Denklikte Sıralama Şartı ve İlk 1000 Kuralı Nasıl Uygulanır

Yöntem farkı hukuki sonucu doğurur. Sıralama şartı, tek bir listede değil birden çok listede aranır. Bir kuruluşta eşiğin sağlanması tek başına yeterli değildir.

Güncel liste ve dayanak metinler YÖK Tanıma ve Denklik Bilgi Bankası sayfasında yayımlanır. Liste değişebileceği için dosya hazırlanırken güncel metin kontrol edilmelidir.

Sıralama Şartı Hangi Yıla Göre Belirlenir

Yıl seçimi sonucu doğrudan değiştirir. Yönetmelik doğrudan denklik bakımından "yükseköğrenime başlanılan yıl" ifadesini kullanır. Tıp ve benzeri programlarda ise kuruma "kayıt olduğu yıl" ölçütü geçer.

Bu nedenle mezuniyet yılına bakmak yanıltır. Kurumun bugünkü sırası da tek başına yeterli değildir. Sıralama şartı, öğrenime başlanan yılın sürümü üzerinden ölçülür.

Hazırlık sınıfı bulunan programlarda soru daha karışıktır. YÖK'ün soru cevap metni, geçiş hükmü bakımından hazırlık programına kayıt tarihini de anar. Bu nedenle kayıt belgesindeki tarih dosyaya eklenmelidir. Ara verme ve kayıt dondurma dönemleri de belgelenir.

Kuruluşlar listelerini her yıl yeniler. Eski sürümler kuruluşların kendi arşivlerinde tutulur. Dosyaya, ilgili yılın sürümünden alınmış çıktı eklenmelidir.

İlk Dört Yüzlük Dilim Doğrudan Denklik Sağlar

Yönetmelik m.7/1-a birinci eşiği düzenler. Türk yükseköğretim sisteminde eşdeğer bir karşılığı bulunan programlar bu kapsamdadır. Kurum, öğrenime başlanılan yıl en az üç kuruluşun sıralamasında ilk dört yüzlük dilimde yer alıyorsa denklik SYBS uygulanmadan yapılır.

Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği m.7/1-a bendinin resmî metni şudur:

“denklik işlemi aşağıdaki hallerde … beşinci fıkra hükümleri saklı kalmak kaydıyla SYBS uygulanmaksızın yapılır: a) Türk yükseköğretim sisteminde eşdeğer bir karşılığının olması hâlinde, yükseköğrenime başlanılan yıl Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenmiş olan sıralama kuruluşlarınca yapılan dünya üniversite sıralamalarının … en az üçünde ilk dört yüzlük dilim içerisinde yer alan yükseköğretim kurumlarından alınan diplomalara”

YÖK'ün 15 Mart 2024 usul ve esasları aynı kuralı tekrarlar. Metnin 2. maddesi, bu kurumların tüm programlarından alınan diplomalara doğrudan denklik işlemi yapılacağını belirtir.

Doğrudan denklik ifadesi burada teknik anlam taşır. Dosya yine incelenir. İncelenen konular belge gerçekliği, kalış süresi ve program eşdeğerliğidir. Doğrudan olan, SYBS uygulanmamasıdır. Bu ayrım ret yazısı okunurken önem kazanır.

Buradaki sıralama şartı üç kuruluş aramaktadır. İki kuruluşta ilk dört yüzlük dilimde yer almak yeterli değildir. Eşik sağlanmıyorsa dosya olağan inceleme sürecine girer.

Tıp ve Hukukta İlk 1000'de Yer Alan Üniversitenin Sıralaması

İlk 1000'de yer alan üniversitenin sıralaması meslek icrasına izin veren programlar için aranır. Kapsamdaki programlar tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuktur. Bu programlarda Türkiye'de başarı sıralaması şartı aranır.

Yönetmelik m.7/5 ilk 1000'de yer alan üniversitenin sıralaması kuralını şöyle kurar. Kurum, yükseköğrenime başlanılan yıl en az iki kuruluşun sıralamasında ilk binde yer alıyorsa başvuru kabul edilir. Dosya münferiden incelenir. İnceleme sonunda alınan dersler, uygulamalar ve projeler değerlendirilir. Gerekirse SYBS işlemleri gerektiren karar alınabilir.

Aynı Yönetmeliğin m.7/5 fıkrası, ilk 1000 kuralını şu şekilde düzenler:

“Türkiye’de başarı sıralaması şartı aranan tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuk programlarından alınan diplomaların denklik başvurularının değerlendirilmesinde, yükseköğrenime başlanılan yıl Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenmiş olan sıralama kuruluşları tarafından yapılan dünya üniversite sıralamalarının en az ikisinde ilk binde yer alan üniversitelerden mezun olanların denklik başvuruları kabul edilir ve münferiden inceleme yapılır ve inceleme sonucunda kişilere almış oldukları dersler, uygulamalar ve projeler gibi hususlar göz önünde tutularak SYBS işlemleri gerektiren kararlar alınabilir.”

