Dil ve Konuşma Terapisi mezunu müvekkilin başvurusu diğer ret nedenlerinden farklı olarak asgari müfredat standardının karşılamadığı gerekçesiyle reddedilmişti.
Denklik başvuruları farklı gerekçelerle sonuçsuz kalır. Bunlardan biri asgari müfredat standardının karşılanmadığı gerekçesidir. Dil ve Konuşma Terapisi mezunu müvekkilimiz de denklik asgari müfredat standardının karşılamadığı ret kararı aldı. Ret kararına dayanak olan raporun hukuka aykırılığını ayrıntılı biçimde ortaya koyduk. Mahkeme işlemi iptal etti ve kararı Mayıs ayında tarafımıza tebliğ etti.
Karar gerekçesi idareye somut ödevler yükledi. Eğitim programının türü, niteliği ve düzeyi konusundaki tereddütler giderilmelidir. İdare bu amaçla başvuru sahibinden ya da ilgili ülkenin yetkili makamlarından bilgi ve belge ister. Ardından bu bilgilere dayanan bir rapor hazırlar. Rapor, eksik saptanan durumların telafi yolunu ve yöntemini göstermelidir. Ders eksikliklerinin doğurduğu sonuç ile bunun giderilme usulü de açıkça yazılmalıdır. Muğlak, genel ve öznel ifadelerle değerlendirme yapılamaz.
Denklikte Asgari Müfredat Şartı Nedir
Şartın dayanağı Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğidir. Yönetmeliğin 6 ncı maddesi inceleme başlıklarını sayar. Bu başlıklardan biri programın asgari süre, kredi ve kazanımlar yönünden eşdeğerliğidir. Uygulamada bu ölçüt asgari müfredat karşılaştırması adını taşır. Yönetmeliğin kanuni temeli 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 7 nci maddesidir.
Hangi Ölçütler Karşılaştırılır
Karşılaştırma Türk yükseköğretim sistemindeki eşdeğer program üzerinden yürür. Yönetmeliğin 7 nci maddesi ölçütleri tek tek sayar. Temel kazanımlar bu ölçütlerin başında gelir. Teorik ve uygulamalı dersler ayrıca incelemeye girer. Staj ve projeler de aynı incelemenin parçasıdır. Eğitim öğretimin dili ve niteliği de asgari müfredat değerlendirmesine girer.
İdare, incelemeyi yalnız ders adlarına bakarak yapamaz. Kredi, saat ve içerik birlikte ağırlık taşır. Bir dersin karşılığı başka bir derste kısmen yer alır. Bu nedenle asgari müfredat karşılaştırması ders bazında somut gerekçe ister. Genel bir yetersizlik ifadesi yargısal denetime elverişli olmaz.
Asgari Müfredat Eksikliği Doğrudan Ret Sebebi Midir
Yönetmelik bu soruya olumsuz cevap verir. Yetersizlik tespiti kural olarak ret değil, tamamlama sonucunu doğurur. Yönetmeliğin 7 nci maddesinin üçüncü fıkrası bu yola işaret eder. Komisyon, yetersizlik görürse ilgiliyi SYBS işlemlerine tabi tutar. Asgari müfredat eksikliği bu yolla kapanır.
Şart, Denklik Yönetmeliğinin 6 ncı maddesindeki inceleme başlıklarından doğar. Programın asgari süre, kredi ve kazanımlar yönünden Türkiye'deki eşdeğer programa denk olması aranır. Yönetmelik yetkisini 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 7 nci maddesinden alır.
Müfredat eksikliği tespit edilirse başvuru doğrudan reddedilir mi?
Kural olarak reddedilmez. Yetersizlik görülen dosyalarda Komisyon, ilgiliyi Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemine tabi tutar. Ret için programın alanı ve derecesi bakımından tam bir denksizlik gerekir; kısmi eksiklik tamamlama yoluyla kapanır.
Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi tek bir sınavdan ibaret değildir. Yönetmeliğin 11 inci maddesi seçenekleri sayar. Seviye tespit sınavı bu seçeneklerden biridir. İlmi hüviyet tespiti de aynı kapsamdadır. Ders ve staj tamamlama, pratik eğitim, klinik pratik ve proje uygulaması da bu listede yer alır. Komisyon bunlardan birine ya da birkaçına birlikte karar verir.
Sağlık programlarında ek bir usul vardır. Kurul, sınav işlemlerinde uygulamaya ilişkin Sağlık Bakanlığının görüşünü de sorar. Dil ve Konuşma Terapisi gibi meslek icrasına yönelik programlar bu grupta yer alır. Asgari müfredat tartışması bu programlarda daha ayrıntılı yürür. Konuyu dil ve konuşma terapisi diploma denklik belgesi yazımızda ele aldık.
Ret Kararı Hangi Hallerde Verilir
Yönetmeliğin 7 nci maddesinin altıncı fıkrası ret hallerini sayar. Bu hallerden biri programın eğitim programı, alanı ve derecesi bakımından denk görülmemesidir. Ret kararı için tam bir denksizlik gerekir. Kısmi eksiklik böyle bir sonuç doğurmaz. İdare, denklik asgari müfredat standardının karşılamadığı ret kararı verirse kuralı aşar.
Diğer ret halleri farklı konulara bakar. Tanınmayan kurumdan alınan diplomalar bu grupta yer alır. Açık öğretim ve dışarıdan eğitim de ret sonucu doğurur. Yurt dışında kalış süresindeki eksiklik ayrı bir ret sebebi oluşturur. Başarı sıralaması şartı aranan programlarda ek kurallar geçerlidir. Ret gerekçelerinin ayrımını YÖK denklik davaları ve itirazlar yazımızda anlattık.
Mahkeme kararının gerekçesi denklik dosyalarına yol gösterir. Karar, idarenin inceleme ödevini somut adımlara böler. Aynı gerekçe, benzer ret kararlarına karşı açılan davalara da dayanak olur. Bu nedenle gerekçenin ölçütlerini ayrı bir başlıkta topladık.
Asgari Müfredat Gerekçeli Ret Kararının İptali
Mahkeme önce raporun dayanağını inceledi. Rapor, ders eksikliklerini genel ifadelerle sıralamıştı. Hangi dersin hangi kazanımı karşılamadığı gösterilmemişti. Eksikliğin doğurduğu sonuç da açıklanmamıştı. Telafi yolu ve yöntemi hakkında hiçbir belirleme yoktu. Mahkeme bu sebeple asgari müfredat değerlendirmesini denetime elverişsiz buldu.
Karar ayrıca bilgi ve belge toplama ödevini vurguladı. Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrası bu ödevi düzenler. İdare, öğrenim programının türü, niteliği ve düzeyi konusunda tereddüde düşerse harekete geçer. Başvuru sahibinden, ilgili yükseköğretim kurumundan ya da ülkenin yetkili makamlarından belge ister. Bu adımı atlayan asgari müfredat kararı eksik incelemeye dayanak olur.
Karardan Çıkan Ölçütler
Karar dört ölçüt gösterir. Birincisi, idare tereddüt halinde ek bilgi ve belge toplamalıdır. İkincisi, rapor eksik dersleri tek tek göstermelidir. Üçüncüsü, eksikliğin sonucunu ve giderilme usulünü yazmak gerekir. Dördüncüsü, idare muğlak ve öznel ifadelerle değerlendirme yapamaz. Bu dört ölçüt denklik asgari müfredat standardının karşılamadığı ret kararı davalarının omurgasını oluşturur.
