı Kanunun 11 inci maddesi uyarınca önce idareye başvurulması da mümkündür. Bu başvuru dava açma süresini durdurur.
Dava dilekçesinde yalnız sonuç değil, sürecin tamamı tartışılabilir. Sınav kararının hangi eksikliğe dayandığı gerekçede açıkça gösterilmelidir. Soyut bir eksiklik tespiti, işlemin sebep unsurunu sakatlayabilir. Telafisi güç zarar doğuyorsa yürütmenin durdurulması da istenebilir.
Sınav Sonucu Denklik Belgesini Nasıl Etkiler
Başarılı sonuç tek başına denklik belgesi anlamına gelmez. Kurul, sınav sonucunu diğer ölçütlerle birlikte değerlendirir. Programın tanınan bir kurumda yürütülmüş olması ilk şarttır. Bu ayrım denklikte tanınmayan üniversitelerin durumu yazısında ele alınır. Öğrenimin yurt dışında geçirilmiş olması da ayrıca aranır.
Başarısız sonuç ise başvurunun reddine gerekçe yapılabilir. Böyle bir kararda hangi yeterliklerin eksik bulunduğu belirtilmelidir. Seviye tespit sınavlarında alınan puanın hangi eşiğin altında kaldığı da görünmelidir. Bu bilgiler yoksa işlemin yargısal denetimi güçleşir.
Karar tebliğ edilirken hangi belgelerin incelendiği de belirtilir. Dosyada bulunmayan bir belgeye dayanılamaz. Adayın sunduğu transkript ile karar gerekçesi arasındaki çelişki, dava aşamasında öne sürülebilir. Bu çelişkinin tutanakla ortaya konması ispat bakımından değer taşır.
Adayların Sık Karşılaştığı Sorunlar Nelerdir
Uygulamada en sık görülen sorun, sınav alanının yanlış belirlenmesidir. Diplomadaki program adı ile Türkiye'deki eşdeğer program her zaman örtüşmez. İkinci sorun, kılavuz takviminin kaçırılmasıdır. Başvuru penceresi kapandığında aday bir sonraki dönemi beklemek zorunda kalır.
Üçüncü sorun belge eksikliğidir. Transkript, ders içerikleri ve öğrenim süresini gösteren kayıtlar eksiksiz sunulmalıdır. Seviye tespit sınavlarında elde edilen sonuç, eksik belgelerin yerini tutmaz. Ayrıca denklikte kalış süresi ölçütü de ayrıca denetlenir.
Sınava Hazırlanırken Nelere Dikkat Edilir
Hazırlık, ilgili yılın kılavuzundaki konu başlıklarıyla sınırlıdır. Kılavuz, soru sayısını ve sınav süresini de gösterir. Aday, Türkiye'deki eşdeğer programın çekirdek müfredatını esas almalıdır. Seviye tespit sınavlarında sorulan sorular bu müfredatla uyumlu hazırlanır.
Sınav merkezi ve tarih değişiklikleri de takip edilmelidir. Duyurular sınavı yapan kurumun resmî sayfasından yayımlanır. Adres, telefon ve elektronik posta bilgilerinin güncel tutulması gerekir. Tebligatın ulaşmaması, sonradan süre tartışması doğurur.
Denklik Başvurusu Sırasında Sınav Kararı Ne Zaman Çıkar
Başvuru, Yükseköğretim Kurulunun elektronik denklik sistemi üzerinden yapılır. Dosya önce ön incelemeden geçer ve belgelerin tam olup olmadığı denetlenir. Ardından programın tanınma durumu ve müfredatı incelenir. Bu aşamada eksiklik görülürse aday sınava yönlendirilir. Karar, başvuru sahibine sistem üzerinden bildirilir.
Bildirimin ardından adayın ilgili sınav dönemine başvurması gerekir. Sınav dönemleri yıl içinde sınırlı sayıdadır. Seviye tespit sınavlarında dönem kaçırıldığında dosya bekletilir. Bu bekleme, denklik sürecinin toplam süresini uzatır.
