Bulgaristan Doktora Denklik Başvurusu Nasıl Sonuçlanır

Önceki öğrenim de zincirin parçasıdır. Lisans veya yüksek lisans yurt dışında alınmışsa önce onun denkliği gerekir. Bu belge Yükseköğretim Kurulundan alınır.

Doktora Denkliğinde Örgün Eğitim ve Gün Şartı Nasıl Uygulanır

Kurul, doktoranın örgün yöntemle tamamlanmasını arar. Usul ve Esasların 6. maddesinin ikinci fıkrası bunu açıkça yazar.

Usul ve Esaslar m.6/2, örgün eğitim ve ülkede bulunma şartını şöyle düzenler:

“Doktora öğreniminin Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınan yükseköğretim kurumlarında örgün eğitim/öğretim yöntemiyle tamamlanmış olması gerekir. Bunun için doktora öğrenimi süresince başvuru sahiplerinin öğrenim gördüğü üniversitenin bulunduğu ülkede Sosyal Bilimler için en az 200 gün, Mühendislik, Temel Bilimler, Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri ve diğer bilimler için en az 300 gün, Sağlık Bilimleri için en az 400 gün bulunması şarttır.”

Aynı fıkra ölçüyü de verir. Sosyal Bilimler için en az 200 gün aranır. Mühendislik, Temel Bilimler, Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri ile diğer bilimler için 300 gündür. Sağlık Bilimleri için eşik 400 gündür.

Asgari gün sayıları, doktora öğrenimi süresince üniversitenin bulunduğu ülkede geçirilen günlere göre şöyledir:

Sonuç serttir. Gün şartını sağlamayan başvurular değerlendirmeye alınmadan reddedilir. Kurul dosyanın esasına girmez.

Aynı ilke Kurul kararlarında da yer alır. Üniversitelerarası Kurulun 27 Haziran 2014 tarihli toplantısında alınan karara göre yalnızca örgün eğitimden alınan doktoralar kabul edilir. Uzaktan eğitim, çevrim içi eğitim ve açık öğretim bu kapsamın dışındadır.

Gün sayımının kapsamı da tartışılır. Sayım yalnızca öğrenim dönemini kapsar. Kayıt öncesi ve mezuniyet sonrası günler hesaba katılmaz.

Tez dönemi bu noktada özel bir sorun doğurur. Tez yazımı çoğu programda kampüs dışında sürer. Buna karşılık gün ölçütü tez dönemini de kapsayacak biçimde uygulanmaktadır.

Gün ölçütünün geçmişe uygulanması ayrı bir tartışmadır. Konu ÜAK'ın gün sayısı düzenlemesi yazımızda ele alınmıştır.

Diploma Teyidi Tamamlanmadan İnceleme Yapılabilir mi

Teyit zorunlu bir aşamadır. Usul ve Esaslar m.12/1, incelemenin teyitten sonra yapılacağını söyler.

Doğrulama iki yoldan yürür. Birincisi Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla yapılan yazışmadır. İkincisi unvanın alındığı kurumun yetkili biriminin resmî elektronik posta adresidir. Başvuru sahibi bu adresi müracaatında bildirir.

Sonuç şudur. Yurt dışındaki yükseköğretim kurumundan teyit gelmediği sürece Komisyon denklik başvurularını inceleyemez.

Bu kural pratikte gecikme doğurur. Teyit uzarsa dosya beklemede kalır. Başvuru sahibi bu süre boyunca bir cevap alamaz.

Gecikme başvuru sahibinin kusurundan doğmayabilir. Yazışma yabancı kurumun cevabına bağlıdır. Buna karşılık sonucu bekleyen kişi başvuru sahibidir.

Bu nedenle teyit aşamasının durumu takip edilmelidir. Bulgaristan doktora denklik başvurusu yapan kişinin dosya durumunu düzenli olarak sorması yerinde olur.

Zımni Ret Nedir ve Ne Zaman Doğar

Zımni ret, idarenin başvuruya öngörülen süre içinde cevap vermemesi durumunda doğar. Cevapsız kalan başvuru için ayrı bir kural işler. Üstü kapalı ret, uygulamada zımni ret olarak anılır. Bu kısmın anlaşılmaması uyuşmazlık sayısını artırmaktadır.

Dayanak 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesidir. Hüküm, idari makamların sükutunu düzenler.

Zımni ret süresi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun m.10/2'de şöyle düzenlenir:

“Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgililer otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler.”

