Doktor Araştırma Görevlisi Ders Verebilir mi? - 2026
Doktor Araştırma Görevlisi Ders Verebilir mi?
Doktorasını bitiren araştırma görevlisine ders görevi hangi şartla verilir, ek ders ücreti ne zaman doğar ve ret kararına karşı hangi yol açıktır, 2547 sayılı Kanunla açıklanıyor.
Doktor araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusunun cevabı şartlı bir evettir. Kanun bunun için üç şartı birlikte arar: doktoranın bitmiş olması, kişinin kendi talebi ve üniversite yönetim kurulunun uygun görmesi. Dayanak 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 36. maddesidir. Resmî yazışmalarda bu kişiler "Dr. Arş. Gör." diye anılır.
Doktor Araştırma Görevlisi Ders Verebilir mi Sorusunun Kısa Cevabı
Doktor araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusunda ilk ayrım, yetkinin nereden doğduğudur. Bu yetki kadronun kendisinden doğmaz. Araştırma görevlisi kadrosu ders vermek için kurulmuş bir kadro değildir. Ders görevi, kanunun ayrıca izin verdiği bir istisnadır.
Dr. araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusu da aynı cevabı alır. Unvanın kısaltılarak yazılması hukuki durumu değiştirmez. Belirleyici olan kişinin doktorayı tamamlamış olmasıdır.
Dr. araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusunu soranların çoğu kadro değişikliği bekler. Oysa ders görevi kadroyu değiştirmez. Kişi derse girse bile araştırma görevlisi olarak görev yapmayı sürdürür. Unvan, maaş ve özlük hakları aynı kalır.
Doktor araştırma görevlisinin ders verme tartışması 2018 öncesinde daha karışıktı. 7100 sayılı Kanun 36. maddenin üçüncü fıkrasını yeniden yazdı. Metin Resmî Gazete'de 6 Mart 2018 tarihinde yayımlandı. Dr. araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusunun bugünkü çerçevesi bu değişiklikle kuruldu.
Araştırma Görevlisinin Kanundaki Görev Tanımı
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu 33. maddede araştırma görevlisini tanımlar. Buna göre araştırma görevlileri, yükseköğretim kurumlarında yapılan araştırma, inceleme ve deneylerde yardımcı olan öğretim elemanlarıdır. Madde "yetkili organlarca verilen ilgili diğer görevleri" de tanıma ekler.
Tanımda ders vermek sayılmaz. Doktor araştırma görevlisinin ders verme konusu bu yüzden 33. maddeden cevaplanamaz. Ders verme yükümlülüğü kanunda öğretim üyesi ve öğretim görevlisi için düzenlenmiştir. 31. madde öğretim görevlisi kadrosunu bu iş için kurar. Kadronun şartları
Sık Sorulan Sorular
Doktorasını bitiren araştırma görevlisi otomatik olarak derse girebilir mi?
Giremez. 2547 sayılı Kanunun 36. maddesi, doktorayı tamamlamış araştırma görevlisine ders görevi verilmesini kişinin talebine ve üniversite yönetim kurulunun uygun görmesine bağlar. Karar alınmadan derse girilmesi yetkisiz görevlendirme sonucu doğurur.
Ders görevi kararını hangi kurul verir?
Üniversite yönetim kurulu verir. Fakülte veya bölüm kurullarının olumlu görüşü süreci başlatır, fakat tek başına yeterli değildir. Kanun metni açıkça üniversite yönetim kurulunun uygun görmesini arar.
Araştırma görevlisi verdiği ders için ücret alır mı?
Araştırma görevlisi yine de bir öğretim elemanıdır. Kanunun 3. maddesi öğretim elemanlarını öğretim üyeleri, öğretim görevlileri ve araştırma görevlileri olarak sayar. Öğretim üyesi ise yalnız profesör, doçent ve doktor öğretim üyesidir. Dr. araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusunda bu ayrım sonucu belirler.