Denklik Başvurusu Nasıl İncelenir
Başvuru önce Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığına gider. Daire, belgelerin gerçekliğini ve kişiye ait olup olmadığını inceler. Ülkede kalış süresi ile giriş çıkış kayıtlarını karşılaştırır. Daire, eğitim dilini de bu aşamada kontrol eder. Daire bir ön inceleme raporu hazırlar ve Komisyona sunar. Başvuru adımlarını denklik başvurusu sayfasından da izlemek gerekir.
Komisyon incelemesini tamamlayınca nihai raporunu yazar. Nihai raporu Yükseköğretim Yürütme Kurulu karara bağlar. Kurul kararı denklik sürecinin son idari işlemidir. Dava da bu işleme karşı gider. Süreci diploma denklik başvurusu yazımızda adım adım anlattık.
Bilim Alanı Danışma Komisyonunun Rolü
Bazı alanlarda ayrı bir uzman görüşü gerekir. Yönetmelik bu görev için Bilim Alanı Danışma Komisyonunu kurar. Komisyon, çeşitli üniversitelerdeki alan uzmanı öğretim üyelerinden oluşur. Görüş, ders karşılaştırmasında çoğu kez belirleyici olur. Komisyon görüşü dosyada yoksa davacı bu eksikliği dilekçesinde ileri sürer.
Ret Kararına Karşı İtiraz ve Dava
Kurul, ret kararını başvuru sahibine tebliğ eder. Yönetmelik bildirim için posta ve elektronik yolu gösterir. İlgili, karara karşı Yükseköğretim Kuruluna itiraz eder. İtiraz zorunlu bir aşama sayılmaz. Doğrudan idare mahkemesinde dava açma yolu da açıktır.
Dava Açma Süresi Nasıl Hesaplanır
Süre, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununa göre altmış gündür. Süre, kararın yazılı bildirim tarihinde işlemeye başlar. Üst makama başvuru yapılırsa dava süresi durur. İdare otuz gün içinde cevap vermezse istek zımnen reddedilmiş olur. Böyle bir halde kalan dava süresi yeniden işler. Dava yolunun işleyişini idari işlem iptal davaları yazımızda anlattık.
Dava Dilekçesinde Neler Yer Almalıdır
Dilekçenin merkezinde ders karşılaştırma tablosu vardır. Tablo, yurt dışındaki dersleri Türkiye'deki eşdeğer programla eşler. Her satır ders adını, krediyi, saati ve içeriği gösterir. Onaylı transkript ile ders içerikleri tabloya ek olur. Böylece denklik asgari müfredat standardının karşılamadığı ret kararı iddiasının hangi derste karşılandığı somutlaşır. Bilirkişi incelemesi talebini de dilekçede açıkça yazmak gerekir.
Ret kararının gerekçesine ayrı bir başlıkta cevap vermek gerekir. Davacı, gerekçedeki her cümleye ayrı cevap verir. İdarenin hangi ödevi yerine getirmediğini göstermek gerekir. Yürütmenin durdurulması talebi de aynı dilekçede yer alır. Yargı kararıyla gelen denklik uygulamasını yargı kararı ile gelen denklik yazımızda ele aldık.
Ders Eksikliği Nasıl Telafi Edilir
Telafi yolunu Komisyon kararı gösterir. Ders tamamlama en sık uygulanan yoldur. İlgili, Türkiye'deki bir üniversitede eksik dersleri tamamlar. Staj tamamlama ve klinik pratik de ayrı seçeneklerdir. Asgari müfredat eksikliği bu işlemler sonunda ortadan kalkar. Sonrasında Kurul denklik belgesini düzenler.
Kararda telafi yolu gösterilmezse ilgili ne yapacağını bilemez. Mahkemenin iptal gerekçesi tam da bu noktaya dayanır. İdare, eksikliği saptamakla yetinemez. Eksikliğin giderilme usulünü de açıkça göstermek zorundadır.