Eşik sağlanmazsa sonuç ağırdır. Yönetmelik m.7/6-g bu hâlde başvurunun reddedileceğini belirtir. Reddin tek istisnası aynı fıkranın (ğ) bendidir. İlk 1000'de yer alan üniversitenin sıralaması bu iki bendin birlikte okunmasıyla anlaşılır.

İlk bin eşiği başvurunun kabulünü sağlar. Denklik belgesinin verileceği anlamına gelmez. İlk 1000'de yer alan üniversitenin sıralaması sağlansa bile inceleme sonucunda SYBS kararı çıkabilir. Ders, staj ve proje eksikliği bu kararın dayanağı olur.

YÖK'ün soru cevap metni ilk 1000'de yer alan üniversitenin sıralaması ölçütünü sadeleştirerek anlatır. Metne göre en az iki kuruluşta ilk binde yer alan kurum mezunlarının başvurusu, YKS şartı aranmaksızın denklik incelemesine tabi tutulur.

İki eşiğin farkı şu şekildedir:

Ortaöğrenimini Türkiye'de Tamamlayanlar İçin YKS Şartı

Kurum ilk binde değilse ikinci bir yol vardır. Bu yol yalnızca ortaöğrenimini Türkiye'de tamamlayanlar içindir. Kişinin, yurtdışında öğrenime başladığı yıla ait YKS'ye girmiş olması aranır. Ayrıca ilgili program için Türkiye'de aranan başarı sıralaması şartını sağlaması gerekir.

Kural Yönetmelik m.7/6-ğ'de yer alır. Şartı sağlamayanların başvuruları reddedilir. Aynı düzenleme m.4/1-j'de belge yükümlülüğü olarak da geçer. Başvuruya, ilgili yıla ait sınav sonuç belgesi eklenir.

YKS koşulu iki ayrı unsurdan oluşur. Birincisi sınava girmiş olmaktır. İkincisi ilgili programın puan türünde asgari başarı dilimine girmektir. İki unsurdan biri eksikse başvuru reddedilir.

Ortaöğrenimini yurtdışında tamamlayanlar bu koşula tabi değildir. Bu ayrım dosyada diploma ve öğrenim belgeleriyle gösterilir. Lise mezuniyet yeri, dosyanın yönünü belirleyen ilk verilerden biridir.

Diğer bütün başvurularda YKS şartı aranmaz. YÖK'ün 15 Mart 2024 usul ve esaslarının 4. maddesi bunu açıkça yazar. Sıralama şartı ile YKS şartı bu noktada birbirinden ayrılır.

Geçiş hükmü de önemlidir. Değişiklikten önce başvuruya esas diploma programına ya da hazırlık programına kayıt yaptıranlar yeni düzenlemeden muaftır. Bu husus YÖK'ün soru cevap metninde belirtilmiştir.

Sıralama Şartı Hangi Başvurularda Aranmaz

Sıralama şartı, ÖSYS kılavuzundaki yurtdışı programlara yerleştirilenlerde ve bu programa yerleşen son öğrencinin puanını alarak aynı yıl aynı programa kayıt yaptıranlarda aranmaz. Eşdeğeri bulunmayan programlarda ve tıp, diş hekimliği, eczacılık, hukuk dışında yeterliği Komisyonca kabul edilen programlarda da aranmaz. Her dosya sıralama üzerinden değerlendirilmez. Yönetmelik başka yollar da tanır.

• Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi kılavuzunda yer alan yurtdışı programlara yerleştirilenler. Dayanak m.7/1-c'dir.

• Aynı programa, o yıl yerleştirilen son öğrencinin puanıyla kayıt yaptıranlar. Bu da m.7/1-c kapsamındadır.

• Programın yeterliği Komisyonca doğrudan kabul edilen dosyalar. Dayanak m.7/2'dir.

• Türk yükseköğretim sisteminde aynısı veya benzeri bulunmayan programlar. Bu hâl m.7/4'te düzenlenmiştir.

Yönetmelik m.7/2 pratikte en geniş yoldur. Burada temel kazanımlar, teorik ve uygulamalı dersler, staj ve projeler karşılaştırılır. Komisyon yeterliği kabul ederse SYBS uygulanmaz. Görüş için Bilim Alanı Danışma Komisyonuna başvurulabilir.

