Yargı Kararı ile Denklik Belgesi Nasıl Alınır

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.28/1, idarenin bu süreye uyma zorunluluğunu şöyle düzenler:

“Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.”

Süre yürütmenin durdurulması kararları için de geçerlidir. Esasa ilişkin kararlarla aynı hüküm uygulanır. Bu nedenle dava sırasında alınan yürütmenin durdurulması kararı da otuz gün içinde uygulanmalıdır.

Otuz gün azami süredir. Kanun önce "gecikmeksizin" ifadesini kullanır. Bu nedenle işlemin niteliği elveriyorsa daha kısa sürede kurulması beklenir. Otuz günün sonuna kadar bekleme, kendiliğinden hukuka uygunluk sağlamaz.

Sürenin başlangıcı kararın idareye tebliğidir. Davacıya tebliğ tarihi başlangıç sayılmaz. Yargı kararı ile denklik sürecinde bu ayrım takip açısından önem taşır.

Kararın Uygulanması İçin Ne Yapılır?

Uygulama çoğu dosyada kendiliğinden başlamaz. Karar kesinleştikten ya da tebliğ edildikten sonra idareye yazılı başvuru yapılır. Başvuru, kararın gereğinin yerine getirilmesini ister.

Başvuru elden ya da posta yoluyla yapılabilir. Yönetmelik m.14 bildirimlerin posta veya elektronik yolla yapılacağını belirtir. Aynı yol, ilgilinin idareye ulaşmasında da pratik bir çerçeve sunar.

Dilekçede şu bilgiler bulunmalıdır.

• Mahkemenin adı ile esas ve karar numarası.

• Kararın tarihi ve idareye tebliğ tarihi.

• İptal edilen işlemin tarihi ve sayısı.

• Talep edilen işlem, yani denklik başvurusunun yeniden değerlendirilmesi.

• Kararın onaylı bir örneği.

Kararın kesinleşmesi her dosyada beklenmez. İYUK m.28/1 tebliği esas alır. Ancak istinaf ya da temyiz yoluna gidilmişse süreç uzayabilir. Bu nedenle kararın hangi aşamada olduğu takip edilmelidir.

Başvurunun alındığına dair belge istenmelidir. Dosya durumu ayrıca takip edilir. Takip için e-Devlette görülen denklik dosya durumu yazıları sayfasındaki açıklamalar yararlı olabilir.

İdare Kararı Uygulamazsa Ne Olur?

İdarenin kararı uygulamaması hukuka aykırıdır; ilgili kişi idare aleyhine tazminat davası açabilir. Uygulama talebine otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve bu ret işlemine karşı da dava açılabilir. Uygulamama başlı başına bir hukuka aykırılıktır. Kanun bu duruma iki sonuç bağlar.

Birinci sonuç yeni bir dava hakkıdır. İYUK m.28/3, karara göre işlem tesis edilmeyen hâllerde idare aleyhine maddi ve manevi tazminat davası açılabileceğini belirtir. Dava, Danıştay veya ilgili idari mahkemede görülür.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.28/3, kararın uygulanmaması hâlinde açılabilecek tazminat davasını şöyle düzenler:

“Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemeleri kararlarına göre işlem tesis edilmeyen veya eylemde bulunulmayan hallerde idare aleyhine Danıştay ve ilgili idari mahkemede maddi ve manevi tazminat davası açılabilir.”

İkinci sonuç davanın muhatabına ilişkindir. İYUK m.28/4 uyarınca, kararların süresi içinde kamu görevlilerince yerine getirilmemesi hâlinde tazminat davası ancak ilgili idare aleyhine açılabilir.

Tazminat davasında zararın gösterilmesi gerekir. Maddi zarar için kaybedilen gelir ya da yapılan masraf belgelenir. Manevi zarar ise sürecin uzamasından doğan sonuçlarla açıklanır. Zarar ile işlemin uygulanmaması arasındaki bağ da kurulmalıdır.

Uygulamada önce yazılı başvuru tekrarlanır. Yargı kararı ile denklik talebinin akıbeti sorulur. Cevap alınamazsa zımni ret hükümleri devreye girer.

Zımni Ret Süresi Nasıl İşler?

Zımni ret, idarenin sessiz kalmasının ret sayılmasıdır. Kural İYUK m.10'da yer alır. İlgililer, idari davaya konu olabilecek bir işlemin yapılması için idari makamlara başvurabilir.

Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgililer, otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde dava açabilir. Otuz günlük süre içinde verilen cevap kesin değilse ilgili bekleyebilir. Bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez.

Bu ayrım pratikte sık karıştırılır. Cevap verilmemesi ile olumsuz cevap verilmesi farklı sonuçlar doğurur. Olumsuz cevapta süre, cevabın yazılı bildirimiyle başlar. Sessizlikte ise otuz günün dolmasıyla başlar.

Zımni ret ile açık ret arasındaki fark, sürenin başlangıcı bakımından şöyledir:

Ayrı bir yol İYUK m.11'dedir. İdari dava açılmadan önce işlemin kaldırılması, geri alınması veya değiştirilmesi istenebilir. Bu başvuru, işlemeye başlamış dava açma süresini durdurur. İsteğin reddi hâlinde süre yeniden işler ve geçmiş süre hesaba katılır.

Dava açma süresi ise İYUK m.7'de düzenlenmiştir. İdare mahkemelerinde süre altmış gündür.

Yürütmenin Durdurulması Kararı Süreci Nasıl Etkiler?

Dava açmak işlemi kendiliğinden durdurmaz. Kural İYUK m.27/1'dedir. Bu nedenle ayrıca talep gerekir.

Talebin kabulü iki şarta bağlıdır. İYUK m.27/2 bu şartları birlikte arar.

• İdari işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması.

• İdari işlemin açıkça hukuka aykırı olması.

Karar kural olarak davalı idarenin savunması alındıktan sonra verilir. Savunma süresi geçtikten sonra da karar verilebilir. Mahkeme kararında hangi gerekçeyle açık hukuka aykırılık bulunduğunu belirtir. Doğacak zararların neler olduğu da yazılır.

Uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde farklı bir usul vardır. Bu işlemlerin yürütülmesi, savunma alınmaksızın da durdurulabilir. Karar daha sonra savunma alınarak yenilenir.

Talep zayıf görülürse savunma alınmadan reddedilebilir. Bu imkân m.27/3'te düzenlenmiştir. Bu nedenle dilekçede zararın somutlaştırılması gerekir. Atama, kayıt ya da meslek icrasının engellenmesi bu kapsamda açıklanır.

Yürütmenin durdurulması kararı da uygulanmak zorundadır. İYUK m.28/1 esasa ilişkin kararlarla aynı süreyi arar. Yargı kararı ile denklik sürecinde bu karar, nihai karardan önce sonuç doğurabilir.

Somut Bir Dosyada Süreç Nasıl İlerledi?

Aşağıdaki dosya, yargı kararı ile denklik sürecinin işleyişini gösterir. Başvuru sahibi, denklik verilmesi gerektiğini belirterek YÖK'e dilekçeyle başvurdu. YÖK dilekçeyi zımnen reddederek seviye tespit sınavı kararı alma yönünde işlem yaptı.

Buradaki zımni ret, ilk denklik başvurusunun ardından oluşan zımni ret değildi. Ayrıca hukuki zeminde yapılmış olan denklik isteminin reddiydi. Ret üzerine dava yoluna gidildi.

Davanın gerekçeleri üç başlıkta toplandı. Birincisi Lizbon Sözleşmesi'ne aykırılıktı. İkincisi eşitlik ilkesiydi. Üçüncüsü aynı dönemde eğitim alan kişilerin dosyalarının emsal gösterilmesiydi.

İdarenin gerekçesi farklıydı. İdare, başvuru sahibinin gıda mühendisliğinden değil, alt bölüm olan Et ve Süt Teknolojileri bölümünden mezun olduğunu belirtti. Ayrıca Plovdiv Gıda Teknolojileri Üniversitesi'nden istenen evrakın gelmediğini bildirdi. Bu nedenle emsal gösterilen dosyaların incelenmeyeceğini savundu.

İdarenin belge eksikliğine dayanması ayrı bir tartışma doğurur. Yönetmelik idareye ek bilgi ve belge isteme yetkisi verir. Ancak yazışmanın sonuçsuz kalması, başvuru sahibine yüklenebilecek bir kusur olmayabilir. Bu nokta dosyada ayrıca değerlendirilir.

