Denklik başvurusu yapan kişilerin en sık dile getirdiği sorun, başvurunun gereği gibi incelenmemesi ve dilekçelere zamanında cevap verilmemesidir. Bu noktada denklik konusunda TBMM Dilekçe Komisyonu devreye girer. Dilekçe komisyonu, kişilerin idareyle ilgili dilek ve şikâyetlerini inceleyen anayasal bir komisyondur. Aşağıda komisyonun görev alanı, başvuru usulü ve süreleri açıklanır. Yazının sonunda denklik sorunları için kullanılabilecek örnek bir dilekçe metni yer alır.
Dilekçe Komisyonu Nedir ve Hangi Yetkilere Sahiptir
Dilekçe hakkı anayasal bir haktır. Anayasanın 74. maddesi vatandaşlara yazılı başvuru hakkı tanır. Bu hakkın kullanım biçimini 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun düzenler. Meclisteki inceleme mercii ise dilekçe komisyonudur. Komisyonun çalışma usulü TBMM İçtüzüğünde gösterilir.
Komisyonun yetkileri 2011 yılında genişletildi. Denklik konusunda TBMM Dilekçe Komisyonu artık kamu kurumlarından her türlü bilgi ve belgeyi isteyebilir. İdari denetim yapılmasını isteyebilir, bilirkişi görevlendirebilir ve yerinde inceleme yapabilir.
Kamu kurumları bu taleplere karşı yükümlüdür. İstenen bilgi ve belgeyi vermek zorundadırlar. Yani dilekçe komisyonu başvurusu basit bir dilek iletme yolu sayılmaz.
Dilekçe Komisyonuna Kimler Başvurabilir
Türk vatandaşları doğrudan başvurabilir. Türkiye'de oturan yabancılar da başvurabilir. Ancak yabancılar için karşılıklılık esası aranır ve dilekçe Türkçe yazılır.
Denklik konusunda TBMM Dilekçe Komisyonu başvurusu kişinin kendi dosyasıyla ilgili olabilir. Kamuyu ilgilendiren bir konu da dilekçe komisyonu önüne taşınabilir. Örneğin denklik uygulamasının genel işleyişine ilişkin şikâyet ikinci gruba girer.
Dilekçe Komisyonu Başvurusunda Hangi Şartlar Aranır
3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun 4. maddesi zorunlu şartları sayar. Dilekçede başvuranın adı, soyadı ve imzası bulunmalıdır. İş veya ikametgâh adresi de yazılır. Bu şartlardan birinin eksikliği dilekçenin görüşülememesine yol açar.
Ayrıca dilekçe somut bir konu içermelidir. Genel şikâyet cümleleri tek başına yeterli olmaz. Yetkili idareden alınmış kesin cevap da eklenir. Bu nedenle YÖK'e önce başvuru yapılması ve cevabın saklanması gerekir.
Denklik konusunda TBMM Dilekçe Komisyonu incelemesi yazılı başvuruyla başlar. Dilekçe doğrudan TBMM Başkanlığına gönderilir. Genellikle posta yolu kullanılır. Güncel iletişim bilgileri Türkiye Büyük Millet Meclisi resmî sitesi üzerinden izlenebilir. Ekler dilekçede tek tek sayılır.
Dilekçe Komisyonunda Süreler Nasıl İşler
Kanun iki ayrı süre öngörür. Yetkili makamlara yapılan başvurulara en geç otuz gün içinde gerekçeli cevap verilir. Meclise gönderilen dilekçeler ise altmış gün içinde karara bağlanır.
Komisyonca ilgili kuruma gönderilen dilekçeler ise otuz gün içinde cevaplandırılır. Bu süreler idareyi bağlar. Buna karşılık süre aşımı tek başına dava hakkı doğurmaz. Denklik konusunda TBMM Dilekçe Komisyonu süreci, idari dava açma süresini de durdurmaz. Bu ayrım denklik dosyalarında hak kaybını önlemek bakımından belirleyicidir.
