İşçinin iş bittikten sonra eski işverenine rakip olmama taahhüdü TBK m.444-447'de düzenlenir. Geçerlilik şartları, iki yıl sınırı, cezai şartın indirilmesi, yasağın sona erdiği hâller ve davaların görüldüğü mahkeme.
Rekabet yasağı, işçinin iş sözleşmesi bittikten sonra eski işverenine rakip olmamayı yazılı olarak üstlenmesidir. Türk Borçlar Kanunu bu kaydı ancak sıkı şartlarla geçerli sayar. İşçinin müşteri çevresine veya iş sırlarına erişmiş olması, yasağın yer, süre ve konu bakımından sınırlı olması gerekir. Süre kural olarak iki yılı aşamaz ve işveren haklı sebep olmadan sözleşmeyi feshederse yasak sona erer.
Çalışırken ve İş Bittikten Sonra Farklı Kurallar Uygulanır
İş ilişkisi sürerken rekabet etmeme borcu için ayrı bir sözleşme gerekmez. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.396 işçiye sadakat borcu yükler. Bu borç gereği işçi, çalıştığı sürece kendi işvereniyle rekabete girişemez. Ücret karşılığında rakip bir firmaya gizlice hizmet veremez.
Aynı madde sır saklama borcunu da düzenler. İşçi, iş sırasında öğrendiği üretim ve iş sırlarını kendi yararına kullanamaz. İşverenin haklı menfaati gerektiriyorsa bu borç iş bittikten sonra da sürer. Bu nedenle sır saklama, rekabet yasağı olmasa bile işçiyi bağlayabilir.
İş sözleşmesi sona erince durum değişir. İşçi artık kural olarak dilediği yerde çalışabilir ve kendi işini kurabilir. Bu serbestliği sınırlamanın tek yolu TBK m.444 ile m.447 arasında düzenlenen rekabet yasağı kaydıdır.
Rekabet Yasağı Kaydı Hangi Şartlarla Geçerli Olur?
Kanun dört şartı birlikte arar. Biri eksikse rekabet yasağı işçiyi bağlamaz. Şartların varlığını ispat yükü, yasağa dayanan işverendedir.
Yazılı Şekil ve Fiil Ehliyeti
TBK m.444/1'e göre işçi bu borcu yazılı olarak üstlenir. Yazılı şekil geçerlilik şartıdır. Sözlü anlaşma veya işyeri yönetmeliğine konan tek taraflı bir kural yasağı doğurmaz. Kayıt iş sözleşmesinin içinde ya da ayrı bir belgede yer alabilir, ama işçinin imzasını taşımalıdır.
Aynı fıkra işçinin fiil ehliyetine sahip olmasını şart koşar. Fiil ehliyeti, ayırt etme gücüne sahip, ergin ve kısıtlı olmayan kişide bulunur. On sekiz yaşını doldurmamış ve evlenmeyle ya da mahkeme kararıyla ergin olmamış bir çalışanın imzası yasağı doğurmaz.
Evet, yazılı bir kayıt yoksa iş bittikten sonra rakip firmada çalışmanız kural olarak serbesttir. Yine de eski işverenin üretim ve iş sırlarını açıklamamanız gerekir. Sır saklama borcu TBK m.396 gereği sözleşme sona erdikten sonra da sürebilir.
Rekabet yasağı en fazla kaç yıl olabilir?
Kanuni üst sınır kural olarak iki yıldır. TBK m.445 bu sınırın yalnız özel durum ve koşullarda aşılabileceğini söyler. Daha uzun bir süre yazılmışsa hâkim süreyi kısaltabilir.
İşten çıkarılan işçi rekabet yasağına uymak zorunda mı?
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesinden 2015 yılında mezunu olmuştur. Türk ve Alman vatandaşıdır. Cumhuriyet Üniversitesi Yüksek Lisans eğitimi almıştır. Ayrıca Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinde Marka-Patent-Fikri Sınai Haklar eğitimi sertifikasına sahiptir. 2016 yılından itibaren Ankara Barosu mensubu olup 2022…
Google aramalarında ve yapay zeka özetlerinde yazılarımızı öncelikli görmek için sitemizi tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyebilirsiniz.
