Danıştay’ın Araştırma Görevlisi Kadrosuna Verdiği Karar

İdare Mahkemesi bu talebi kabul etmiş ve işlemin iptaline karar vermiştir. Daha sonrasında bu karar temyiz edilmiş ve bozulmuştur. Devamında davacı kararın düzeltilmesi yoluna gitmiştir. Bozma kararı kaldırılmış ve İdare Mahkemesi’nin iptal kararı onanmıştır. Bunun üzerine davalı üniversite rektörlüğü kararı temyiz etmiştir.

Danıştay’ın Açıklamalarının Özeti

Danıştay söz konusu uyuşmazlığı inceleyerek aşağıdaki sonuçlara ulaşmak suretiyle karar vermiştir:

• Yargılama süreci devam ederken davacı araştırma görevlisi yukarıda da bahsedilen kadroya 3 ay süreyle açıktan atanmıştır. Fakat bu atama işlemi yargı kararına aykırı olarak tesis edildiğinden bu kadroda göreve başlayamamıştır.

• Davalı olan idare tarafından bu atama işlemi iptal edilmiştir. Aynı süreçte davacı tarafından da atama işleminin iptali istemiyle dava açılmıştır.

• Bu arada davacı davaya konu olan işlemle boş bulunan 4. derece araştırma görevlisi kadrosuna bir (1) yıl süreyle atanmıştır. Lakin davacı bu kadroya da yasal süresinde başlayamadığı için ataması iptal edilmiştir.

• İdarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolu açıktır. Dolayısıyla idarenin yaptığı bir eylem veya işlem sonucunda yargı yoluna başvurulmuş ve karar çıkmışsa idare bu yargı kararına uymak zorundadır. İdarenin yargı kararlarını aynen uygulaması zorunluluğu Anayasa m.2’deki hukuk devleti ilkesinden de kaynaklanmaktadır.

• İdarenin yargı kararlarına uyma zorunluluğu bulunurken olayda dava konusu idari işlem daha önce yargı kararı ile iptal edilen bir işlem neticesinde alınmış olduğundan, asıl incelenmesi gereken yargı kararının yerine getirilip getirilmediğidir.

• 2547 sayılı Kanun’un 33. maddesi uyarınca, öğretim yardımcısı olarak nitelendirilen araştırma görevlilerinin anılan kadrolara belirli bir süre ile atandıkları, bu sürenin en çok üç yıl ile sınırlandırıldığı ve öngörülen sürenin sonunda görev sürelerinin kendiliğinden sona ereceği açıktır.

• Bu durumda; 2547 sayılı Kanun’un 33. maddesinden anlaşıldığı üzere idarelerin bu madde kapsamında yapılacak atamaların atama süresi konusunda takdir yetkisinin bulunduğu ve Mahkeme kararının uygulanması suretiyle davacının aynı bölümde boş bulunan 4. derece araştırma görevlisi kadrosuna bir yıl süreyle açıktan atandığı, ancak davacının anılan kadroya yasal süresi içinde başlamadığından atamasının iptal edildiği anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.

• Tüm bu açıklamalar doğrultusunda İdare Mahkemesi’nin temyize konu kararı bozulmuştur.

Karardan Çıkan İki Kural Nedir

Karar iki noktayı birlikte ortaya koymaktadır. Bu iki nokta birbirini tamamlamaktadır.

• İdare, en çok üç yıllık sınır içinde atama süresini belirlemekte serbesttir.

• Yargı kararının uygulanması, adayın göreve başlama yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Bu iki kural birlikte okunmalıdır. Kararın uygulanması bir yıllık atama ile gerçekleşmiştir. Adayın süresinde başlamaması ise ayrı bir sonuç doğurmuştur.

Olayın seyri şu adımlardan geçmiştir.

• Başvuru başarısız sayılır

• İptal davası açılır

• Mahkeme işlemi iptal eder

• İdare bir yıllık atama yapar

• Aday süresinde başlamaz

• Atama iptal edilir

Bu sıra, uyuşmazlığın niçin bu sonuca vardığını gösterir.

Atama Süresinde İdarenin Takdir Yetkisi

Kanun yalnız üst sınır koymuştur. Alt sınır belirlenmemiştir. Bu nedenle araştırma görevlisi atama süresi bir yıl da olabilir.

Takdir yetkisi sınırsız değildir. İdari işlemin amaç unsuru yine denetlenir. Süre, hakkı işlevsiz kılacak biçimde kullanılamaz.

Denetim iki soruya bakar. Süre kanuni sınır içinde midir? Süre kamu yararı amacıyla mı belirlenmiştir?

İkinci soru somut verilerle tartışılır. Aynı bölümdeki diğer atamaların süresi karşılaştırılabilir.

Uygulamada süreler genellikle bir yıl olarak belirlenmektedir. Süre sonunda yeniden atama yapılabilir. Yeniden atama da aynı usule tabidir.