Ders görevi, asıl görevleri de ortadan kaldırmaz. Kişi ders verse bile 33. maddedeki yardım görevini sürdürür. Dr. araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusunun cevabı bu yüzden görev tanımında değil, 36. maddede aranır.
2547 Sayılı Kanunun 36. Maddesindeki Ders Görevi Hükmü
Ders görevinin dayanağı 36. maddenin üçüncü fıkrasıdır. Fıkra şu cümleyi taşır:
"Doktora çalışmalarını başarı ile tamamlamış, tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık unvanını veya Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca tespit edilen belli sanat dallarının birinde yeterlik kazanmış olan (…) araştırma görevlilerine talepleri üzerine ve üniversite yönetim kurulunun uygun görmesi halinde ders görevi verilebilir."
Parantez içindeki boşluk, 2020'de eklenen ve uygulamalı birim öğretim görevlilerini kapsayan ibareye aittir. O ibare araştırma görevlileri bakımından sonucu değiştirmez. Ekleme 7243 sayılı Kanunun 5. maddesiyle yapılmıştır.
Hüküm "verilebilir" der, "verilir" demez. İdarenin burada takdir yetkisi vardır. Doktor araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusunun cevabı bu yüzden mutlak bir hak değildir. Şartları taşıyan kişi talep edebilir; idare gerekçeyle ret de verebilir. Dr. araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusu da bu takdir alanı içinde tartışılır.
Fıkra, ders yükünü ayrı bir konu olarak düzenler. Aynı fıkraya göre öğretim üyesi haftada en az on saat, öğretim görevlisi ise en az on iki saat ders vermekle yükümlüdür. Araştırma görevlisi için böyle bir alt sınır yoktur. Doktor araştırma görevlisinin ders verme konusu ile ders yükü sorusu bu nedenle ayrı ayrı ele alınmalıdır.
Ders Görevi İçin Aranan Akademik Nitelikler
Fıkra birbirinden ayrı nitelikler sayar. Doktora çalışmalarını başarıyla tamamlamış olmak bunlardan biridir. Tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta veya veteriner hekimlikte uzmanlık unvanı da yeterlidir. Son olarak YÖK'ün tespit ettiği belli sanat dallarında yeterlik kazanmak sayılır.
Sanat dallarını YÖK tek başına belirlemez. Liste, Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine oluşur. Dr. araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusu bu dallarda yeterlik kazananlar için de gündeme gelir. Uzmanlık unvanı bulunanlarda ise ayrıca doktora aranmaz.
Bu ölçütler, kanunun doktor öğretim üyesi için aradığı ölçütlerle aynıdır. Kanunun 3. maddesi doktor öğretim üyesini de aynı niteliklerle tanımlar. Aradaki fark kadrodur, akademik düzey değildir.
Doktora bitmeden talep edilemez. Tez savunmasının başarıyla sonuçlanması ve mezuniyetin tamamlanması beklenir. Dr. araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusunda ilk kapı bu şarttır. Doktor öğretim üyesi kadrosuna geçiş ise ayrı bir süreçtir ve doktor öğretim üyesi kadrosu yazısında ele alınmıştır.
Nitelik şartını kanun koyar. Üniversite yönergeleri ise başvuru usulünü düzenler. Doktor araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusuna verilecek cevap bu yönüyle kurumdan kuruma değişmemelidir. Kurumlar arasında değişen, çoğunlukla usul ve takdirin kullanılma biçimidir.
Dr. Araştırma Görevlisi Ders Verebilir mi Sorusunda Yetkili Merci Kimdir?
Karar mercii üniversite yönetim kuruludur. Dekan, müdür veya bölüm başkanı tek başına ders görevi veremez. Rektörün onayı da tek başına yetmez. Kanun açıkça "üniversite yönetim kurulunun uygun görmesi" şartını arar. Doktor araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusunda kararı veren makam bu yüzden ilk bakılacak noktadır.