Denklik Belgesi Neyi Gösterir
Belge, diplomanın Türk yükseköğretim sisteminde hangi alan ve düzeye eşdeğer olduğunu gösterir. Şeklini ve içeriğini Yükseköğretim Kurulu belirler. Kurul belgeleri güvenli elektronik imza ile onaylar. Başvuru sahibi belgesini doğrulama kodlu olarak elektronik ortamdan alır. Unvan kullanımı ayrı bir incelemeye tabidir. Konuyu denklikte eşdeğerlikler ve unvan yazımızda anlattık.
Asgari Müfredat Dosyalarında Sık Yapılan Hatalar
İlk hata, transkripti tercüme ettirmeden dosyaya koymaktır. İkinci hata, ders içeriklerini hiç sunmamaktır. Üçüncü hata, denklik asgari müfredat standardının karşılamadığı ret kararı gerekçesine genel ifadelerle cevap vermektir. Dördüncü hata, itiraz süresini beklerken dava süresini kaçırmaktır. Beşinci hata, asgari müfredat karşılaştırmasını uzman görüşü olmadan kurmaktır.
Güncel Mevzuat Nasıl Takip Edilir
Denklik mevzuatı sık değişir. Değişiklikleri Yükseköğretim Kurulu duyurularından izlemek gerekir. Yönetmeliğin geçici maddelerini de dikkatle okumak gerekir. Kural olarak başvuru tarihindeki mevzuat geçerlidir. Kişi lehine olan hallerde ise yeni hükümler geçerlidir. Bu ayrım asgari müfredat uyuşmazlıklarında sonuç değiştirir.
Tanınan Kurum Şartı Nasıl Aranır
İnceleme, kurumun tanınmış olması şartıyla başlar. Yönetmeliğin 5 inci maddesi tanınma koşullarını sayar. Tanınmayan bir kurumdan alınan diploma incelemeye bile girmez. Kural bir istisna taşır. Kişi tanınmayan kurumdan tanınan bir kuruma geçmiş olabilir. Öğreniminin en az yüzde yetmişini tanınan kurumda tamamladıysa dosya incelemeye girer.
Tanınma şartı ile asgari müfredat şartı ayrı konulardır. İlki kurumun statüsüne, ikincisi programın içeriğine bakar. Ret kararında hangi şartın ihlal edildiği açıkça yazılmalıdır. İki gerekçenin karıştırılması işlemi sakatlar.
Hangi Diplomalar Sınav Olmadan Denklik Alır
Yönetmeliğin 7 nci maddesi bazı diplomalara doğrudan yol açar. Bunlardan biri dünya sıralamalarındaki üst dilim kuralıdır. Yükseköğrenime başlanılan yıl Kurulun belirlediği sıralama kuruluşları esas alınır. Bu sıralamaların en az üçünde ilk dört yüzlük dilimde yer alan kurumlar bu kapsamdadır. Böyle bir diplomada asgari müfredat tartışması çoğu kez doğmaz.
Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi Kılavuzu da ayrı bir yol açar. Kılavuzdaki yurt dışı programlara yerleşenler bu kapsamdadır. Aynı yıl aynı programa aynı puanla kayıt yaptıranlar da sayılır. Ders transferi ya da yatay geçişle gelenler için ek bir ölçüt vardır. Öğreniminin en az yüzde yetmişini bu kurumlarda tamamlamak gerekir.
Avrupa Sözleşmesi Kapsamındaki Kolaylık
Türkiye, Avrupa Bölgesinde Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşmeye taraftır. Yönetmelik bu ülkelerden gelen bazı başvurulara kolaylık tanır. Meslek icrasına izin veren alanlar bu kolaylığın dışındadır. Diğer programlarda iki şart aranır. Programın Türkiye'de bir karşılığı olmalıdır. Asgari eğitim süresi ve asgari kredi de sağlanmalıdır.