İşverenin Korunmaya Değer Bir Menfaati Bulunmalıdır
TBK m.444/2 daha belirleyici bir şart koyar. Hizmet ilişkisi işçiye müşteri çevresini, üretim sırlarını veya işverenin işleri hakkında bilgi edinme imkânı sağlamış olmalıdır. Ayrıca bu bilgilerin kullanılması işverene önemli bir zarar verebilecek nitelikte olmalıdır.
Bu şart yasağı herkese uygulanabilir olmaktan çıkarır. Satış temsilcisi, yazılım geliştirici veya ar-ge mühendisi genellikle bu bilgilere erişir. Buna karşılık depoda yükleme yapan ya da müşteriyle temas kurmayan bir çalışan için kayıt çoğu zaman geçerlilik kazanmaz. Sözleşmeye yazılmış olması tek başına yetmez.
Yasak Yer, Süre ve Konu Bakımından Sınırlı Olmalıdır
TBK m.445/1'e göre rekabet yasağı işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı biçimde tehlikeye düşüremez. Yasak, yer, zaman ve iş türü bakımından uygun sınırlar taşımalıdır. "Türkiye'nin her yerinde, her sektörde, süresiz" gibi bir ifade bu ölçüyü karşılamaz.
Yer sınırı, işverenin gerçekten faaliyet gösterdiği bölgeyle ilgili olmalıdır. Yalnız Ankara'da satış yapan bir firmanın bütün ülkeyi kapsayan yasak koyması aşırı sayılabilir. Konu sınırı ise işçinin yaptığı işle bağlantılı olmalıdır. Muhasebe biriminde çalışan bir işçiye rakip firmada her türlü görevi yasaklamak bu bağlantıyı koparır.
İki Yıl Sınırı Hangi Hâllerde Aşılabilir?
Kanuna göre rekabet yasağı süresi, özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamaz. İki yıl bir üst sınırdır, olağan süre değildir. Hızla eskiyen bilgiye erişen bir işçi için altı ay ya da bir yıl bile yeterli olabilir.
"Özel durum ve koşullar" ifadesi kanunda tanımlanmamıştır. Bu istisna, uzun ömürlü üretim sırları gibi sınırlı durumlar için düşünülmüştür. Sözleşmede iki yılı aşan bir süre varsa işveren bu istisnanın neden somut olayda bulunduğunu açıklamak zorunda kalır.
Hâkim Aşırı Yasağı Daraltabilir
TBK m.445/2, aşırı nitelikteki yasağı tamamen geçersiz saymak yerine hâkime daraltma yetkisi verir. Hâkim bütün koşulları serbestçe değerlendirir. Yasağın kapsamını veya süresini makul düzeye indirebilir. Örneğin beş yıllık bir kaydı iki yıla, ülke çapındaki bir yasağı tek bir ile çekebilir.
İşverenin Karşı Edim Ödemesi Gerekir mi?
Türk hukukunda rekabet yasağının geçerliliği için işverenin işçiye ayrıca para ödemesi şart değildir. Kanun böyle bir zorunluluk getirmez. Taraflar isterse karşı edim, rekabet yasağı süresince aylık ödeme ya da ayrılışta toplu bir tutar olarak kararlaştırılabilir. Tutarın ve ödeme takviminin kayıtta açıkça yazılması sonraki tartışmaları azaltır.
Ancak karşı edim tamamen önemsiz de değildir. TBK m.445/2, hâkimin aşırı yasağı daraltırken işverenin üstlendiği karşı edimi hakkaniyete uygun biçimde göz önünde tutacağını söyler. İşçiye yasak süresince düzenli ödeme yapılması, daha geniş bir yasağın kabul görmesini kolaylaştırabilir. Hiç karşılık öngörülmemişse hâkimin daraltma eğilimi güçlenebilir.
Yasağın İhlali Sayılan Davranışlar
TBK m.444/1 ihlal biçimlerini geniş tutar. İşçinin kendi hesabına rakip bir işletme açması, rakip bir işletmede çalışması veya rakip işletmeyle başka türden bir menfaat ilişkisine girmesi yasak kapsamındadır. Rakip şirkete ortak olmak ya da ona serbest danışmanlık vermek bu son gruba girebilir.