Süreç kişinin yazılı talebiyle başlar. Talep çoğu üniversitede önce anabilim dalı veya bölüm kurulunda görüşülür. Ardından fakülte, yüksekokul ya da meslek yüksekokulu yönetim kurulu karar alır. Dosya son olarak rektörlük aracılığıyla üniversite yönetim kuruluna sunulur ve bu sıra atlanamaz.
Üniversite yönetim kurulu kararı olmadan derse girilmesi, yetkisiz görevlendirme sonucunu doğurur. Bu durum hem ücret hem sorumluluk bakımından sorun üretir. Dr. araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusunu soran kişi önce karar tarihini aramalıdır.
Kararın her eğitim öğretim yılı için yenilenmesi beklenir. Ders görevi süreklilik taşıyan bir kadro hakkı değildir. Doktor araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusu bu yüzden her dönem yeniden gündeme gelir.
Karar yazılı olmalı ve kişiye bildirilmelidir. Sözlü görevlendirme, sonradan ücret ve sorumluluk tartışması doğurur. Dr. araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusunda belge düzeni bu nedenle sonucu etkiler. Karar tarihi, ders adı ve saat sayısı kararda görünmelidir.
Ders Görevi Verilen Araştırma Görevlisi Ek Ders Ücreti Alır mı?
Ücret hakkı vardır, ama bir eşiğe bağlıdır. Fıkranın devamı şu hükmü taşır:
"Bu şekilde ders görevi verilen (…) araştırma görevlilerine haftada on iki saati aşan ders görevleri için haftada on saate kadar 2914 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde yer alan esaslar çerçevesinde öğretim görevlileri için belirlenmiş olan ek ders ücreti, gösterge rakamı üzerinden ek ders ücreti ile sınav ücreti ödenir."
Hüküm iki sınır koyar. İlk on iki saat için ek ders ücreti ödenmez. Ödeme yalnız bu eşiği aşan saatler için ve haftada on saate kadar yapılır.
Sonuç, uygulamada çoğu kişi için ücretsiz ders anlamına gelir. Haftada on iki saat, araştırma görevlileri bakımından yüksek bir ders yüküdür. Doktor araştırma görevlisinin ders vermesi konusunda beklentilerin çoğu kez bu noktada kırılır. Ücret, ancak ders saati eşiği aşıldığında doğar. Dr. araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusu ile ücret alır mı sorusu bu yüzden aynı soru değildir.
Ödeme ölçüsü öğretim görevlileri için belirlenen gösterge rakamıdır. Sınav ücreti de aynı esasa bağlıdır. Dr. araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusunun ücret yönü bu hükümle sınırlıdır.
Fıkranın sınav ücretinden söz etmesi ayrıca anlamlıdır. Kanun, ders görevinin sınav işini de içerebileceğini kabul eder ve bu yüzden sınav ve not işlemlerini de ilgilendirir. Görevin sınırı ise kararda yazılan derstir.
Ödeme yapılmazsa önce idareye yazılı başvuru yapılır. Başvuru sonuçsuz kalırsa yargı yoluna gidilebilir. Dr. araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusu, ödenmeyen dönemler için de sorulabilir.
33/a ve 50/d Kadrolarında Sonuç Değişir mi?
Kanun metni kadro türüne göre ayrım yapmaz. Hüküm yalnızca "araştırma görevlilerine" der. Doktor araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusu bu yüzden her iki kadroda da aynı şartlara bağlıdır. Dr. araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusunda kadro adı tek başına ret gerekçesi olamaz.
Fiilî durum ise farklıdır. 50/d kadrosu lisansüstü öğrencilik statüsüne bağlıdır ve her defasında bir yıl için verilir. Doktoranın bitmesiyle bu bağın dayanağı ortadan kalkar. Dr. araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusu bu nedenle çoğunlukla 33/a kadrosunda gündeme gelir.
Doktor Araştırma Görevlisi Tez Danışmanı Olabilir mi?
Ders vermek ile tez yönetmek ayrı yetkilerdir. Doktor araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusuna evet denmesi danışmanlık yetkisi doğurmaz. Danışmanlık Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği ile düzenlenir.
