YÖK'ün Tanımadığı Üniversitede Denklik Başvurusunun Reddi

Başvuru ücretlidir. YÖK Yürütme Kurulunun 24.12.2025 tarihli toplantısında 2026 yılı ücretleri belirlenmiştir. Diploma veya mezuniyet denklik başvurusu ile yeniden inceleme talepleri için 1.250 TL öngörülmüştür. Ücret 01.01.2026 ile 31.12.2026 arasında geçerlidir.

Başvuru Dosyasında Hangi Belgeler Aranır

Yönetmelik m.4 belgeleri tek tek sayar. Eksik belge, esasa girilmeden sonuç doğurabilir.

• Başvuru formu ve kimlik belgesi fotokopisi.

• Diploma veya mezuniyet belgesinin aslı, onaylı sureti ve onaylı Türkçe tercümesi.

• Not çizelgesi aslı, Avrupa Birliği ülkelerinde ayrıca diploma eki.

• Başka kurumdan transfer edilen dersler varsa bunları gösteren not çizelgesi.

• Öğrenim süresince kullanılan pasaportlar ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş çıkış belgesi.

• Öğrenim dilinde YÖK'ün kabul ettiği sınavlardan alınan puan belgesi.

Belgelerde eksiklik saptanırsa süre verilir. Süre, belgenin türüne göre YÖK tarafından belirlenir. Talep üzerine ek süre verilebilir. Belgeler verilen sürede tamamlanmazsa başvuru iade edilir. Bu sonuç m.4/3'te düzenlenmiştir.

Yabancı dil belgesi bakımından bir muafiyet vardır. Yükseköğretime başlanılan yıl en az üç sıralama kuruluşunda ilk dört yüzlük dilimde yer alan kurum mezunlarından bu belge istenmez. Kural m.4/4'tedir. Sıralama ölçütünün ayrıntısı denklikte sıralama şartı sayfasında açıklanmıştır.

Denklik Başvurusunun Reddi Hangi Sebeplere Dayanır

Yönetmelik m.7/6 ret hâllerini bentler hâlinde sayar. Ret yazısı bu bentlerden birine dayanır.

• Kurumun YÖK tarafından tanınmaması.

• Açık öğretim ya da dışarıdan eğitim gibi devam zorunluluğu bulunmayan öğretim.

• Programın alan ve derece bakımından Türk sistemindeki programlara denk görülmemesi.

• Ortaöğretimini Türkiye'de tamamlayanların, eğitim dili Türkçe olan ve başarı sıralaması şartı aranan programlarda bu şartı sağlamaması.

• Öğrenim görülen ülkede bulunma süresinin eksik çıkması.

• Ara derece niteliğindeki belgeler.

• Yabancı dil belgesinin süresinde sunulmaması ya da başarı şartını taşımaması.

• Tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuk programlarında sıralama ve YKS şartlarının sağlanmaması.

Bir dosyada birden çok ret sebebi birlikte gösterilebilir. Örneğin hem kalış süresi eksikliği hem de program denkliği tartışılabilir. Bu durumda denklik başvurusunun reddi her sebep bakımından ayrı ayrı incelenir. Sebeplerden birinin hukuka aykırı bulunması, diğerini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Ülkede bulunma süresi bakımından ölçü nettir. Süre her eğitim öğretim dönemi için yüzde yetmişten az olamaz. Eğitim faaliyeti dışındaki süreler hesaba katılmaz. Bu ölçü m.7/6-d'de yer alır ve kalış süresi eksikliği nedeniyle ret dosyalarının çekirdeğini oluşturur.

Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği m.7/6-d ölçütü aynen şöyledir:

“Öğrenime devam süresinin tespitinde Türkiye'deki ilgili yükseköğretim mevzuatı esas alınır. … Bu süre her bir eğitim ve öğretim dönemi için %70'ten az olamaz, eğitim ve öğretim faaliyetleri dışındaki süreler hesaplamaya dahil edilmez.”

Tanınmama Sebebiyle Ret Nasıl İşler

Kurum tanınmıyorsa inceleme ilk aşamada durur. Program içeriği karşılaştırması yapılmaz. Denklik başvurusunun reddi doğrudan m.7/6-a'ya dayanır.

Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği m.7/6-a tanınmama sebebiyle reddi şöyle düzenler:

“Denklik başvuruları aşağıda belirtilen hâllerde reddedilir: … Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınmayan yükseköğretim kurumlarında görülen eğitim-öğretim sonunda alınan diplomalara/mezuniyet belgelerine ilişkin denklik başvuruları reddedilir.”