Sağlık ve Hukuk Programlarında Ek Şartlar
Türkiye'de bazı programlarda başarı sıralaması şartı vardır. Tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuk bu gruptadır. Bu programlarda sıralama kuruluşlarının en az ikisinde ilk bin şartı aranır. Kurul, şartı sağlayan mezunların başvurularını münferiden inceler. İnceleme sonunda Kurul, dersler ve uygulamalar için ek işlem kararı verir. Asgari müfredat değerlendirmesi bu programlarda daha sıkı yürür.
Ülkede Kalış Süresi Ayrı Bir Ret Sebebidir
Denklik incelemesi yalnız derslere bakmaz. Kurul, pasaport kayıtları ile giriş çıkış dökümünü de inceler. Öğrenim görülen ülkede bulunma süresinde eksiklik ret sebebi olur. Süre, her eğitim öğretim dönemi için yüzde yetmişin altına inemez. Eğitim faaliyeti dışındaki süreler hesaba girmez. Kalış süresi eksikliği ile denklik asgari müfredat standardının karşılamadığı ret kararı birbirinden bağımsızdır. İdare iki gerekçeyi birlikte kullanırsa her birini ayrı ayrı ispat etmelidir. Aksi halde işlem gerekçe yönünden eksik kalır.
Başvuruda İstenen Belgeler ve Teslim Usulü
Ön başvuru elektronik ortamda başlar. Aday, e-devlet ya da Kurulun internet sayfası üzerinden başvurur. Sisteme yüklenen belgelerin asılları da kontrolden geçer. Kontrol sonunda Daire belgelere görülmüştür kaşesi vurur. İşlemler Denklik Otomasyon Sistemi üzerinden yürür. Süreçte ıslak imza yerine log kayıtları esas olur.
Belgelerin gerçekliği ayrı bir denetim konusudur. Tahrifat tespiti halinde Kurul başvuruyu reddeder. Ayrıca Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunur. Bu sonuç, asgari müfredat tartışmasından tamamen ayrıdır.
Uzaktan Öğretim Programlarında Durum
Uzaktan öğretim ile açık öğretim aynı şey değildir. Yönetmelik ikisini ayrı tanımlar. Açık öğretim ve dışarıdan eğitim doğrudan ret sebebi olur. Uzaktan öğretim programları ise ayrı bir maddeye tabidir. Karşılıklı iletişim ve etkileşim ölçütü burada öne çıkar. Ret kararının hangi eğitim türüne dayandığı bu yüzden önemlidir. Dosyada eğitim türünü gösteren resmî bir yazı bulunmalıdır. Karine ile hareket eden idare eksik inceleme yapar.
Doktora Denkliği Ayrı Bir Süreçtir
Bu Yönetmelik ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarını kapsar. Doktora denkliği farklı bir usule tabidir. Bu nedenle ders karşılaştırma yöntemi de farklı işler. Doktora dosyalarındaki uyuşmazlıkları doktora denklik davaları ve itirazları yazımızda ele aldık.
Mezuniyet Belgesi ile Başvuru Yapılır mı
Diploma henüz elde olmayabilir. Yönetmelik bu durum için ayrı bir belge öngörür. Başvuru mezuniyet belgesiyle giderse Kurul mezuniyet denklik belgesi düzenler. Diplomanın aslı sunulursa diploma denklik belgesi çıkar. İki belge de aynı hukuki sonucu doğurur. İnceleme ölçütleri her iki halde de aynıdır. Diploma sonradan gelirse aday belgesini yeniletir.
İlmi Hüviyet Tespiti Nedir
SYBS kararları arasında ilmi hüviyet tespiti de yer alır. Tespit, seviye tespit sınavı kararı kapsamında uygulama alanı bulur. Yükseköğretim kurumları bu iş için ayrı komisyonlar kurar. Komisyon sözlü, gerektiğinde yazılı bir değerlendirme yapar. Amaç, adayın alan bilgisini doğrudan ölçmektir. Ders eksikliği bu yolla da kapanır. Karara karşı dava yolu yine açıktır.
