Açık Öğretim Denklik Reddi Hangi Hâllerde Hukuka Aykırıdır

Belge Eksikliği ile Ret Kararı Aynı Şey midir

İki durum farklıdır. m.4/3, eksik belge hâlinde süre verilmesini öngörür. Talep üzerine ek süre de verilebilir.

Süre içinde tamamlanmayan başvuru iade edilir. İade bir ret kararı değildir. Bu nedenle yeni belgelerle tekrar başvuru yapılabilir.

Ret kararı ise esasa ilişkindir. Karara karşı dava açma süresi işler. İki işlemin birbirine karıştırılması hak kaybına yol açabilir.

Ret yazısının hangi işlem olduğu metinden anlaşılır. Yazıda hangi hükme dayanıldığı belirtilir. İade yazısında ise eksik belgeler sayılır.

Tereddüt hâlinde tebliğ tarihi esas alınmalıdır. Süre işlemeye başladıktan sonra beklemek riski artırır.

Açık Öğretim Denklik Reddi Hangi Hükme Dayanır

Dayanak Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği m.7/6-b'dir. Hüküm ret sebeplerini sayan fıkra içinde yer alır.

m.7/6-b hükmü bu ret sebebini şöyle düzenler:

“İlgililerin, uzaktan öğretim kapsamı dışında kalan açık öğretim ve dışarıdan eğitim gibi devam zorunluluğu bulunmayan bir eğitim-öğretim süreci sonunda aldıkları diplomalara ilişkin denklik başvuruları gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilir.”

Metin şunu söyler. Uzaktan öğretim kapsamı dışında kalan açık öğretim ve dışarıdan eğitim gibi türler kapsamdadır. Ortak özellik devam zorunluluğunun bulunmamasıdır. Bu süreç sonunda alınan diplomalara ilişkin başvurular gerekçesi belirtilerek reddedilir.

Hükmün iki yönü vardır. Birincisi, öğretim türünün tespitidir. İkincisi, gerekçe gösterme zorunluluğudur. Açık öğretim denklik reddi kararı her iki yönden de denetlenebilir.

Tespit soyut bir nitelendirme değildir. İdarenin, öğretimin fiilen nasıl yürütüldüğünü ortaya koyması beklenir.

Gerekçe zorunluluğu da biçimsel bir kural değildir. Gerekçe, ilgilinin savunma yapabilmesini sağlar. Hangi belgeye ve hangi tespite dayanıldığı yazıda görülmelidir.

Uygulamada açık öğretim denklik reddi yazısında yalnızca hüküm numarası yer alabilir. Bu durumda dayanak belgelerin istenmesi gerekir. Bilgi edinme başvurusu bu amaçla kullanılabilir.

Yönetmelik Açık Öğretimi Nasıl Tanımlar

Tanım m.3/1-a'dadır. Açık öğretim, yükseköğretim kurumlarında yüz yüze ve uzaktan öğretim dışında kalan türdür. Ayırt edici unsur etkileşimdir.

Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği m.3/1-a, açık öğretimi şöyle tanımlar:

“Açık öğretim: Yükseköğretim kurumlarında yüz yüze ve uzaktan öğretim dışında, öğrencilerin ve öğretim elemanlarının mekândan bağımsız şekilde karşılıklı iletişim ve etkileşimine dayalı olmaksızın gerçekleştirilen eğitim-öğretim türünü,”

Metne göre bu türde öğrenciler ve öğretim elemanları mekândan bağımsızdır. Karşılıklı iletişim ve etkileşime dayalı bir yapı aranmaz.

Uzaktan öğretim ise m.3/1-m'de tanımlanır. Bu türde dersler bizzat öğretim elemanı tarafından yürütülür. Aynı mekânda bulunma zorunluluğu yoktur. Buna karşılık dersler eş zamanlı yapılır ve etkileşim vardır.

Fark hukuki sonuç doğurur. Uzaktan öğretim m.7/6-b'nin kapsamı dışındadır. Bu tür için ayrı bir rejim vardır ve ölçütleri m.10'da düzenlenir. Konu uzaktan eğitim denklik başvurusu yazımızda ayrıntılı biçimde ele alınmıştır.