Yeniden atamada da aynı zincir işler. Anabilim dalı başkanı öneri yapar. Bölüm başkanı ve dekan görüş bildirir. Rektör onay verir.

Bu zincirin her halkası ayrı bir işlemdir. Eksik halka, atama işlemini sakatlar. Bu nedenle dosyada tüm yazışmalar istenmelidir.

Görev süresinin uzatılmaması ayrı bir uyuşmazlık doğurur. Bu konu akademisyenin görev süresinin uzatılmaması yazısında ele alınmıştır.

Kısa süreli atamalar iki sonuç doğurur. Birincisi güvence eksikliğidir. İkincisi ise sık tekrarlanan yeniden atama işlemidir.

Her yeniden atama yeni bir idari işlemdir. Bu işlem ayrıca dava edilebilir. Araştırma görevlisi atama süresi bu yönüyle sürekli bir denetim konusudur.

Yargı Kararının Uygulanması Zorunluluğu

İdare, yargı kararlarını uygulamak zorundadır. İdari Yargılama Usulü Kanununun 28. maddesi bu konuyu düzenler. İdare, kararların icaplarına göre gecikmeksizin işlem tesis etmekle yükümlüdür.

Bu süre için üst sınır getirilmiştir. Süre, kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez. Kural, esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlar için geçerlidir.

Karara konu olayda bu yükümlülük tartışılmıştır. Danıştay, kararın yerine getirilip getirilmediğini incelemiştir. İdarenin bir yıllık atama yapması, kararın uygulanması olarak değerlendirilmiştir.

Kararda ayrıca ilkesel bir tespit yapılmıştır. İdarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolu açıktır. Yargı kararlarını aynen uygulama zorunluluğu hukuk devleti ilkesinden doğar.

Uygulama eksik kalırsa yeni bir dava konusu doğar. Bu durumda kararı uygulamama işlemi dava edilir. Tazminat talebi de gündeme gelebilir.

Göreve Süresinde Başlamamanın Sonucu

Atama kararı tebliğ edildikten sonra süre işlemeye başlar. Öğretim elemanlarının özlük işlerinde 2547 sayılı Kanunun 62. maddesi yol gösterir. Bu Kanunda ve Üniversite Personel Kanununda hüküm bulunmayan hâllerde genel hükümler uygulanır.

Genel hüküm 657 sayılı Kanunun 62. maddesidir. Aynı yerdeki göreve atananlar tebliğ gününü izleyen iş günü başlar. Başka yerdeki göreve atananlar için on beş günlük hareket süresi vardır. Buna yol süresi de eklenir.

Aynı Kanunun 63. maddesi sonucu düzenler. Belgeyle ispatı mümkün zorlayıcı sebep yoksa atama iptal edilir. Ayrıca bu kişiler bir yıl süreyle devlet memuru olarak istihdam edilemez.

Zorlayıcı sebep iddiası belgeye dayanmalıdır. Sağlık raporu ve resmî yazılar bu kapsamdadır. Sözlü beyan tek başına yeterli olmaz.

Karara konu olayda atama bu nedenle iptal edilmiştir. Danıştay, bu işlemde hukuka aykırılık görmemiştir.

Karardan Sonra Mevzuat Nasıl Değişti

Kararın dayandığı temel hüküm yürürlüktedir. 2547 sayılı Kanunun 33. maddesindeki üç yıllık üst sınır korunmaktadır. Ancak maddeye sonradan bir şart eklenmiştir.

15/4/2020 tarihli ve 7243 sayılı Kanun yeni bir cümle getirmiştir. Buna göre araştırma görevlisi kadrosuna başvurabilmek için yaş şartı aranır. Aday, sınavın yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmalıdır.

Atama usulü de ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir. Öğretim elemanı alımına ilişkin yönetmelik 9 Kasım 2018 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Yönetmeliğin sayısı 30590’dır.

Bu nedenle eski tarihli kararlar okunurken dikkat gerekir. Araştırma görevlisi atama süresi bakımından kararın ölçütü geçerlidir. Başvuru şartları ise güncel metinden kontrol edilmelidir.

Kontrol edilecek noktalar şunlardır.

• Yaş şartı

• ALES ve dil puanı

• Öğrencilik şartı

• İlan tarihi

• Senato kararıyla yükseltilen barajlar

Atama Süreci Bugün Nasıl İşliyor

Yönetmelik süreci aşama aşama belirlemiştir. Aşağıdaki sıra bütün kadrolar için geçerlidir.

• Kadro ilanı yayımlanır ve şartlar duyurulur.

• Son başvuru tarihi ilandan itibaren on beş günden az olamaz.

• Sınav jürisi üç asıl ve bir yedek üyeden oluşur.

• Ön değerlendirme yapılır ve sonuçlar ilan edilir.

• Giriş sınavı uygulanır.