Yönetmeliğin 8. ve 18. maddeleri aynı kuralı koyar. Tez danışmanı, senatonun belirleyeceği niteliklere sahip öğretim üyeleri arasından seçilir. Araştırma görevlisi öğretim üyesi olmadığı için birinci danışman olamaz. Dr. araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusu ile danışmanlık sorusu bu yüzden karıştırılmamalıdır.
İkinci danışman bakımından ölçüt farklıdır. Yönetmelik, ikinci tez danışmanının üniversite kadrosu dışından da en az doktora derecesine sahip kişilerden olabileceğini söyler. Burada aranan öğretim üyeliği değil, doktora derecesidir. Doktor araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusunu soran kişi bu ihtimali ayrıca değerlendirebilir.
Lisansüstü Derslerde Ayrı Bir Karar Aranır
Lisansüstü dersler için yönetmelikte ayrı bir kural vardır. Yönetmeliğin 34. maddesinin ikinci fıkrası 15 Ocak 2023'te değiştirildi. Buna göre lisansüstü dersi hangi öğretim elemanının vereceğini enstitü yönetim kurulu belirler. Kural, doktora veya eşdeğeri lisansüstü eğitim mezunu öğretim elemanlarını sayar.
Araştırma görevlisi de bir öğretim elemanıdır. Doktor araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusu bu yüzden lisansüstü programlarda da olumlu cevaplanabilir. Öneriyi ilgili enstitü anabilim dalı başkanı yapar.
Dr. araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusunda bu durumda iki ayrı karar gerekebilir. Ders görevi için üniversite yönetim kurulu karar verir. Lisansüstü dersin kime verileceğini ise enstitü yönetim kurulu belirler.
Talep Olmadan Verilen Ders Görevinin Hukuki Durumu
Kanun "talepleri üzerine" der. Talep, ders görevinin kurucu şartıdır. Doktor araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusu bu yüzden bir zorunluluk sorusu değildir.
Talep olmadan verilen ders görevi sebep ve yetki yönünden sakat sayılabilir. İdari işlemin unsurlarından birindeki hukuka aykırılık iptal sebebi oluşturabilir. Kişi, kendisine sorulmadan verilen ders görevine karşı dava açabilir. Bu durumda tartışılan, Dr. araştırma görevlisi ders verebilir mi değil, derse zorlanabilir mi sorusudur.
Görevi reddetmenin disiplin sonucu doğurup doğurmayacağı da sorulur. Disiplin hükümleri 2547 sayılı Kanunun 53. maddesi ve devamındadır. Kanuni şartı bulunmayan bir görevlendirmenin reddi, kural olarak emre itaatsizlik gibi değerlendirilmemelidir. Yine de her ret aynı sonucu vermez.
Dr. araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusunu disiplin yönünden inceleyen kişi önce görevlendirme yazısına bakmalıdır. Yazıda talep dilekçesine ve kurul kararına atıf yoksa bu eksiklik savunmada ileri sürülebilir.
Soruşturma açılırsa savunma hakkı süresinde kullanılmalıdır. Örnek bir ceza süreci araştırma görevlisi kınama disiplin cezası yazısında incelenmiştir. Doktor araştırma görevlisinin ders verme konusu disiplin dosyasına dönüşürse, savunmada 36. maddedeki talep şartı öne çıkar.
Ders Görevi Talebinin Reddine Karşı Dava Yolu
Üniversite yönetim kurulunun ret kararı bir idari işlemdir. Bu karara karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Doktor araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusu böylece yargısal denetime taşınır.
Dava açma süresi altmış gündür. Süre, kararın yazılı bildirimini izleyen günden başlar. Dayanak 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 7. maddesidir. Dr. araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusunda bu süre hak düşürücüdür. Hak düşürücü süre, geçirildiğinde dava hakkını ortadan kaldıran süredir.