Dışarıdan Eğitim Açık Öğretimden Nasıl Ayrılır

Dışarıdan eğitim de açık öğretim gibi devam zorunluluğu taşımadığı için m.7/6-b'deki aynı ret sebebine girer. Yönetmelik dışarıdan eğitimi, yalnız yarıyıl içi ve sonu sınavlarına katılma zorunluluğu bulunan öğretim olarak tanımlar (m.3/1-f). Yönetmelik üçüncü bir kavram daha tanımlar. m.3/1-f dışarıdan eğitimi düzenler. Bu türde devam zorunluluğu yoktur. Yalnızca yarıyıl içi ve sonu sınavlarına katılma zorunluluğu vardır.

Ayrım pratikte önemlidir. Bazı ülkelerde örgün ile açık öğretim arasında ara modeller uygulanır. Bu modellerde derse katılım vardır ancak ders saati daha kısadır.

Üç öğretim türünün farkı ve m.7/6-b bakımından sonucu şöyledir:

Türkiye'deki açık öğretim modeli her ülkedeki karşılığıyla aynı değildir. Aynı kelimenin iki sistemde aynı içeriği taşıdığı varsayılamaz. Açık öğretim denklik reddi kararlarının bir bölümü tam bu varsayımdan doğar.

Çeviri de sorun kaynağıdır. Yabancı dildeki bir ifade Türkçeye açık öğretim olarak çevrilebilir. Oysa kaynak metindeki kavram farklı bir modeli anlatıyor olabilir.

Bu nedenle tercümenin yanında ülke mevzuatına da bakılmalıdır. İlgili ülkenin yükseköğretim mevzuatındaki tanımlar dosyaya eklenebilir.

Yüzde Yetmiş Örgün Ders İstisnası Neden Kaldırıldı

Hükmün eski hâlinde bir istisna cümlesi vardı. Cümleye göre bu programlarda alınan derslerin en az yüzde yetmişini örgün eğitim şeklinde alanların diplomaları incelemeye tabi tutuluyordu.

Bu cümle 15 Mart 2024 tarihli ve 32490 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle yürürlükten kaldırılmıştır. Bugünkü metinde böyle bir istisna yer almaz.

Kaldırma tarihi dosya bakımından belirleyicidir. Daha eski tarihli başvurularda hangi metnin uygulanacağı ayrıca tartışılmalıdır.

Yönetmeliğin geçici 1. maddesi bu konuda kural koyar. Usul hükümleri dışında başvuru tarihindeki mevzuat uygulanır. Kişi lehine olan hâllerde ise yeni Yönetmelik hükümleri uygulanır.

İstisnanın kaldırılması bir başka sonuç daha doğurur. Artık nitelendirmenin doğruluğu daha büyük önem taşır. Öğretim türü açık öğretim sayılırsa telafi imkânı kalmaz.

Bu yüzden savunmanın ağırlık merkezi değişmiştir. Ders oranı tartışması yerine öğretim türü tartışması öne çıkmaktadır.

İdare Eğitimin Niteliğini Araştırmakla Yükümlü müdür

Yönetmelik idareye açık bir ödev yükler. m.6/1-a, incelenecek hususlar arasında adayın öğrenim gördüğü programın eğitim dilini de sayar. Belgelerin gerçekliği ve kişinin ülkede kalıp kalmadığı da bu kapsamdadır.

Asıl hüküm m.6/3'tür. Metne göre öğrenim programının türü, niteliği ve düzeyi konusunda belge teyidi ile ek bilgi ve belge istenir. Muhatap başvuru sahibi, ilgili yükseköğretim kurumu veya ilgili ülke yetkili makamlarıdır.

Bu ifade takdiri değildir. Hüküm istenir biçiminde kurulmuştur. Dolayısıyla araştırma yapılmadan verilen açık öğretim denklik reddi kararı sakat olabilir.

Yargısal denetimin odağı da budur. Mahkemeler, tereddüte yer bırakmayacak bir araştırmanın yapılıp yapılmadığına bakar.

İdare gerektiğinde görüş de alabilir. m.6/2, Bilim Alanı Danışma Komisyonundan ve üniversitelerden görüş alınmasına imkân tanır. Alınan görüş ön inceleme raporuna yansır.