O dönemde mühendislik alanlarında seviye tespit sınavı kararları çıkıyordu. Emsal dosyalar arşivden çıkarılıp karşılaştırılmadan işlem kurulmak istendi. Dava sonucunda işlem iptal edildi. Kararın uygulanmasıyla birlikte sınav kararı çıkmadan mühendislik diploma denklik belgesi düzenlendi.

Dosyanın gösterdiği iki nokta genelleştirilebilir. Birincisi, zımni ret ile açık ret arasındaki farktır. İdarenin sessizliği de dava konusu edilebilir. İkincisi, sınav kararının kaçınılmaz olmadığıdır. İnceleme tamamlanmadan kurulan sınav kararı tartışmaya açıktır.

Dosyanın olumlu sonuçlanması genel bir kural doğurmaz. Her başvuru kendi belgeleri üzerinden değerlendirilir. Program adı, ders yükü ve mezuniyet tarihi sonucu değiştirir.

İzlenen İşlem Sırası Neydi?

Süreç dört adımda tamamlandı.

1. Denklik verilmesi yönünde yazılı başvuru yapıldı.

2. Dilekçe reddedildiği için dava açıldı.

3. Dava kazanılınca YÖK'e kararın uygulanması için yazılı başvuru yapıldı.

4. Mühendislik diploma denklik belgesi düzenlendi.

Dosyaya ilişkin denklik belgesi ve mahkeme kararı, ilgilinin isteği üzerine yayından kaldırılmıştır. Bu nedenle metinde karar künyesine yer verilmemiştir.

Sınav Kararı Çıkmadan Denklik Verilebilir mi?

Verilebilir. Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği m.7/2 bu yolu açar. Program, Türk sistemindeki eşdeğerine göre yeterli görülürse SYBS uygulanmadan denklik işlemi yapılır.

Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği m.7/2, bu durumdaki denkliği şöyle düzenler:

“5 inci ve 6 ncı maddeler kapsamında uygunluğu tespit edilen, ancak birinci fıkrada belirtilen yükseköğretim kurumu ve programları dışında kalan programlardan alınmış diplomalara; Türk yükseköğretim sistemindeki eşdeğer programa göre temel kazanımlar, teorik ve uygulamalı dersler staj ve projeler bakımından yeterliğinin Komisyon tarafından doğrudan veya Bilim Alanı Danışma komisyonu ve/veya yükseköğretim kurumlarının görüşleri dikkate alınarak kabul edilmesi halinde SYBS uygulanmaksızın denklik işlemi yapılır.”

Değerlendirmede temel kazanımlar, teorik ve uygulamalı dersler, staj ve projeler karşılaştırılır. Karşılaştırma Türk yükseköğretim sistemindeki eşdeğer program üzerinden yapılır. Ders adları birebir aynı olmayabilir. Bu nedenle içerik ve kredi karşılığı esas alınır. Karar Komisyon tarafından doğrudan verilebilir. Bilim Alanı Danışma Komisyonundan ya da yükseköğretim kurumlarından görüş de alınabilir.

Yönetmelik m.7/1 ayrıca doğrudan denklik hâllerini sayar. Bu hâllerin başında sıralama ölçütü gelir. Ayrıntı denklikte sıralama şartı sayfasında açıklanmıştır.

SYBS uygulanacaksa dayanak m.7/3'tür. Sistemin araçları YÖK Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi sayfasında açıklanır. Sınav alanları ve sınavı yapan kurumlar her yıl güncellenir. Hukuk alanındaki uygulama hukuk alanında denklik STS kararı sayfasında incelenmiştir.

Emsal Dosya Gösterilmesi Ne İşe Yarar?

Emsal dosya, eşitlik iddiasının somut dayanağıdır. Aynı üniversiteden, aynı programdan ve aynı dönemde mezun olan kişilere farklı işlem yapılması tartışma doğurur. Bu tartışma dava dilekçesinde ileri sürülebilir.

Emsal dosyaların bilgisi çoğu zaman ilgilinin elinde bulunmaz. Bu durumda idareden dosya istenmesi mahkemeden talep edilebilir. Talep, dava dilekçesinde ya da sonraki dilekçelerde yazılır. Hangi dönem ve hangi program bakımından karşılaştırma istendiği belirtilir.

Emsal iddiasının kabulü otomatik değildir. İdare, dosyalar arasında fark bulunduğunu ileri sürebilir. Ders yükü, program adı ve mezuniyet tarihi bu farklardan bazılarıdır. Bu nedenle emsal dosyanın hangi noktada benzer olduğu açıkça gösterilmelidir.