• Nihai değerlendirme açıklanır ve yedek aday da ilan edilir.

Başvuru şartları da bellidir. Adaydan ALES’ten en az yetmiş puan istenir. Yabancı dil sınavından en az elli puan aranır. Devlet üniversitelerinde tezli yüksek lisans, doktora veya sanatta yeterlik öğrencisi olmak da şarttır.

Üniversiteler bu barajları yükseltebilir. Yükseltme senato kararıyla yapılır. Karar ilan metninde gösterilir.

Ön değerlendirmede puanlar ağırlıklandırılır. Sıralamaya göre adaylar sınava çağrılır. Çağrılacak aday sayısı ilan edilen kadronun on katına kadardır.

İlanlarda belirli bir adayı tanımlayan özel şart konulamaz. Bu yasak yönetmelikte açıkça yer alır. İlan şartlarına itiraz için akademik kadro ilanına itiraz ve iptal davası yazısı incelenebilir.

33/a ve 50/d Kadroları Arasındaki Fark

Araştırma görevlisi kadrosu tek tip değildir. İki farklı hukuki dayanak bulunmaktadır.

• 33/a kadrosu 2547 sayılı Kanunun 33. maddesine dayanır ve en çok üç yıl süreyle atama yapılır.

• 50/d kadrosu ise aynı Kanunun 50. maddesinin (d) bendine dayanır ve her defasında bir yıl için atama yapılır.

Farkın pratik yansıması şu başlıklarda görülür.

• Görev süresinin uzunluğu

• Kadro değişikliği imkânı

• Öğrenim sona erdiğinde statünün akıbeti

• Naklen geçiş imkânı

İki statünün sonuçları farklıdır. Bu farkın ayrıntısı 33/a araştırma görevlisi ve 50/d araştırma görevlisi kadroları yazısında anlatılmıştır. Araştırma görevlisi atama süresi tartışmalarında önce statü belirlenmelidir.

Görev Süresi Sona Erdiğinde Hangi Sorunlar Doğar

Sürenin kendiliğinden sona ermesi ayrı bir tartışma yaratır. Kanun bu sonucu açıkça öngörmüştür. Buna karşılık uygulamada iki soru sık sorulur.

Birinci soru yeniden atamaya ilişkindir. Yeniden atama zorunlu değildir. Ancak keyfî bir ret de savunulamaz.

İkinci soru lisansüstü öğrenimle ilgilidir. Tez süreci devam ederken görev sona erebilir. Bu durum öğrencilik statüsünü doğrudan etkilemez.

Uygulamada şu belgeler istenmelidir.

• Atama onayı ve tebliğ belgesi

• Görev süresinin bitiş tarihi

• Yeniden atama talebi

• Talebe verilen cevap

• Anabilim dalı görüşü

Araştırma görevlisi atama süresi dosyalarında bu belgeler sonucu belirler. Belgesiz iddia, esas incelemede karşılık bulmaz.

Dava Yolu ve Süreler

Atama ve göreve başlatmama işlemleri idari işlemdir. Bu işlemlere karşı iptal davası açılabilir. Dava açma süresi altmış gündür.

Süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. Dava süresi içinde idareye başvurulması süreyi durdurur. Bu kural İdari Yargılama Usulü Kanununun 11. maddesinde yer alır.

İdare otuz gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır. Bu tarihten sonra kalan süre yeniden işler. Başvuruya kadar geçen süre de hesaba katılır.

Dava dilekçesinde işlem açıkça gösterilmelidir. Atama işlemi ile göreve başlatmama işlemi ayrıdır. İkisi için ayrı tarih ve ayrı gerekçe yazılır.

Sınav aşamalarına karşı da dava açılabilir. Bilim sınavına ilişkin itirazlar için araştırma görevlisi bilim sınavına itiraz ve iptal davası yazısı incelenebilir. Atama sürecine ilişkin genel bilgi ise araştırma görevlisi kadrosuna atama itiraz ve davaları yazısındadır.

Koşulları varsa yürütmenin durdurulması talebi de yapılır. Bu talep, kadronun başka bir adaya verilmesini önlemede önemlidir.

Dava dosyasına şu belgeler eklenir.

• İlan metni ve tarihi

• Başvuru evrakının kaydı

• Ön değerlendirme sonuç listesi

• Giriş sınavı tutanağı

• Nihai değerlendirme cetveli

• Atama onayı ve tebliğ belgesi

Belgeler idareden yazıyla istenir. Talep karşılanmazsa mahkemeden ara karar istenir. Belge listesi dilekçenin ekinde ayrıca gösterilir. Böylece dosya baştan düzenli kurulur.

Araştırma Görevlisi Atama Süresi Konusunda Avukat Desteği

Araştırma görevlisi atama süresi bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.

Araştırma görevlisi atama süresi hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya Avukata Sor formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.