Görüş alınmış olması tek başına yeterli sayılmaz. Görüşün hangi bilgiye dayandığı da önemlidir. Eksik bilgiye dayanan görüş, eksik incelemeyi gidermez.

Eksik İncelemeye Dayanan Ret Kararı Nasıl İptal Edildi

Ankara 2. İdare Mahkemesi 30.09.2021 tarihli kararında, öğretim türü üniversiteden ve ülke makamlarından araştırılmadan verilen ret kararını eksik inceleme nedeniyle iptal etmiştir. Somut bir uyuşmazlık bu denetimin nasıl işlediğini gösterir. Bulgaristan Varna Teknik Üniversitesi elektrik mühendisliği bölümünden mezun olan davacı denklik başvurusu yapmıştır. Başvuru, eğitimin açık öğretim olması gerekçesiyle reddedilmiştir.

Ret işleminin iptali istemiyle Ankara 2. İdare Mahkemesinde dava açılmıştır. Davada, Türkiye'deki açık öğretim ile Bulgaristan'daki eğitimin aynı olmadığı ileri sürülmüştür. Alınan eğitimin örgün eğitim ile uzaktan eğitim arasında yer alan bir tür olduğu belirtilmiştir.

Mahkeme kararında şu değerlendirmeyi yapmıştır:

"Bu durumda, davacının yurt dışında aldığı eğitimin niteliği, ilgili üniversiteden ve ilgili ülke makamlarından araştırılması suretiyle detaylı inceleme ve araştırma yapılarak tereddüte mahal bırakmayacak şekilde ortaya konulmaksızın, eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak davacının aldığı eğitimin açık öğretim olarak kabul edilmesi suretiyle denklik talebinin reddedilmesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamıştır."

Bu gerekçeyle 30/09/2021 tarihinde dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Karar tek bir dosyaya ilişkindir. Buna karşılık ortaya koyduğu ölçüt geneldir. İdarenin nitelendirmeyi araştırmaya dayandırması gerekir.

Kararın üç unsuru dikkat çeker. Birincisi, araştırmanın muhataplarıdır. Mahkeme hem üniversiteyi hem ülke makamlarını saymıştır.

İkincisi, araştırmanın ölçüsüdür. Karar, tereddüte yer bırakmayacak bir inceleme aramaktadır. Yüzeysel bir yazışma bu ölçüyü karşılamaz.

Üçüncüsü, sonucun hukuki nitelendirmesidir. Eksik incelemeye dayalı işlem, sebep unsuru yönünden sakat sayılmıştır.

Eğitimin Niteliği Hangi Belgelerle Ortaya Konur

İddia yalnızca beyanla kanıtlanmaz. Dosyaya somut belge konulması gerekir. Uygulamada birkaç belge türü öne çıkar.

Birincisi üniversitenin resmî yazısıdır. Yazıda öğretim türü, devam zorunluluğu ve ders saatleri açıklanır.

İkincisi transkript ve ders katalogudur. Ders saatleri, uygulama ve laboratuvar bilgileri buradan görülür.

Üçüncüsü sınav ve yoklama kayıtlarıdır. Sınavların kampüste yapıldığını gösteren kayıtlar önemlidir.

Dördüncüsü ülke mevzuatıdır. İlgili ülkenin yükseköğretim mevzuatındaki öğretim türü tanımları dosyaya eklenebilir.

Beşincisi ülkede bulunma kayıtlarıdır. Pasaport ve emniyet giriş çıkış dökümleri devam iddiasını destekler. Bu belgeler açık öğretim denklik reddi kararına karşı yapılan başvurunun temelini oluşturur.

Belgelerin biçimi de önemlidir. Yabancı belgeler için onaylı tercüme gerekir. Onay, Türk noteri veya Türkiye Cumhuriyeti dış temsilciliği tarafından yapılır.

Belge tarihleri de tutarlı olmalıdır. Transkriptteki dönemler ile ülkede bulunma kayıtları örtüşmelidir. Örtüşmeyen dönemler ayrıca açıklanmalıdır.

İptal Kararından Sonra İdare Ne Yapar

İptal kararı doğrudan denklik belgesi vermez. Karar, işlemi hukuk âleminden kaldırır. İdare bu kez kararın gerekçesine uygun yeni bir işlem kurar.