Sınav Kararına Karşı Doğrudan Dava Açılabilir mi
Sınava yönlendirme kararı, kendi başına bir idari işlemdir. Bu işlem başvuru sahibinin hukuki durumunu etkiler. Bu nedenle kararın iptali istemiyle dava açılması mümkündür. Ancak uygulamada dava çoğunlukla nihai denklik kararına karşı açılır.
İki yol arasındaki tercih, somut dosyanın durumuna göre yapılır. Sınav dönemi yaklaşıyorsa aday hem sınava girip hem dava açabilir. Konuya ilişkin emsal kararlara Danıştay karar arama sistemi üzerinden ulaşılabilir. Dava dilekçesinde işlemin hangi unsuru bakımından sakat olduğu ayrı ayrı gösterilmelidir.
İdareye Yapılan Başvuruya Cevap Süresi Nedir
Denklik sürecinde adayın idareye yazılı başvuru yapması sık görülür. Bu başvuruları 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun düzenler. Kanunun 7 nci maddesine göre idare, başvuruya otuz gün içinde gerekçeli cevap verir. Cevapta işlemin dayanağı ve varsa başvuru yolları gösterilir.
Otuz gün içinde cevap verilmemesi başvurunun reddedildiği anlamına gelebilir. İdari Yargılama Usulü Kanununun 10 uncu maddesi bu durumu ayrıca düzenler. Altmış gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. Bu tarihten sonra dava açma süresi işlemeye başlar.
Tıp ve Diş Hekimliği Mezunları İçin Süreç Nasıl İşler
Sağlık alanındaki diplomalar denklik incelemesinde ayrı bir yer tutar. Bu alanlarda sınav Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılır. Tıp doktorluğu sınavı klinik bilimler bölümünü de içerir. Adayın hangi bölümden sorumlu olduğu kılavuzda gösterilir.
Sağlık mesleklerinde denklik belgesi mesleğe başlamanın ön şartıdır. Belge olmadan meslek odasına kayıt ve kamu görevine atama yapılamaz. Seviye tespit sınavlarında alınan sonuç bu nedenle doğrudan meslek hayatını etkiler. Sürecin uzaması, mezunun çalışma hakkını fiilen erteler.
Denklik Kararında Gerekçe Neden Önemlidir
İdari işlemin sebep unsuru, kararın dayandığı hukuki ve maddi olaydır. Denklik kararında bu unsur, incelenen müfredat ve tespit edilen eksikliklerdir. Gerekçe yalnız yönetmelik maddesine atıf yapıyorsa denetim zorlaşır. Kararda hangi derslerin veya yeterliklerin eksik bulunduğu somut biçimde yazılmalıdır.
Yeterince açıklanmayan bir karar, savunma hakkını da zayıflatır. Aday hangi eksikliği gidereceğini bilemez. Söz konusu durumda idare mahkemesi işlemi sebep unsuru yönünden inceleyebilir. Gerekçesizlik, tek başına iptal sebebi olarak ileri sürülebilir.
Denklik Başvurusu Reddedilirse Ne Yapılır
Ret kararı, dosyanın tamamen kapandığı anlamına gelmez. Karar gerekçesinde gösterilen eksiklik giderilebilir nitelikte olabilir. Bu durumda yeni belgelerle başvurunun yenilenmesi gündeme gelir. Eksiklik giderilemiyorsa yargı yoluna başvurulur.
Ret gerekçeleri uygulamada birkaç başlıkta toplanır. Programın uzaktan öğretimle yürütülmesi bunlardan biridir. Bu tartışma denklik başvurusunun açıköğretim nedeniyle reddi yazısında ele alınmıştır. Yurt dışında geçirilen sürenin yetersizliği de sık görülen bir gerekçedir.
Sınav Ücreti ve Başvuru Masrafları Nasıl Belirlenir
Sınav ücreti her yıl ilgili kılavuzda ilan edilir. Ücretin miktarı sınavı yapan kuruma göre değişebilir. Yatırılan ücret, başvurunun geçerli sayılması için zorunludur. Ödeme yapılmadan başvuru tamamlanmış sayılmaz.