Süre 2021 yılında değişmiştir. 7331 sayılı Kanunla altmış günlük süre otuz güne indirilmiştir. Bugün otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.

Eski tarihli dosyalarda o dönemin süresi esas alınır. Aşağıdaki uyuşmazlıkta da başvuru tarihi itibarıyla altmış günlük süre uygulanmıştır.

Zımni ret bir yargı yolu açar. İlgili, sürenin dolduğu tarihten itibaren dava açma süresi içinde iptal davası açabilir.

Verilen cevap kesin değilse iki seçenek doğar. İlgili bu cevabı ret sayarak dava açabilir. Kesin cevabı da bekleyebilir. Bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez.

Dava açılmazsa da bir imkân kalır. Otuz günlük sürenin bitmesinden sonra idare cevap verirse yeni bir süre işler. Bu cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açılabilir.

Bölge İdare Mahkemesi Kararında Hangi Ölçütler Öne Çıktı

Bölge İdare Mahkemesi kararında iki ölçüt öne çıktı: teyit gelmediği için başvurunun zımnen reddedilmiş sayılması ve Bulgaristan'da geçirilen 74 günün doktora için yetersiz bulunması. Somut uyuşmazlık, Bulgaristan doktora denklik başvurusu bakımından bu kuralların birlikte nasıl işlediğini gösterir.

Davacı, Bulgaristan Cumhuriyeti Ulusal Spor Akademisi "Vasil Levsky" Psikoloji, Pedagoloji ve Sosyoloji Anabilim Dalında doktora unvanı almıştır. Unvanına denklik verilmesi istemiyle 14.06.2018 tarihinde başvuru yapılmıştır.

İdare başvuruya cevap vermemiştir. Altmış gün içinde cevap alınamadığı için istek reddedilmiş sayılmıştır. Davacı bu işlemin iptali istemiyle Ankara 17. İdare Mahkemesinde dava açmıştır. Dava reddedilmiştir.

Karara karşı istinaf yoluna gidilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararında özetle şu değerlendirmeleri yapmıştır.

Doktora unvanının verilmesini sağlayan doktora eğitimi, Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınan yükseköğretim kurumlarında örgün eğitim yoluyla bitirilmiş olmalıdır.

Denklik başvurularını inceleyecek komisyon, diploma ve belgelerin yurt dışındaki ilgili yükseköğretim kurumu tarafından verildiğini teyit ettikten sonra incelemeye başlar. Teyit gelmediği sürece Komisyon başvuruyu inceleyemez.

Davalı idarenin başvuruyu incelemesi için Bulgaristan'daki kurumdan belge teyidi gerekmekteydi. Belgeler teyit edilmediği için idare inceleme yapamamış ve altmış gün içinde cevap vermemiştir. Bu durum zımni ret sayıldığından davacı için yargı yolu açılmıştır.

Denklik başvurusu incelenirken yurt dışında kalınan sürenin yeterli olup olmadığı objektif olarak değerlendirilir. Somut olayda davacı Bulgaristan'da 74 gün kalmıştır. Bu süre doktora bakımından yeterli görülmemiştir.

Bu nedenle idare mahkemesinin zımni ret değerlendirmesinde hukuka aykırılık bulunmamış ve davacının talebi reddedilmiştir.

Karar tek bir dosyaya ilişkindir. Buna karşılık ortaya koyduğu ölçüt geneldir. Yurt dışında yeterli süre kalma şartı, doktora denkliğinin en somut ölçütlerinden biridir.

Karardan üç sonuç çıkarılabilir. Birincisi, teyit gelmemesi zımni ret sayılır ve dava yolunu açar.

İkincisi, dava yolunun açılması davanın kazanılması anlamına gelmez. Mahkeme esas incelemesinde gün ölçütünü ayrıca değerlendirmiştir.

Üçüncüsü, gün sayısı objektif bir ölçüt olarak kabul edilmiştir. Bu nedenle savunma kurulurken kalış süresi baştan hesaplanmalıdır.

Kalış Süresi Nasıl Belgelenir

Süre beyanla ispatlanmaz. Usul ve Esaslar m.10/1 belge listesini verir.

Türk vatandaşları için pasaportların işlem gören sayfaları esastır. İkamet izin belgesi ve oturum kartları da sunulur. İkameti sağlayan vize belgesi de kabul edilir.