Hangi Dilekçeler Görüşülemez
İçtüzük beş hâli sayar. Öncelikle belli bir konu içermeyen dilekçeler görüşülemez. Yeni bir kanunu ya da kanun değişikliğini gerektiren dilekçeler de aynı kapsamdadır. Ayrıca yargı mercilerinin görevine giren konular dilekçe komisyonu önünde tartışılamaz.
Kesin cevap örneğinin eklenmemesi dördüncü hâldir. Kanunun zorunlu gördüğü şartların taşınmaması ise beşinci hâldir. Bu kararları Başkanlık Divanı verir. Dağıtımdan itibaren on beş gün içinde itiraz edilmezse karar kesinleşir.
Denklik Konusunda TBMM Dilekçe Komisyonu Başvurusu Ne Sağlar
Denklik dosyalarında en sık görülen şikâyet gecikmedir. Başvuru sahibi yıllarca sonuç bekleyebilir. Bazı dosyalarda cevap, dilekçede sorulan hususlara hiç değinmez. YÖK Tanıma ve Denklik Birimi üzerinden görülen dosya durumu yazıları da çoğu zaman aydınlatıcı olmuyor. Dilekçe komisyonu bu noktada bilgi ve belge isteyerek dosyanın gerçek durumunu ortaya çıkarabilir. Özellikle uzun süre bekleyen dosyalarda denklik konusunda TBMM Dilekçe Komisyonu denetimi somut sonuç verebilir.
Dilekçe komisyonu kararı mahkeme hükmü niteliği taşımaz. Yani denklik belgesi bu kararla verilmez. Buna karşılık inceleme idareyi harekete geçirebilir. Ayrıca elde edilen yazışmalar iptal davasında delil olur. Dava yolu için YÖK denklik davaları ve itirazları yazımız incelenebilir.
Denklik konusunda TBMM Dilekçe Komisyonu yolunda toplu başvuru da bir farkındalık aracıdır. Ancak her dilekçe kendi olayına göre doldurulmalıdır. Aynı metnin aynen tekrarı somut konu şartını karşılamayabilir.
Dilekçe Komisyonuna Gönderilecek Örnek Dilekçe
Aşağıdaki metin denklik sürecinde gecikme yaşayanlar için hazırlanmış bir örnektir. Kişisel bilgiler kendi dosyanıza göre değiştirilir. Ekler bölümüne YÖK'e verilen dilekçe ile alınan cevap konulur.
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ DİLEKÇE KOMİSYONUNA
TALEP EDEN : ………………
TALEP KONUSU : Eğitim-Öğretim Hakkı İhlali Çalışma Hak ve Hürriyetinin İhlali, Başvuru ve Dilekçe Hakkının İhlali, Anayasa ve Kanunlara Aykırılık
ADRES : ………………
ŞİKAYET EDİLEN KURUM : Yükseköğretim Kurulu (YÖK)
MEVZUAT :
Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. Maddesi;
“Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir.
Kendileriyle ilgili başvurmaların sonucu, gecikmeksizin dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir.”
Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun’un :
Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanunun İlgili Maddeleri
“Amaç” başlıklı 1. Maddesi;
“Bu Kanunun amacı, Türk vatandaşlarının ve Türkiye’de ikamet eden yabancıların kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, Türkiye Büyük Millet Meclisine ve yetkili makamlara yazı ile başvurma haklarının kullanılma biçimini düzenlemektir.”
“Kapsam” başlıklı 2. Maddesi;
“Bu Kanun, Türk vatandaşları ve Türkiye’de ikamet eden yabancılar tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisi ile idarî makamlara yapılan dilek ve şikâyetler hakkındaki başvuruları kapsar.”
“Dilekçe Hakkı başlıklı 3. Maddesi”
“Türk vatandaşları kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkında, Türkiye Büyük Millet Meclisine ve yetkili makamlara yazı ile başvurma hakkına sahiptirler.
(Ek: 2/1/2003-4778/25 md.) Türkiye’de ikamet eden yabancılar karşılıklılık esası gözetilmek ve dilekçelerinin Türkçe yazılması kaydıyla bu haktan yararlanabilirler.”