Komisyon kararı gerekçeli olmalıdır. Hangi dersin, hangi kredinin ve hangi kazanımın eksik bulunduğu görülmelidir. Genel ifadelerle kurulan değerlendirmeler eksik inceleme iddiasına açık kalır. Bu konudaki ölçüt denklik başvurusunun reddi sayfasında mahkeme kararıyla açıklanmıştır.

Lizbon Sözleşmesine taraf ülkeler için ayrı bir kolaylık vardır. Yönetmelik m.7/5 bu ülkelerden mezun olanları kapsar. Meslek icrasına izin veren alanlar dışındaki programlarda, asgari eğitim süresi ve kredi sağlanıyorsa SYBS uygulanmadan denklik verilebilir. Sıralama şartı bu yolda aranmaz.

Sıralama Şartı Yabancı Dil Belgesini Etkiler mi

Etkiler. Yönetmelik m.4/1-ğ, öğrenim görülen program dilinde YÖK'ün kabul ettiği sınavlardan puan ister. Belgenin süresinde sunulmaması ret sebebidir. Dayanak m.7/6-f'dir.

Muafiyet yine sıralamaya bağlıdır. Yönetmelik m.4/4 uyarınca, yükseköğretime başlanılan yıl en az üç kuruluşta ilk dört yüzlük dilimde yer alan kurum mezunlarından bu belge istenmez.

Filoloji ve mütercim tercümanlık gibi alanlarda ayrı bir kural işler. Yönetmelik m.9/2 bu alanlarda dil sınavı puanı arar. Aynı fıkra, ilk dört yüzlük dilimdeki kurum mezunlarını bu şarttan muaf tutar. Öğrenim dili başvuru sahibinin ana diliyle aynıysa da puan istenmez. Dil belgesi tartışmasının bir örneği YÖKDİL denklik işlemlerinde geçerli midir sayfasında ele alınmıştır.

Uzaktan Öğretimde Sıralama Şartı Nasıl İşler

Uzaktan öğretimde kapsam dardır. Yönetmelik m.10/3 bazı alanlara denklik işlemi yapılmayacağını belirtir. Bu alanlar tıp, diş hekimliği, eczacılık, hukuk, öğretmenlik, mühendislik ve mimarlıktır. Klinik uygulaması olan sağlık programları da kapsamdadır.

Yönetmelik m.10 uzaktan öğretim için ek ölçütler de sayar. Program dilinin Türkçe olmaması aranır. Uluslararası anlaşmayla kurulan kurumlar ve resmî dili Türkçe olan ülkeler bunun dışındadır. Mezuniyet kredisi, o ülkedeki eşdeğer örgün programın altında kalamaz.

Diğer programlarda sıralama şartı devreye girer. Yükseköğrenime başlanılan yıl en az üç kuruluşta ilk dört yüzlük dilimde yer alan kurumlardan uzaktan öğretimle alınan diplomalara SYBS uygulanmaz. Eşiğin altındaki kurumlarda ise inceleme olağan usulle yürür.

Yatay Geçiş ve Ders Transferinde Sıralama Şartı

Öğrenimin bir bölümünü başka kurumda tamamlayanlar için ayrı bentler vardır. Yönetmelik m.7/1-ç, ilk dört yüzlük dilimdeki kurumlara ders transferi ya da yatay geçişle geçenleri kapsar. Şart, öğrenimin en az yüzde yetmişinin bu kurumlarda tamamlanmasıdır.

Aynı fıkranın (d) bendi ek bir grubu düzenler. Bu grup, öğrenime başladığı ilk dönemde ÖSYM'nin yükseköğretime geçiş için aradığı asgari şartları karşılamış olanlardır. Yüzde yetmiş ölçüsü burada da aranır.

Yüzde yetmiş oranı ders ve kredi üzerinden hesaplanır. Hesap için iki kurumun transkriptleri karşılaştırılır. Transfer edilen dersleri gösteren belge de dosyaya eklenir. Yönetmelik m.4/1-d bu belgeyi ayrıca ister.

Sıralama şartı bu bentlerde tanınma sorunundan bağımsızdır. Kurumun tanınmaması ayrı bir ret sebebidir ve tanınmayan üniversiteler ve mezunlarının durumu sayfasında incelenmiştir.

Sıralama Bilgisi Nasıl Doğrulanır

Sıralama bilgisi, dört kuruluşun öğrenime başlanılan yıla ait resmî sürümünden kurumun adı taranarak ve dilim veya sıra çıktısı belgelenerek doğrulanır. Doğrulama dosyanın en somut parçasıdır. Sıralama şartı iddia edilirken şu adımlar izlenir.

• Öğrenime başlanan yıl belirlenir.

• Dört kuruluşun o yıla ait sürümleri açılır.

• Kurumun adı ve varsa eski adı ayrı ayrı aranır.

• Kurumun bulunduğu dilim çıktı olarak alınır.