Sistem doğrulama yapamazsa ıslak imzalı giriş çıkış belgesi istenir. 2009 yılından önceki yurt dışı giriş çıkışlar e-Devlet üzerinden görüntülenemez. Bu dönem için Emniyet Genel Müdürlüğünden ıslak imzalı belge alınır.

Pasaport kaybolmuşsa ayrı bir yol vardır. E-Devletten alınan pasaport protokol belgesi sunulur. Belgeye durumu anlatan bir dilekçe eklenir.

Kalış süresi eksikliğine dayanan retlerin örnekleri yurt dışında kalış süresi eksikliği nedeniyle denklik reddi sayfasında toplanmıştır.

Başvuruda Hangi Belgeler İstenir

Belge listesi ÜAK başvuru kılavuzunda yayımlanır. Diploma aslı zorunludur.

Elektronik diploma, geçici mezuniyet belgesi veya sertifika kabul edilmez. Not dökümünün aslı da aranır. Üniversite not dökümü vermiyorsa bunu bildiren yazı istenir.

Okul tanıma belgesi de gerekir. Bulgaristan için bu belge e-Devlet üzerinden alınabilmektedir. Amerika Birleşik Devletleri ve Hollanda ile KKTC için ayrı birimlere başvurulur.

Tez veri giriş formu Ulusal Tez Merkezi üzerinden oluşturulur. Rıza beyanı ve akademik özgeçmiş formu da dosyaya eklenir.

Önceki öğrenim yurt dışında tamamlanmışsa denklik belgesi istenir. Yabancı dil belgesi kural olarak aranır. Öğretim dili, Kurulun doçentlikte kabul ettiği dillerden biriyse bu belge istenmez.

Süreler kısadır. Başvuru kaydından sonra 30 gün içinde asıllar ibraz edilir. Eksik bildirimi yapılırsa süre yine 30 gündür. Süre kaçırılırsa başvuru yapılmamış sayılır.

Belgelerin taranma biçimi de bellidir. Asıllar renkli olarak taranır. Cep telefonuyla çekim kabul edilmez. Her belge 5 MB boyutunu geçmemelidir.

Şahsen başvurulamıyorsa vekâletname aranır. Vekâletnamede Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı ve YÖK ibarelerinin birlikte geçmesi istenir. Belge Türk noteri veya dış temsilcilikçe düzenlenir.

Bulgaristan doktora denklik başvurusu bakımından belge eksikliği en sık görülen usul sorunudur. Bu nedenle liste başvuru öncesinde tek tek kontrol edilmelidir.

Başvuru Tarihindeki Mevzuatın Uygulanması Ne Anlama Gelir

Usul ve Esaslar bir geçiş hükmü içerir. Geçici 1. madde, Üniversitelerarası Kurulun 29 Nisan 2025 tarih ve 261 sayılı oturumunda alınan karara atıf yapar.

Kurala göre bu değişiklikler yürürlüğe girmeden önce başvuranlar korunur. Bu kişiler hakkında başvurunun yapıldığı tarihteki mevzuat uygulanır.

Hüküm iki soruyu ayırır. Birincisi, işlemin kurulduğu tarihte hangi metnin yürürlükte olduğudur. İkincisi, sonraki değişikliğin dosyaya taşınıp taşınmayacağıdır.

Bulgaristan doktora denklik başvurusu dosyalarında bu ayrım sonucu değiştirebilir. Bu nedenle kayıt, başvuru ve ret tarihleri ayrı ayrı not edilmelidir.

Denklik Komisyonu Kararı Nasıl Oluşur

İnceleme tek kişilik bir işlem değildir. Usul ve Esaslar m.4, Denklik Komisyonunu düzenler. Komisyon, profesör olarak çalışan beş öğretim üyesinden oluşur.

Üyelerden biri başkandır. Görev süresi dört yıldır. Komisyon salt çoğunlukla toplanır ve her dosyayı tek tek inceler.

Görüş oy birliği veya oy çokluğuyla oluşur. Görüş, Üniversitelerarası Kurul Yönetim Kuruluna sunulur. Karar mercii Yönetim Kuruludur.

Ret kararı gerekçelidir. m.12/7, unvanın Türk yükseköğretim düzeyine eşdeğer bulunmaması hâlinde talebin gerekçesiyle reddedileceğini yazar.

Doktora tezi de incelenir. m.12/8, 2547 sayılı Kanunun 4. ve 5. maddelerine aykırılık tespit edilenlerin başvurularının reddedileceğini düzenler.