“Dilekçede bulunması zorunlu şartlar” başlıklı 4. Maddesi ;
“Türkiye Büyük Millet Meclisine veya yetkili makamlara verilen veya gönderilen dilekçelerde, dilekçe sahibinin adı-soyadı ve imzası ile iş veya ikametgâh adresinin bulunması gerekir.”
Dilekçenin İncelenmesi ve Cevap Süreleri
“Dilekçenin incelenmesi ve sonucunun bildirilmesi” başlıklı 7. Maddesi ;
“Türk vatandaşlarının ve Türkiye’de ikamet eden yabancıların kendileri ve kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri konusunda yetkili makamlara yaptıkları başvuruların sonucu veya yapılmakta olan işlemin safahatı hakkında dilekçe sahiplerine en geç otuz gün içinde gerekçeli olarak cevap verilir. İşlem safahatının duyurulması halinde alınan sonuç ayrıca bildirilir.”
Türkiye Büyük Millet Meclisine yapılan başvuruların incelenmesi başlıklı 8. Maddesi;
“Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderilen dilekçelerin, Dilekçe Komisyonunda incelenmesi ve karara bağlanması altmış gün içinde sonuçlandırılır. İlgili kamu kurum veya kuruluşları Türkiye Büyük Millet Meclisi Dilekçe Komisyonunca gönderilen dilekçeleri otuz gün içinde cevaplandırır. İnceleme ve karara bağlamanın esas ve usulleri Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünde gösterilir.
(Ek fıkra: 1/12/2011-6253/41 md.) Dilekçe Komisyonu, görevleri ile ilgili olarak, kamu kurum ve kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile özel kuruluşlardan her türlü bilgi ve belgeyi almak, ilgilileri çağırıp bilgi almak, idari denetimin yapılmasını istemek, bilirkişi görevlendirmek ve yerinde inceleme yapmak yetkisine sahiptir. Bu yetkinin kullanılması durumunda kamu kurum ve kuruluşları ile kamu personeli, talep edilen bilgi ve belgeyi vermek, idari denetimi yapmak ve yerinde inceleme için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.”
Türkiye Büyük Millet Meclisi İçTüzüğü’nün;
TBMM İçtüzüğünde Dilekçe Komisyonuna İlişkin Hükümler
“Dilekçe Komisyonu” başlıklı 115.maddesi;
“Dilekçe Komisyonu, Türk vatandaşlarının ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancıların kendileriyle veya kamu ile ilgili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına gönderdikleri dilek ve şikâyetleri inceler.”
“Dilekçelerin Başkanlık Divanınca İncelenmesi, başlıklı 116. Maddesi;
“Dilekçe Komisyonunun; Başkan, Başkanvekili, Sözcü ve Kâtibinden oluşan Başkanlık Divanı, komisyona gelen dilekçeleri inceleyerek;
Görüşülemeyecek Dilekçeler İçtüzükte Nasıl Sayılır
Belli bir konuyu ihtiva etmeyen,
Yeni bir kanunu veya bir kanun değişikliğini gerektiren,
Yargı mercilerinin görevine giren konularla ilgili olan veya haklarında bu merciler tarafından verilmiş bir karar bulunan,
Yetkili idarî makamlarca verilen kesin cevap suretini ihtiva etmeyen,
Kanunun dilekçede bulunmasını zorunlu gördüğü şartlardan herhangi birini taşımayan, Dilekçelerin görüşülemeyeceğini karara bağlar. Komisyon Başkanlık Divanı, bu kararlarını; bastırır ve Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerine dağıtır. Dağıtım tarihinden itibaren onbeş gün içinde itiraz olunmayan Başkanlık Divanı kararları kesinleşir ve durum dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir. Komisyon Başkanlık Divanı; görüşülemeyeceğini karara bağladığı dilekçelerden, kanun olarak düzenlenmelerinde toplumsal yarar gördüklerinin birer örneğini Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına ve Başbakanlığa bilgi olarak gönderir.”