Aynı bentte bir istisna vardır. Tanınmayan bir kurumdan tanınan başka bir kuruma geçenlerin dosyası incelemeye alınır. Şart, öğrenimin en az yüzde yetmişinin tanınan kurumda tamamlanmasıdır. Tanıma kararının kendisine yönelik itirazlar tanınmayan üniversiteler ve mezunlarının durumu sayfasında ele alınmıştır.

Ret Kararında Eksik İnceleme İddiası Nasıl Kurulur

İddia, idarenin tanınmama tespitini hangi araştırmaya dayandırdığı sorgulanarak kurulur. Aşağıdaki davada mahkeme, eğitim düzeyi ve içerik karşılaştırması yapılmamasını da eksik inceleme saymıştır; karar mülga 2016 Yönetmeliği dönemine aittir. Ret yazısı yalnızca kurumun tanınmadığını söylüyorsa tartışma buradan başlar. İdarenin hangi araştırmayı yaptığı sorulur. Aşağıdaki dava bu soruyu somutlaştırır.

Dava, yurtdışında tıp alanında lisans eğitimini tamamlayan kişinin denklik talebinin reddine karşı açılmıştır. İdare, mezun olunan kurumun Antiller Yönetimi tarafından tanınmadığını belirtmiştir. Dava dilekçesinde, okul yerine belediyeyle yazışma yapıldığı ileri sürülmüştür. Ankara 1. İdare Mahkemesi işlemi iptal etmiştir. Kararın esas ve karar numaraları ile tarihi, kişisel veri gerekçesiyle yayımlanmamıştır.

Mahkeme ilk olarak uyuşmazlığın çerçevesini çizmiştir.

"Dava dosyasının incelenmesinden; davalı idarece, davacının denklik talebinin, mezun olduğu yükseköğretim kurumunun Antiller Yönetimi tarafından tanınmadığı, okul tanıma yazışmasının olumsuz olduğu belirtilerek reddedilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır."

Mahkeme İdareden Hangi İncelemeyi Bekledi

Karar, alt komisyon incelemesinde belirlenmesi gereken unsurları saymıştır. Kararda geçen sıralama şudur.

1. İlgili'nin gördüğü eğitimin düzeyinin,

2. İlgili'nin gördüğü programın kalitesinin,

3. Diploma veren Kurumun kalitesinin,

4. Mezuniyet için gereken ulusal kredinin,

5. AKTS kredisinin belirlenerek iki üniversite eğitim düzeyi ve içeriği bakımından bir farklılık olup olmadığını saptaması gerekir.

Mahkemeye göre saptanan farklılık somut ve açık biçimde ifade edilmelidir. Eksikliğin telafi yolu ve yöntemi de gösterilmelidir. Muğlak, genel ve öznel ifadelerle değerlendirme yapılamaz. Karar bu incelemeyi hukuk devletinin gereği saymıştır.

Mahkeme Somut Olayda Neye Dayandı

Mahkeme, idarenin eğitim düzeyi ve içerik karşılaştırması yapmadan salt tanınmama gerekçesiyle ret kurduğunu esas almıştır. Kararın uyuşmazlığa ilişkin bölümü şöyledir.

"Uyuşmazlıkta, davalı idarece, tıp alanında ülkemizdeki yükseköğretimin düzeyi ve içeriği ile davacının mezun olduğu yükseköğretim kurumunun eğitim düzeyi ve içeriği arasında farklılıklar bulunup bulunmadığı ve varsa bu farklılıkların denklik vermeye engel teşkil edecek veya kişiyi seviye tespit sınavına tabi tutmayı gerektirecek ölçüde önemli olup olmadığı hususlarında gerekli araştırma, inceleme ve raporlandırma yapılmadan, sadece davacının mezun olduğu yükseköğretim kurumunun tanınmadığı belirtilerek denklik talebinin reddedildiği anlaşılmıştır."

Karar, ret gerekçesinin yalnızca tanınmama olgusuna dayandırılmasını yeterli görmemiştir. İdareden beklenen, eğitim düzeyi ile içerik karşılaştırmasının yapılmasıdır. Bu ölçüt bugün de aynı biçimde tartışılmaktadır.

Sonuç bölümü kısadır.