Ayrı bir inceleme daha vardır. m.12/9 uyarınca başvuru sahibi hakkında arşiv araştırması yaptırılır. Araştırma millî güvenlik ve kamu düzeni yönünden yapılır.

Görevden uzaklaştırma veya adli süreç varsa işlemler durur. Durma, süreç sonuçlanıncaya kadar sürer. Hükmün bir bölümü hakkında Danıştay Sekizinci Dairesinin 26/5/2023 tarihli ve E.2022/6878 sayılı yürütmeyi durdurma kararı bulunmaktadır.

Komisyon daha önce verilmiş kararları da yeniden inceleyebilir. m.4/4, Başkanlıkça talep edilmesi hâlinde bu incelemeye imkân tanır.

Doktora Denkliği Verilirse Hangi Sonuçlar Doğar

Kabul kararı üzerine denklik belgesi düzenlenir. Belge, unvanın Türkiye'de verilen doktora unvanına eşdeğer sayıldığını gösterir.

Belgeye ilişkin bilgiler paylaşılabilir. Usul ve Esaslar m.18, gerektiğinde ilgili kurum ve kuruluşların erişimine açılmasına imkân tanır.

Bazı adaylar için kolaylaştırılmış bir yol da vardır. m.15/2, TÜBİTAK tarafından yürütülen iki programa özgüdür. Bunlar 2232-A Uluslararası Lider Araştırmacılar ve 2232-B Uluslararası Genç Araştırmacılar programlarıdır.

Kolaylık şarta bağlıdır. Aday, başvuru yılı itibarıyla Yükseköğretim Kurulunca belirlenen en az üç sıralama kuruluşunda ilk beş yüzlük dilimde yer alan bir üniversiteden derece almış olmalıdır. Bu hâlde alt derece denklik şartları aranmaz.

Bulgaristan doktora denklik başvurusu bakımından bu istisna dar bir kesimi ilgilendirir. Genel kural yine örgün eğitim ve gün ölçütüdür.

Olağanüstü Durumlarda Belge İbraz Edilemezse Ne Olur

Savaş, işgal veya ilhak yaşanan ülkelerden alınan doktoralarda belge sunulamaz ya da teyit alınamazsa özel usul işler. Gerekirse ÜAK Başkanlığının kurduğu komisyon alan ve dereceyi tespit eder; aday sözlü, gerektiğinde yazılı ve/veya uygulamalı sınava alınır. Usul ve Esaslar bir istisna daha içerir. m.14, savaş, işgal, ilhak ve benzeri olağanüstü durumların olduğu ülkeleri kapsar.

Bu hâlde belge ibraz edemeyen veya belgeleri teyit edilemeyen adaylar için ayrı bir yol açılır. Diploma alanları ve dereceleri, kurulan komisyonlarca tespit edilir. Adaylar sözlü, gerektiğinde yazılı ve uygulamalı sınava tabi tutulur.

Komisyonca başarılı bulunanlar için süreç devam eder. Gerçeğe aykırı beyanda bulunanlar hakkında ise hukuki süreç başlatılır.

Ret Kararına Karşı Hangi Süreler İşler

Ret kararı idari işlemdir. İYUK m.7 uyarınca idare mahkemelerinde dava süresi altmış gündür. Süre yazılı bildirimi izleyen günden işler.

Dava öncesi idareye başvuru mümkündür. İYUK m.11, dava süresi içinde yapılan başvurunun süreyi durduracağını yazar. Otuz gün içinde cevap gelmezse istek reddedilmiş sayılır.

Dilekçede yürütmenin durdurulması istenebilir. Mahkeme iki şartı birlikte arar. İşlemin açıkça hukuka aykırı olması gerekir. Uygulanması hâlinde telafisi güç zarar da doğmalıdır.

Süreç ve belgeler için diploma denklik başvurusu sayfası bütün adımları anlatır. Dava ve itiraz aşamaları doktora denklik davaları ve itirazları yazımızda incelenmiştir. KKTC dosyalarındaki farklar ise KKTC doktora denklik başvurusu sayfasındadır. Emsal kararlara Danıştay Karar Arama sistemi üzerinden ulaşılabilir.

Bulgaristan Doktora Denklik Başvurusu Konusunda Avukat Desteği

Bulgaristan doktora denklik başvurusu bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.

Bulgaristan doktora denklik başvurusu hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya uzman avukata soru formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.