Dava yerine önce idareye başvurulabilir. Aynı Kanunun 10. ve 11. maddelerine göre bu başvuru dava süresini durdurur. İdare otuz gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır. Otuz günlük bu cevap süresi ile altmış günlük dava süresi karıştırılmamalıdır.
Talep şartı gözetilmeden verilen görevlendirmeye karşı da aynı yol açıktır. Yürütmenin durdurulması istenebilir. Bu, kararın uygulanmasını dava sonuna kadar askıya alan geçici bir korumadır. Dönem başlamak üzereyse, Dr. araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusunda bu geçici koruma ayrıca değerlendirilmelidir. Benzer uyuşmazlıklardaki kararlar Danıştay karar arama sistemi üzerinden taranabilir. Atama işlemlerine karşı dava yolu ise araştırma görevlisi kadrosuna atama itiraz ve dava yazısında anlatılmıştır.
Aslen Dr. araştırma görevlisi ders vermesi konusunun yargısal cevabı somut dosyaya bağlıdır. Kararın gerekçesi, talebin içeriği ve birimin ders ihtiyacı birlikte değerlendirilir. Doktor araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusu, gerekçesiz bir ret kararında sebep unsuru yönünden tartışılabilir.
Dava dilekçesine talep dilekçesi, kurul kararı ve bildirim belgesi eklenmelidir. Doktor araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusunu mahkemeye taşıyan kişi, doktora diplomasını da dosyaya koymalıdır. Dr. araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusunda nitelik şartı bu belgeyle kanıtlanır.
Doktor Araştırma Görevlisi Ders Verebilir mi Konusunda Avukat Desteği
Doktor araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusunda uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Dr. araştırma görevlisi ders verebilir mi sorusu hakkında dosyanıza özgü değerlendirme talep edebilirsiniz. Bunun için Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya hukuki soru formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
Yalnız haftada on iki saati aşan ders görevleri için ücret doğar. Ödeme haftada on saate kadar yapılır ve 2914 sayılı Kanunun 11. maddesindeki esaslara göre hesaplanır. Haftanın ilk on iki ders saati bu ücretin dışında kalır.
50/d kadrosundaki araştırma görevlisine ders görevi verilebilir mi?
Kanun kadro türüne göre ayrım yapmaz, şartlar her iki kadroda da aynıdır. Buna karşılık 50/d kadrosu lisansüstü öğrencilik statüsüne bağlı olduğu için doktoranın bitmesiyle bu bağ sona erer. Uygulamada soru bu nedenle daha çok 33/a kadrosunda gündeme gelir.
Doktoralı araştırma görevlisi yüksek lisans tezine danışman olabilir mi?
Birinci tez danışmanı olamaz. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği tez danışmanını öğretim üyeleri arasından seçtirir, araştırma görevlisi ise öğretim üyesi değildir. İkinci tez danışmanlığında ise öğretim üyeliği değil, en az doktora derecesi aranır.
Talebim olmadan verilen ders görevini reddedebilir miyim?
Kanun ders görevini kişinin talebine bağladığı için talep olmadan yapılan görevlendirme sebep ve yetki yönünden tartışmalıdır. Böyle bir işleme karşı iptal davası açılabilir. Soruşturma başlatılırsa savunma süresinde verilmelidir.
Ders görevi talebimin reddine karşı ne kadar sürede dava açabilirim?
Ret kararının yazılı bildirimini izleyen günden itibaren altmış gün içinde iptal davası açılabilir. Önce idareye başvurulursa dava süresi durur ve otuz gün içinde cevap gelmezse istek reddedilmiş sayılır. Otuz günlük cevap süresi ile altmış günlük dava süresi ayrı sürelerdir.
Akademik Kadro
Akademik Atama Kriteri Değişikliği Devam Eden Başvuruyu Nasıl Etkiler?
Devam eden bir akademik kadro başvurusunda hangi ölçütün uygulanacağı, kriter değişikliğinin süreci hangi aşamada yakaladığına göre değişir. İlan, jüri ve yeniden atama aşamalarındaki sonuçlar ayrı ayrı incelenir.