Sınava girilmemesi hâlinde ücretin iadesi kural olarak yapılmaz. İade koşulları yine kılavuzda gösterilir. Seviye tespit sınavlarında ödeme ve başvuru adımları ayrı ayrı takip edilmelidir. Eksik kalan bir adım, sınav hakkının kullanılmasını engeller.
Yurt Dışından Gelen Öğrenciler Hangi Yolu İzler
Mezuniyet öncesinde Türkiye'ye dönmek isteyen öğrencinin durumu farklıdır. Bu kişi denklik değil, yatay geçiş yolunu kullanır. Şartlar yatay geçiş nedir şartları nelerdir yazısında açıklanmıştır. Yatay geçişte sınav değil, not ortalaması ve kontenjan ölçüt alınır.
Mezun olduktan sonra dönen kişi için ise denklik süreci işler. İki yol birbirinin alternatifi değildir. Öğrencilik statüsü devam ederken denklik başvurusu yapılamaz. Bu ayrımın başvurudan önce netleştirilmesi zaman kaybını önler.
Seviye Tespit Sınavı Konusunda Avukat Desteği
Seviye tespit sınavlarında verilen karar bakımından izlenecek hukuki yol yalnız mevzuatla belirlenmez. Başvuru dosyasının içeriği, sınav kılavuzu ve varsa idari kararlar da rol oynar. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez. Dosyanıza özgü bir değerlendirme isterseniz Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya hukuki soru formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Seviye tespit sınavını hangi kurumlar yapar?
Tıp doktorluğu, diş hekimliği, eczacılık ve öğretmenlik alanlarında sınavı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi yapar. Diğer alanlarda görev, Yükseköğretim Kurulunun belirlediği üniversitelerdedir. Mühendislik, hukuk, hemşirelik ve fizyoterapi gibi alanlarda sınavı Anadolu Üniversitesi yürütür. Görevli kurum değişebildiği için ilgili yılın kılavuzu kontrol edilmelidir.
Sınav sonucuna itiraz nereye yapılır?
İtiraz, sınavı yapan kuruma yöneltilir. Süre ve usul her sınavın kılavuzunda gösterilir ve genellikle sonuçların ilanından sonra kısa tutulur. İtiraz üzerine hatalı bulunan soru iptal edilir ve değerlendirme kalan sorular üzerinden yenilenir. İtiraz reddedilse bile dava açma imkânı ortadan kalkmaz.
Sınava yönlendirme kararına karşı doğrudan dava açılabilir mi?
Evet. Sınava yönlendirme, başvuru sahibinin hukuki durumunu etkileyen bir idari işlemdir. Uygulamada dava çoğunlukla nihai denklik kararına karşı açılır. Sınav dönemi yaklaşıyorsa aday hem sınava girip hem dava açma yolunu seçebilir.
İdareye yapılan yazılı başvuruya kaç gün içinde cevap verilir?
3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanunun 7 nci maddesine göre idare otuz gün içinde gerekçeli cevap verir. Verilen cevapta hangi hükme dayanıldığı ve varsa başvurulabilecek yollar belirtilir. İdari Yargılama Usulü Kanununun 10 uncu maddesine göre ise otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.
Sınav hakkının tükenmesi denklik başvurusunu sona erdirir mi?
Hayır, başvuru kendiliğinden sonlanmaz. Ancak temel yeterlikteki eksiklik giderilemediği için dosya olumsuz sonuçlanabilir. Verilen karar bir idari işlemdir ve tebliğden itibaren altmış gün içinde iptal davasına konu edilebilir. Ret gerekçesinde hangi yeterliklerin eksik bulunduğu somut olarak yazılmalıdır.
Bilgi Haberleri
ASGARİ ÜCRET ZAMMI
2025 Asgari ücret 22.104,00 lira oldu. Asgari ücret 2025 yılında %30 artışla net 22.104,00 TL olarak verilecek. Asgari ücret, 1 Ocak 2025 tarihinden geçerli olmak üzere net 22.104,00 lira olarak belirlendi. 2025 Yılı Asgari ücreti 22.104,00 lira oldu. 2025 yılında asgari ücret, %30 artışla net 22.104,00 TL olarak uygulanacak. Asgari ücret, 1 Ocak 2025 tarihinden geçerli olmak…