• Kaç kuruluşta eşiğin sağlandığı sayılır.

Çıktıda tarih ve sürüm bilgisi görünmelidir. Ekran görüntüsü tek başına zayıf kalabilir. Mümkünse kuruluşun kendi sayfasından alınan bağlantı da dosyaya eklenir. Sıralama şartı tartışmasında bu ayrıntı belirleyici olabilir.

Kurum adı değişmişse arama zorlaşır. Bu durumda eski ve yeni ad birlikte kontrol edilir. Ülke bazlı listeler de yardımcı olabilir.

Bazı kuruluşlar dilim yerine tam sıra yayımlar. Bazıları ise belirli bir aralıktan sonra sıralamayı gruplar hâlinde verir. Örneğin 401-500 aralığı tek grup olarak gösterilebilir. Böyle bir gösterimde kurumun ilk dört yüzlük dilime girmediği kabul edilir. Grup gösterimi dosyada açıkça belirtilmelidir.

Değerlendirme, genel dünya sıralamaları üzerinden yapılır. Alan bazlı ya da konu bazlı listeler ayrı yayımlanır. Bu listeler genel sıralamanın yerine geçmez. Dosyaya konu bazlı çıktı eklenmesi tartışmayı zayıflatır.

Sayfanın önceki sürümünde Bulgaristan, Azerbaycan, Ukrayna, Kuzey Makedonya ve Romanya için ülke bazlı derlemeler paylaşılmıştı. Bu derlemeler tarih itibarıyla eskimiştir. Güncel sorgunun kuruluşların kendi arşivlerinden yapılması gerekir. Aynı ülkelerden gelen başvurularda yaşanan sorunlara Azerbaycan mezunu denklik mağdurları sayfasında da yer verilmiştir.

Ortak Program ve Şube Kampüslerde Durum Nasıldır

Diploma bazen ortak programdan alınır. Bu hâlde iki kurumun adı birlikte geçebilir. Değerlendirme, diplomayı düzenleyen kurum üzerinden yapılır.

Şube kampüsler ayrı bir başlıktır. Yönetmelik m.5/1-b, bir ülkenin kurumuna bağlı olarak başka ülkede faaliyet gösteren birimleri düzenler. Bu birimlerin hem menşe ülkede hem de faaliyet ülkesinde tanınması aranır. Sıralamada ana kurumun sırası kullanılıyorsa bu durum belgelenmelidir.

Sıralama Şartına Dayalı Ret Kararına Karşı Ne Yapılır

Ret kararına karşı, yazılı bildirimi izleyen günden başlayarak altmış gün içinde iptal davası açılabilir. Ret yazısı hangi bende dayandığını göstermelidir. Sıralama şartı gerekçesiyle verilen ret kararlarında iki nokta tartışılır. Birincisi hangi yılın sürümünün esas alındığıdır. İkincisi kaç kuruluşta eşiğin arandığıdır.

İtiraz aşamasında yapılan hata sonucu değiştirebilir. Eşik iddiası yalnızca dilekçede yazılmakla kanıtlanmış olmaz. Kuruluşların ilgili yıla ait sürümünden alınan çıktılar dosyaya konulmalıdır. İdare bu çıktıları kendiliğinden araştırmakla yükümlü tutulmaz.

Yanlış yıl kullanılmışsa işlem sakattır. Aynı şekilde üç kuruluş yerine dört kuruluş aranması da hukuka aykırılık oluşturur. İtiraz dilekçesine ilgili yılın çıktıları eklenmelidir.

Üçüncü tartışma konusu kurumun kimliğidir. Ad değişikliği ya da kampüs ayrımı nedeniyle yanlış kurum incelenmiş olabilir. İlk 1000'de yer alan üniversitenin sıralaması diplomayı veren kurum üzerinden ölçülür. Bağlı bir enstitünün ya da ortak programın durumu ayrıca açıklanmalıdır.

Dava yolu açıktır. İptal davası süresi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7 uyarınca altmış gündür. Süre yazılı bildirimi izleyen günden başlar. Aynı Kanunun 11. maddesi kapsamında idareye başvurulması süreyi durdurur. Denklik başvurusunun reddi hâlinde izlenecek usul denklik başvurusunun reddi sayfasında ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Yargı kararının uygulanması ise yargı kararı ile denklik alınması sayfasında ele alınmıştır.

Denklikte Sıralama Şartı Konusunda Avukat Desteği

Sıralama şartı bakımından uygulanacak hukuki yol, somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Öğrenime başlanan yıl, kurumun o yılki sırası ve mezun olunan program sonucu doğrudan etkiler. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.

Sıralama şartı hakkında dosyanıza özgü değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilirsiniz. uzman avukata soru formu üzerinden de talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.