Denklik Yönetmeliğinin Yargısal Geçmişi
Yönetmelik hükümleri yargı denetiminden de geçti. Danıştay Sekizinci Dairesi, 22/09/2023 tarihli kararıyla iki değişikliği mimarlar yönünden iptal etti. Söz konusu karar E. 2020/4516 ve K. 2023/4062 sayılıdır. İptal, 14/4/2020 tarihli değişiklik yönetmeliğinin birinci ve ikinci maddelerine ilişkin. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararı 14/5/2025 tarihinde onadı. Onama kararı E. 2024/740 ve K. 2025/1036 sayılıdır. Metinlere Danıştay resmî sitesinden ulaşmak mümkün. Bu nedenle asgari müfredat dosyasında mezuniyet alanı ile başvuru tarihi birlikte değerlendirilmelidir.
Asgari Müfredat Gerekçeli Ret Konusunda Avukat Desteği
Asgari müfredat gerekçeli ret kararında izlenecek yol yalnız mevzuat metniyle belirlenmez. Somut olayın özellikleri, dosyadaki belgeler ve varsa idari ya da yargısal kararlar da rol oynar. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilirsiniz. Talebinizi hukuki soru formu üzerinden de iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
İlmi hüviyet tespiti hangi amaçla yapılır?
Adayın alan bilgisini doğrudan ölçmek amacıyla yapılır ve seviye tespit sınavı kararı kapsamında uygulanır. Yükseköğretim kurumları bu iş için ayrı komisyon kurar; değerlendirme sözlü, gerektiğinde yazılı yürütülür. Ders eksikliği bu yolla da kapatılabilir ve karara karşı dava açılabilir.
Mahkeme müfredat gerekçeli ret kararını neden iptal etti?
Rapor, hangi dersin hangi kazanımı karşılamadığını göstermemişti. Eksikliğin doğurduğu sonuç ile telafi yolu ve yöntemi de yazılmamıştı. Mahkeme, muğlak ve öznel ifadelere dayanan değerlendirmeyi yargısal denetime elverişsiz buldu.
İdare eğitimin niteliğinde tereddüde düşerse ne yapmak zorundadır?
Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrası bilgi ve belge toplama ödevi getirir. İdare, öğrenimin türü, niteliği ve düzeyi konusunda tereddüt duyarsa başvuru sahibinden, ilgili yükseköğretim kurumundan veya ülkenin yetkili makamlarından belge ister. Bu adımı atlayan karar eksik incelemeye dayanır.
Dava dilekçesinde ders karşılaştırması nasıl kurulur?
Dilekçenin merkezine ders karşılaştırma tablosu konur. Her satırda ders adı, kredi, saat ve içerik yer alır; yurt dışındaki ders Türkiye'deki eşdeğer programla eşleştirilir. Onaylı transkript ile ders içerikleri tabloya eklenir ve bilirkişi incelemesi talebi açıkça yazılır.
Tespit edilen ders eksikliği hangi yollarla tamamlanır?
Telafi yolunu Komisyon kararı gösterir. En sık uygulanan yol, eksik derslerin Türkiye'deki bir üniversitede tamamlanmasıdır. Staj tamamlama ve klinik pratik de seçenekler arasındadır. İşlemler bittikten sonra Kurul denklik belgesini düzenler.
Diploma Denklik
BOLOGNA SÜRECİ NEDİR?
Bologna Süreci, Avrupa’daki yükseköğretim sistemlerini uyumlu hale getirmeyi amaçlayan bir reform hareketidir. 1999 yılında 29 Avrupa ülkesi tarafından imzalanan Bologna Deklarasyonu ile başlamış olup, günümüzde 40’tan fazla ülke tarafından uygulanmaktadır. Sürecin temel hedefleri arasında ortak bir akademik derece sistemi (lisans, yüksek lisans, doktora), Avrupa Kredi Transfer Sistemi (ECTS) ve diplomaların karşılıklı tanınması yer almaktadır. Bu…