"Bu durumda; eksik inceleme neticesinde tesis edilen işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir."

Karar Denklik Belgesi Verilmesi Anlamına Gelir mi

Hayır; iptal kararı doğrudan denklik belgesi verilmesi anlamına gelmez, idarenin yeniden araştırma yaparak yeni bir işlem kurmasını gerektirir. Karar bu soruyu kendi içinde cevaplamıştır.

"Öte yandan, bu kararın, davacının diplomasına doğrudan denklik belgesi verilmesinin kabulü anlamına gelmediği, davalı idarece gerekli araştırma ve incelemeler neticesinde ortaya çıkan sonuca göre işlem tesis edilmesini gerektirdiği açıktır."

"Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemin iptaline,"

Kararın uygulandığı dönemde 20.02.2016 tarihli Yönetmelik yürürlükteydi. Bu Yönetmelik, 05.12.2017 tarihli düzenlemenin 15. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. Denklik tespiti görevinin YÖK'e ait olduğunu belirten 2547 sayılı Kanun m.7/p hükmü ise yürürlüktedir. Kararın taşıdığı eksik inceleme ölçütü de güncelliğini korur.

Ret Yerine SYBS Kararı Verilirse Ne Olur

Her olumsuz sonuç ret değildir. Yönetmelik m.7/3 ara bir çözüm öngörür. Program, Türk sistemindeki eşdeğerine göre yetersiz görülürse SYBS uygulanır.

SYBS, Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi'nin kısaltmasıdır. Sistem tek bir sınavdan ibaret değildir. Yönetmelik m.3/1-j ders tamamlama, staj tamamlama, proje yapma ve sınav seçeneklerini sayar. Bunlardan biri, birkaçı ya da tamamı uygulanabilir.

Sınav ayağı iki biçimde yürür. Birincisi seviye tespit sınavıdır. İkincisi ilmi hüviyet tespitidir. İlmi hüviyet tespiti sözlü, gerektiğinde yazılı ve uygulamalı aşamalar içerir. Tanımı Yönetmelik m.3/1-g'de yer alır ve yazılı sınava muadil sayılır.

Sınavı yapan kurumlar alana göre değişir. Tıp doktorluğu, diş hekimliği, eczacılık ve öğretmenlik meslek bilgisi sınavlarını ÖSYM yapar. Mühendislik alanlarında sınavı Anadolu Üniversitesi yürütür. Alan listesi ve kılavuzlar her yıl yenilenir.

2026 Seviye Tespit Sınavı Kılavuzuna göre sınavı yapan kurumlar alana göre değişir:

SYBS kararı da bir idari işlemdir. Kişi doğrudan denklik verilmesi gerektiğini düşünüyorsa bu karara karşı dava açabilir. Hukuk alanındaki uygulamanın örneği hukuk alanında denklik STS kararı sayfasında incelenmiştir. Sınav düzenindeki değişiklikler ise YÖK seviye tespit sınavlarında köklü değişikliğe gidiyor sayfasında ele alınmıştır.

Belgelerin İadesi ve Sahte Belge İddiası

Denklik işlemi sonuçlandığında belgeler geri verilir. İnceleme konusu diploma ve transkripte "Görülmüştür" kaşesi basılır. Sonuç olumlu ya da olumsuz olsun, belge asılları üst yazıyla teslim edilir. Bu düzenleme Yönetmelik m.12'de yer alır.

Onaylı suretler ve tercümeler iade edilmez. Bunlar incelemeye esas belge olarak dosyada saklanır. Güvenli elektronik imzayla düzenlenen belgelerde ise teslim kuralları farklı işler.

Ayrı ve ağır bir hâl sahte belge iddiasıdır. Belgenin asıl olmadığı, tahrifat yapıldığı ya da başkasına ait olduğu tespit edilirse başvuru reddedilir. Yönetmelik m.11/2 ayrıca Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasını öngörür. Bu hâlde denklik başvurusunun reddi tek başına kalmaz, ceza soruşturması da başlar.

Tercüme hatası ile tahrifat aynı şey değildir. Çeviriden kaynaklanan uyumsuzluklar düzeltilebilir. Bu ayrımın dosyada açıkça ortaya konulması gerekir. İddia, yalnızca bir yazışma cevabına dayanıyorsa belgenin kaynağı ayrıca sorgulanmalıdır. Kurumun kendisinden alınacak teyit yazısı bu noktada belirleyici olur.