Buna karşılık eski işverenle aynı pazarda faaliyet göstermeyen bir firmada çalışmak ihlal oluşturmaz. Sözleşmede tanımlanan iş türü ve bölge dışında kalan bir faaliyet de yasağa aykırı sayılmaz. Bu yüzden kaydın kapsamı ne kadar açık yazılmışsa ihlal tartışması o kadar azalır.
Yasağa Aykırılık Üç Ayrı Sonuç Doğurur
TBK m.446 üç ayrı sonuç düzenler. Bunlar aynı anda veya birbirinden bağımsız olarak gündeme gelebilir.
İlk sonuç zararın giderilmesidir. Yasağı ihlal eden işçi, işverenin bu yüzden uğradığı bütün zararı öder. Ancak işveren, kaybettiği müşteri veya ciroyu ve bunun ihlalle bağlantısını ispat etmek zorundadır. Bu ispat çoğu zaman zordur.
İkinci sonuç ceza koşuludur. Sözleşmede ihlal için belli bir tutar öngörülmüşse işveren zararını ispat etmeden bu tutarı isteyebilir. TBK m.180 de ceza koşulunun zarar olmasa bile ödeneceğini söyler. Cezai şartın işverene sağladığı asıl kolaylık budur.
Cezai Şartı Ödeyen İşçi Yasaktan Kurtulur mu?
TBK m.446/2 burada işçi lehine bir kural koyar. Sözleşmede aksine hüküm yoksa işçi, öngörülen cezayı ödeyerek rekabet yasağı borcundan kurtulabilir. Yani ceza, bir tür çıkış bedeli işlevi görür. Ancak işveren cezayı aşan bir zararı ispat ederse işçi bu farkı da öder.
Sözleşmede "ceza ödense bile yasak devam eder" gibi bir hüküm varsa bu kurtulma imkânı ortadan kalkar. İşçi kaydı imzalamadan önce bu cümlenin bulunup bulunmadığına bakmalıdır.
Yasağa Son Verilmesi Ne Zaman İstenebilir?
Üçüncü sonuç en ağır olanıdır. İşveren, işçinin rakip firmadaki çalışmasına doğrudan son verilmesini isteyebilir. Bunun için iki şart birlikte aranır. Bu hak sözleşmede yazılı ve açık biçimde saklı tutulmuş olmalıdır. Ayrıca ihlal edilen menfaatin önemi ve işçinin davranışı böyle bir müdahaleyi haklı göstermelidir. Dava sürerken bu talep için ihtiyati tedbir de istenebilir.
Cezai Şart Miktarı Mahkemece İndirilebilir mi?
Evet. TBK m.182/1 tarafların cezanın miktarını serbestçe belirleyebileceğini söyler. Aynı maddenin son fıkrasına göre ise hâkim aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirir. İşçinin bunu ayrıca talep etmesi şart değildir.
İndirimde işçinin aldığı ücret, ihlalin ağırlığı, işverenin gerçek kaybı ve yasağın kalan süresi gibi etkenler tartılır. Yıllarca ücretine denk bir ceza koşulu bu değerlendirmede ciddi biçimde azaltılabilir. Ancak indirimin oranı için kanunda sabit bir ölçü yoktur. Sonuç dosyanın özelliklerine göre değişir.
Bir başka tartışma, TBK m.420/1'den doğar. Bu hüküm hizmet sözleşmesine yalnız işçi aleyhine konan ceza koşulunu geçersiz sayar. Rekabet yasağı cezasının bu kurala tabi olup olmadığı yargı kararlarında ve öğretide tartışılmıştır. Öte yandan rekabet yasağı doğası gereği yalnız işçiye borç yüklediği için burada karşılıklılık aranmaması gerektiği de savunulur. Somut sözleşmede bu tartışmanın hangi sonuca bağlanacağı avukatla birlikte değerlendirilmelidir.
Rekabet Yasağı Hangi Hâllerde Sona Erer?
TBK m.447 yasağı süre dolmadan bitiren iki durum sayar. İkisi de işverenin yasağa dayanmasını engeller.
İlki, işverenin yasağın sürmesinde gerçek bir yararının kalmamasıdır. Örneğin işveren ilgili faaliyet alanını tamamen kapatmışsa ya da korunan bilgi kamuya açık hâle gelmişse yasak anlamını yitirir.
İşveren Haklı Sebep Olmadan Feshederse Ne Olur?