Komisyon Genel Kurulu ve Kesin Kararın Sonucu
“Dilekçelerin Komisyon Genel Kurulunca İncelenmesi” başlıklı 117. Maddesi;
“Komisyon Başkanlık Divanının 116 ncı maddenin dışında gördüğü dilekçeler ile aynı madde gereğince karara bağladığı dilekçelerden süresi içinde itiraza uğrayanlar, Komisyon Genel Kuruluna sevk edilir. Komisyon Genel Kurulu, kendisine gönderilen dilekçeleri, ilk önce; 116 ncı madde hükmü gereğince inceleyerek karar konusu olup olamayacakları hususunu kararlaştırır.”
“Dilekçeler Hakkındaki Kesin Kararın Sonucu” başlıklı 120.maddesi;
“Bakanlar 119 uncu madde gereğince kesinleşen kararlar hakkında yaptıkları işlemi, aynı maddenin son fıkrası uyarınca kendilerine yapılan bildiri tarihinden itibaren otuz gün içinde, Komisyon Başkanlığına yazıyla bildirirler. Komisyon Genel Kurulu, bunlardan gerekli gördüklerinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülmesini isteyebilir. Bu takdirde, komisyon kendi görüşünü belirten bir rapor hazırlayarak Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunar. Komisyonun bu istekte bulunması halinde 119 uncu maddenin ikinci ve üçüncü fıkraları hükümleri uygulanır. İlgili bakanlık birinci fıkra uyarınca yapması gereken bildiriyi yapmadığı takdirde de, aynı fıkra hükümleri uygulanır.”
AÇIKLAMALAR :
YÖK Uygulamasında Ortaya Çıkan Hukuka Aykırılıklar
Yükseköğretim Kurulu(YÖK)’na, usulüne uygun olarak yapmış olduğumuz ve ekte sayın Başkanlığınıza sunulan başvurulara, dilekçelere ve müracaatlara hukuka aykırı olarak ya hiç cevap verilmemekte, ya kanuni süreleri aşarak geç cevap verilmekte, ya dilekçe ile istenilen hususlara hiç değinmeden geçiştirilmekte ve hukuki durumlar sürüncemede bırakılmakta ya da hukuki durumumla ilgili olmasına rağmen istenilen belgeler verilmemektedir. Yukarıda verilen mevzuat hükümleri gereğince konu araştırıldığında hukuk devleti ilkesi ile idare hukukunun temel ilkeleri olan “İdarenin Kanuniliği” “İdarenin Güvenilirliği” “Kamu Hizmetinin Şeffaflığı” ilkeleri başta olmak üzere hukuka aykırı işlemler yapıldığı görülecektir.
İdari makamların yetkisi anayasa veya kanunla verilir. Kanunun öngördüğü koşullar oluşmuşsa idare bu yetkiyi kullanmak zorundadır. İdare, kanunun açık izni olmadıkça yetkisinden vazgeçemez ve yetkisini başkasına devredemez. Bu kurallar idare hukukunun temel ilkelerindendir. (Danıştay 5. Dairesinin 4.5.2004 gün ve E:2003/40, K:2004/2070 sayılı kararı.)
Kamu idareleri yürüttükleri hizmetlerde kanunlara ve genel olarak hukuka uygun hareket etmek zorundadır. Bu konudaki aykırı davranışlar hizmet kusurunu doğurur. İdareler, bu davranışları nedeniyle kişilerin uğradığı zararı tazmin etmekle yükümlüdür. Bu yükümlülük hem idare hukuku ilkesi hem Anayasa hükmü gereğidir. (Danıştay 5. Dairesinin 28.9.1984 gün ve E:1979/1924, K:1984/3200 sayılı kararı.)
Hizmet Kusuru Denklik Dosyalarında Nasıl Ortaya Çıkar
İdare, yasayla kendisine verilen yükümlülük için gerekli işlemleri yapmazsa hizmet kusurlu işlemiş olur. İdarelerin hizmet kusuru nedeniyle doğan zararları ödemek zorunda olduğu bilinen bir idare hukuku ilkesidir. (Danıştay 5. Dairesinin 27.3.1986 gün ve E:1981/1654, K:1986/410 sayılı kararı.)
İdareler takdir yetkisine giren işlemleri tesis ederken mutlak ve sınırsız hareket edemez. Bu yetki kamu yararı, kamu hizmeti gerekleri ve hukuka uygunluk ilkeleri çerçevesinde kullanılır. Bu da bilinen bir idare hukuku ilkesidir. (Danıştay 5. Dairesinin 16.1.1985 gün ve E:1984/1227, K:1985/35 sayılı kararı.)