Karşılaştırmanın belgeli yapılması gerekir. Emsal kişilerin ad ve kimlik bilgileri paylaşılamayabilir. Bu durumda üniversite, program ve mezuniyet dönemi üzerinden tarif yapılır. İdareden bu tarife uyan dosyaların incelenmesi istenir.

Yargı kararı ile denklik sürecinde emsal karşılaştırması iki aşamada işler. Birinci aşama dava dilekçesidir. İkinci aşama kararın uygulanması için yapılan başvurudur.

Lizbon Sözleşmesi Hangi Noktada Dayanak Olur?

Sözleşmenin tam adı, Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme'dir. Türkiye bakımından onaylanması 5463 sayılı Kanunla uygun bulunmuştur. Sözleşme 11 Nisan 1997 tarihlidir.

Sözleşme, Denklik Yönetmeliği'nin dayanakları arasında sayılır. Dayanak hükmü Yönetmelik m.2'dir. Bu nedenle sözleşmeye aykırılık iddiası doğrudan mevzuat içi bir iddiadır.

Sözleşme, tanıma taleplerinin adil biçimde değerlendirilmesini öngörür. Yönetmelik de bu çerçeveye dayanır. Dayanak maddesinde ayrıca Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile yapılan milletlerarası anlaşma sayılır. Bu anlaşmanın onaylanması 6165 sayılı Kanunla uygun bulunmuştur.

Yönetmelik m.7/5 sözleşmeye taraf ülkeler için özel bir kural getirir. Meslek icrasına izin veren alanlar dışındaki programlarda, diğer şartlar sağlanıyorsa SYBS uygulanmadan denklik verilebilir. Bunun için ilgili program ve derecenin Türkiye'de karşılığı bulunmalıdır. Asgari eğitim süresi ve asgari kredi de sağlanmalıdır.

Karar Sonrası Belgeler Nasıl Teslim Edilir?

İşlem sonuçlandığında belgeler geri verilir. İncelemeye esas diploma ve transkripte "Görülmüştür" kaşesi basılır. Sonuç olumlu ya da olumsuz olsun, belge asılları üst yazıyla teslim edilir. Düzenleme Yönetmelik m.12'dedir.

Denklik belgesi güvenli elektronik imzayla düzenlenir. Başvuru sahibi belgesini doğrulama kodlu olarak elektronik ortamdan alır. Kural Yönetmelik m.11/1'de yer alır. Bu yolla düzenlenen belgelerde fiziki teslim hükümleri uygulanmaz.

Yeni İşlem de Olumsuzsa Ne Yapılır?

Kararın uygulanması her zaman olumlu sonuç doğurmaz. İdare, eksikliği giderdikten sonra yeniden ret kararı verebilir. Bu ikinci karar da bir idari işlemdir.

İkinci işleme karşı yeni bir dava açılabilir. İlk davanın dosyası bu davada delil olarak kullanılabilir. Mahkemeden ilk dosyanın getirtilmesi istenebilir. Süre yine İYUK m.7 uyarınca altmış gündür. Süre, ikinci işlemin yazılı bildirimini izleyen günden başlar.

İkinci işlem, ilk kararla çelişiyorsa ayrıca tartışılır. Mahkemenin belirlediği çerçeveye uyulup uyulmadığı incelenir. Bu inceleme, kararın uygulanmaması iddiasıyla birlikte yürütülebilir.

İkinci ret kararının gerekçesi ilkinden farklıysa tartışma da değişir. Kararın gereklerinin yerine getirilip getirilmediği ayrıca incelenir. Ret gerekçelerinin genel çerçevesi denklik başvurusunun reddi sayfasında, tanınmama kararına ilişkin ayrıntı ise tanınmayan üniversiteler ve mezunlarının durumu sayfasında ele alınmıştır. Genel dava usulü için YÖK denklik davaları ve itirazlar sayfasına bakılabilir.

Yargı Kararı ile Denklik Konusunda Avukat Desteği

Yargı kararı ile denklik sürecinde uygulanacak hukuki yol, somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Kararın kapsamı, gerekçesi ve idarenin kurduğu yeni işlem sonucu doğrudan etkiler. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.

Dosyanıza özgü değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilirsiniz. uzman avukata soru formu üzerinden de talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.