TBK m.447/2'ye göre işveren sözleşmeyi haklı bir sebep olmaksızın feshederse rekabet yasağı sona erer. Gerekçe basittir. İşçiyi kendi isteğiyle işsiz bırakan işveren, onun yeni iş bulmasını da engelleyemez.
Burada "haklı sebep" ifadesinin İş Kanunu m.25'teki haklı nedenle aynı anlama gelip gelmediği tartışmalıdır. Kanun metni, feshe işçinin kendi davranışının yol açıp açmadığına bakar. Bu yüzden küçülme nedeniyle işten çıkarma gibi işçiyle ilgisi olmayan bir fesihte yasağın sona erdiği savunulabilir. İşçinin iş sırlarını ifşa etmesi gibi bir sebeple yapılan fesihte ise yasak devam eder.
İşçi İstifa Ederse Yasak Devam Eder mi?
Kural olarak evet. İşçi kendi isteğiyle ayrılırsa rekabet yasağı işlemeye başlar. İstisna, istifaya işverenin yol açtığı durumlardır. Kanun, işverene yüklenebilen bir nedenle işçinin yaptığı feshi de yasağı bitiren sebepler arasında sayar.
4857 sayılı İş Kanunu m.24 bu nedenlere örnek verir. Ücretin kanuna veya sözleşmeye uygun ödenmemesi, işçiye sataşma ya da cinsel tacize karşı önlem alınmaması bunlardandır. Bu sebeplerle haklı nedenle fesih yapan işçi, rekabet yasağı ile bağlı kalmaz. Ancak fesih sebebinin gerçekten var olduğunu ispat etmesi gerekir.
Yeni İşverenin Sorumluluğu Haksız Rekabetten Doğar
TBK m.444-447 yalnız işçi ile eski işvereni bağlar. Yeni işveren bu sözleşmenin tarafı değildir. Bu yüzden rekabet yasağı tek başına yeni işverene karşı tazminat veya ceza koşulu talebi doğurmaz.
Yeni işverenin sorumluluğu başka bir yoldan doğabilir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.55 bazı davranışları haksız rekabet sayar. İşçileri işverenlerinin üretim ve iş sırlarını açıklamaya yöneltmek bunlardan biridir. İş sırlarını hukuka aykırı biçimde ele geçirip kullanmak da haksız rekabettir. Bu hâllerde eski işveren, yeni işverene karşı haksız rekabet davası açabilir.
Rekabet Yasağı Davaları Hangi Mahkemede Görülür?
Bu soru uzun süre tartışmalı kaldı. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi iş mahkemesini, diğer daireler ise asliye ticaret mahkemesini görevli sayıyordu. Tartışmayı Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 13.06.2025 tarihli, E. 2023/1, K. 2025/3 sayılı kararı bitirdi.
Karar, 12.09.2025 tarihli ve 33015 sayılı Resmî Gazete nüshasında yayımlandı. Kararla, TBK m.444-447 uyarınca rekabet yasağına aykırılık sebebiyle açılan davalarda asliye ticaret mahkemesinin görevli olduğu kabul edildi. Dayanak, rekabet yasağına ilişkin davaları ticari dava sayan TTK m.4/1-c hükmüdür. İçtihadı birleştirme kararları mahkemeleri bağlar.
İşçi de dava açma imkânına sahiptir. Yeni bir işe başlamadan önce yasağın geçersiz olduğunu ya da sona erdiğini tespit ettirmek isteyebilir. Bu tespit davası için HMK m.106 gereği hukuki yarar aranır. TTK m.4/1-c rekabet yasağına ilişkin hususlardan doğan davaları ticari dava saydığı için bu dava da asliye ticaret mahkemesinde görülür.
Dava Öncesinde Arabulucuya Gidilmeli mi?
Dava ticari nitelikte sayıldığı için TTK m.5/A devreye girer. Bu hüküm, konusu bir miktar para olan ticari alacak ve tazminat davalarında arabulucuya başvurmayı dava şartı yapar. Ceza koşulu veya tazminat isteyen işveren, önce arabulucuya başvurmalıdır. Arabuluculuk aşamasının işleyişi ticari davalarda zorunlu arabuluculuk yazısında ayrıntılı olarak anlatılır.