YÖK kamu hizmetini bazen hiç yerine getirmemekte, bazen de geç ve kötü işletmektedir. Bunun sonucunda başvuru sahipleri yıllarca denklik kararı beklemektedir. Bu süreçte Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Anayasa ile korunan eğitim öğretim hakkı ile çalışma hak ve hürriyeti ihlal edilmektedir. İş ve aile hayatları askıya alınmakta, kişiler haklarına kavuşamamaktadır. Bireylerin idare karşısındaki başlıca girişim yolu dilekçe hakkıdır. Bu dilekçelere cevap verilmemesi ya da gereği gibi incelenmeden alelade cevap verilmesi büyük hak kayıplarına yol açmaktadır.
Bu hususlar çerçevesinde YÖK’e verilen dilekçemiz, dilekçemizin tarihi ve sayısı ile cevap verilmişse nasıl verildiği, verilmemiş ise bu husus açıklanarak ekte sunulmaktadır. Verilen mevzuat, hukuk devleti ilkeleri ve yargı içtihatları doğrultusunda YÖK’ün yapmış olduğu hukuka aykırılıkların ortaya çıkarılarak hakkımın korunması ve taleplerin yerine getirilmesi ile devletimiz aleyhine doğacak maddi manevi tazminat taleplerinin önüne geçilmesi için araştırılıp sonuçlanması hususunda gereğinin yapılmasını saygılarımla arz ederim…./…./2018
EK :
1- YÖK’e yapmış olduğum başvuru dilekçesi örneği
2- YÖK’ün cevabı/diğer bilgi ve belgeler
İMZA
İSİM SOY İSİM
Dilekçe (word):TBMM DİLEKÇE KOMİSYONU
Dilekçe Komisyonu Başvurusunun Sonucu Nasıl Bildirilir
Denklik konusunda TBMM Dilekçe Komisyonu Başkanlık Divanı önce dilekçenin görüşülebilir olup olmadığına karar verir. Sonuç dilekçe sahibine yazılı olarak bildirilir. Görüşülebilir bulunan dosyalar Komisyon Genel Kuruluna gider.
Kesinleşen kararlar bakanlıklara bildirilir. Bakanlar yaptıkları işlemi otuz gün içinde yazıyla bildirmek zorundadır. Dilekçe komisyonu gerekli gördüğü dosyaların Genel Kurulda görüşülmesini isteyebilir. Yani başvuru Meclis gündemine taşınabilir.
Dilekçe Komisyonu Yanında Hangi Yollara Başvurulabilir
İlk yol bilgi edinme başvurusudur. 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu uyarınca kurumlar başvuruyu on beş iş günü içinde cevaplandırır. Ret kararına karşı Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna itiraz edilebilir.
İkinci yol Kamu Denetçiliği Kurumu başvurusudur. Kurum idarenin işleyişini inceler ve tavsiye kararı verir. Karar bağlayıcı değildir fakat idare üzerinde etki doğurur. Denklik alanındaki örnek metin için denklik konusunda Kamu Denetçiliği Kurumu dilekçesi yazımıza bakılabilir.
Üçüncü yol idari yargıdır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu 10. maddeye göre idareye yapılan başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. Bu tarihten itibaren altmış gün içinde iptal davası açılabilir. Dava süresi hak düşürücüdür. Bu nedenle komisyon başvurusu beklenirken dava süresi kaçırılmamalıdır.
Hangi yolun seçileceği somut duruma göre değişir. Ret kararı varsa öncelik iptal davasıdır. Gecikme ve cevapsızlık varsa denklik konusunda TBMM Dilekçe Komisyonu ile bilgi edinme yolu birlikte kullanılır. Metin örnekleri için akademik dilekçe örnekleri sayfamız yararlı olabilir.
Dilekçe Komisyonu Konusunda Avukat Desteği
Dilekçe komisyonu başvurusu bakımından izlenecek yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Denklik süreciniz hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya hukuki soru formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