Pratikte iki sonuç doğabilir. İdare araştırmayı tamamlayıp denklik verebilir. Araştırma sonucunda yeniden ret kararı da verebilir.

İkinci hâlde yeni işlem de dava konusu yapılabilir. Bu kez denetim, araştırmanın yeterliliği üzerinden yürür.

İdarenin karara uyma zorunluluğu vardır. Bu zorunluluk Anayasa m.138'den doğar. Kararın gereği gecikmeksizin yerine getirilir.

Uygulamada gecikme yaşanabilir. Bu durumda kararın uygulanması istemiyle yeniden başvuru yapılır. Cevapsız kalan başvuru zımni ret sayılır ve yeni bir dava yolu açılır.

Bazı dosyalarda sonuç doğrudan ret veya kabul olmaz. m.7/3 uyarınca eksiklik görülürse Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi uygulanır. Bu sistemde ders tamamlama, staj tamamlama, proje veya sınav istenebilir.

Bu sistem yalnızca yeterlik eksikliği için işler. Öğretim türü yönünden ret verilen dosyada uygulanmaz. Çünkü m.7/6-b doğrudan ret sonucunu bağlar.

Ayrım savunmanın kurgusunu da belirler. Öğretim türü tartışması kazanılırsa dosya yeterlik incelemesine döner. Bu aşamada Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi gündeme gelebilir.

Sağlık programlarında ek bir usul vardır. m.7/3 uyarınca sınav işlemlerinde Sağlık Bakanlığının görüşü de alınır.

Ret Kararına Karşı Hangi Süreler İşler

Ret kararı idari işlemdir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7 uyarınca idare mahkemelerinde dava süresi altmış gündür. Süre yazılı bildirimi izleyen günden işler.

Dava öncesi idareye başvuru da mümkündür. İYUK m.11, dava açma süresi içinde yapılan başvurunun süreyi durduracağını yazar. Otuz gün içinde cevap gelmezse istek reddedilmiş sayılır. Red hâlinde süre yeniden işler ve geçmiş süre hesaba katılır.

Zımni Ret Ne Zaman Doğar

Başvuru cevapsız kalırsa ayrı bir kural işler. İYUK m.10 uyarınca otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. Dava açma süresi bu tarihten itibaren işler.

Bu süre 2021 yılında kısaltılmıştır. 7331 sayılı Kanunla altmış günlük süre otuz güne indirilmiştir. Daha eski tarihli dosyalarda o dönemin süresi esas alınır.

Verilen cevap kesin değilse iki seçenek doğar. İlgili bu cevabı ret sayarak dava açabilir. Kesin cevabı da bekleyebilir. Bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez.

Dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması da istenebilir. Mahkeme iki şartı birlikte arar. İşlemin açıkça hukuka aykırı olması gerekir. Uygulanması hâlinde telafisi güç zarar da doğmalıdır.

Süreler kamu düzenindendir. Mahkeme süre şartını kendiliğinden inceler. Süresinde açılmayan dava esasa girilmeden reddedilir.

Bu nedenle tebliğ tarihi belgelenmelidir. Tebligat zarfı veya elektronik tebligat kaydı dosyada saklanmalıdır.

Benzer Ret Gerekçeleri Nasıl Değerlendirilir

Açık öğretim tek başına karşılaşılan gerekçe değildir. Gıyabi eğitim iddiasıyla verilen retler ayrı bir başlık oluşturur. Konu diploma denklikte gıyabi ve açık öğretim durumu yazımızda ele alınmıştır.

Aynı eksende verilmiş yargı kararları da vardır. Denklik gıyabi eğitim redde itiraz ve dava sayfası bir bölge idare mahkemesi kararını inceler.

Başvuru sürecinin tamamı ise diploma denklik başvurusu sayfasında anlatılmıştır. Güncel duyurular YÖK Tanıma ve Denklik Hizmetleri sayfasında yayımlanır. Emsal kararlara Danıştay Karar Arama sistemi üzerinden ulaşılabilir.

Açık Öğretim Denklik Reddi Konusunda Avukat Desteği

Açık öğretim denklik reddi bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.

Açık öğretim denklik reddi hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya hukuki soru formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.