Yalnızca yasağa son verilmesini isteyen dava ise para alacağı içermez. Bu davada arabuluculuk şartının nasıl uygulanacağı talebin içeriğine göre ayrıca değerlendirilir.
İşe girerken ya da işten ayrılırken sözleşmedeki kayıt aşağıdaki sorularla incelenebilir. Tablo, her noktanın kanuni dayanağını ve eksiklik hâlinde doğabilecek sonucu gösterir.
Kontrol noktası
Dayanak
Eksikse ne olur
Kayıt yazılı ve imzalı mı
TBK m.444/1
Yasak geçersiz
İşçi sır veya müşteri bilgisine erişti mi
TBK m.444/2
Yasak geçersiz
Yer, süre ve konu belirli mi
TBK m.445/1
Hâkim daraltır
Süre iki yılı aşıyor mu
TBK m.445/1
Hâkim kısaltabilir
Cezai şart makul mü
TBK m.182
Hâkim indirir
Ceza ödenince yasak bitiyor mu
TBK m.446/2
Aksi yazılı değilse biter
Yasağa son verme hakkı yazılı mı
TBK m.446/3
Son verme istenemez
Örneğin kayıtta, işçinin sözleşme bitiminden itibaren bir yıl süreyle İstanbul ve Kocaeli'de endüstriyel boya satan rakip firmalarda satış temsilcisi olarak çalışmayacağı yazılabilir. Bu örnekte süre, yer ve iş türü ayrı ayrı sınırlanmıştır. Genel işçi alacakları ve fesih sonrası diğer haklar için işçi hakları sayfasına bakılabilir.
Rekabet Yasağı Konusunda Avukat Desteği
Rekabet yasağı bakımından uygulanacak hukuki yol, ilgili mevzuatın yanında somut olayın özelliklerine, mevcut belgelere ve varsa idari veya yargısal kararlara göre değerlendirilir. Bu nedenle genel nitelikteki internet içeriği, dosyaya özgü hukuki incelemenin yerine geçmez.
Rekabet yasağı hakkında dosyanıza özgü bir değerlendirme talep ediyorsanız Online Hukuki Danışmanlık sistemi üzerinden görüşme planlayabilir veya avukata soru sorma formu üzerinden talebinizi iletebilirsiniz. Görüşmede sunulacak hukuki değerlendirme, paylaşılan bilgi ve belgelere göre yapılır.
İşveren sözleşmeyi işçiden kaynaklanan haklı bir sebep olmadan feshettiyse yasak sona erer. Bu kural TBK m.447/2'de yer alır. İşçinin kusurlu davranışı nedeniyle yapılan fesihte ise yasak devam eder.
Cezai şartı ödersem rakip firmada çalışmaya devam edebilir miyim?
Sözleşmede aksi yazmıyorsa evet. TBK m.446/2'ye göre işçi öngörülen tutarı ödeyerek yasaktan kurtulabilir. İşveren daha büyük bir zararı ispat ederse aradaki farkı da ödemeniz gerekebilir.
Rekabet yasağı davası hangi mahkemede açılır?
Asliye ticaret mahkemesinde açılır. Yargıtay'ın 13.06.2025 tarihli içtihadı birleştirme kararı bu konudaki daire farklılığını kaldırdı. Para talebi içeren davalarda önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır.
Asgari ücretle çalışan işçiye rekabet yasağı konabilir mi?
Kanun ücret düzeyine göre bir sınır koymaz, belirleyici olan işçinin eriştiği bilgidir. Müşteri çevresini veya iş sırlarını öğrenmeyen bir çalışan için kayıt geçerli olmaz. Düşük ücret, hâkimin cezai şartı indirirken dikkate aldığı etkenlerden biri olabilir.
Rekabet yasağı için işveren bana para ödemek zorunda mı?
Hayır, Türk hukukunda yasağın geçerliliği bir ödeme şartına bağlı değildir. Ancak işverenin bir karşılık üstlenip üstlenmediği önem taşır. Hâkim aşırı bir yasağı daraltırken bu karşılığı TBK m.445/2 gereği hesaba katar.
İş Hukuku
Restoran Çalışanlarının Hakları
Garson, aşçı ve komilerin çalışma süresi, bahşiş payı, kırılan tabak kesintisi, mutfakta iş kazası ve sezon arası hakları güncel mevzuata göre.