Ret Yazısı Nasıl Okunur

Ret yazısı davanın omurgasıdır. Yazıda dört unsur aranır.

• İşlemin tarihi ve sayısı.

• Reddin dayandığı bent ve gerekçe.

• Yapılan yazışmaların ve incelemenin özeti.

• Varsa telafi yolu ve SYBS kararı.

Ret yazısı elden ya da posta yoluyla tebliğ edilir. Yönetmelik m.14 bildirimlerin posta veya elektronik yolla yapılacağını belirtir. Tebliğ tarihi dava süresinin başlangıcıdır. Bu nedenle zarf ve tebliğ belgesi saklanmalıdır.

Gerekçe yalnızca genel ifadelerden oluşuyorsa eksik inceleme iddiası güçlenir. Denklik başvurusunun reddi bir kalıp cümleyle açıklanamaz. Hangi ders, hangi kredi ve hangi kazanım eksikliğinin tespit edildiği görülmelidir.

Denklik başvurusunun reddi kararı Yükseköğretim Yürütme Kurulunca alınır. Bu nedenle yazıda kurul kararının tarihi ve sayısı aranmalıdır. Kararın kendisi yazıya eklenmemiş olabilir.

Ret yazısına dayanak yapılan Genel Kurul veya Yürütme Kurulu kararı da istenebilir. Talep, bilgi edinme başvurusu ile yapılabilir. Kararın içeriği bilinmeden savunma kurulması zorlaşır.

Ret Sonrası Yeniden İnceleme Talebi Mümkün mü

Yeniden inceleme talebi YÖK uygulamasında ayrı bir başvurudur. 2026 yılı için bu talep de 1.250 TL ücrete tabidir. Talep, yeni belge veya yeni bilgi sunulduğunda anlam kazanır.

Talep dilekçesinde hangi eksikliğin giderildiği açıkça yazılmalıdır. Yeni transkript, ders içerikleri ve kurum yazıları eklenebilir. Denklik başvurusunun reddi gerekçesi hangi bende dayanıyorsa yeni belgeler de o bende cevap vermelidir.

Yeniden inceleme talebi dava süresini kendiliğinden durdurmaz. Süreyi durduran başvuru, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.11 kapsamındaki başvurudur. Bu nedenle iki yolun aynı anda takip edilmesi gerekebilir.

Denklik Başvurusunun Reddi Üzerine Dava Nasıl Açılır

Denklik başvurusunun reddi yazılı olarak bildirilir. İptal davası süresi İYUK m.7 uyarınca altmış gündür. Süre, yazılı bildirimi izleyen günden başlar.

İdareye hiç cevap verilmemişse İYUK m.10 uygulanır. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. Dava açma süresi bu otuz günün bitiminden itibaren işler.

İYUK m.11 kapsamındaki başvuru dava süresini durdurur. Bu başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. Ret üzerine süre kaldığı yerden işlemeye devam eder.

Dava dilekçesinde işlemin tarihi ve sayısı gösterilir. Ret yazısının bir örneği dilekçeye eklenir. Başvuru dosyasındaki belgeler de delil olarak sunulur. İdarenin dosyayı mahkemeye göndermesi ayrıca istenebilir.

Denklik işlemleri YÖK tarafından kurulduğundan davalar Ankara idare mahkemelerinde görülür. Dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması ayrıca talep edilebilir. Talep, açık hukuka aykırılık ve telafisi güç zarar ölçütlerine dayandırılır. Denklik başvurusunun reddi nedeniyle atama, kayıt ya da meslek icrası engelleniyorsa bu durum somutlaştırılmalıdır. Kazanılan davada idare, İYUK m.28 uyarınca en geç otuz gün içinde işlem kurmak zorundadır. Sürecin somut bir örneği yargı kararı ile denklik alınması sayfasında anlatılmıştır. Ret kararlarına karşı izlenecek genel usul ise YÖK denklik davaları ve itirazlar sayfasında ele alınmıştır.

Denklik Başvurusunun Reddi Konusunda Avukat Desteği

Denklik başvurusunun reddi bakımından uygulanacak hukuki yol, somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Ret yazısının gerekçesi, dosyadaki belgeler ve varsa idari ya da yargısal kararlar sonucu etkiler. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.

Denklik başvurusunun reddi hakkında dosyanıza özgü değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilirsiniz. avukata soru sayfamız üzerinden de talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.